---
title: "Cǎihuā máo jiān"
url: https://thetea.app/zu/article/caihua-mao-jian
lang: zu
updated: 2026-04-08
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Cǎihuā máo jiān (采花毛尖)

Cǎihuā máo jiān (采花[毛尖](https://thetea.app/zu/article/mao-jian), Cǎihuā máo jiān) — iflegishipu yetiye eluhlaza yesifundazwe sase-Hubei, ehlala inesikhundla sokuqala ohlwini 'lwamatiye ayishumi adumile ase-Hubei' (湖北十大名茶之首). Ikhishwa endaweni yase-Wufeng Autonomous County yabantu base-Tujia (五峰土家族自治县) — ekuyindawo engumngcele ongu-30° enyakatho, 'ibhande legolide lokulinywa kwetiye emhlabeni jikelele'. Ngo-2020, uCǎihuā máo jiān wahlonishwa ngokukhethekile: wafakwa ohlwini lwetiye elinikezwa e-Diaoyutai State Guesthouse (钓鱼台国宾馆特供茶) — indlu yokwamukela amakhanda ezizwe zakwamanye amazwe. Itiye lithunyelwa emazweni angaphezu kwama-20 aseYurophu, eMelika naseNingizimu-mpumalanga Asia.

**1. Ukuhlukaniswa kanye Nemvelaphi:**

* **Uhlobo:** Itiye eluhlaza (elivutshelwe ngaphandle kwekhompiyutha). Ngokumila — liqondile, licijile, linomumo wensangu (条索形, tiáosuǒ xíng). Ngobuchwepheshe — uphisiwe futhi ohlanjululwe ngenqubo emisha 'yokuhlanganisa kabili' (汽热-滚筒双杀青).

* **Isigaba:** Umkhiqizo onophawu lwezwe lwendawo (国家地理标志产品, 2017). Iwuphawu lokuqala lwe-Hubei 'lweMikhiqizo Yezolimo Edumile YaseChina' (中国名牌农产品, 2006). Itiye le-Diaoyutai State Guesthouse (钓鱼台国宾馆特供茶, 2020). Uphawu oluwine izindondo zegolide eziningi embukisweni wezolimo waseChina. Ukukhiqizwa kulawulwa yizinga lesifunda DB42/T 182-2011.

* **Imvelaphi:** I-China, isifundazwe sase-Hubei (湖北, Húběi), idolobha lase-Yichang (宜昌市, Yíchāng Shì), **i-Wufeng Autonomous County yabantu base-Tujia** (五峰土家族自治县, Wǔfēng Tǔjiāzú Zìzhìxiàn). Ingqikithi yendawo — indawo engaseningizimu yentaba i-Songfeng (松峰山, Sōngfēng Shān), idolobhana lase-Caihua (采花乡, Cǎihuā Xiāng), ubude obungamamitha angu-600–900 — 'indawo enamafu'.

* **Izixhumanisi zendawo:** 110°15′ empumalanga, 30°42′ enyakatho.

**2. Umlando Nokubaluleka Kwamasiko:**

* **Umlando:** Amasiko okulima itiye ase-Wufeng aqala ngesikhathi seTang: uLu Yu encwadini yakhe ethi "I-Chajing" (茶经) waphawula ukuthi "eningizimu ye-Xia Gorge kukhiqizwa itiye elihle kakhulu" (峡州山南出好茶) — 'i-Xia Gorge' (峡州) yayiyindawo namuhla eyaziwa ngokuthi i-Wufeng. Ngenkathi ye-Qing, ngaphansi kombuso ka-Emperor Kangxi, ingoma yendawo ethi 'Ingoma Yokukha Itiye' (采茶歌, Cǎichá Gē) yayichaza kabanzi izigcawu zokukha entwasahlobo.

    Leli tiye lanamuhla lasungulwa ngeminyaka yowe-1980 ngesisekelo sobuchwepheshe bendabuko 'be-baimaojian' (白毛尖, 'Ikhala Elimhlophe Elibukhali'). Ngo-1997, idolobhana lase-Caihua lathola isicoco 'Idolobhana Lokuqala Letiye Lombuso wase-Chu' (楚天茶叶第一乡). Ngo-2001 — isimo 'Sethokheni Eliyingqophamlando lase-Hubei'. Ngo-2006 — uphawu lokuqala esifundazweni 'Lamikhiqizo Yezolimo Edumile YaseChina'. Ngo-2017 — isivikelo sophawu lwendawo. Ngo-2020 — ukufakwa ohlwini lwetiye le-Diaoyutai State Guesthouse.

* **Igama:**

    * "Caihua" (采花) — 'Abakha Izimbali': igama ledolobhana okukhiqizwa kulo, oluhlobene nokuqoqwa kwasentwasahlobo.
    * "Mao" (毛) — 'uboya, usiba': uboya besiliva obumboza imigwamadlana.
    * "Jian" (尖) — 'ichopho': umumo wesihlahla setiye ocotshwayo.

* **Ukubaluleka kwamasiko:** UCǎihuā máo jiān — ikhadi labantu lesifundazwe sasetiyeni sase-Hubei kanye nokugqama kwezwe lakwa-Tujia (土家族, Tǔjiāzú) — elinye lamaqembu amakhulu amancane aseningizimu-ntshonalanga ye-China. Isimo 'setiye lase-Diaoyutai' — ukuqashelwa kwezinga eliphezulu kwekhwalithi ezingeni likahulumeni: leli tiye linikezwa amakhanda ezizwe zakwamanye amazwe avakashela eBeijing.

**3. Incazelo Yezitshalo Kanye Nempahla Eluhlaza:**

* **Uhlobo / Isilimo:** Isisekelo — **i-Wufeng Local Quanticong** (五峰本地[群体种](https://thetea.app/zu/article/qunti-zhong)) — uhlobo lomdabu olunamaqabunga amancane naphakathi *Camellia sinensis* var. *sinensis*, iminyaka yezihlahla eziningi ingaphezu kweminyaka eyikhulu. Okwengeziwe: **Echa 1 (鄂茶1号)** ne-**Echa 7 (鄂茶7号)** — izinhlobo ezikhethiwe zase-Hubei; **Fuding Dabai Cha (福鼎大白茶)** — ukwandisa ukuminyana kwesikhwebu. Isisindo samathiphu ayikhulu eziyingxenye 'yehlumela elilodwa — iqabunga elilodwa' singaba ngamagremu angama-45. Isikhathi 'sokugcina ubumnene' (持嫩期) sengeziwe ngezinsuku ezingu-7–10 kunezinhlobo ezijwayelekile.

* **Ukuvunwa:** Entwasahlobo yokuqala. Kwikhwalithi ephezulu kakhulu (特级) — amahlumela aphelele (单芽, ≥90%). Ezingeni lokuqala — ihlumela elilodwa ngeqabunga elilodwa elisencane kakhulu (一芽一叶初展, ≥80%). Ezingeni lesibili — ihlumela elilodwa namahlamvu amabili.

* **Izidingo zempahla eluhlaza:** Amahlumela amancane, afanayo, angenamonakalo. Ukucubungula — ngosuku lokuvuna.

**4. Indawo Kanye Nokukhethekile Kwendlela Yokulinywa:**

* **Indawo:** Izinga lama-30° enyakatho — 'ibhande legolide lokulinywa kwetiye emhlabeni jikelele', elihlanganisa izifunda ezihamba phambili emhlabeni jikelele (Darjeeling, Uji, Huangshan).

* **Ubude bokukhula:** Amamitha angama-400–1,200 ngaphezu kogu lolwandle. Ingqikithi — 'indawo enamafu' engu-600–900 m engaseningizimu ye-Songfeng Shan.

* **Isimo sezulu:** Izinga lokushisa lonyaka liphakathi ngu-13.1°C (eliphansi kakhulu phakathi kwezifunda ezilima itiye enkabeni ye-China). Imvula yonyaka ingu-1,500 mm. Inani lezinsuku ezininkungu lonyaka — **ngaphezu kwe-180**. Ukukhanya okusabalale (散射光) kugcizelela ukwakheka kwama-amino acid: itiye lasentwasahlobo liqukethe ama-amino acid angu-≥3.32%.

* **Inhlabathi:** Inhlabathi ephuzi-nsundu (黄棕壤) kanye nenhlabathi ebomvu (红壤), pH 4.5–6.5, eyakhiwe ngokwemvelo **i-zinc (锌, xīn) ne-selenium (硒, xī)**. Okuqukethwe yizinto eziphilayo — ≥2.0%. Ukuvunwa kwamahlathi — **89%** — okungenye yezindawo eziphakeme kakhulu phakathi kwezifunda zetiye zaseChina. Ukuhlangana kwe-anion engemihle — 20,000/cm³. Isifunda sase-Wufeng siqinisekisiwe njenge 'Ndawo Yokusiza Yemvelo YaseChina' (中国天然氧吧).

* **Imvelo:** Izivande zetiye zichelelwa ngeziphethu zasentabeni, zizungezwe ngamahlathi. Ukungcoliswa yizimboni — akukho.

**5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:**

Okusha okusemqoka kwe-Cǎihuā máo jiān — **'ukuhlanganisa kabili'** (汽热-滚筒双杀青, qìrè-gǔntǒng shuāng shāqīng): inhlanganisela yokubika (汽热, 130–150°C) kanye nokugingqa (滚筒, 260–280°C) yokuhlanganisa, okuqinisekisa ukuthi 'iphunga likhuphiwe isikhathi eside' (锁香, suǒxiāng).

* **Ukuhlela nokulibala (鲜叶摊放 — xiānyè tānfàng):** Amahora angu-4–6.

* **Ukuhlanganisa kabili (汽热-滚筒双杀青):** Isinyathelo esisha. Okokuqala — ukubika (汽热, 130–150°C): ukushisa ngobumnene nangokunakekela, okugcina ama-amino acid amaningi nezinto ezinikeza iphunga. Okwesibili — umshini wokugingqa (滚筒, 260–280°C): ukushisa okusheshayo ngezinga eliphezulu, ukumisa ukushisa nokukhanya okumisa ukuqhuma kanye nokukhanyisa iphunga eliqhakazile. Indlela ephindwe kabili — 'ethambile + eqinile' — iletha ukujula nokuzinza kwephunga elingakwazi ukutholakala ngokuhlanganisa okukodwa nje.

* **Ukugudluza (揉捻 — róuniǎn):** Kuneminyakazo emithathu — 'elibilayo → eliqinile → elibilayo' (轻-重-轻), ubude bayo — imizuzu engu-20. Izinga lokwenza imicu (成条率) — ≥80%.

* **Ukomisa kokuqala (毛火 — máohuǒ):** Ku-160–180°C.

* **Ukwakha kanye nokulungisa (整形/手工理条搓毫 — zhěngxíng / shǒugōng lǐtiáo cuō háo):** Ukugudluza ngesandla kanye nokujikwa — ukudala umumo omuhle oqondile onoboya besiliva.

* **Ukomisa kokugcina kanye nokuphungula iphunga (足干/提香 — zúgān / tíxiāng):** Ku-60–80°C — ukushisa ngobumnene, okugcina uboya kanye nokukhanyisa iphunga.

**6. Izici Zokunambitheka:**

* **Indlela engabonakala ngayo yeqabunga elomile:** Amahlumela amancane, amade, aqondile (细秀匀直), anoboya besiliva obuchayile (显露/显毫). Umbala — uluhlaza okhanyayo, ocwebezelayo, onokukhanya kukawoyela (翠绿油润).

* **Iphunga leqabunga elomile:** Elihle, eliphakeme futhi elizinzile (嫩香高而持久). Kwikhwalithi ephezulu — kuphawu lukakhasitani (栗香). Ubusha obuhlaza nokuhlanzeka (清香).

* **Iphunga lencwadana yetiye:** Lizinzile, liphakeme, linephunga elihlaza lukakhasitani.

* **Ukunambitheka:** Kusha nokumnandi (鲜爽, xiānshuǎng), kuminyana futhi kugcwele umzimba (醇厚, chúnhòu) — kuzwakala 'ukukhwezeka' okunengcindezi (粘稠感强). Kunesiphongo esibuyayo esiqinile futhi eside (回甘, huígān).

* **Umbala wencwadana yetiye:** Uluhlaza okhanyayo, uhlanzekile, kukhanya futhi kusobala (嫩绿清澈明亮).

* **Isicebi setiye:** Amahlumela aluhlaza okhanyayo, afanayo, aqinile (嫩绿明亮匀齐).

**7. Izakhi Zamakhemikhali:**

Inhlabathi ene-selenium ne-zinc, indawo enamafu esezintabeni kanye nendlela emisha 'yokuhlanganisa kabili' yakha iphrofayili ekhethekile:

* **Ama-polyphenol (ama-catechin):** Ezingeni lokuqala — ≥30% (ngokwezinga DB42/T 182-2011). Kuletha amandla amakhulu okulwa nokufiphala.

* **Ama-amino acid:** Itiye lasentwasahlobo — ≥3.32%. I-L-theanine iyingxenye enkulu, enesibopho sokusha nobumnandi.

* **Ingcitshi yamanzi (水浸出物):** Ezingeni eliphezulu — ≥36% — ephakeme kunezinga, okubonisa ukunotha okungafani nalutho kokunambitheka.

* **I-selenium (硒) ne-zinc (锌):** Okuqukethwe okungenamvume okuphakeme — umphumela wokukhula enhlabathini ene-selenium ne-zinc yase-Wufeng.

* **Ama-alkaloid:** I-caffeine — okuphakathi. I-theobromine, i-theophylline.

* **I-fluoride:** Okuqukethwe kubonakala — kusiza ukuvikela ikhero yamazinyo.

* **Amavithamini:** Uvithamini C, amavithamini eqembu B.

**8. Izinzuzo:**

* **Ukuvikela emisebeni (强抗辐射):** Ama-polyphenol amunca izinto eziyingozi ngempumelelo ephindwe kahlanu kunovithamini C, kunciphisa umphumela wemisebe ye-electromagnetic evela kumadivayisi kagesi.
* **Ukulawula isisindo (塑身减脂):** Ama-catechin asheshisa ukugaywa kwamafutha ngempumelelo engu-30% ngaphezu kwetiye eluhlaza elijwayelekile.
* **Ukuvikela amazinyo (防龋清口):** I-fluoride icindezela amagciwane akhipha amahobho futhi ivimbela ukwakheka kweplaque yamazinyo.
* **Isenzo sokulwa nokufiphala:** Ama-polyphenol (≥30%) aqeda ama-radical akhululekile.
* **Ukuqinisa amandla omzimba:** I-selenium ne-zinc zihlangene nama-amino acid asekela umsebenzi wokuzivikela komzimba.
* **Umthelela oqinisa amandla:** I-caffeine ne-L-theanine.

* **Kubalulekile:** lezi zakhiwo zisekelwa emininingweni ejwayelekile futhi akuzona izincomo zokwelapha.

**9. Indlela Yokulenza:**

* **Kwezinga eliphezulu — indlela yokuthululela ngaphezulu (上投法):**
    * Izinga lokushisa lamanzi: 85°C.
    * Inani letiye: amagremu angu-3 ku-150 ml (isilinganiso 1:50).
    * Okokuqala thela amanzi, bese ufaka itiye. Liyeke imizuzwana engu-30. Itiye lisingatha ukulenza izikhathi ezingu-3–4, isikhathi ngasinye sande ngemizuzwana eyi-10.

* **Kwezinga elijwayelekile — indlela yokuthululela ngaphansi (下投法):**
    * Thela itiye, uthela amanzi. Liyeke imizuzu emi-2–3.

* **Isitsha:** Ingilazi noma i-gaiwan emhlophe yobumba.

* **Qaphela:** thela amanzi kancane, eceleni kodonga lwengilazi (缓流沿杯壁), hhayi ngokuqondile phezu kwetiye — uma kungenjalo sikhwebu siyolanyulwa futhi incwadi izokhubazeka. Itiye olithengwayo okusha kunconywa ukuthi 'lifukamele' izinsuku ezingu-7 endaweni emnyama. Ngemuva kokuvula — gcina efrijini, ulisebenzise phakathi nenyanga.

**10. Ukugcinwa:**

* Gcina esitsheni esivaleke kahle, endaweni emnyama nepholile.
* Kungcono kakhulu — efrijini ngo-0–5°C.
* Isikhathi sokugcina — kuze kube yizinyanga ezingu-12.
* Ngemva kokuvula — sebenzisa phakathi nenyanga.

**11. Intengo Nokungamangaleli:**

UCǎihuā máo jiān unikeza uluhlu olusuka kwamatoho athengekayo nsuku zonke kuya kwezinga eliphezulu '至尊贡芽' (Zhisun Guya, 'Ihlumela Eliphakeme Lokwehlisa'). Izinga DB42/T 182-2011 lichaza amazinga amathathu.

* **Indlela yokugwema ukuthengiswa okungamanga:**
    * **Thenga kubathengisi abahloliweyo** abanophawu lwendawo yase-Wufeng.
    * **Bheka umumo:** izinaliti eziqondile, ezinoboya besiliva. Uma ziyibilika noma zisontekile — kuhle ukuqaphela.
    * **Bheka iphunga:** elihle, eliphakeme, elizinzile. Uma linomoya ojulile noma wezolimo — uphawu lokukhohlisa.
    * **Hlola ukuqina:** izinga eliphezulu — ukuphuza izikhathi ezingu-3–4; izinga lesibili — okungu-5+.
    * **Buka isimo:** 'Itiye lase-Diaoyutai' — uphawu lokuqashelwa okuphezulu.

**12. Amaqiniso Anentshisekelo:**

* Ngo-2020, uCǎihuā máo jiān wafakwa ohlwini lwetiye le-Diaoyutai State Guesthouse (钓鱼台国宾馆) — indlu enkulu kahulumeni yokwamukela abaholi bakwamanye amazwe. Lokhu ukuqashelwa okuphakeme kwekhwalithi yetiye laseChina — 'itiye labongameli'.

* Ukuvunwa kwamahlathi esifundeni sase-Wufeng — **89%** — cishe indawo ephakeme kakhulu. Ukuhlangana kwe-anion engemihle — 20,000/cm³. Isifunda siyi 'Ndawo Yokusiza Yemvelo YaseChina' eqinisekisiwe.

* 'Ukuhlanganisa kabili' okusha (汽热 + 滚筒) — ubuchwepheshe bokuqala obungenakuqhathaniswa phakathi kwamamatiye aluhlaza adumile. Inhlanganisela yokubika okuthambile kanye nomshini wokugingqa oqinile inikeza 'ukukhanyisa' okuyingqayizivele kwephunga.

* ULu Yu encwadini yakhe ethi "I-Chajing" (ngekhulu lesi-8) wavele waphawula ukuthi indawo ye-Xia Gorge (峡州) — umhlaba wanamuhla wase-Wufeng — 'ikhiqiza itiye elihle kakhulu'. UCǎihuā máo jiān uyindlalifa yesimanje yalomlando oyizinkulungwane zeminyaka.

* Itiye lithunyelwa emazweni angaphezu kwama-20 aseYurophu, eMelika naseNingizimu-mpumalanga Asia — elinye lamatiye ase-Hubei anokusatshalaliswa emhlabeni jikelele.

**13. Ukuqhathaniswa namanye amatiye ohlobo 'Mao Jian':**

* **Xinyang Mao Jian ([信阳毛尖](https://thetea.app/zu/article/xinyang-mao-jian)):** Ovela e-Henan. 'Ayishumi Adumile'. Ulunyweni oluningi, linephunga eliqhakazile lukakhasitani 'le-wok ephindwe kabili'. I-Xinyang — iminyene futhi 'isenyakatho'; i-Caihua — isha kakhulu futhi 'inamafu', inesimo se-selenium-zinc.

* **Duyun Mao Jian ([都匀毛尖](https://thetea.app/zu/article/douyun-mao-jian)):** Ovela e-Ghizhou. Amehlo asontekile 'omlenze wokudoba' anezimpawu 'ezintathu ezihlaza, ezihlanganiswe ngophuzi'. I-Duyun — iyindawo eyakhiwe ngokhasitani; i-Caihua — iqondile futhi 'ihlanzekile'.

* **Guzhang Mao Jian ([古丈毛尖](https://thetea.app/zu/article/guzhang-mao-jian)):** Ovela e-Hunan. Olusamehlo, oluhlala isikhathi eside (kuze kufinyelele ekulenzweni izikhathi ezingu-15). I-Guzhang — iyingqwele yokuqina; i-Caihua — iyingqwele yokuqashelwa okusemthethweni (i-Diaoyutai).

* **Wufeng Mao Jian ([五峰毛尖](https://thetea.app/zu/article/wufeng-mao-jian)):** 'Isihlobo' esiseduze — empeleni, yigama elijwayelekile lesifunda lwamamatiye ase-Wufeng. UCǎihuā máo jiān wuphawu oluphambili oluqhamuka edolobhaneni lase-Caihua.

**Ekuphetheni:**

UCǎihuā máo jiān — itiye elisukela ezingadini zasezintabeni zabantu base-Tujia laze lafike etafuleni le-Diaoyutai State Guesthouse. 'Ukuhlanganisa kabili' okusha, inhlabathi ene-selenium-zinc yase-Wufeng, izinsuku ezingu-180+ zenkungu kanye nokuvunwa kwamahlathi okungu-89% — konke lokhu kudala itiye lapho ubusha, ubumsulwa nokujula kuhlangana nomumo omuhle ongenasici. Uma i-Xinyang Mao Jian ingu 'mqansa okhasitani' wasenyakatho, kanti i-Duyun Mao Jian ingum 'phakathi wegolide ogqoke uhlaza' wase-Ghizhou, ngalokho-ke uCǎihuā máo jiān ungum 'thunywa wefu' lase-Hubei: omuhle, osha, okhazimula ngesiliva lwesikhwebu — futhi ohlonipheke ngokwanele ukuba unikezwe obongameli.
