---
title: "Huángméi chánchá"
url: https://thetea.app/zu/article/huangmei-chancha
lang: zu
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Huángméi chánchá (黄梅禅茶)

**Huangmei Chancha** (*Huángméi chánchá*, 黄梅禅茶) itiye eliluhlaza lesifunda sase-Huangmei (黄梅县) edolobheni lase-Huanggang eningizimu-mpumalanga yesifundazwe sase-Hubei, lapho kuhlangana khona i-Hubei, i-Jiangxi ne-Anhui. Igama elithi «Chan» esicini lisho ubuBuddha behlelo le-Chan: e-Huangmei kukhona amathempeli e-Sizusi ne-Wuzusi, ahlotshaniswa nondunankulu wesine nowesihlanu be-Chan, u-Daoxin no-Hongren. Amasimende asezintabeni zase-Ziyunshan (紫云山) enyakatho yamathempeli; kusukela ngo-2012 itiye livikelwa njengomkhiqizo onophawu lwendawo.

**1. Ukuhlukaniswa kanye nemvelaphi:**

* **Uhlobo:** Itiye eliluhlaza (绿茶, *lǜchá*), elingabiliswanga. Isigaba siqinisekisa ukubukeka ngokwencazelo yomkhiqizo onophawu lwendawo: iqabunga eliluhlaza okwesimaragidu, umgqomo ocacile.
* **Isigaba:** Itiye eliluhlaza lasezintabeni lase-Hubei; umkhiqizo onophawu lwendawo (2012).
* **Imvelaphi:** I-China, isifundazwe sase-Hubei (湖北, *Húběi*), idolobha lase-Huanggang (黄冈, *Huánggāng*), isifunda sase-Huangmei (黄梅县, *Huángméi Xiàn*).
* **Indawo evikelwe:** Amayunithi ayisikhombisa esifundeni: amadolobhana ase-Wuzu (五祖镇), e-Dahe (大河镇), e-Tingqian (停前镇), izigodi zase-Liulin (柳林乡), e-Shanmu (杉木乡), e-Kuzhu (苦竹乡) kanye nesiphathimandla sase-Nuobuyuan (挪步园管理处). Uhlu luhlolwe ngokwesikhombo seplathifomu yezimpawu zendawo; angizange ngiluqhathanise nombhalo wesimemezelo ngokwalo.
* **Izixhumanisi zendawo:** Isifunda sase-Huangmei — cishe 30,1° enyakatho kanye no-115,9° empumalanga.

**2. Umlando kanye nokubaluleka kwamasiko:**

* **Umlando:**
    * **Ubukhoshi baseTang — «izigodi zasezintabeni zase-Huangmei».** U-Lu Yu esahlukweni sesishiyagalombili se-«Cha Jing» ukhuluma ngetiye lezigodi zasezintabeni zesifunda sase-Huangmei esifundeni sase-Qizhou (蕲州). Izincazelo zendawo ze-Huangmei Chancha zisekelwe kulo mugqa.
    * **Ondunankulu be-Chan.** Ngokomlando wethempeli lase-Sizusi, undunankulu wesine we-Chan u-Daoxin (道信) ngo-620 wabuyela esifundeni sase-Qizhou, kusukela ngo-621 wahlala entabeni i-Potoushan (破头山) e-Huangmei, lapho anweba khona indawo yakhe futhi waqoqa abafundi. Ithempeli lase-Wuzusi likandunankulu wesihlanu u-Hongren (弘忍) izincazelo zezikhombo zilidala ngo-654. Indlela ka-Daoxin itempeli liyichaza njengokuhlanganisa ukuzindla nomsebenzi (农禅并举): umphakathi ozinzile ezintabeni wawuzondla ngomsebenzi wawo.
    * **Itiye emathempelini.** Igama letiye libhekisela kuleli siko lethempeli. Ubufakazi obubhaliwe bamasimu etiye bondonunkulu uqobo abutholakalanga emithonjeni etholakele.
    * **2012.** I-General Administration of Quality Supervision, Inspection and Quarantine (AQSIQ) ngesimemezelo esingu-№ 224 yathatha itiye ngaphansi kokuvikelwa njengomkhiqizo onophawu lwendawo. Kukhona nesaziso se-China National Intellectual Property Administration (CNIPA) mayelana nelungelo lophawu olukhethekile.
* **Igama:**
    * «Huangmei» (黄梅) — «iplamu eliphuzi», igama lesifunda.
    * «Chancha» (禅茶, *chánchá*) — «itiye lehlelo le-Chan».
* **Ukubaluleka kwamasiko:** Igama letiye lilihlobanisa nezikhumbuzo ezidume kakhulu zesifunda — amathempeli ase-Sizusi nase-Wuzusi. Umnyango wesifundazwe wezamasiko nezokuvakasha ubhala ukuthi kubo ndunankulu abayisithupha bokuqala be-Chan abathathu — owesine, owesihlanu nowesithupha — bafunda futhi badlulisela imfundiso e-Huangmei.

**3. Incazelo yezitshalo kanye nezinto zokusetshenziswa:**

* **I-cultivar:** Ayingabhalwanga emithonjeni etholakele.
* **Ukuvuna:** Izikhathi zokuvuna aziwabhalwanga emithonjeni etholakele.
* **Izinga lokuvuna:** Alizange linikezwe emithonjeni etholakele. Ukubukeka — ukusonteka okuqondile okucekethe nokuhlotshisiwe — kubonisa izinto ezintsha ezithambile.
* **Izidingo zezinto zokusetshenziswa:** Imvelaphi evela kumayunithi ayisikhombisa endawo evikelwe.

**4. Indawo kanye nezici zokutshala:**

* **Isifunda:** Izintaba zase-Ziyunshan (紫云山) zisogwini olusenyakatho yamathempeli ase-Sizusi nase-Wuzusi. Ngokwencazelo yomnyango wesifundazwe wezamasiko nezokuvakasha, isiqongo sentaba sakhiwe ngamagquma ayisikhombisa, ahlangana njengamacembe e-lotus, yingakho igama laso — ukuphakama kwe-Lianhuafeng (莲花峰, «ukuphakama kwe-Lotus»). Ngaphansi kwaso kumi ithempeli lase-Laozusi (老祖寺), eceleni kwaso kukhona indlu yase-Nuobuyuan, eyakhiwa ngesikhathi se-Ming; igama layo liphethwe elinye lamayunithi endawo evikelwe.
* **Ubude bendawo yokutshala:** Akukho mfuneko yobude encazelweni yomkhiqizo. Izinombolo zobude bamasimu zitholakala kuphela ekulandiseni, futhi azikwazanga ukuqinisekiswa.
* **Umhlabathi:** Ayikho imininingwane emithonjeni etholakele.
* **Isimo sezulu:** Isifunda sisendaweni ephakathi kwe-Dabeshan kanye ne-Yangtze. Ayikho imininingwane yesimo sezulu yamasimu emithonjeni etholakele.

**5. Ubuchwepheshe bokukhiqiza:**

Ubuchwepheshe abubhalwanga encazelweni yomkhiqizo onophawu lwendawo. Uhlelo olujwayelekile lwetiye eliluhlaza yilolu:

1. **Ukwendlalwa kweqabunga elisha (摊放, *tānfàng*):** Iqabunga lilahlekelwa ingxenye yomswakama.
2. **Ukuqinisa (杀青, *shāqīng*):** Ukushisa kuyamisa ukukhipha umoya.
3. **Ukusonteka (揉捻, *róuniǎn*):** Iqabunga lithola ukuma kokusonteka okuqondile.
4. **Ukomisa (干燥, *gānzào*).**

Lolu uhlelo olujwayelekile lwesigaba, hhayi incazelo yobuchwepheshe be-Huangmei Chancha. Imingcele yaleli tiye ayikho emithonjeni etholakele.

**6. Izici zokunambitha:**

Ngokwencazelo yomkhiqizo onophawu lwendawo:

* **Ukubukeka kweqabunga elomile:** Ukusonteka okuqondile, okuncane, okuhle nokuhlotshisiwe; umbala uluhlaza okwesimaragidu, omanzi ngokwanele (条索挺直、细秀、显毫，色泽翠绿尚润).
* **Iphunga leqabunga elomile:** Ayikho incazelo ehlukile.
* **Iphunga lomgqomo:** Lithambile futhi lihlala isikhathi eside (嫩香持久).
* **Ukunambitheka:** Kusha, kuthambile, kuyaqabula (鲜醇爽口).
* **Umbala womgqomo:** Ucacile futhi ukhanyayo (汤色清澈明亮).
* **Isisele setiye (iqabunga eliselitsheni):** Luhlaza okwesimaragidu, liyakhanya, liyalingana (叶底翠绿明亮匀整).

**7. Ukwakheka kwamakhemikhali:**

Ayikho imininingwane ye-physicochemical emithonjeni etholakele.

**8. Izinzuzo zezempilo:**

Ayikho imininingwane eqinisekisiwe ngomphumela waleli tiye.

**9. Ukuphisa:**

Inqubo yesigaba setiye eliluhlaza.

* **Izinga lokushisa lamanzi:** 80–85 °C.
* **Inani letiye:** 3 g ku-150 ml.
* **Isitsha:** Ingilazi noma i-gaiwan emhlophe.
* **Inqubo:**
    1. Shisa isitsha kusengaphambili.
    2. Faka itiye.
    3. Thela amanzi amancane, vumela iqabunga livuleke imizuzwana engu-20–30.
    4. Thela amanzi; umgqomo wokuqala — imizuzu engu-1–2.
    5. Phuza, ushiya ingxenye yomgqomo.
    6. Ukuthelwa kabusha kabili noma kathathu.

**10. Ukugcina:**

Inqubo yesigaba. Esitsheni esivalekile, esiqandusini ku-0–5 °C, ngaphandle kokukhanya, umswakama kanye namaphunga. Itiye eliluhlaza liyaphuzwa liselisha, ukuguga akudingekile kulo.

**11. Intengo kanye namanga:**

Ayikho imininingwane yezintengo emithonjeni etholakele.

* **Indlela yokugwema amanga:**
    * Bheka uphawu lwendawo ephaketheni.
    * Hlola umkhiqizi: kufanele abe evela kwelinye lamayunithi ayisikhombisa endawo — i-Wuzu, i-Dahe, i-Tingqian, i-Liulin, i-Shanmu, i-Kuzhu noma i-Nuobuyuan.
    * Igama elithi «禅茶» ephaketheni ngokwalo alikhombisi indawo. Igama elivikelwe — «黄梅禅茶» ngophawu.
    * Iqabunga — ukusonteka okuqondile okuluhlaza okwesimaragidu okuhlotshisiwe.

**12. Amaqiniso athakazelisayo:**

* Indlela kandunankulu wesine u-Daoxin yahlanganisa ukuzindla nomsebenzi: umphakathi ezintabeni zase-Huangmei wawuzondla.
* U-Lu Yu wakhuluma ngetiye lezigodi zasezintabeni zase-Huangmei kusukela ku-«Cha Jing».
* Ukuphakama kwe-Ziyunshan ngamagquma ayisikhombisa kubizwa nge-«Lotus Peak».
* Indawo evikelwe ihlanganisa idolobhana eliqanjwe ngqo ngondunankulu wesihlanu — i-Wuzu, «undunankulu wesihlanu».

**13. Ukuqhathaniswa namanye amatiye aluhlaza:**

* **Guishan Yanlyu (龟山岩绿):** Itiye eliluhlaza lasesifundeni esifanayo sase-Huanggang, elivikelwe isimemezelo esifanayo sango-2012; ukusonteka okuqinile okuqondile; izincazelo zezikhombo zigcina ukubunjwa kwalo kwendabuko ngesandla embizeni.
* **Yingshan Yunwu (英山云雾):** Itiye eliluhlaza lasezintabeni lasesifundeni sase-Huanggang elivela emithambekeni eseningizimu yokhahlamba i-Dabeshan.
* **Enshi Yulu ([恩施玉露](https://thetea.app/zu/article/enshi-yulu)):** Itiye eliluhlaza lase-Hubei eliqiniswa ngomphunga futhi lineqabunga elimise okwenaliti.

**Ekuphetheni:**

I-Huangmei Chancha itiye lapho umlando ubaluleke ngaphezu kobuchwepheshe, kodwa ukubukeka kuchazwe ngokwethembeka embhalweni: ukusonteka okuqondile okuluhlaza okwesimaragidu okuhlotshisiwe, iphunga elithambile elihlala isikhathi eside, ukunambitheka okusha nokuthambile. Emva kwegama kukhona amathempeli abondunankulu be-Chan, abahlanganisa ukuzindla nomsebenzi, kanye nezintaba zase-Ziyunshan enyakatho yabo.
