---
title: "Dàwù huángchá"
url: https://thetea.app/zu/article/dawu-huangcha
lang: zu
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Dàwù huángchá (大悟黄茶)

**U-Dawu Huangcha** (*Dàwù huángchá*, 大悟黄茶) — itiye eliphuzi lase-Dawu County (大悟县) ngaphansi kukahulumeni wedolobha i-Xiaogan enyakatho-mpumalanga yesifundazwe sase-Hubei, eningizimu yeentaba zase-Dabie. Itiye liselisha: laqala ukwenziwa ngo-2023 edolobhaneni lase-Zhuwan (朱湾村) elisesigodini sase-Xincheng (新城镇) kusetshenziswa amahlamvu aqoqwa ehlobo nasekwindla, leli dolobha elalingakaze liwaqoqe. Okuyenza ibe liphuzi ukubiliswa — “ukubiliswa kathathu nokomiswa kathathu” (三闷三烘, *sān mēn sān hōng*). Igama alivikelekile: ngo-2025 ilungu le-National People's Congress lase-Zhuwan liphakamise ukuthi kusekelwe isicelo sokubhaliswa kophawu lwendawo, kodwa akukho sicelo noma ukubhaliswa okutholakala emithonjeni etholakalayo.

**1. Ukuhlukaniswa kanye Nemvelaphi:**

* **Uhlobo:** Itiye eliphuzi (黄茶, *huángchá*). Isigaba sinqunywa ubuchwepheshe: imibhalo ichaza ukubiliswa (闷黄, *mèn huáng*) ngemva kokuqinisa. “黄茶” egameni yisigaba, hhayi umbala weqabunga: impahla eluhlaza iqabunga elijwayelekile lasehlobo nasekwindla lamasimu esifunda, hhayi inhlobo enamaqabunga akhanyayo. Awukho umbandela noma incazelo yophawu; isigaba simiswe ngezincazelo zobuchwepheshe emaphephandabeni.
* **Umehluko kumagama:** Umkhiqizi ubiza itiye eliphuzi ngokuthi “elibiliswa kancane” (微发酵茶), bese ezinye izincwadi zilibiza ngokuthi umphumela “wobuchwepheshe obubiliswa ingxenye” (半发酵创新工艺); okuvame ukubizwa nge-semi-fermented kuvame ukuba yi-oolong, kodwa ukubiliswa okuchaziwe ngemva kokuqinisa akushintshi ngenxa yalokho.
* **Isigaba:** Itiye eliphuzi elisha elivela kwimpahla eluhlaza yasehlobo nasekwindla; uphawu lwendawo oluhlongozwayo, olungakabhaliswa.
* **Imvelaphi:** I-China, isifundazwe sase-Hubei (湖北, *Húběi*), uhulumeni wedolobha i-Xiaogan (孝感, *Xiàogǎn*), i-Dawu County (大悟, *Dàwù*), idolobhana i-Xincheng, idolobhana i-Zhuwan. Ngokwemininingwane ka-2024, amahlamvu ayethengwa kubalimi betiye ezifundeni eziyisishiyagalombili namadolobhana azungezile.
* **Indawo:** Ayichaziwe — uphawu alukabhaliswa.
* **Izixhumanisi zendawo:** Isikhungo sedolobha i-Dawu cishe sise-31.6° N no-114.1° E.

**2. Umlando kanye Nokubaluleka Kwezamasiko:**

* **Umlando:**
    * **Isifunda setiye.** Imibhalo ixhumanisa amasimu e-Dawu noJenene Xu Haidong (徐海东), owazalelwa esigodini sase-Xincheng, kanye nonkosikazi wakhe, owazalelwa e-Lu'an esifundazweni sase-Anhui. Ngokwe- “Hubei Daily” (ngoJuni 2025), ngo-Okthoba 1958 wafika nezithombo zetiye ezingu-400,000 ezivela kwelakubo; ngokwe-Central Radio (2024), izithombo zase-Lu'an zalethwa yibo bobabili abashadikazi ngeminyaka yawo-1950. Kukhona cishe ama-mu angu-300,000 amasimu etiye esifundeni, kodwa kwakuqoqwa intwasahlobo kuphela, kanti ehlobo nasekwindla amahlathi, ngokomfanekiso we-Central Radio, ayeba “izinkuni ezomile namahlamvu alahlwayo” (干柴废叶).
    * **Ukufuna ubuchwepheshe.** Ilungu leCongress lase-Zhuwan laya kofunda ezifundeni zetiye zase-Anhui — e-Jinzhai nase-Huoshan — nase-Xinyang esifundazweni sase-Henan. Ngezeluleko zochwepheshe banquma ukwenza itiye eliphuzi ngamahlamvu asehlobo nasekwindla, ngaphandle kokwandisa amasimu.
    * **Ngo-2023.** Ngo-April e-Zhuwan kwasungulwa inkampani yetiye, eyaletha ubuchwepheshe be- “三闷三烘”. Ngonyaka wokuqala icutshungulwa ngesandla ama-jin angu-8000 (cishe amathani angu-4) amahlamvu asehlobo nasekwindla.
    * **Ngo-2024.** Itiye langena emakethe. Ngokwe-Central Radio (ngo-Okthoba 2024), inkampani yathenga ama-jin angu-220,000 amahlamvu futhi yakhiqiza ngaphezu kwama-jin angu-50,000 etiye; i- “Hubei Daily” (2025) ibika ukuthi kusukela ngo-April kuya kuNovemba kwathengwa ama-jin angu-210,000 amahlamvu. Inzuzo, ngokwemibhalo, yatholwa ngabalimi betiye abacishe babe ngu-2200. Ngokubambisana ne-Anhui Agricultural University kufakwe umugqa ozenzakalelayo, futhi inhlangano yetiye yesifundazwe yavumela inkampani ukuthi isebenzise uphawu lwe- “楚天好茶” (*Chǔtiān hǎo chá*).
    * **Ngo-2025.** NgoMashi ilungu leCongress lethula isiphakamiso sokusekela itiye eliphuzi lase-Dabie: usizo embonini nasekudayiseni kanye nokusekela isicelo se- “大悟黄茶” sophawu lwendawo. Umbhalo we- “Hubei Daily” wangoMashi 10 waphindwa wakhishwa yiwebhusayithi yomnyango wezolimo waseHubei.
    * **Ngo-2026.** Ekubuyekezweni kuka-April kwe- “China County Economy News” (中国县域经济报), umkhiqizo onokuvikelwa kukahulumeni kophawu lwendawo ubizwa nge-Dawu Lyucha; akukho okushiwo ngesicelo setiye eliphuzi lapho.
* **Igama:** “Dawu” (大悟) — igama lesifunda; “huangcha” (黄茶) — “itiye eliphuzi,” ngokwesigaba. Inkampani idayisa itiye ngophawu lwe-“双福山黄茶” (*Shuāngfúshān huángchá*); “大悟黄茶” yigama elijwayelekile lesifunda.
* **Ukubaluleka kwamasiko:** Esifundeni itiye eliphuzi liyindlela “yokuqoqa itiye izikhathi ezintathu futhi uhola izine” (三季采茶、四季增收). Ngokwe- “Hubei Daily” (2025), iqabunga lasentwasahlobo lisetshenziselwa itiye eliluhlaza elibizayo, kanti iqabunga lasehlobo nasekwindla lisetshenziselwa itiye eliphuzi lansuku zonke (口粮黄茶).

**3. Incazelo Yezitshalo kanye Nezinto Ezisetshenziswayo:**

* **Uhlobo / Cultivar:** Izinhlobo zetiye eliphuzi azishiwongo emithonjeni etholakalayo. Iqabunga lithathwa emasimini akhona esifunda; ngo-2024 eduze kwendawo yokusebenzela kwakusungulwa isizinda esikhethekile setiye eliphuzi.
* **Ukuqoqwa:** Impahla eluhlaza eyinhloko amahlamvu asehlobo nasekwindla. Ngokwe-Central Radio, amahlamvu alethwa efekthri kusukela ngo-April, kanti ngo-Okthoba ngesikhathi sezulu esihle ukuqoqwa kusaqhubeka.
* **Izinga lokuqoqwa:** Imibhalo ikhuluma ngeqabunga elithambile (嫩叶), kanti isikhungo semboni yetiye yesifunda sikhuluma “ngamagatsha amaholo namaqabunga amakhulu” (粗枝大叶) okungakaze kuqoqwe muntu. Izinga eliqondile alikho emithonjeni etholakalayo.
* **Izidingo zempahla eluhlaza:** Amahlamvu athengwa futhi acutshungulwa ngokwehlukana ngokwezinhlobo nekhwalithi (分类收购后按照种类、品质加工处理).

**4. I-Terroir kanye Nezici Zokutshala:**

* **Isifunda:** Inyakatho-mpumalanga ye-Hubei, intaba eseningizimu ye-Dabie (大别山). Isikhungo semboni yetiye yesifunda (2026): isifunda siseduze ne-31st parallel, emhlabathini wezindawo eziphakeme ze-Huaihe ne-Yangtze; isimo sezulu sithambile, imvula iningi, inhlabathi icebile ngamaminerali.
* **Izimo ngokuhlolwa kwesifunda (2025):** Inkungu evamile, imvula elinganiselayo, inhlabathi ene-acidi enesihlabathi namatshe (砂砾酸性土壤), umehluko omkhulu wokushisa phakathi kosuku nobusuku, izinambuzane ezimbalwa.
* **Ukuphakama kokutshala:** Akukho mininingwane ngetiye eliphuzi emithonjeni etholakalayo.
* **Indawo:** Cishe ama-mu angu-300,000 amasimu esifundeni sonke; ukuthi mangaki kuwo anikeza amahlamvu etiye eliphuzi, akushiwongo.

**5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:**

Umbhalo onobuchwepheshe awukho. Imaphephandaba akuchaza kanje.

* **Isisekelo:** Ngokwamazwi omphathi wenkampani, ukucutshungulwa kusondela etiyeni eliluhlaza, kodwa ngemva kokuqinisa iqabunga elisha kufakwe ukubiliswa “ukubiliswa kathathu nokomiswa kathathu.”
* **Ukubiliswa:** Ukushintshana kathathu kokubiliswa nokomiswa. I-Central Radio yengeza “ukubiliswa ngokushisa ukuze kuphume iphunga” (发酵提香).
* **Ukushiswa ngamalahle:** Ngokwe- “Hubei Daily” (2025), kufakwe “ukushiswa ukuze kuphume iphunga ngamalahle okhuni” (炭火提香).
* **Imingcele:** Amazinga okushisa, ubude besikhathi sokubiliswa, nomswakama akukho emithonjeni etholakalayo.

Uhlelo olujwayelekile lwesigaba, hhayi incazelo yaleli tiye: ukuqinisa (杀青, *shāqīng*), kwezinye izinhlobo zetiye ukugoqa (揉捻, *róuniǎn*), ukubiliswa (闷黄, *mèn huáng*) — amahlamvu afudumele namanzi agcinwa embeselwe, futhi aphenduka abe phuzi, — kanye nokomiswa (干燥, *gānzào*).

**6. Izici Zokuzwa:**

Umbhalo onezidingo zokubukeka awukho; emaphephandabeni kukhona amagama ajwayelekile kuphela.

* **Ukubukeka kweqabunga elomile:** Azikho izincazelo emithonjeni etholakalayo.
* **Iphunga leqabunga elomile:** Azikho izincazelo emithonjeni etholakalayo.
* **Iphunga lotshala:** I- “Hubei Daily” (2025) ikhuluma “ngephunga lezinyosi elide” (蜜香悠长), ngaphandle kokucacisa ukuthi eleqabunga elomile noma lotshela; umkhiqizi ukhuluma ngombala othosiwe wamalahle.
* **I-Flavour:** I-Central Radio: “phuzi, ithambile, inoshukela, iyaqabula” (黄、醇、甘、爽). Ngokwamazwi omkhiqizi, ukubiliswa kususa umunyu nokubaba kweqabunga lasehlobo nasekwindla.
* **Umbala wotshala:** Azikho izincazelo zaleli tiye; umkhiqizi, ekhuluma ngetiye eliphuzi jikelele, uthi “umbala ophuzi, utshala obuphuzi, isisekelo esiphuzi” (色黄、汤黄、叶底黄).
* **Isisekelo setiye (iqabunga elibilisiwe):** Azikho izincazelo zaleli tiye.

**7. Uhlaka Lwamakhemikhali:**

Imininingwane ye-physicochemical nge-Dawu Huangcha ayikho emithonjeni etholakalayo.

**8. Izakhiwo Eziwusizo:**

Akukho mininingwane eqinisekisiwe ngomphumela waleli tiye uqobo.

**9. Ukuphisa:**

Inkambiso yesigaba setiye eliphuzi elivela eqabungeni elidala.

* **Izinga lokushisa lamanzi:** 85–90 °C.
* **Inani letiye:** 3–4 g nge-150 ml.
* **Isitsha:** I-gaiwan noma i-teapot ye-porcelain.
* **Inqubo:**
    1. Fudumeza isitsha.
    2. Faka itiye.
    3. Geza itiye ngokushesha ngamanzi ashisayo futhi uwachithe.
    4. Utshala bokuqala — imizuzwana engu-30–60.
    5. Thela konke, ungashiyi itiye emanzini.
    6. Ukuphisa okuphindwe kathathu noma kane, ngakunye kudlule kancane.

**10. Ukugcinwa:**

Inkambiso yesigaba. Endaweni eyomile nepholile, ekupakisheni okuqinile nokungabonisi, kude nephunga nomswakama. Kungcono ukuphuzwa phakathi nonyaka.

**11. Intengo kanye Nemikhiqizo Yomgunyathi:**

Imininingwane ngentengo yokudayisa ayikho emithonjeni etholakalayo. Isifunda sibeka leli tiye njengetiye lansuku zonke.

* **Indlela yokugwema umgunyathi:**
    * Uphawu lwendawo lwe-Dawu Huangcha alukabikho; umbhalo othi “地理标志” ekupakisheni kwalo kuwisignali yokuxwaya.
    * Qhubeka uqiniseke ukuthi umkhiqizi ungowase-Dawu County.
    * Ungadidanisi ne-Dawu Lyucha: uphawu oluvikelwe lwegiographical indication lungetiye eliluhlaza lesifunda, hhayi eliphuzi.

**12. Amaqiniso Athokozisayo:**

* Ubuchwepheshe babufunwa e-Huoshan — indawo yokuzalwa ye-Huoshan Huang Ya ne-Huoshan Huangdacha, ezintabeni ezifanayo zase-Dabie, e-Anhui.
* Ngokwe- “Hubei Daily,” inkampani kanye nezimboni zokudla benza ngethiye eliphuzi izinto ezimnandi ze-sesame newayini lerayisi.

**13. Ukuqhathaniswa namanye amatiye:**

* **U- Dawu Lyucha ([大悟绿茶](https://thetea.app/zu/article/dawu-lucha)):** Itiye eliluhlaza lesifunda lesifunda elivela eqabungeni lasentwasahlobo; linophawu oluvikelwe kanye nombandela.
* **U- Yuan'an Huang Cha ([远安黄茶](https://thetea.app/zu/article/yuanan-huangcha)):** Itiye eliphuzi lakudala laseHubei elinomlando omude nokuvikelwa; eduze kwalo u-Dawu Huangcha usemusha.
* **U- Huoshan Huangdacha ([霍山黄大茶](https://thetea.app/zu/article/huoshan-huang-da-cha)):** Itiye eliphuzi lase-Anhui elivela eqabungeni elikhulu, nalo lisuka e-Dabie; e-Huoshan, ngokwemibhalo, bafunda ukuhlangenwe nakho.

**Ekuphetheni:**

U-Dawu Huangcha — itiye eliphuzi elakhelwe impahla eluhlaza: isifunda, lapho amasimu ayekhiqiza kuphela amahlamvu asentwasahlobo, safunda ukuguqula amahlamvu asehlobo nasekwindla abe itiye elithambile lansuku zonke elinamanothi ezinyosi namalahle ngokubiliswa. Umbandela nokuvikelwa kwegama akukabikho, konke okwaziwayo kuthathwe emaphephandabeni ka-2024–2026 — lona umlando wokuqala, hhayi itiye eselimisiwe.
