---
title: "Bǎojī cháyè"
url: https://thetea.app/zu/article/baoji-chaye
lang: zu
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Bǎojī cháyè (保基茶叶)

**I-Baoji Chaye** (*Bǎojī cháyè*, 保基茶叶) — umkhiqizo onophawu lwendawo lwedolobha lase-Panzhou (盘州市) elingaphansi kwesifunda sase-Liupanshui entshonalanga yesifundazwe sase-Guizhou. Igama linikezwe ngokwesigodi sase-Baoji (保基乡), kodwa indawo evikelwe ibanzi — amadolobhana nezindawo ezingama-22 esifunda. «I-Chaye» (茶叶) isho nje «iqabunga letiye»: igama alisho uhlobo lwetiye, futhi imithombo etholakele ayilubeki uhlobo. Izincazelo zezincwadi zokubhekisela zikhuluma ngezingadi eziphakeme ngo-1700–1900 m, izihlahla zetiye ezindala endaweni yase-Laochang ezineminyaka, ngokwesilinganiso sokuqala, engaphezu kwama-500, kanye nenhlabathi ene-selenium. Igama lathola ukuvikelwa ngo-2016.

**1. Ukuhlukaniswa kanye Nemvelaphi:**

* **Uhlobo:** Akunqunyiwe. Umbhalo onezimfuneko zomkhiqizo angizange ngiwubone. Iwebhusayithi yezincwadi zokubhekisela ithi itiye laziwa ngephunga eligcwele nombala othi «绿润» — «okuluhlaza okucwebezelayo»; le ndlela yokubhala ivamile etiyeni eliluhlaza, kodwa ayikufakazeli uhlobo, futhi ngenxa yaleyo ndlela eyodwa angilunikezi uhlobo.
* **Isigaba:** Umkhiqizo onophawu lwendawo (地理标志产品, *dìlǐ biāozhì chǎnpǐn*), 2016.
* **Imvelaphi:** I-China, isifundazwe sase-Guizhou (贵州, *Guìzhōu*), isifunda sase-Liupanshui (六盘水, *Liùpánshuǐ*), idolobha lase-Panzhou (盘州, *Pánzhōu*).
* **Indawo evikelwe:** Amadolobhana nezindawo ezingama-22 zase-Panzhou: i-Baoji, i-Yangchang, i-Yuni, i-Jichangping, i-Jiuying, i-Panjiang, i-Banqiao, i-Shuitang, i-Minzhu, i-Laochang, i-Mayi, i-Dashan, i-Huashi, i-Pingdi, i-Pingguan, i-Zhongyi, i-Baotian, i-Putian, i-Xinmin, i-Xiangshui, i-Lemin kanye ne-Huopu. Uhlu luthathwe ekubhalweni kabusha kwezincwadi zokubhekisela; angizange ngiluqhathanise nesimemezelo sokuvikelwa.
* **Izixhumanisi zendawo:** I-Panzhou — cishe u-25,7° enyakatho kanye no-104,5° empumalanga.

**2. Umlando kanye Nokubaluleka Kwamasiko:**

* **Umlando:** Imininingwane yokuqala engezansi ivela kuwebhusayithi yezincwadi zokubhekisela ngemikhiqizo yendawo; angizange ngiyibone imithombo yokuqala.
    * **«I-Canon yetiye».** Iwebhusayithi ikhulisela umlando ku-«Chá Jīng» (茶经, *Chájīng*): lapho kuthiwa itiye likhula ezifundeni zase-Sizhou, i-Bozhou, i-Feizhou ne-Yizhou futhi «ukunambitheka kwalo kuhle kakhulu». Ukuthi i-Baoji ilele phakathi kwalezi zifunda — kuyinkolelo ye-webhusayithi; angizange ngikuthole ukuqinisekiswa.
    * **Iminyaka ka-Qianlong (乾隆) wobukhosi bakwa-Qing.** Ngokubhekisa ku-«Ethnography yase-Guizhou» (贵州民族志) iwebhusayithi ithi itiye lase-Baoji laliyintela yendawo: ama-Han nabantu base-Yi (彝族) minyaka yonke babebhala kunabanikazi bomhlaba nakubabusi bendawo abayizindlalifa (土司、土目).
    * **1947.** Embukisweni wesifundazwe wemikhiqizo yendawo e-Guiyang itiye lase-Baoji lalimele isifunda.
    * **Ama-1970.** Kwatshalwa izingadi zetiye zesifunda; ngawo-1990 indawo yazo yadlula amahektha angama-800.
    * **2007.** Isifundazwe sathatha isinqumo sokusheshisa ukuthuthukiswa komkhakha wetiye, futhi isifunda sangena phakathi kwezifunda zetiye ezibalulekile zesifundazwe.
    * **2016.** Ngokwe-webhusayithi yezincwadi zokubhekisela, ngoJulayi 4 iHhovisi Eliphezulu Lokuqapha Ikhwalithi, Ukuhlola kanye Nokuvalelwa (AQSIQ) laqala ukuvikela i-«保基茶叶» njengomkhiqizo onophawu lwendawo. Angizange ngiwuthole inombolo yesimemezelo.
    * **2025.** Ngesimemezelo se-CNIPA № 615 sangoJanuwari 23 izinkampani ezingama-363 zathola ilungelo lokusebenzisa uphawu olukhethekile lwendawo; i-«保基茶叶» — isohlwini lwemikhiqizo. Ukuthi yiziphi izinkampani ezivunyelwe lolu phawu, kushiwo esithasiselweni engingazange ngisibone.
* **Igama:** «Baoji» (保基) — igama lesigodi; «chaye» (茶叶) — «iqabunga letiye».
* **Ukubaluleka kwamasiko:** Ngokwe-webhusayithi efanayo, itiye lithandwa yibo bobabili ama-Han endawo nabantu base-Yi, futhi bobabili banamasiko amade okuphuza itiye.

**3. Incazelo Yezitshalo kanye Nezinto Ezingavuthiwe:**

* **Uhlobo / Cultivar:** Emthonjeni otholakele akubaluliwe.
* **Izihlahla ezindala:** Ngokwe-webhusayithi yezincwadi zokubhekisela, ongoti be-Guizhou Institute of Tea balinganisela ngaphambilini ubudala bomphakathi wezihlahla zetiye ezindala endaweni yase-Laochang (老厂) bungaphezu kweminyaka engama-500. Iwebhusayithi iphetha ngalokho ukuthi i-Panzhou — ingenye yezindawo lapho isitshalo setiye sakhula khona ekuqaleni; lokhu kuyinkolelo yayo. Ukuthi iqabunga lezihlahla ezindala liyangena emkhiqizweni ngaphansi kwaleli gama, akushiwo.
* **Izinto ezingavuthiwe, ukuvuna kanye nezinga lokuvuna:** Akunamininingwane emithonjeni etholakele.

**4. I-Terroir kanye Nezici Zokutshala:**

* **Isifunda:** Intshonalanga ye-Guizhou. Ngokwe-webhusayithi yezincwadi zokubhekisela — izindawo eziphansi nobubanzi obuphakeme, isimo sezulu esimanzi sase-subtropical monsoon ngaphandle kobusika obunzima futhi ngaphandle kokushisa ehlobo, ukuhlangana kwesikhathi semvula nesikhathi sokufudumala, imvula eningi kanye nomehluko omkhulu wamazinga okushisa emini nasebusuku.
* **Ukuphakama kokutshala:** **1700–1900 m**; ngokwalo mthombo, lokhu kungaphezu ngo-200–300 m kunakwezinye izindawo zetiye zase-Liupanshui.
* **Inhlabathi:** Izingadi, ngokwe-webhusayithi yezincwadi zokubhekisela, zilele ezindongeni zamalahle ezicebile nge-selenium. Izinombolo — esigabeni 7.
* **Imithambeka:** Ngaphezu kuka-80 % wamasimu esifunda — yindawo enemithambeka, futhi emithambekeni engaphezu kuka-25° akufanele kulinywe. Ukudluliselwa kwaleyo masimu etiyeni ngohlelo lokubuyiselwa komhlaba ehlathini nasebuhlaza iwebhusayithi ikubiza ngokuthi yinqolobane enkulu yokukhula.

**5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:**

Ubucwepheshe abukho emthonjeni otholakele. Uhlobo alunqunyiwe, ngakho-ke angiluvezi nohlelo olujwayelekile lohlobo: etiyeni eliluhlaza, elibomvu noma olunye uhlobo luhlukile.

**6. Izici Zokuzwa Ngomzimba:**

Iwebhusayithi yezincwadi zokubhekisela ichaza itiye ngomusho owodwa: iphunga eligcwele nombala «okuluhlaza okucwebezelayo» (香气浓郁和茶色绿润). Ngetiye eliphakeme lase-Panzhou ngokuvamile yengeza: «清香馥郁，香高持久» — iphunga elihlanzekile eligcwele, eliphakeme neliqinile — nokuthi itiye likwazi ukukhdrlula ukuthululwa kwamanzi amaningi.

* **Ukubukeka kweqabunga elomile:** Akunancazelo ehlukile; ukuthi «okuluhlaza okucwebezelayo» kubhekise eqabungeni elomile noma ekungeniseni kwamanzi, akucacisiwe.
* **Iphunga leqabunga elomile:** Akunancazelo ehlukile; iphunga libizwa ngokuthi ligcwele ngaphandle kokucaciswa.
* **Iphunga lokungeniswa kwamanzi:** Azikho izincazelo emithonjeni etholakele.
* **Ukunambitheka:** Azikho izincazelo emithonjeni etholakele.
* **Umbala wokungeniswa kwamanzi:** Azikho izincazelo emithonjeni etholakele.
* **Iqabunga elithelelwe (iqabunga elibilisiwe):** Azikho izincazelo emithonjeni etholakele.

**7. Ukwakheka Kwamakhemikhali:**

Ngokwe-webhusayithi yezincwadi zokubhekisela, i-Institute of Geochemistry ye-Academy of Sciences e-Guiyang yahlola inhlabathi netiye lase-Panzhou:

| Isilinganiso | Isilinganiso esiphakathi |
| :--- | :--- |
| I-Selenium enhlabathini | 0,376 μg/g |
| I-Selenium etiyeni | 0,12 μg/g |

Unyaka, isampula nendlela iwebhusayithi ayikubizi. Iphinde iqhathanise itiye eliphakeme lase-Guizhou nelase-Zhejiang: ama-amino acid 4–5 % uma kuqhathaniswa no-3 %, izinto ezikhishwayo 45–50 % uma kuqhathaniswa no-38 %. Lezi izinombolo ezijwayelekile zesifundazwe ngaphandle kwesithenjwa sokulinganisa, hhayi izinkomba ze-Baoji Chaye.

**8. Izakhiwo Eziwusizo:**

Ayikho imininingwane eqinisekisiwe ngomphumela waleli tiye ngqo.

**9. Ukuthelela:**

Umkhuba wohlobo — uhlobo alunqunyiwe, futhi imingcele incike ekutheni iyiphi itiye elingaphansi kwaleli gama lisemhlanganweni.

* **Eliluhlaza:** 80–85 °C, 3 g ku-150 ml, ingilazi yeglasi noma i-gaiwan, ukungeniswa kwamanzi kokuqala emva kwemizuzwana engama-40–60, ukuthululwa okuphindwe kabili noma kathathu.
* **Elibomvu:** 90–95 °C, 3–5 g ku-150 ml, i-gaiwan noma itipotela le-porcelain, ukuthululwa okufushane nokwengezwa kwesikhathi.

**10. Ukugcinwa:**

Umkhuba wohlobo. Itiye eliluhlaza — emaphaketheni avaliwe, esiqandisini ku-0–5 °C, ngaphandle kokukhanya, umswakama nephunga, liphuzwe phakathi nonyaka. Elibomvu — endaweni eyomile emnyama ezingeni lokushisa legumbi, emaphaketheni aqinile.

**11. Intengo kanye Nokukhwabanisa:**

Ayikho imininingwane ngentengo emithonjeni etholakele.

* **Uzivikela kanjani ekukhohlisweni:**
    * Bheka uphawu olukhethekile lwendawo negama «保基茶叶»: ngo-2025 i-CNIPA yayivumela izinkampani ezintsha kulolu phawu.
    * Qinisekisa ukuthi umkhiqizi uvela e-Panzhou futhi engomunye wezindawo ezingama-22 zale ndawo.
    * Cacisa uhlobo lwetiye: igama alilubizi.
    * Ungalididanisi ne-Baojing Huangjin Cha (保靖黄金茶) yase-Hunan: ukuqala kwamagama — 保基 kanye 保靖 — kwehluka ngohlamvu olulodwa.

**12. Amaqiniso Athakazelisayo:**

* Igama linikezwe ngesigodi esisodwa, kanti indawo evikelwe ihlanganisa amadolobhana nezindawo ezingama-22 zesifunda.
* Izingadi zase-Panzhou, ngokwemininingwane yezincwadi zokubhekisela, zingaphezu ngo-200–300 m kunezinye izindawo zetiye zesifunda sayo.
* Itiye lase-Baoji, ngokulandisa kabusha kwe-«Ethnography yase-Guizhou», ngesikhathi sika-Qing lalithunyelwa njengentela kubabusi bendawo abayizindlalifa.
* Ngo-1947 itiye lase-Baoji lalimele isifunda embukisweni wesifundazwe e-Guiyang.

**13. Ukuqhathanisa namanye amatiye asentshonalanga ye-Guizhou:**

* **I-Shuicheng Chun Cha ([水城春茶](https://thetea.app/zu/article/shuicheng-chuncha)):** Itiye eliluhlaza eliphakeme lesifunda esifanayo sase-Liupanshui; uhlobo lwalo lunqunyiwe, kanti lwe-Baoji Chaye alunqunyiwe.
* **I-Jiuceng Shan Lü Cha ([九层山绿茶](https://thetea.app/zu/article/jiuceng-shan-lucha)):** Itiye eliluhlaza lezintaba zase-Jiucengshan esifundeni sase-Liupanshui.
* **I-Pu'an Siqiu Cha ([普安四球茶](https://thetea.app/zu/article/pu-an-siqiu-cha)):** Itiye eliluhlaza lesifunda sase-Pu'an elivela ohlotsheni olukhethekile lwesitshalo setiye i-四球茶.
* **I-Qishe Cha ([七舍茶](https://thetea.app/zu/article/qishe-cha)):** Itiye lasentabeni ledolobha lase-Xingyi; uhlobo lwalo lunqunyiwe ngokwezimfuneko zomkhiqizo.

**Ekuphetheni:**

I-Baoji Chaye — igama elivikela indawo, hhayi itiye elithile: amadolobhana nezindawo ezingama-22 zase-Panzhou anezingadi eziku-1700–1900 m, izihlahla ezindala zendawo yase-Laochang kanye nenhlabathi ene-selenium. Ukuvikelwa kusebenza kusukela ngo-2016, futhi ngo-2025 i-CNIPA yayivumela izinkampani ezintsha kulolu phawu. Izinhlobo, ubuchwepheshe kanye nezincazelo zokubukeka imithombo etholakele ayizinikezi, ngakho-ke, lapho uthenga itiye ngaphansi kwaleli gama, okokuqala kufanele wazi uhlobo lwalo.
