---
title: "Dōngzhì yúnjiān"
url: https://thetea.app/zu/article/dongzhi-yunjian
lang: zu
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Dōngzhì yúnjiān (东至云尖)

**I-Dungzhi Yunjian** (*Dōngzhì yúnjiān*, 东至云尖) itiye eliluhlaza lasesifundeni sase-Dungzhi (东至县) esifundeni sedolobha i-Chizhou eningizimu yesifundazwe sase-Anhui. Igama lakhiwe ngegama lendawo kanye negama elithi 云尖 — “amathiphu amafu,” okuyinkomba yokuqoqwa kwezihlokwana ezisezintabeni. Isifunda saziwa kakhulu ngetiye elibomvu: ingxenye yezigodi zaso ingaphakathi kwendawo yokukhiqiza itiye elibomvu lase-Qimen, futhi isifunda ngokwaso sisebenza njengesizinda sikazwelonke sokuthumela itiye elibomvu kwamanye amazwe. I-Yunjian wumugqa waso oluhlaza. Izivande zitholakala ezintabeni eduze kwesiqongo sase-Xianyushan ekuphakameni okungamamitha angu-200–800. Itiye livikelwa njengophawu lwendawo; indawo ibizwa ngesifunda.

**1. Ukuhlukaniswa kanye Nemvelaphi:**

* **Uhlobo:** Itiye eliluhlaza (绿茶, *lǜchá*). Incwadi yezinkomba yetiye yesifunda ibeka ngqo i-Yunjian emugqeni oluhlaza futhi iyiqhathanisa netiye lendawo elibomvu. Umbhalo mayelana netiye wenezela ukuthi lenziwa ngeqabunga lesitshalo setiye sendawo.
* **Isigaba:** Itiye eliluhlaza lasezintabeni lasezihlokwaneni leningizimu ye-Anhui; uphawu lwendawo.
* **Imvelaphi:** I-China, isifundazwe sase-Anhui (安徽, *Ānhuī*), isifunda sedolobha i-Chizhou (池州, *Chízhōu*), isifunda sase-Dungzhi (东至, *Dōngzhì*).
* **Isimo sokuvikelwa:** Uphawu lwendawo olusebenzayo. Inkomba esemthethweni ibiza isifunda sase-Dungzhi njengendawo yemvelaphi; incazelo yomthetho yemingcele yendawo angizange ngiyihlole, ngakho indawo lapha ibizwa ngesifunda, hhayi ngohlu lwezigodi. Umbhalo mayelana netiye ubiza ukuthi umkhiqizo onophawu lwesitifiketi sophawu lwendawo; inombolo nonyaka wokubhaliswa akufakazelwanga emithonjeni etholakele.
* **Izixhumanisi zendawo:** Umbhalo ubeka isifunda cishe ku-30° enyakatho; izixhumanisi eziqondile zendawo azikho emithonjeni etholakele.

**2. Umlando kanye Nokubaluleka Kwamasiko:**

* **Umlando:**
    * **Isifunda setiye elibomvu.** Izigodi ezimbalwa zase-Dungzhi zingaphakathi kwendawo yokukhiqiza itiye elibomvu lase-Qimen; isifunda ngokwaso sibalwa njengesizinda sikazwelonke sokuthumela itiye elibomvu kwamanye amazwe futhi singesinye sezifunda ezihamba phambili zokukhiqiza itiye ezweni.
    * **Ngawo-1990.** Ngokombhalo mayelana netiye, i-Yunjian yadalwa ngawo-1990 ngaphansi kobuholi bukaprofesa we-Agricultural University yase-Anhui u-Chen Chuan (陈椽).
    * **1997.** Umbhalo ofanayo ubika ngendondo yegolide ye-Beijing International Tea Meeting ka-1997 — ngokushesha ngemva kokuvela kwetiye.
    * Umbhalo ubala i-Yunjian phakathi kwemikhiqizo “yoHlu Lokuvikelwa Kophawu Lwendawo Lwase-Great Huangshan” (大黄山地理标志保护名录).
    * Zonke lezi zindaba ezintathu ngizazi zisuka embhalweni owodwa odumile; umthombo wesibili ozimele angizange ngiwuthole.
* **Igama:** “I-Dungzhi” (东至) igama lesifunda. “I-Yunjian” (云尖) “amathiphu amafu.” Esifundeni leli gama alisebenzi nje njengegama lomnikazi kuphela: eduze kuthuthukiswa izinhlobo ze-天鹅云尖 kanye ne-香山云尖, ngakho “i-yunjian” lapha isasetshenziswa futhi njengegama elijwayelekile letiye eliluhlaza lasezintabeni lasezihlokwaneni.
* **Ukubaluleka kwamasiko:** Esifundeni udumo lwaso oluhlobene netiye elibomvu, i-Yunjian iyindlela eluhlaza enegama. Emndenini “wama-Hui” wamatiye adumile, isifunda siphinde simelwe amatiye anjenge-东至[毛尖](https://thetea.app/zu/article/mao-jian) kanye ne-东至野山茶, kanti phakathi kwezinhlobo zendawo kukhona ne-神泉珍珠绿.

**3. Incazelo Yezitshalo kanye Nezinto Ezingavuthiwe:**

* **Uhlobo / I-cultivar:** Ngokombhalo — isitshalo setiye sendawo sase-Dungzhi ([群体种](https://thetea.app/zu/article/qunti-zhong)). Amagama ezinhlobo ezikhethiwe awekho emithonjeni etholakele.
* **Izinto ezingavuthiwe:** Izinga lokuqoqa alikho emithonjeni etholakele; igama elithi 云尖 egameni likhomba ukuqoqwa kwezihlokwana, kodwa imithetho angizange ngiyithole.
* **Isikhathi sokuqoqa:** Ayikho imininingwane emithonjeni etholakele.

**4. I-Terroir kanye Nezici Zokutshala:**

* **Isifunda:** Iningizimu ye-Anhui, izintaba ezisondele esiqongweni sase-Xianyushan (仙寓山).
* **Iziqongo zezintaba:** Incwadi yezinkomba ibiza iziqongo zetiye i-Xianyuling, i-Hongqiling, i-Zishita, i-Tianefeng, i-Yunwujian, i-Dowangjian, i-Yegan kanye ne-Lianhuatang.
* **Ukuphakama kokutshala:** Izivande zitholakala **emamitheni angu-200–800**. Umbhalo wenezela ukuthi esifundeni kuneziqongo ezingama-32 ezingaphezu kwamamitha angu-600, futhi indawo ephakeme kakhulu ingamamitha angu-1375.5.
* **Izivande:** Incwadi yezinkomba ikhuluma ngezivande zetiye zesifunda ezilinganiselwa ku-120 000 mu, kuzo amasistimu angaphezu kwama-500 angaphezu kwekhulu le-mu ngalinye; imigwaqo engama-146 yesifunda igxile etiyeni.
* **Isimo sezulu:** Ngokombhalo, izinga lokushisa lonyaka eliphakathi nendawo lingu-16.1 °C, imvula icishe ibe ngu-1530.6 mm ngonyaka, futhi ukuminyana kwehlathi esifundeni kungu-58.7 %. Izibalo ziphathelene nesifunda, hhayi nezivande ezithile.
* **Inhlabathi:** Ayikho imininingwane emithonjeni etholakele.

**5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:**

Ubuchwepheshe be-Dungzhi Yunjian ngokwayo abuchazwanga emithonjeni etholakele. Etiyeni eliluhlaza lasezintabeni lasezihlokwaneni, ukulandelana okuvamile yilokhu:

1.  **Ukwenza ubune (摊放, *tānfàng*):** Izinto zokusetshenziswa zandlalwa ngongqimba oluncane ukuze umswakama othile usuke.
2.  **Ukulungiswa okushisayo (杀青, *shāqīng*):** Ukushisisa kumisa ukugqwala.
3.  **Ukubunjwa (做形, *zuòxíng*):** Iqabunga liyaqondiswa futhi licindezelwe kancane — isimo esichazwe nge-Yunjian.
4.  **Ukomiswa (干燥, *gānzào*).**

Lena iyindlela ejwayelekile yesigaba, hhayi incazelo yobuchwepheshe be-Dungzhi Yunjian. Incwadi yezinkomba imane ibike ukuthi “i-Dungzhi Yunjian” ikhiqizwa izimboni eziyisipesheli ezingama-64 zesifunda.

**6. Izici Zokuthinta Izitho Zomzimba:**

Incazelo engezansi inikezwe umbhalo mayelana netiye; izidingo ezijwayelekile zesimo angizange ngiyithole.

* **Ukubukeka kweqabunga elomile:** Liqondile, licindezelwe kancane, liluhlaza okotshani, linoboya obubonakalayo (挺直略扁、润绿显毫).
* **Iphunga leqabunga elomile:** Azikho izincazelo emithonjeni etholakele.
* **Iphunga lokuphisa:** Liphezulu futhi lihlala isikhathi eside (香高持久).
* **Ukunambitheka:** Azikho izincazelo emithonjeni etholakele.
* **Umbala wokuphisa:** Ukhanyayo, ucacile (汤色明亮).
* **Izansi yetiye (iqabunga eliphisiwe):** Azikho izincazelo emithonjeni etholakele.

**7. Ukwakheka Kwamakhemikhali:**

Ayikho imininingwane ye-physicochemical emithonjeni etholakele.

**8. Izakhiwo Eziwusizo:**

Ayikho imininingwane eqinisekisiwe ngomphumela waleli tiye ngokwalo.

**9. Ukuphisa:**

Umkhuba wesigaba wetiye eliluhlaza.

* **Izinga lokushisa lamanzi:** 80–85 °C.
* **Inani letiye:** 3 g ku-150 ml.
* **Izitsha:** Ingilazi ekhanyayo ukuze ubone amaqabunga aqondile, noma i-gaiwan emhlophe.
* **Inqubo:**
    1. Fudumeza isitsha.
    2. Faka itiye, uthele amanzi odongeni.
    3. Ukuphisa kokuqala — imizuzwana engu-40–60.
    4. Phuza, ushiya ingxenye eyodwa kwezintathu yokuphisa engilazini.
    5. Thela amanzi ashisayo futhi.
    6. Ukuphinda kabili noma kathathu.

**10. Ukugcinwa:**

Umkhuba wesigaba. Ephaketheni elivalekile elingabonakali, esiqandisini ku-0–5 °C, kude nomswakama, ukukhanya namaphunga. Itiye lesizini: kungcono uliphuze phakathi nonyaka.

**11. Intengo kanye Nemikhohlisi:**

Ayikho imininingwane ngentengo emithonjeni etholakele.

* **Ukwazi ukugwema imikhohlisi:**
    * Bheka uphawu lwendawo ephaketheni.
    * Qinisekisa ukuthi umkhiqizi ubhalisiwe esifundeni sase-Dungzhi.
    * Ungadidanisi i-Dungzhi Yunjian nezinye izinhlobo ezinegama elithi “yunjian”: esifundeni ngokwaso ziningi.
    * Qhathanisa isimo nencazelo: iqabunga eliqondile, elicishe libe flat, eliluhlaza okotshani elinoboya, nokuphisa okukhanyayo.

**12. Amaqiniso Athakazelisayo:**

* Isifunda sase-Dungzhi saziwa ngokuyinhloko ngetiye elibomvu, kanti i-Yunjian ngumugqa walo oluhlaza.
* Igama elithi “yunjian” esifundeni liphethwe izinhlobo ezimbalwa ngesikhathi esisodwa, ngakho lisebenza njengegama lohlobo.
* Incwadi yezinkomba ibala izimboni ezingama-64 esifundeni ezikhiqiza leli tiye.
* Ngokombhalo, njengegama elihlukile itiye likhona kusukela ngawo-1990, kanti isifunda ngokwaso sitshala itiye isikhathi eside kakhulu.

**13. Ukuqhathanisa Nokunye Ukudla Kwasekhaya:**

* **I-Qimen Hong Cha ([祁门红茶](https://thetea.app/zu/article/qimen-hongcha)):** Itiye elibomvu, indawo yalo yokukhiqiza ifaka izigodi ezimbalwa zase-Dungzhi. Izwe elifanayo lezintaba, kodwa isigaba esihlukile: iqabunga ligqwalisiwe ngokuphelele.
* **I-Jiuhua Focha ([九华佛茶](https://thetea.app/zu/article/jiuhua-fucha)):** Itiye eliluhlaza lase-Jiuhuashan entabeni efanayo yesifunda sase-Chizhou; igama eliyisambulela lamatiye entaba engcwele.
* **I-Huangshan Maofeng ([黄山毛峰](https://thetea.app/zu/article/huangshan-mao-feng)):** Elinye lamatiye aluhlaza adume kakhulu eningizimu ye-Anhui, lisuka e-Huangshan; intaba ehlukile negama elihlukile. Akukho ukunambitha okuqhathaniswayo kwamatiye amabili emithonjeni etholakele.

**Ekuphetheni:**

I-Dungzhi Yunjian itiye eliluhlaza lesifunda esidume ngetiye elibomvu: izivande zasezintabeni ezikumamitha angu-200–800, iqabunga eliqondile elicindezelwe elinoboya, iphunga eliphakeme elihlala isikhathi eside kanye nokuphisa okukhanyayo. Ingxenye yomlando wayo ebhaliwe okwamanje mncane: indawo yokuvikela ibizwa ngesifunda, kanti ukudalwa kwetiye ngawo-1990 kanye nendondo ka-1997 kwaziwa ngombhalo owodwa. Le yisithombe esiqotho segama eliselincane, ngemuva kwalo kunezwe elidala letiye.
