---
title: "Bādōngjùn gòngchá"
url: https://thetea.app/zu/article/badongjun-gongcha
lang: zu
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Bādōngjùn gòngchá (巴东郡贡茶)

**Badunjun Gongcha** (*Bādōngjùn gòngchá*, 巴东郡贡茶) — «itiye elanikelwa isifunda sase-Badong»: itiye eliluhlaza eline-steam fixation elivela esifundeni sase-Badong (巴东县) esifundazweni esizimele sase-Enshi-Tujia-Miao entshonalanga yesifundazwe sase-Hubei. Igama libhekisela esifundeni saseTang sase-Guizhou-Badongjun, okwathi ngokwemibhalo yesifunda, lalihambisa itiye enkantolo. Ubuchwepheshe, ngokwamazwi engcweti — umgcini kahulumeni wesiko le-Enshi Yu Lu, bucishe bufane nobwetiye elidumile elingumakhelwane, kodwa eqabungeni kugcinwa uboya (毫, *háo*). Isifunda senze igama laba umkhiqizo ovamile ngo-2017, kusukela ngo-2018 igama — wuphawu lwesitifiketi sezwe (geographical certification mark).

**1. Ukuhlukaniswa kanye Nemvelaphi:**

* **Uhlobo:** Itiye eliluhlaza (绿茶, *lǜchá*) eline-steam fixation (蒸青, *zhēngqīng*): isampula legolide lango-2021 umbiko ulibiza ngo-«itiye eliluhlaza lezinga eliphezulu», futhi ubuchwepheshe bucishe bufane nobase-Enshi Yu Lu.
* **Isigaba:** Umkhiqizo womphakathi wesifunda; uphawu lwesitifiketi sezwe (2018).
* **Imvelaphi:** I-China, isifundazwe sase-Hubei (湖北, *Húběi*), isifunda esizimele sase-Enshi-Tujia-Miao (恩施, *Ēnshī*), isifunda sase-Badong (巴东, *Bādōng*).
* **Umnikazi wophawu:** Isiteshi sokusabalalisa ubuchwepheshe bezitshalo zobuchwepheshe zesifunda sase-Badong (巴东县经济作物技术推广站).
* **Indawo yophawu:** Ngokohlu olungekho emthethweni lwezinkomba zezwe — indawo yokuphatha yesifunda sase-Badong; uhlu lwesifundazwe lukhomba isifunda njengendawo yomnikazi.
* **Izindawo eziyinhloko:** Ngokwamazwi abaholi besifunda (2018), amalokishi ase-Xiqiuwan (溪丘湾), e-Jinguoping (金果坪), e-Yanduhe (沿渡河) nase-Dongrangkou (东壤口), kanye nengxenye yezingadi ezintsha.
* **Izixhumanisi zezwe:** Isikhungo sesifunda sase-Badong — cishe u-31,0° enyakatho no-110,3° empumalanga.

**2. Umlando Nokubaluleka Kwamasiko:**

* **Umlando:**
    * **Inganekwane.** Inhlangano yesifunda yokufunda isiko letiye ilandisa inganekwane: uShennong, ehlola imifino ezindaweni zaseBadong naseShennongjia zanamuhla, wadliswa ushevu, futhi iqabunga elawela ebhodweni lomhluzo lashintsha ukunambitheka kwamanzi futhi lasusa ushevu. Lokhu kuyinganekwane, hhayi umlando.
    * **I-Badong emibhalweni.** Umbiko wango-2018 ucaphuna umsebenzi wesazi-mlando setiye «茶史初探»: ezizweni zama-ba nama-shu, ngama-ba ayehlotshaniswa nokuphuza itiye nenganekwane kaShennong. Ngokwalowo mbiko, «I-Cha Jing» (茶经), «Bencao Gangmu» (本草纲目), «Tujing Bencao» (图经本草) kanye no-«Hubei Tongzhi» (湖北通志) babiza i-Badong njengendawo lapho uShennong athola khona itiye; lokhu akukaqinisekiswa ngemithombo yokuqala.
    * **I-Tang.** Ngokwalowo mbiko, ngesikhathi se-Tang i-Badong yayiyingxenye ye-Guizhou-Badongjun (归州巴东郡), enye yezindawo ezazihambisa itiye enkantolo; kusuka lapha igama elithi «郡贡» egameni.
    * **2017.** Isifunda sakhetha u-«巴东郡贡茶» njengomkhiqizo waso womphakathi, sakha inhlangano yokufunda isiko letiye likaShennong futhi samema abeluleki abangochwepheshe be-China Tea Research Institute ye-Chinese Academy of Agricultural Sciences kanye nezinhlaka zezolimo — «ukuthuthukisa» (研制) leli tiye. Ngawo lowo nyaka uMnyango Wezolimo wawufaka ohlwini lwemikhiqizo yezolimo eyaziwayo, ekhethekile, emisha nekhwalithi (名特新优农产品目录).
    * **2018.** Ngomhla ka-19 Meyi itiye laboniswa embukisweni we-II China International Tea Exhibition e-Hangzhou. Ingcweti eyayiqondisa ukuthuthukiswa, ngawo lowo nyaka yangena ohlwini lwesihlanu lwabagcini bakahulumeni bamagugu angaphatheki.
    * **Uphawu.** Ngokohlu lwesifundazwe (idatha kaMeyi 2020), uphawu № 26323461 lubhaliswe ekilasini 30, umkhiqizo — itiye; isikhathi selungelo elikhethekile — kusukela ngomhla ka-21 Julayi 2018 kuya ku-20 Julayi 2028.
    * **2021.** Ngomhla ka-22 Meyi embukisweni we-IV China International Tea Exhibition isampula elithi «羽叶集·[恩施硒茶](https://thetea.app/zu/article/enshi-xicha)·巴东郡贡茶» lenkampani yase-Badong i-«湖北省羽集茶业» lathola igolide lesigaba sentwasahlobo somncintiswano we-XI we-«中茶杯»; isifundazwe sase-Hubei sasinamagolide amabili esigabeni setiye eliluhlaza. Kulo mbiko ofanayo u-«巴东郡贡茶» ubizwa ngomkhiqizo onesitifiketi sezwe sase-Hubei.
* **Igama:** 巴东 — isifunda sase-Badong; 郡 (*jùn*) — «isifunda», ngokwe-Badongjun yaseTang; 贡茶 (*gòngchá*) — «itiye elanikelwa», itiye lenkantolo.
* **Ukubaluleka kwamasiko:** Ingcweti ibiza i-Badongjun Gongcha ne-Enshi Yu Lu ngokuthi «amatiye angodade», izibonelo ezijwayelekile zetiye lase-Enshi elicebile nge-selenium ([恩施富硒茶](https://thetea.app/zu/article/enshi-fuxicha)).

**3. Incazelo Yezitshalo kanye Nezinto Ezingavuthiwe:**

* **Uhlobo / Cultivar:** Ngophawu akukho datha. Ngokombiko wango-2021, umnyango waqaphela isifunda njengesizinda sikahulumeni sesifunda sokuzalanisa izinhlobo ezithuthukisiwe zetiye, kodwa ukuthi yiziphi izinhlobo ezisetshenziselwa leli tiye akushiwongo.
* **Izinto ezingavuthiwe:** Isampula legolide lango-2021, ngokombiko, lenziwe ngeqabunga lengadi ye-ecological entabeni i-Yangrushan (羊乳山), umbiko owubiza ngokuthi isizinda saleli tiye kusukela ngezikhathi zeSui neTang — lawa ngamazwi ombiko.
* **Izinga nesikhathi sokuvuna:** Izinga alitholakali emithonjeni etholakele. Kuvunwa hhayi entwasahlobo kuphela: ekupheleni kukaMeyi 2018 edolobhaneni lase-Baiwan (白湾村) endaweni yase-Xiqiuwan kwakuqoqwa itiye lasehlobo-ekwindla.

**4. I-Terroir kanye Nezici Zokutshala:**

* **Isifunda:** Intshonalanga ye-Hubei, eMfuleni i-Yangtze: ngokombiko wango-2018, i-Badong iyisifunda sokuqala sase-Hubei endleleni yomfula usuka entshonalanga, «umphimbo phakathi kweSichuan neHubei, amasango entshonalanga ye-Hubei».
* **Isimo sezulu:** Izindawo eziphakathi nendawo; imvula — 1100–1900 mm ngonyaka (umbiko wango-2018).
* **Inhlabathi:** Ngokwa lowo mbiko, i-acidity yenhlabathi ilinganiselwe, futhi isifunda sinesidlaliso esithi «isitoreji semvelo somhlaba se-selenium»; izinombolo ze-selenium imithombo ayizinikezi.
* **Indawo:** Ngokombiko wango-2018, izisekelo zetiye zesifunda zazihlanganisa izinkulungwane eziyi-102 ze-mu, futhi ngo-2020 isifunda sasihlose izinkulungwane ezingama-200 ze-mu; ukuthi luhlelo lwafezwa yini, emithonjeni etholakele akubonakali.
* **Ukuphakama:** Akukho datha emithonjeni etholakele.

**5. Ubuchwepheshe Bokukhiqiza:**

Ngokwamazwi engcweti, ubuchwepheshe buqhamuka ku-steam fixation yaseTang, bunzima futhi ikakhulukazi bufana nobuchwepheshe be-Enshi Yu Lu:

1.  **Ukupholisa (摊凉, *tānliáng*).**
2.  **I-steam fixation (蒸汽杀青, *zhēngqì shāqīng*).**
3.  **Ukususa umswakama ngefeni (扇干水汽, *shàn gān shuǐqì*).**
4.  **Ukomisa kokuqala (炒头毛火, *chǎo tóu máohuǒ*).**
5.  **Ukusonga (揉捻, *róuniǎn*).**
6.  **Ukomisa kwesibili ngokuphendula (铲二毛火, *chǎn èr máohuǒ*).**
7.  **Ukubumba nokupholisha (整形上光, *zhěngxíng shàngguāng*).**
8.  **Ukomisa kokugcina (烘焙, *hōngbèi*).**

Umehluko omkhulu — uboya: itiye lase-Badong liyabugcina, kanti ku-Enshi Yu Lu, ngokwamazwi engcweti, kusetshenziswa amasu ahlukile, futhi ukubukeka nokunambitheka kwabo kwehlukile. Isampula legolide lango-2021, ngokombiko, ladlula emisebenzini engaphezu kwamashumi amabili. Amazinga okushisa nezikhathi emithonjeni etholakele awekho.

**6. Izici Ze-Organoleptic:**

Incazelo ejwayelekile ngophawu ayikho; ngezansi — lokho okukhona, kukhonjwe umthombo.

* **Ukubukeka kweqabunga elomile:** Iqabunga ligcina uboya. Isampula legolide lango-2021 — ukusontwa okuqinile okuncane okufana nenaliti (条索紧细似针形).
* **Iphunga leqabunga elomile:** Akukho datha emithonjeni etholakele.
* **Iphunga lomhluzo:** Ngesampula lango-2021 — «iphunga elihlanzekile» (清香); ukuthi la mazwi abhekise eqabungeni elomile noma emhluzweni akucacisiwe.
* **Ukunambitheka:** Uhlu olungekho emthethweni lwezinkomba zezwe: luthambile futhi lugcwele, luhlaza futhi luvuselelayo, nobumnandi obubuyayo (滋味醇厚鲜爽而回甘). Umbiko wango-2021 ngesampula legolide — mnandi.
* **Umbala womhluzo:** Akukho datha emithonjeni etholakele.
* **Izinkomishi zetiye (iqabunga eliphisiwe):** Akukho datha emithonjeni etholakele.

**7. Ukwakheka Kwamakhemikhali:**

Idatha ye-physicochemical emithonjeni etholakele ayikho. Uhlu olungekho emthethweni luthi etiyeni kune-polyphenols yetiye nama-catechin amaningi, kodwa alinikezi izinombolo; nge-selenium — kukhona iziqubulo zesifunda kuphela, ngaphandle kwezilinganiso.

**8. Izakhiwo Eziwusizo:**

Ayikho idatha eqinisekisiwe ngokusebenza kwaleli tiye ngokwalo.

**9. Ukuphisa:**

Umkhuba wesigaba setiye eliluhlaza.

* **Izinga lokushisa lamanzi:** 80–85 °C.
* **Inani letiye:** 3 g ku-150 ml.
* **Izitsha:** Ingilazi ekhanyayo — kuyo kubonakala izinaliti zamaqabunga — noma i-gaiwan emhlophe.
* **Inqubo:**
    1. Fudumeza izitsha.
    2. Faka itiye bese uthela amanzi ngasodongeni.
    3. Umhluzo wokuqala — ngemva kwemizuzwana engama-40–60.
    4. Phuza, ushiya ingxenye yomhluzo.
    5. Thela amanzi futhi; ukuthela kabili noma kathathu.

**10. Ukugcina:**

Umkhuba wesigaba. Ephasakeni elivalekile, esiqandisini ku-0–5 °C, ngaphandle kokukhanya, umswakama namaphunga; kungcono ukuphuza phakathi nonyaka.

**11. Intengo Kanye Nemikhiqizo Yomgunyathi:**

Akukho datha ngezintengo emithonjeni etholakele.

* **Indlela yokugwema imikhiqizo yomgunyathi:**
    * Funa uphawu lwesitifiketi u-«巴东郡贡茶» (№ 26323461, isikhathi — kuze kube ngumhla ka-20 Julayi 2028).
    * Hlola ukuthi umkhiqizi ungowesifunda sase-Badong.
    * Bheka iqabunga: uboya kulo buyagcinwa — ngokwamazwi engcweti, lokhu kungumehluko omkhulu ku-Enshi Yu Lu.
    * Khumbula ukuthi njengomkhiqizo wesifunda igama likhona kusukela ngo-2017; «ubudala obunikelwe» kulo — kubhekisela esifundeni saseTang nasenganekwaneni.

**12. Amaqiniso Athakazelisayo:**

* Umnikazi wophawu — akusiyona inhlangano yabakhiqizi, kodwa isiteshi sesifunda sobuchwepheshe bezolimo.
* Ubuchwepheshe bomkhiqizo omusha wango-2017 buchazwa njengobucishe bufane nobase-Enshi Yu Lu, — umehluko ugcinwe ngesu elilodwa loboya.
* Emncintiswaneni wango-2021 igama lavela ngaphakathi kwesigaba esiphindwe kathathu: uphawu lwenkampani, isambulela sesifunda esithi «恩施硒茶» kanye nophawu lwesifunda.

**13. Ukuqhathaniswa Namanye Amatiye:**

* **I-Enshi Yu Lu ([恩施玉露](https://thetea.app/zu/article/enshi-yulu)):** Itiye eliluhlaza elimise okwenaliti eline-steam fixation, «udadewabo» wetiye lase-Badong ngobuchwepheshe; ngoboya, ngokwamazwi engcweti, kuwo kuphathwa ngendlela ehlukile.
* **I-Enshi Xicha (恩施硒茶):** Uphawu lwesambulela sesifunda, igama legolide lika-2021 elavela ngaphansi kwalo.
* **I-Wujiatai Gong Cha ([伍家台贡茶](https://thetea.app/zu/article/wujiatai-gongcha)):** Itiye eliluhlaza «elanikelwa» lesifunda sase-Xuan'en sesifunda esifanayo.
* **I-Quxiang Simian Cha ([屈乡丝绵茶](https://thetea.app/zu/article/quxiang-simian-cha)):** Itiye eliluhlaza lesifunda esingumakhelwane i-Zigui ezansi nomfula i-Yangtze.

**Ekuphetheni:**

I-Badongjun Gongcha — umkhiqizo omusha wesifunda onegama elidala: isifunda saseTang nenganekwane kaShennong zinikeze igama, futhi ubuchwepheshe bucishe bufane nobase-Enshi Yu Lu — i-steam fixation, kodwa ngoboya obugciniwe. Uphawu lwabhaliswa ngo-2018, igolide le-«中茶杯» latholwa ngo-2021. Izinhlobo, ukuphakama kanye nencazelo ephelele yokubukeka imithombo etholakele ayikanikezi.
