---
title: "Héngxiàn mòlìhuā chá"
url: https://thetea.app/zu/article/hengxian-molihua-cha
lang: zu
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Héngxiàn mòlìhuā chá (横县茉莉花茶)

**Hengxian Moli Hua Cha** (*Héngxiàn mòlìhuā chá*, 横县[茉莉花茶](https://thetea.app/zu/article/molihua-cha)) itiye le-jasmine ledolobhana lase-Hengzhou (横州市, ngaphambi kuka-2021 kwakuyisifunda sase-Hengxian) edolobheni lase-Nanning, esifundeni esizimele sase-Guangxi Zhuang. I-Hengzhou iyisifunda esikhulu kunawo wonke se-jasmine e-China, futhi kusuka lapha i-jasmine yayithunyelwa kwezinye izindawo zezwe. Isisekelo setiye eliluhlaza lapha siphathwa kaningi ngezimbali eziphilayo ezivuleka ebusuku. Leli gama lingenye kwekhulu lokuqala lezinkomba zendawo zase-China ezivikelwe yi-European Union.

**1. Ukuhlukaniswa kanye nemvelaphi:**

* **Uhlobo:** Itiye elinongiwe ngezimbali (花茶, *huāchá*): isisekelo setiye, esinongiwe nge-jasmine entsha. Isisekelo yitiye eliluhlaza: ngokwencazelo yomnyango womlando wase-Guangxi, itiye le-jasmine lase-Hengzhou ligcina isimo esicebile nesiqabulayo setiye eliluhlaza.
* **Isigaba:** Itiye le-jasmine lase-Guangxi; uphawu lwemvelaphi (2006); uphawu lwendawo lwase-China oluvikelwe e-EU ngokweSivumelwano se-China ne-EU.
* **Imvelaphi:** I-China, isifunda esizimele sase-Guangxi Zhuang (广西壮族自治区, *Guǎngxī Zhuàngzú Zìzhìqū*), idolobha lase-Nanning (南宁, *Nánníng*), idolobhana lase-Hengzhou (横州市, *Héngzhōu Shì*).
* **Indawo:** Ukubuyekezwa koMnyango Wezohwebo kubiza i-Hengzhou; lokhu kuyincazelo yendawo, hhayi umngcele osemthethweni.
* **Izixhumanisi zendawo:** Cishe 22.7° enyakatho kanye no-109.3° empumalanga.

**2. Umlando kanye nokubaluleka kwamasiko:**

* **Umlando:**
    * **Ubukhosini bakwa-Ming, i-jasmine othangweni.** Ngokusho koMnyango Wezolimo, ngo-1521 isikhulu sesifunda sase-Hengzhou u-Wang Ji (王济) wabhala encwadini ethi «Junzitang rixun shoujing» (君子堂日询手镜): «i-jasmine ikhula yonke indawo, abanye beluka uthango ngayo, iqhakaza unyaka wonke». Ngokusho komlando wase-Guangxi, i-jasmine lapha yayitshalwa ikakhulukazi ngenxa yobuhle, futhi isivuno sasisincane.
    * **1959, izithombo zefektri.** Ngokusho kwe-ejensi ye-Xinhua, ngo-1959 isisebenzi esincane sefeketri yetiye yesifunda sa-oda izinqwaba ezimbili zezithombo ze-jasmine ezivela e-Guangdong; zalethwa ngesikebhe futhi zatshalwa endaweni engenalutho eduze kwefeketri.
    * **Ekupheleni kwawo-1970 kuya kwawo-1980.** Ngokusho koMnyango Wezolimo, kusukela ekupheleni kwawo-1970 i-jasmine yaqala ukutshalwa njengesitshalo sezohwebo. Ngokusho komlando, ekuqaleni kwawo-1980 ifeketri yayinikeza abalimi izithombo mahhala, ithumele ochwepheshe, futhi yenza izivumelwano ezinde zokuthenga ngentengo engaguquki. Kusukela ngo-1984 ifeketri yasebenzisana nefeketri yetiye yase-Suzhou, umkhiqizi omkhulu wetiye lezimbali: bavumelana ngokucubungula izinto zokusetshenziswa zekhasimende kanye nokubambisana kwezobuchwepheshe, futhi i-Suzhou yayithumela izingcweti ezaziwayo zokucubungula itiye lezimbali.
    * **1989, inguquko.** NgoJulayi 1989 uMnyango Wezohwebo wabamba emfeketrini yesifunda umhlangano wezwe lonke wokukhiqiza nokuthengisa amatiye ezimbali. Ngokusho kwe-Xinhua, ngaphambi kwalokhu isikhungo setiye le-jasmine sasise-Fujian, e-Jiangsu nase-Zhejiang; ngemva komhlangano sathuthela e-Hengxian kancane kancane.
    * **2000.** Ngokusho koMnyango Wezolimo, uMnyango Wezamahlathi Kahulumeni kanye ne-China Flower Association banikeza isifunda isiqu esithi «ikhaya le-jasmine lase-China» (中国茉莉之乡). Kwezinye izinto ezibhaliwe unyaka wokunikezwa ubizwa ngo-2006; ukungafani angikuxazululanga.
    * **2006.** NgoJulayi i-AQSIQ yavikela njengomkhiqizo onophawu lwendawo i-jasmine yesifunda ngokwayo — «横县茉莉花». Ngawo lowo nyaka i-«横县茉莉花茶» yathola uphawu oluqinisekisa imvelaphi ku-State Administration for Industry and Commerce.
    * **2012.** Ubuchwepheshe bokwenza itiye le-jasmine lase-Hengxian bafakwa ohlwini lwesine lwamagugu angaphatheki ase-Guangxi.
    * **2014 nangemva kwalokho, i-Europe.** Ngo-2014 i-jasmine yase-Hengxian yaba ngeyokuqala e-Guangxi ukunconywa ukuvikelwa e-Europe. NgokweSivumelwano se-China ne-EU i-«横县茉莉花茶» yangena ekhulwini lokuqala lamagama ase-China avikelwe e-European Union.
* **Igama:**
    * «Hengxian» (横县) yigama lakudala lesifunda, eligcinwe egameni.
    * «Moli hua cha» (茉莉花茶, *mòlìhuā chá*) kusho «itiye ngezimbali ze-jasmine».
* **Ukubaluleka kwamasiko:** E-Hengzhou i-jasmine iwuphawu olubalulekile: isiqu esithi «ikhaya le-jasmine lase-China», ukuvikelwa kwembali kanye netiye njengamagama endawo, ubuciko bokuphunga ohlwini lwamagugu angaphatheki ase-Guangxi.

**3. Incazelo yezitshalo kanye nezinto zokusetshenziswa:**

* **Isitshalo sokuphunga:** I-jasmine sambac (*Jasminum sambac*). Ngokusho koMnyango Wezolimo, i-jasmine yase-Hengxian ihlukaniswa ngamaqabunga amakhulu kanye nokuqhakaza isikhathi eside; ngokusho kwe-Xinhua, ukuqhakaza kuthatha izinyanga eziyisithupha. Uhlobo alukasho emithonjeni etholakele.
* **Isisekelo setiye:** Itiye eliluhlaza. Ukuthi yiziphi izisekelo ezigunyazwa igama, akukasho emithonjeni etholakele.
* **Ukuqoqwa kwezimbali:** Isikhathi sisukela ku-Ephreli kuya ku-Okthoba. Ngokusho kwe-Xinhua, kuqoqwa amaqabunga amakhulu, asemhlophe, kodwa angakavuleki, emini cishe kusukela ngehora lesishiyagalolunye ekuseni kuya kwehora lesithathu noma lesine ntambama; uma usuku lushisa futhi libalele, imbali iba ngcono.
* **Izidingo zezinto zokusetshenziswa:** Amaqabunga akhiwa ngaphambi kokuvuleka: i-jasmine ivuleka ebusuku, futhi kusihlwa ngalolo suku, lapho izimbali ziqala ukuvuleka, zisetshenziselwa ukuphunga.

**4. Indawo kanye nezici zokutshala:**

* **Isifunda:** Ngokusho kwe-Xinhua, i-Hengzhou iseningizimu yeTropic yaseNyakatho.
* **Isimo sezulu:** Ngokusho kwe-Xinhua, isimo sezulu esivamile se-subtropical monsoon: kunemvula eningi, ukukhanya nokufudumala. I-jasmine ithanda ukufudumala futhi yesaba amakhaza, ngakho isimo sezulu salapha siyifanele.
* **Umhlabathi:** Kuyo leyo ncazelo, uvundile, unongqimba oluqinile. Uhlobo lomhlabathi ngqo alukho emithonjeni etholakele.
* **Ukuphakama:** Ayikho imininingwane emithonjeni etholakele.

**5. Ubuchwepheshe bokukhiqiza:**

Umsebenzi obalulekile wukuphunga (窨制 — *xūnzhì*): isisekelo setiye simunca iphunga lezimbali ezivulekayo. Ngokwencazelo yomlando wase-Guangxi, ubuchwepheshe base-Hengzhou buhlanganisa le misebenzi elandelayo:

* **Ukuhlanganisa izimbali nesisekelo setiye (窨花拼和 — *xūnhuā pīnhé*) kanye nokuphunga enqwabeni (堆窨 — *duīxūn*).**
* **Ukupholisa (通花 — *tōnghuā*) kanye nokuqoqa kabusha enqwabeni (收堆 — *shōuduī*).**
* **Ukuhlukanisa izimbali (起花 — *qǐhuā*), ukomisa (烘焙 — *hōngbèi*) kanye nokupholisa.**
* **Umjikelezo olandelayo (转窨 — *zhuǎnxūn*) kanye nokuphunga kokugcina (提花 — *tíhuā*).**
* **Ukulinganisa iqembu (匀堆 — *yúnduī*) kanye nokupakisha.**

Ngokusho kwe-Xinhua, ngaphambi kokuhlanganisa amaqabunga «ayakhuliswa» (养花 — *yǎnghuā*) futhi ahlungwa (筛花 — *shāihuā*). Ukuphunga kuqhubeka ubusuku bonke; ezinhlotsheni eziphakeme umjikelezo uphindwa kaningana, futhi uma imijikelezo eminingi, iphunga liba namandla. Akubona bonke ubusuku obufanele umsebenzi, futhi uma isimo sezulu singesihle, kuyalindwa. Izinombolo — izinga lokushisa, umswakama, isikhathi — azikho emithonjeni etholakele.

**6. Izici zokunambitheka:**

Incazelo yokubukeka emibhalweni yokuvikela ayikho emithonjeni etholakele. Iphunga nokunambitheka ngezansi kungokwencazelo yomlando wase-Guangxi.

* **Ukubukeka kweqabunga elomile:** Ayikho incazelo emithonjeni etholakele.
* **Iphunga leqabunga elomile:** Ayikho incazelo emithonjeni etholakele.
* **Iphunga lokuncamela:** Iphunga le-jasmine elisha neliphilayo (鲜灵香味).
* **Ukunambitheka:** Okucebile nokuqabulayo (浓郁爽口), njengesisekelo esiluhlaza.
* **Umbala wokuncamela:** Ayikho incazelo emithonjeni etholakele.
* **Izindawo zetiye (iqabunga elisetshenzisiwe):** Ayikho incazelo emithonjeni etholakele.

**7. Ukwakheka kwamakhemikhali:**

Ayikho imininingwane ngetiye lase-Hengxian ngokuqondile emithonjeni etholakele.

**8. Izinzuzo zezempilo:**

Ayikho imininingwane eqinisekisiwe ngomphumela waleli tiye ngokwalo.

**9. Ukuphisa:**

Umkhuba wesigaba setiye le-jasmine ngesisekelo esiluhlaza.

* **Izinga lokushisa lamanzi:** 85–90 °C.
* **Inani letiye:** 3 g ku-150 ml.
* **Isitsha:** I-gaiwan enesembozo, egcina iphunga, noma imbiza ye-porcelain.
* **Inqubo:**
    1. Ukufudumeza isitsha.
    2. Ukubeka itiye.
    3. Ukuthela amanzi bese uvale ngesembozo ngokushesha.
    4. Ukuncamela kokuqala, imizuzu engu-1–2 ku-gaiwan.
    5. Ngaphambi kokuphuza, phakamisa isembozo bese udonsa iphunga.
    6. Ukuphindisela kabili noma kathathu.

**10. Ukugcinwa:**

Umkhuba wesigaba. Ephasakeni elivalekile, endaweni eyomile epholile nemnyama, ngokuqinile ngaphandle kwephunga langaphandle: isisekelo setiye esimunce i-jasmine, simunca kalula nephunga langaphandle. Itiye le-jasmine kungcono ukuliphuza phakathi nonyaka.

**11. Intengo kanye nemikhiqizo yomgunyathi:**

Ayikho imininingwane ngentengo emithonjeni etholakele. Izinhlobo eziphakeme zidlula emijikelezweni eminingi yokuphunga.

* **Ukwakugwema umgunyathi:**
    * Bheka imvelaphi yase-Hengzhou kanye nophawu lwendawo.
    * Iphunga le-jasmine langempela livela ekuphungeni ngezimbali eziphilayo; iphunga eliqinile, «elifana ne-parfum», elisheshe linyamalale liyisizathu sokuxwaya.
    * Izimbali ezomisiwe ephasakeni azifakazeli ikhwalithi: ngemva kokuphunga izimbali ziyahlukaniswa (起花), ngakho inani lazo alisho lutho ngamandla ephunga.

**12. Amaqiniso athandekayo:**

* Ukulima okukhulu kwe-jasmine kwesifunda kwavela ezingxenyeni ezimbili zezithombo ezatshalwa eduze kwefeketri yetiye ngo-1959.
* Amaqabunga aqoqwa emini, ngesikhathi sokushisa okukhulu, kanti ukuphunga kwenzeka ebusuku, lapho izimbali zivuleka.
* Ubuciko bokuphunga isifunda sabufunda nasezingcweti zase-Suzhou: kusukela ngo-1984 i-Suzhou Tea Factory yayithumela izingcweti ukuze zisize ngezobuchwepheshe.
* Ngo-2006 kwavikelwa kokubili imbali netiye: i-jasmine njengomkhiqizo onophawu lwendawo, itiye njengophawu lwemvelaphi.

**13. Ukuqhathaniswa namanye amatiye e-jasmine:**

* **Fuzhou Moli Hua Cha ([福州茉莉花茶](https://thetea.app/zu/article/fuzhou-molihua-cha)):** Isikhungo somlando setiye le-jasmine; kuze kube sekupheleni kwawo-1980 isikhungo semboni sasise-Fujian, e-Jiangsu nase-Zhejiang, sabe sesithuthela e-Hengxian.
* **Yuanjiang Moli Hua Cha ([元江茉莉花茶](https://thetea.app/zu/article/yuanjiang-molihua-cha)):** I-jasmine yase-Yunnan enesikhathi sokuqala kakhulu sonyaka; ngokwezincazelo zemboni, izihlahla zalethwa lapho zivela e-Hengxian.
* **Moli Longzhu ([茉莉龙珠](https://thetea.app/zu/article/moli-longzhu)):** Uhlobo lwetiye le-jasmine, amabhola asongelwe; lwenziwa e-Fujian nase-Guangxi.

**Ekuphetheni:**

I-Hengxian Moli Hua Cha itiye lesifunda esikhulu se-jasmine e-China. Indlela yesifunda, kusukela ezingwaneni zothango lwe-jasmine ngesikhathi sika-Ming kanye nezingxenye ezimbili zezithombo eduze kwefeketri ngo-1959 kuya emhlanganweni ka-1989, okwathi ngemva kwawo isikhungo semboni sathuthela lapha. Ubuciko buhlala bufanayo: amaqabunga aqoqwa emini, avuleka ebusuku phezu kwesisekelo setiye eliluhlaza, futhi umjikelezo uyaphindwa kuze kube iphunga liba namandla.
