---
title: "Dàyáoshān tiánchá"
url: https://thetea.app/zu/article/dayaoshan-tiancha
lang: zu
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Dàyáoshān tiánchá (大瑶山甜茶)

**I-Dayaoshan Tiancha** (*Dàyáoshān tiánchá*, 大瑶山甜茶) — “itiye elimnandi lezintaba zaseDayaoshan”, umkhiqizo waseJinxiu Yao Autonomous County (金秀瑶族自治县) esifundeni sedolobha iLaibin eGuangxi Zhuang Autonomous Region. Lokhu akulona iqabunga lesihlahla setiye *Camellia sinensis*, kodwa amaqabunga esihlahla esinambitheka kamnandi; amaYao esifunda, ngokwezincazelo, asebelokhu ewasebenzisa amakhulu eminyaka njengesinongo esimnandi semvelo kanye nomkhiqizo wokudla, kanti izakhamuzi uqobo lwazo ziwubiza ngokuthi “itiye elinameva” (刺儿茶, *cì'er chá*). Umkhiqizo uvikwa njengomkhiqizo onesikhombo sezindawo: ngoJulayi 2024, iNational Intellectual Property Administration yavumela ibhizinisi lesifunda ukuba lisebenzise uphawu olukhethekile. Imibhalo ngesitshalo ngokwaso, indawo kanye nobuchwepheshe ayitholakali emithonjeni etholakele, ngakho isihloko sifushane kunokwejwayelekile.

**1. Ukuhlukaniswa Nemvelaphi:**

* **Uhlobo:** Akulona itiye ngomqondo webhotani futhi akulona nelilodwa ezigabeni eziyisithupha zetiye laseChina. Izincazelo zibiza umkhiqizo ngokuthi “天然的甜味料与食品” — isinongo esimnandi semvelo kanye nomkhiqizo wokudla.
* **Isigaba:** Ukukhishwa okungaveli esitshalweni setiye; umkhiqizo onesikhombo sezindawo.
* **Imvelaphi:** IChina, iGuangxi Zhuang Autonomous Region (广西, *Guǎngxī*), isifunda sedolobha iLaibin (来宾, *Láibīn*), iJinxiu Yao Autonomous County (金秀, *Jīnxiù*); izintaba zeDayaoshan (大瑶山, *Dàyáoshān*) — lokhu kuyindawo yesifunda uqobo.
* **Indawo evikelwe:** Uhlu lwezindawo namakhodinethi alutholakali emithonjeni etholakele. Indawo yomunye umkhiqizo ovikelwe wesifunda esifanayo, itiye elibomvu iJinxiu Hongcha, akufanele idluliselwe etiyeni elimnandi.
* **Isimo sokuvikelwa:** Kuqinisekiswe ngesaziso seNational Intellectual Property Administration No. 593 sango-18 Julayi 2024 mayelana nokuvunyelwa kwamabhizinisi ukusebenzisa uphawu olukhethekile. Inombolo nosuku lwesinqumo sokuqala sokuvikelwa akutholakalanga emithonjeni etholakele.

**2. Umlando Nokubaluleka Kwamasiko:**

* **Umlando:**
    * **Isiko lamaYao.** Ngokweshicilelo seChina Daily kanye nebhulogi eSina, amaYao asebenzisa itiye elimnandi njengesinongo esimnandi semvelo kanye nomkhiqizo wokudla “amakhulu eminyaka”. Ubufakazi obubhaliwe nezinsuku abukho emithonjeni etholakele.
    * **Ucwaningo lwesayensi.** IGuangxi Institute of Botany kanye neSibhedlela se-181 sePeople's Liberation Army bacwaninga itiye elimnandi lasendle laseJinxiu; incazelo eyinkomba ithi umsebenzi wenziwa phakathi kuka-1978–1981. Umphumela kuthiwa wukutholwa kwento emnandi ethi “甜茶素” ngamaphesenti angu-6–7.
    * **1980.** Ngokwebhulogi eSina, ngalo nyaka izazi zaseJapan zezinto ezimnandi zeza eGuangxi ukuyocwaninga itiye elimnandi.
    * **2024.** INational Intellectual Property Administration ngesaziso No. 593 (18 Julayi 2024) yavumela ukusetshenziswa kophawu olukhethekile lomkhiqizo onesikhombo sezindawo kumabhizinisi angama-54 emikhiqizweni engama-27, kubandakanya nebhizinisi elilodwa lesifunda saseJinxiu ngokuthi “大瑶山甜茶”.
* **Igama:** “Dayaoshan” (大瑶山) — “Izintaba ezinkulu zamaYao”, igama lezintaba kanye nesifunda; “tiancha” (甜茶) — “itiye elimnandi”. Igama lendawo elithi “itiye elinameva” (刺儿茶) licashunwe yiChina Daily.
* **Ukubaluleka kwamasiko:** Imithombo ichaza itiye elimnandi ngokuyinhloko njengesinongo esimnandi semvelo nokudla kwamaYao asezintabeni. Ibhulogi eSina ithi itiye elimnandi laziwa eJapan, eYurophu, e-USA naseMpumalanga Ephakathi; umthombo walesi sitatimende awusho.

**3. Incazelo Yebhotani Nezinto Ezingavuthiwe:**

* **Isitshalo:** Igama lesiLatini lezinhlobo alinikezwa yiwo wonke umthombo osemthethweni noma wesayensi otholakele ngeDayaoshan Tiancha. Ikhasi lomthengisi waseJinxiu lihlobanisa umkhiqizo no “甜茶叶悬钩子” womndeni weRosaceae, okungukuthi nesihlahla sohlobo lwamajikijolo (*Rubus*). Isizinda sezitshalo saseChina sibiza isitshalo ngokuthi “甜茶” — *Rubus chingii* var. *suavissimus* (igama langaphambili *Rubus suavissimus*). Izimpawu ezivela ezincazelweni ezingezansi aziphikisani nalokhu, kodwa ukuhlonza akufakazelwanga ngombhalo.
* **Isimo ngokwezincazelo:** Sikhula njengesihlahla, umqhele umncane, sinamahlumela amaningi aqondile (incazelo yezohwebo). Ngokwencazelo eyinkomba, siqhakaza ikakhulukazi ngoMashi–Ephreli, izithelo zivuthwa ngoJuni, zinombala osawolintshi-obomvu noma obomvu futhi zimnandi.
* **Umjikelezo wonyaka:** Amahlumela amasha avela ngoFebhuwari–Mashi, lapho izinga lokushisa lihlala lingaphezu kuka-13 °C. NgoJulayi ukukhula phezulu kuyama, amaqabunga asesunguliwe, bese kuqala isikhathi sokuqongelela izakhi nokuguqulwa koshukela. NgoNovemba kuvela imiqumbe yasebusika; ngokwencazelo eyinkomba, amaqabunga aphuzi bese ewa, isitshalo singena ekuphumuleni.
* **Ukuvuselelwa kusuka empandeni:** Ngokwencazelo eyinkomba, amahlumela angaphezulu komhlaba aphila iminyaka emi-2–3, kanti isitshalo siyazivuselela ngempande ehlala iminyaka eminingi, ngakho ukutshala kuthela isivuno iminyaka eminingi ngokwako.
* **Isikhathi sokuvuna:** UJulayi — “isikhathi esingcono kakhulu sokuvuna”, ngokwebhulogi eSina: amaqabunga asesunguliwe futhi aqongelela ushukela.
* **Izinhlobo:** Ngomqondo wetiye azikho; azikho izinhlobo ezikhethiwe eziqanjwe emithonjeni etholakele.

**4. I-Terroir Nezici Zokutshala:**

* **Isifunda:** Izintaba zeDayaoshan enkabeni yeGuangxi, iJinxiu Yao Autonomous County.
* **Ukuphakama kokukhula:** Ngaphezu kwama-800 m — ngokwencazelo yebhulogi eSina.
* **Izimo:** Umthombo ofanayo ubhala ngomoya ohlanzekile kude nezimboni nangokutshala kuphela ngomquba wemvelo, ngaphandle komanyolo wamaminerali nezibulala-zinambuzane. Lawa ngamazwi ombhalo wokukhangisa, hhayi umphumela wokuhlola.
* **Isimo sezulu nenhlabathi:** Akukho mininingwane emithonjeni etholakele.

**5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:**

Ukuthi izinto ezingavuthiwe zicutshungulwa kanjani akuchazwanga emithonjeni etholakele: azikho izigaba, azikho izindlela zokomisa, azikho izinhlobo zomkhiqizo oqediwe. Kwaziwa kuphela isikhathi sokuvuna — uJulayi — kanye nokuthi kuthengiswa iqabunga elomile: izincazelo zohwebo zinikeza ukwakheka “komkhiqizo owomile”. Uhlelo olujwayelekile lwesigaba setiye alunakusetshenziswa kulesi sitshalo, ngakho alukho lapha.

**6. Izici Zokunambitha:**

Azikho izincazelo zokunambitha zochwepheshe emithonjeni etholakele. Zonke izincazelo zivumelana entweni eyodwa — ubumnandi.

* **Isimo seqabunga elomile:** Akukho mininingwane emithonjeni etholakele.
* **Iphunga leqabunga elomile:** Akukho mininingwane emithonjeni etholakele.
* **Iphunga lokukhishwa:** Akukho mininingwane emithonjeni etholakele.
* **Ukunambitheka:** Kumnandi. Ibhulogi eSina ibhala ngobumnandi obuphezulu namakhalori aphansi (高甜度、低热值) futhi ibiza ukunambitheka ngokuthi “清甜爽口” — okuhlanzekile okumnandi nokuqabulayo.
* **Umbala wokukhishwa:** Akukho mininingwane emithonjeni etholakele.
* **Igqabi elichithiwe (iqabunga elithe xa):** Akukho mininingwane emithonjeni etholakele.

**7. Ukwakheka Kwamakhemikhali:**

Into eyinhloko ekhulunywa yiwo wonke umthombo — i-glycoside emnandi ethi “甜茶素” (ebhulogini — “甜茶糖甙”). Ngokweshicilelo seChina Daily kanye nencazelo yocwaningo lweGuangxi Institute of Botany, itholakala eqabungeni ngamaphesenti angu-6–7. Ikhasi lohwebo lithi ama-5% futhi lithi akukho caffeine emkhiqizweni; imininingwane yalo mayelana nama-flavonoids, ama-amino acid nezinto ezincane ayizange ihlolwe ngokuzimele futhi ayiphindwa lapha.

**8. Izakhiwo Eziwusizo:**

Akukho mininingwane eqinisekisiwe ngomphumela walo mkhiqizo ngokwawo. Imibhalo yezokuvakasha neyohwebo ibala uhlu olude lwemiphumela yokwelapha — i-encyclopedia ayikuqinisekisi.

**9. Ukuphisa:**

Umkhuba wesigaba. Azikho izindlela zeDayaoshan Tiancha emithonjeni etholakele; ngezansi kunezindlela ezijwayelekile zokukhishwa kwezitshalo ezomile.

* **Izinga lokushisa lamanzi:** 90–100 °C.
* **Inani:** 2–3 g nge-150–200 ml.
* **Izitsha:** Ingilazi yegilasi, igaiwan noma itepoti le-porcelain.
* **Inqubo:** Fudumeza izitsha, thela amanzi eqabungeni, ukukhishwa kokuqala — imizuzu emi-3–5, bese kuphindwa ukuthelwa.

**10. Ukugcina:**

Umkhuba wesigaba. Iqabunga elomile — ephaketheni eliminyene, endaweni eyomile emnyama, kude namaphunga.

**11. Intengo Nokukhwabanisa:**

Akukho mininingwane ngentengo emithonjeni etholakele.

* **Ungakugwema kanjani ukukhwabanisa:**
    * Funani uphawu olukhethekile lomkhiqizo onesikhombo sezindawo. Ngokwesaziso No. 593, ilungelo lokusebenzisa uphawu ngokuthi “大瑶山甜茶” litholwe yinkampani i广西金秀瑶族自治县林海茶业有限公司.
    * Hlola ukuthi umkhiqizo uvela esifundeni saseJinxiu.
    * Ungawudidanisi namanye “amatiye amnandi”. EChina lokhu kubiza izitshalo ezahlukahlukene eziningana; isibonelo, “itiye elimnandi” laseHunan iXupu Yaocha lenziwa ngamaqabunga esihlahla esihlala siluhlaza sika木姜叶柯 womndeni weFagaceae, kanti isitshalo saseDayaoshan, ngokwezincazelo, amaqabunga ayo ayawa ebusika.
    * Ungawudidanisi neJinxiu Hongcha — itiye elibomvu langempela elivela esihlahleni setiye sesifunda esifanayo, elinendawo yalo evikelwe.

**12. Amaqiniso Athakazelisayo:**

* Isifunda esisodwa sinamatiye amabili avikelwe: iJinxiu Hongcha evela esihlahleni setiye kanye neDayaoshan Tiancha, okungelona itiye ngomqondo webhotani.
* Ngokungafani nesihlahla setiye esihlala siluhlaza, isitshalo setiye elimnandi, ngokwezincazelo, siwisa amaqabunga ebusika futhi sithela izithelo ezibomvu ezimnandi.
* Isikhathi esingcono kakhulu sokuvuna akusona sentwasahlobo, njengasetiyeni, kodwa uJulayi, lapho ushukela uqongelela eqabungeni.

**13. Ukuqhathaniswa nokunye ukukhishwa okungaveli esihlahleni setiye:**

* **IXupu Yaocha ([溆浦瑶茶](https://thetea.app/zu/article/xupu-yaocha)):** Nalo “itiye elimnandi” futhi liwumkhiqizo onesikhombo sezindawo, kodwa lisuka emaqabungeni esihlahla esihlala siluhlaza somndeni weFagaceae; licutshungulwa ngohlelo olufana netiye eliluhlaza.
* **ILaifeng Tengcha ([来凤藤茶](https://thetea.app/zu/article/laifeng-tengcha)):** Ukukhishwa okuvikelwe okuvela emvinini womndeni weVitaceae waseHubei; ubumnandi balo buza ngemuva kokunambitheka kokubaba okuncane.
* **IKuding ([苦丁茶](https://thetea.app/zu/article/kuding-cha)):** Ukukhishwa okuvela emaqabungeni ezitshalo ezihlala ziluhlaza — okuphikisana nokubaba kwetiye elimnandi.
* **IJinxiu Hongcha ([金秀红茶](https://thetea.app/zu/article/jinxiu-hongcha)):** Ukuze kuqhathaniswe — itiye elibomvu langempela lesifunda esifanayo.

**Ekuphetheni:**

IDayaoshan Tiancha — ukukhishwa okumnandi kwamaYao asezintabeni zeDayaoshan, okuvikelwe njengomkhiqizo onesikhombo sezindawo futhi okwaziwa kakhulu njengesinongo esimnandi semvelo kunokuba isiphuzo sokunambitha. Okwaziwayo ngayo ngokuthembeka kuncane: ubumnandi, ukuvunwa kukaJulayi, isitshalo esiwisa amaqabunga esizivuselela kusuka empandeni, kanye nento emnandi engamaphesenti angu-6–7 ngokocwaningo lwakudala. Izinhlobo zesitshalo, indawo evikelwe nobuchwepheshe kusalindele umthombo wokuqala.
