---
title: "Lǎomǔdēng chá"
url: https://thetea.app/zu/article/laomudeng-cha
lang: zu
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Lǎomǔdēng chá (老姆登茶)

**ILawumudeng Cha** (*Lǎomǔdēng chá*, 老姆登茶) itiye eliluhlaza elenziwe ngezinhlobo zamacembe amakhulu aseYunnan, elitshalwa emhosheni womfula iNujiang, esifundeni esizimele saseNujiang-Lisu enyakatho-ntshonalanga yeYunnan. Igama linikezwe idolobhana lesizwe samaNu esifundeni saseFugong; ngokolimi lwesiNu, ngokuhunyushwa komnyango wezolimo wesifundazwe, elithi "laomudeng" lisho "indawo abantu abathanda ukuya kuyo". Imibhalo yendawo ibiza amasimu etiye akule ndawo ngokuthi "izingadi zetiye ezineqhwa": ebusika agcwala iqhwa neqhwa elincane. Leli gama livikelwe njengomkhiqizo wezolimo onophawu lwendawo kusukela ngo-2020 nangesimemezelo seNational Intellectual Property Administration No. 646 (2025).

**1. Ukuhlukaniswa kanye nemvelaphi:**

* **Uhlobo:** Itiye eliluhlaza (绿茶, *lǜchá*) elenziwe ngezinhlobo zamacembe amakhulu. Izidingo zokuvikela zibiza ukuphuculwa kwetiye eliluhlaza futhi zinikeza izindlela ezintathu zalo; izinkomba zekhwalithi zibhalelwe "itiye eliluhlaza elingahluziwe laseLawumudeng" (老姆登绿茶毛茶). Izincazelo eziyireferensi zibhekisela ekujwayeleni GB/T 14456.2-2018 kwetiye eliluhlaza lamacembe amakhulu.
* **Isixwayiso:** Ngaphansi kwalolu phawu kuthengiswa namanye amakilasi: esethulweni sango-2023, ochwepheshe banambitha itiye elibomvu, eliluhlaza kanye ne-puer eluhlaza "老姆登茶". Uphawu oluvikelwe luchaza itiye eliluhlaza kuphela.
* **Isigaba:** Itiye eliluhlaza lamacembe amakhulu aseYunnan; umkhiqizo onophawu lwendawo.
* **Imvelaphi:** I-China, isifundazwe saseYunnan (云南, *Yúnnán*), isifunda esizimele saseNujiang-Lisu (怒江傈僳族自治州), isifunda saseFugong (福贡县, *Fúgòng*), idolobhana lesizwe sasePihe-Nu (匹河怒族乡), idolobhana laseLawumudeng.
* **Indawo evikelwe:** Ngokwezidingo zango-2025, kungamadolobhana angama-21, amadolobhana namakhampasi amasentimitha ayi-171 ezifundeni zaseFugong (amayunithi ayisikhombisa), eLushui City (ayishumi), eGongshan County (amabili) naseLanping County (amabili). Encazelweni yezikhathi zokubhaliswa kwezolimo, amadolobhana ayi-171 ahlukaniswa ngamayunithi angama-20.
* **Izixhumanisi zokuma:** 98°09′–99°39′ E, 25°33′–28°23′ N.

**2. Umlando kanye nokubaluleka kwamasiko:**

* **Umlando:**
    * **Idolobhana.** Ngokwephephabhuku i-"Minzu Huabao" (2020), eLawumudeng kuhlala amaNu, amaLisu, amaDulong namaBai, amaNu angamaphesenti angama-85 ezakhamuzi. Leli phephabhuku lihumusha leli gama ngendlela ehluke kancane — "indawo efiselekayo".
    * **Indlela yetiye.** Ngokombiko wango-2023, indlela eseFugong yayiyinxenye yegatsha leYunnan-Tibet leNdlela Yamahhashi Netiye; imibhalo yomnyango wezolimo (2024) ibiza idolobha elidala elingumakhelwane iZhiziluo (知子罗) njengesiteshi esibalulekile nemakethe yale ndlela. Imibhalo yetiye leLawumudeng ngokwalo ngaphambi kokuphela kwekhulu lama-20 ayitholakali emithonjeni etholakele.
    * **Iminyaka yama-1980.** Ngokwephephabhuku, umhlali wendawo waqala ukutshala itiye edolobhaneni ngeminyaka yama-1980: ekuqaleni cishe amamu* ayishumi, kwathi ngo-2020 kwase kungaphezu kwekhulu.
    * **2010.** NgoNovemba, izakhamuzi eziyishumi nanye zasungula umfelandawonye wetiye lasezintabeni eziphakeme laseLawumudeng; ngo-2020 wawunamakhaya ayi-125.
    * **2020.** UMnyango Wezolimo Nezindaba Zasemakhaya wabhalisa iLawumudeng Cha njengomkhiqizo wezolimo onophawu lwendawo; inombolo yesitifiketi — AGI03061.
    * **2022.** Ngaphansi kokuholwa umnyango wezolimo wesifundazwe, isifunda senza uhlelo lokuvikela uphawu — ukwandiswa kwezinhlobo, ukusungulwa kwezisekelo, ukulawulwa kwekhwalithi, ukumakwa; isifunda sethula ubunikazi besifunda bomkhiqizo.
    * **2025.** Ngesimemezelo seNational Intellectual Property Administration No. 646 somhla zingama-23 Septhemba 2025, leli tiye lahlonzwa njengomkhiqizo onophawu lwendawo. Umfakisicelo — isikhungo sokwandisa ubuchwepheshe bezolimo besifunda.
* **Igama:** "ILawumudeng" (老姆登) liwukuhunyushwa ngemisindo kwegama lesiNu; izinhlamvu azinayo incazelo.
* **Ukubaluleka kwamasiko:** Umnyango wezolimo (2022) ubiza itiye ngesipho sezokuvakasha sesifunda; ngohlelo losizo lwaseShanghai, embonini yetiye yedolobhana bahlela ezokuvakasha kwezolimo.

**3. Incazelo yezitshalo kanye nezinto zokusetshenziswa:**

* **Izinhlobo ngokwezidingo zokuvikela:** Izinhlobo nemigqa eye yadlula ekuhlolweni kukahulumeni noma kwesifundazwe, ngokwesibonelo 勐库大[叶种](https://thetea.app/zu/article/qiaomuguanmu) (*Měngkù dàyèzhǒng*), 凤庆大叶种 (*Fèngqìng dàyèzhǒng*) nochungechunge lwe-云抗 (*Yúnkàng*); esethulweni sango-2023, isifunda sabiza nochungechunge olusha lwe-佛香 (*Fóxiāng*). Azikho izinhlobo zendawo ezidingweni.
* **Izikhathi zokukha:** Intwasahlobo — Mashi–Meyi, ihlobo — Juni–Agasti, ikwindla — Septhemba–Oktoba.
* **Imigomo yokukha:** Ukukha okuthambile — ihlumela elilodwa noma ihlumela elineqabunga elilodwa; okumaphakathi — ihlumela elinamacembe amabili amathathu; okuvuthiwe — ihlumela elinamacembe amahlanu ayisithupha kanye namacembe amabili angahlangene ngaphandle kwehlumela (对夹叶).
* **Isici sokunambitheka:** Isifunda (2023) sithi izinhlobo ezilethwayo zanikeza lapha ukunambitheka "okunephunga elimnandi futhi okuthambile" kunetiye elijwayelekile lamacembe amakhulu — lokhu kuwukuhlola kohlangothi oluthuthukisayo.

**4. Indawo kanye nezici zokutshala:**

* **Isifunda:** Umhosha waseNujiang phakathi kwezintaba zeBiluo Snow neGaoligong, endaweni eyinhloko yendawo eyigugu lomhlaba i-"Three Parallel Rivers" (三江并流).
* **Ubude:** Ngokwezidingo zokuvikela — 1100–2300 m. Esethulweni sango-2023 kubizwa ibhande elingaba ngu-1100–2500 m ezinhlangothini zombili zomfula iNujiang, umnyombo cishe ngu-1800 m, iziqongo ngaphezu kuka-2400 m.
* **Inhlabathi:** Ebomvu nephuzi, evulekile, ejulile (okungenani amasentimitha angama-60), ecebile ngezinto eziphilayo; imithambeka engu-15–35°. Ezincazelweni eziyireferensi — pH 4.5–6.5.
* **Isimo sezulu ngokwezidingo:** Izinga lokushisa lonyaka elimaphakathi — 13.3–18.4 °C; isikhathi esingenasithwathwa — izinsuku ezingama-230–278; amahora elanga — 1239–2200 ngonyaka; imvula — 700–2845 mm; umswakama womoya — 75–90 %. Izincazelo eziyireferensi ziveza kakade: 13.8–15.8 °C kanye nemvula engaba ngu-1360 mm.
* **Ukunakekelwa ngokwezidingo:** Amasimu asezingeni ngokuvundlile, umthunzi ovela emthini we-alder, i-cherry kanye nezitshalo zokuvikela; umquba wasekwindla — 1000–2000 kg womquba ngamu*; isihlahla esikhulile — cishe amasentimitha angama-90.
* **Isilinganiso:** Ngokwezincazelo eziyireferensi — amahektha ayi-1800 namathani angama-810 etiye elomile elingahluziwe ngonyaka. Ngokwemininingwane yango-2023, esifundeni saseFugong kukhona cishe izinkulungwane ezingama-50 zama-mu* etiye.

**5. Ubuchwepheshe bokukhiqiza:**

Izidingo zokuvikela zihlukanisa itiye ngokwendlela yokomisa zibe izinhlobo ezintathu, futhi ngokokuma — zibe uhlobo lwe-maofeng ([毛峰](https://thetea.app/zu/article/maofengcha)型) nohlobo olusontiwe olunoboya (曲毫型). Ukuqala kufana kukho konke: ukwandlaleka (摊青, *tānqīng*), ukubulala (杀青, *shāqīng*), ukusonga (揉捻, *róuniǎn*), ukuhlukanisa izigaxa. Ngemva kwalokho:

* **Ukomisa elangeni ([晒青](https://thetea.app/zu/article/shai-qing), *shàiqīng*):** esikhundleni sokuhlukanisa izigaxa kuvunyelwe ukulungisa amacembe (理条), bese kuthiwa ukomisa elangeni.
* **Ukomisa eziko (烘青, *hōngqīng*):** ukomisa kokuqala ngokulungisa noma ukwakha (毛火), ukuphola, ukomisa kokugcina (足火).
* **Ukomisa ebhodweni (炒青, *chǎoqīng*):** ukomisa nokwakha ebhodweni (毛火), ukuphola, ukomisa kokugcina ebhodweni (足火).

Izidingo azizinikezi amazinga okushisa nezikhathi.

**6. Izici zokuzwa nokunambitha:**

* **Ukubukeka kweqabunga elomile:** Ngokwezidingo zokuvikela — lisongwe ngokuqinile, linoboya obuningi, lilingene futhi lihlanzekile, linamacembe acijile; luhlaza okotshani ngokuthambile futhi linokucwebezela okunamafutha (色泽嫩绿匀润，光泽油润).
* **Iphunga leqabunga elomile:** Linothile (芳香浓郁) — ngokwezidingo zokuvikela.
* **Iphunga lotshala:** Lihlanzekile (清香) — ngokwencazelo yezikhathi zokubhaliswa kwezolimo.
* **Ukunambitheka:** Ngokwencazelo efanayo — kunothile futhi kuthambile, kunokubuya okumnandi nokukhiqiza amathe, kanye nokuklabha okuqinile (滋味浓醇，回甘生津，收敛性强).
* **Umbala wotshala:** Uphuzi nohlaza, ucacile futhi ukhanyayo (汤色黄绿清澈明亮).
* **Iqabunga elisemva kokwenza (iqabunga elenziwe):** Lithambile futhi lilingene (叶底嫩匀).

**7. Ukwakheka kwamakhemikhali:**

Izidingo zokuvikela zetiye eliluhlaza elingahluziwe laseLawumudeng:

| Isilinganiso | Isidingo |
| :--- | :--- |
| Ama-polyphenols etiye | okungenani 18 % |
| Izinto ezikhishwayo | okungenani 46 % |
| I-caffeine | okungenani 1.80 % |
| Ama-amino acid akhululekile | okungenani 1.40 % |
| Umswakama | okungenani 7 % |

**8. Izinzuzo zezempilo:**

Ayikho imininingwane eqinisekisiwe ngomphumela waleli tiye ngokwalo.

**9. Ukwenza itiye:**

Umkhuba wesigaba setiye eliluhlaza. Ngokwencazelo, itiye linokuklabha okuqinile, ngakho amanzi angcono angashisi kakhulu.

* **Izinga lokushisa lamanzi:** 80–85 °C.
* **Inani letiye:** amagremu ama-3 ngamamililitha ayi-150.
* **Isitsha:** Ingilazi yeglasi noma i-gaiwan emhlophe.
* **Inqubo:** Thela amanzi odongeni, itiye lokuqala — emva kwemizuzwana engama-40–60, bese kuthiwa iziphuzo ezimbili noma ezintathu, ushiya ingxenye yotshala.

**10. Ukugcina:**

Umkhuba wesigaba. Ephaketheni elivaliwe, efrijini ku-0–5 °C, ngaphandle kokukhanya, umswakama namaphunga; kungcono ukuphuza phakathi nonyaka.

**11. Intengo kanye nemikhohlisi:**

Ngokwephephabhuku i-"Minzu Huabao" (2020), itiye lendawo eliluhlaza lalithengiswa cishe ngama-yuan angama-300 ngejin*, elibomvu — ngama-400. Akukho zintengo zakamuva emithonjeni etholakele.

* **Ukwazi ukugwema imikhohlisi:**
    * Bheka uphawu olukhethekile lwendawo kanye nomkhiqizi ovela eFugong, eLushui, eGongshan noma eLanping.
    * Ngaphansi kophawu — itiye eliluhlaza; elibomvu ne-puer ngaphansi kophawu olufanayo akuchazwa njengomkhiqizo ovikelwe.
    * Iqabunga — lisongwe ngokuqinile, linoboya, luhlaza okotshani ngokuthambile futhi linokucwebezela; umhluzi — uphuzi nohlaza futhi ucacile.

**12. Amaqiniso athokozisayo:**

* Ebusika, iqhwa lihlala emasimini etiye aseLawumudeng — umnyango wezolimo ubabiza ngokuthi ezinye zezingadi zetiye "ezineqhwa" ezimbalwa zaseYunnan.
* Abameleli besifunda bagcizelela ukuthi umnyombo wamasimu etiye usezingeni elingaba ngu-1800 m, kuyilapho itiye elijwayelekile lasezintabeni likhula cishe ku-1000 m.

**13. Ukuqhathaniswa namanye amatiye aseYunnan:**

* **IYunnan Lvcha ([云南绿茶](https://thetea.app/zu/article/yunnan-lucha)):** Igama elijwayelekile letiye eliluhlaza laseYunnan elenziwe ngezinto zamacembe amakhulu; iLawumudeng iyinguqulo yalo yezintaba eziphakeme emhosheni waseNujiang.
* **ITengchong Lvcha ([腾冲绿茶](https://thetea.app/zu/article/tengchong-lucha)):** Itiye eliluhlaza ledolobha laseTengchong entshonalanga yeYunnan, nalo linophawu lwendawo.
* **IMengku Dayezhong Cha ([勐库大叶种茶](https://thetea.app/zu/article/mengku-dayezhong-cha)):** Igama lezinto zokusetshenziswa — izinhlobo zaseMengku, owokuqala ohlwini lwezinhlobo ezivunyelwe zeLawumudeng.

**Ekuphetheni:**

ILawumudeng Cha itiye eliluhlaza lamacembe amakhulu lomhosha waseNujiang, elikhule lisuka ekutshalweni kwedolobhana ngeminyaka yama-1980 laba yigama elivikelwe elinendawo ezifundeni ezine. Izidingo zokuvikela zilichaza ngokunembile: izindlela ezintathu zokukhiqiza, iqabunga eliluhlaza elinoboya, umhluzi ophuzi nohlaza kanye nemikhawulo eqinile yokwakheka. Okunye — izingadi ezineqhwa ezingeni elingaba ngu-1800 m kanye nedolobhana, lapho, ngegama, abantu bafisa ukuya khona.
