---
title: "Qiónglái hēichá"
url: https://thetea.app/pl/article/qionglai-heicha
lang: pl
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Qiónglái hēichá (邛崃黑茶)

**Qionglai Heicha** (*Qiónglái hēichá*, 邛崃黑茶) — ciemna herbata z powiatu miejskiego Qionglai (邛崃市) miasta Chengdu, prowincja Syczuan. Powiat, w starożytności Linqiong (临邛), zalicza się do najstarszych ośrodków herbaty pogranicznej: zapis o linqiongskim placku 火番饼 (*huǒfānbǐng*) syczuańska kancelaria kronik lokalnych nazywa najwcześniejszym dokładnym świadectwem handlu herbatą pograniczną w Chinach. Ochrona oznaczenia geograficznego od 2015 roku obejmuje herbatę sypaną i prasowaną. Kluczem technologii jest [渥堆](https://thetea.app/pl/article/wodui) (*wòduī*), wilgotne przetrzymywanie liścia w kopcu.

**1. Klasyfikacja i Pochodzenie:**

* **Typ:** Herbata ciemna (黑茶, *hēichá*), postfermentowana. Klasę potwierdza dokument oznaczenia geograficznego: w technologii występuje 渥堆 — operacja, która czyni herbatę ciemną.
* **Kategoria:** Syczuańska herbata ciemna, produkt z oznaczeniem geograficznym (2015). Dwie formy: herbata sypana (散茶, *sǎnchá*) — według standardu herbata ciemna pasmowa — oraz prasowana ([紧压茶](https://thetea.app/pl/article/jinyachaxingzhuang), *jǐnyāchá*). Lokalny standard Chengdu DB5101/T 87—2020 „Produkt z oznaczeniem geograficznym Qionglai Heicha” dzieli obie formy na cztery klasy: najwyższą, pierwszą, drugą i trzecią.
* **Pochodzenie:** Chiny, prowincja Syczuan (四川, *Sìchuān*), miasto Chengdu (成都, *Chéngdū*), powiat miejski Qionglai (邛崃市, *Qióngláishì*). Strefa ochrony — szesnaście gmin i wsi powiatu: Linji (临济镇), Jiaguan (夹关镇), Pingle (平乐镇), Daozuo (道佐乡), Wolong (卧龙镇), Kongming (孔明乡), Shuikou (水口镇), Youzha (油榨乡), Huojing (火井镇), Nanbao (南宝乡), Gaohe (高何镇), Tiantaishan (天台山镇), Datong (大同乡), Baolin (宝林镇), Linqiong (临邛镇) i Chayuan (茶园乡).
* **Współrzędne geograficzne:** Około 30,4° szer. płn. i 103,5° dług. wsch.

**2. Historia i Znaczenie Kulturowe:**

* **Historia:**
    * **Linqiong.** Kancelaria kronik lokalnych (2020) wywodzi tutejszą uprawę herbaty od dynastii Qin i Han. Według doniesienia Xinhua (2022), za czasów Han Linqiong był punktem początkowym Południowego Szlaku Jedwabnego (南丝路), centrum handlowym okręgu Shu (蜀郡) i głównym rejonem produkcji herbaty.
    * **Placek 火番饼.** Kancelaria przytacza songijski kompendium „Taiping huanyu ji” (太平寰宇记): powołując się na tekst z czasów Tang pisze, że w powiatach Linqiong wyrabia się 火番饼 — „dziś nazywany ciemną herbatą” — o wadze czterdziestu liangów i że cenią go w Xifan (西蕃) oraz u Tangutów (党项). Xinhua przypisuje ten sam zapis „Cha pu” (茶谱) Mao Wenxi, rok 903; rozbieżności nie rozstrzygnąłem.
    * **„Rządzić granicą herbatą”.** Prasa wiąże rozwój tutejszej ciemnej herbaty z polityką 以茶治边 (*yǐ chá zhì biān*) i handlem herbaciano-konnym (茶马互市); dat i wielkości dla Qionglai w znalezionych źródłach brak.
    * **1952–1955.** Według danych kancelarii kronik lokalnych, w 1952 roku na bazie fabryki herbaty Linqiong (założonej w 1940 roku) utworzono Fabrykę Herbaty Qionglai. Produkowała herbatę zieloną i czerwoną oraz prasowaną fuzhuan (茯砖) — pięć do sześciu tysięcy danów rocznie, głównie dla Tybetu i Qinghai. W 1955 roku Rada Państwa włączyła Qionglai do kluczowych powiatów o produkcji dziesięciu tysięcy danów herbaty. Prasa nazywa powiat „krainą dziesięciu tysięcy danów herbaty” (万担茶乡).
    * **2015 — oznaczenie geograficzne.** 11 lutego 2015 roku Główny Urząd Nadzoru Jakości, Inspekcji i Kwarantanny (AQSIQ) ogłoszeniem nr 24 objął qionglaiską ciemną herbatę ochroną jako produkt z oznaczeniem geograficznym.
    * **2021.** Według doniesienia Xinhua, prasowany placek 火番饼 otrzymał tytuł jednej z „dziesięciu słynnych herbat Syczuanu” na X Syczuańskiej Międzynarodowej Wystawie Herbaty.
    * **Branża.** Według danych powiatu w przekazie prasy (2022), udział ciemnej herbaty w wartości branży herbacianej powiatu wzrósł z 10 % w 2015 roku do 60 % w 2021 roku.
* **Nazwa:**
    * „Qionglai” (邛崃) — nazwa powiatu i gór Qionglaishan; w starożytności znajdował się tu Linqiong (临邛), później prefektura Qiongzhou (邛州).
    * „Heicha” (黑茶, *hēichá*) — „ciemna herbata”, nazwa klasy.
* **Znaczenie kulturowe:** Powiat znany jest również z zielonej herbaty — Wenjun Lücha ([文君绿茶](https://thetea.app/pl/article/wenjun-lucha)), nazwanej od imienia Zhuo Wenjun (卓文君), bohaterki hanowskiej opowieści o miłości do poety Sima Xiangru (司马相如). Ciemna herbata Qionglai łączy się z handlem pogranicznym i na niej powiat buduje swój publiczny wizerunek.

**3. Opis Botaniczny i Surowiec:**

* **Kultywar / Odmiana:** Według dokumentu — **Huaqiu 1 hao** (*Huāqiū 1 hào*, 花秋1号) oraz „inne odmiany nadające się do qionglaiskiej ciemnej herbaty”. Opis literaturowy mówi o surowcu z odmian średnio- i drobnolistnych. Pochodzenia i opisu botanicznego odmiany 花秋1号 w znalezionych źródłach brak.
* **Uprawa:** Według dokumentu — rozmnażanie przez krótkie sadzonki (短穗扦插), zagęszczenie nie większe niż 50 tysięcy krzewów na hektar, corocznie nie mniej niż 20 t przefermentowanego nawozu organicznego na hektar.
* **Zbiór:** Terminy w znalezionych źródłach nie są podane.
* **Standard zbioru:** Według dokumentu — nowe pędy z zieloną łodygą (绿苔新梢), od „pąka z jednym liściem” do sześciu liści. Jest to zauważalnie dojrzalszy surowiec niż w przypadku znanych herbat zielonych.
* **Wymagania co do surowca:** Liść z szesnastu jednostek strefy chronionej; podczas rozkładania nie może czerwienieć.

**4. Terroir i Specyfika Uprawy:**

* **Region:** Według opisu prasy (2022), Qionglai leży u południowego podnóża gór Qionglaishan; w powiecie występują góry, wzgórza i równiny, wiele rzek.
* **Wysokość uprawy:** Według dokumentu — **od 600 do 1000 m** n.p.m. Wysokości całego powiatu prasa podaje w granicach 650–1600 m.
* **Gleby:** Według dokumentu — żółte i czerwone (黄、红壤土), pH **4,5–6,4**, zawartość materii organicznej **nie mniej niż 1 %**, miąższość warstwy **nie mniej niż 1 m**. Prasa dodaje, że gleby powstały ze zwietrzenia skał wulkanicznych i są bogate w mikroelementy.
* **Klimat:** Według opisu prasy — łagodny i wilgotny: średnia roczna temperatura 16,5 °C, obfite opady, długi dzień słoneczny, około 285 dni bez przymrozków.

**5. Technologia Produkcji:**

Dokument oznaczenia geograficznego opisuje dwa łańcuchy technologiczne i podaje parametry kluczowych operacji. Herbatę sypaną wytwarza się następująco:

* **Rozkładanie (摊放 — *tānfàng*):** Liść rozkłada się; czerwienienie liścia jest przy tym zabronione.
* **Fiksacja, „zabicie zieleni” (杀青 — *shāqīng*):** Do liścia dodaje się nie więcej niż 10 % wody — z wyjątkiem liścia zbieranego w deszczu lub po rosie oraz delikatnego surowca „pąk z jednym lub dwoma liśćmi”.
* **Pierwsze zwijanie (初揉 — *chūróu*):** Do oddzielenia liścia od łodygi.
* **Wilgotne przetrzymywanie w kopcu (渥堆 — *wòduī*):** Kopiec formuje się, gdy temperatura w nim nie przekracza 25 °C, i rozgarnia w celu schłodzenia, gdy osiągnie 65 °C; wilgotność względna wewnątrz kopca — 75–85 %.
* **Ponowne zwijanie (复揉 — *fùróu*).**
* **Suszenie (干燥 — *gānzào*):** Najpierw na słońcu do wilgotności nie wyższej niż 14 %, następnie w suszarce do poziomu nie wyższego niż 8,5 %.
* **Herbata prasowana:** herbata sypana → mieszanie ([拼配](https://thetea.app/pl/article/chunliaopinpei) — *pīnpèi*) → nawilżanie (回潮 — *huícháo*) → prasowanie (压制 — *yāzhì*) → suszenie.

Standard z 2020 roku uściśla: po obróbce wstępnej otrzymuje się „ciemną herbatę surową” (黑毛茶, *hēimáochá*); z niej przez przesiewanie, przebieranie i mieszanie wytwarza się herbatę sypaną, a przez parowanie, prasowanie i formowanie — herbatę prasowaną.

Ogólny schemat klasy, a nie opis tej herbaty: podczas przetrzymywania w kopcu pod wpływem ciepła, wilgoci i mikroorganizmów liść ciemnieje, a smak traci zieloną ostrość.

**6. Charakterystyka Organoleptyczna:**

* **Wygląd suchego liścia:** Według dokumentu — od żółtobrązowego do czarnobrązowego, z połyskiem (色泽黄褐至黑褐色，有光泽); herbata sypana według standardu ma formę pasm.
* **Aromat suchego liścia:** W znalezionych źródłach brak opisu.
* **Aromat naparu:** Czysty (香气纯正) — według dokumentu.
* **Smak:** Łagodny i słodkawy (滋味醇和甘甜) — według dokumentu. Producent w przekazie prasy dodaje słodkie posmakowanie (回甘).
* **Kolor naparu:** Według dokumentu — przejrzysty i jasny (汤色清澈明亮); barw dokument nie podaje. Opis literaturowy podaje pomarańczowożółty (橙黄), producent w przekazie prasy — pomarańczowoczerwony i gęsty (橙红浓厚).
* **Dno herbaciane (rozparzony liść):** W dokumencie brak opisu; opis literaturowy — żółtobrązowe (叶底黄褐).

Producent w przekazie prasy sprowadza charakter herbaty do pięciu słów — 香、醇、陈、红、厚: aromat, łagodność, odleżenie, czerwony napar, gęstość. Jest to cecha reklamowa, a nie wymóg dokumentu.

**7. Skład Chemiczny:**

Liczbowych norm fizykochemicznych w ogłoszeniu nie ma, poza wilgotnością po suszeniu — nie wyżej niż 8,5 %. Standard z 2020 roku odwołuje się do metod oznaczania wilgoci, popiołu i substancji rozpuszczalnych w wodzie, ale samych norm w dostępnym mi streszczeniu brak. Opis literaturowy wiąże łagodność smaku z surowcem odmian średnio- i drobnolistnych, w których jest mniej polifenoli i katechin; liczb nie podaje.

**8. Właściwości Zdrowotne:**

Brak zweryfikowanych danych o działaniu właśnie tej herbaty.

**9. Parzenie:**

Praktyka klasy. Osobnych zaleceń dla herbaty qionglaiskiej w znalezionych źródłach brak; poniżej — zwykłe parametry herbaty ciemnej, a nie wymóg standardu.

* **Temperatura wody:** Wrzątek, około 100 °C.
* **Ilość herbaty:** 5–8 g na 150 ml.
* **Naczynie:** Gaiwan lub gliniany czajniczek; herbatę prasowaną gotuje się również w kociołku.
* **Przebieg:**
    1. Oddzielić od herbaty prasowanej potrzebną ilość nożem.
    2. Ogrzać naczynie i szybko przepłukać herbatę wrzątkiem.
    3. Pierwsze zalania — 10–20 sekund.
    4. Z każdym kolejnym zalaniem wydłużać czas; pozostałość można dogotować 3–5 minut.

**10. Przechowywanie:**

Praktyka klasy. Czyste, suche, przewiewne miejsce bez światła i obcych zapachów, w opakowaniu przepuszczającym powietrze. Herbatę ciemną, podobnie jak inne herbaty tej klasy, można starzyć; zasady starzenia dla Qionglai w znalezionych źródłach nie są opisane.

**11. Cena i Podróbki:**

Brak danych o cenach detalicznych w znalezionych źródłach. Prasa (2022) podaje szacunkową wartość marki „邛崃黑茶” — 2,507 mld juanów według wyliczenia Chińskiej Rady ds. Rozwoju Marek (中国品牌建设促进会); jest to wycena marki, a nie cena dla kupującego.

* **Jak unikać podróbek:**
    * Szukać na opakowaniu znaku oznaczenia geograficznego.
    * Sprawdzać, czy producent znajduje się w jednej z szesnastu jednostek strefy chronionej.
    * Suchy liść powinien być żółtobrązowy lub czarnobrązowy, z połyskiem, a nie zielony.
    * Napar — przejrzysty i jasny; mętność i stęchły zapach są oznaką złego przechowywania.

**12. Ciekawostki:**

* We wsi Huaqiu (花楸村) gminy Pingle, według danych kancelarii kronik lokalnych, rośnie grupa starych krzewiastych drzew herbacianych; najstarsze ma ponad tysiąc lat.
* Dokument dopuszcza suszenie herbaty sypanej najpierw na słońcu — do 14 % wilgotności — i dopiero potem dosuszanie do 8,5 %.
* Pod starą nazwą 火番饼 qionglaiski placek prasowany w 2021 roku wszedł do „dziesięciu słynnych herbat Syczuanu”.

**13. Porównanie z innymi ciemnymi herbatami:**

* **Ya'an Heicha, czyli Zangcha ([雅安黑茶](https://thetea.app/pl/article/ya-an-heicha), [藏茶](https://thetea.app/pl/article/zangcha)):** Ciemna herbata sąsiedniego okręgu Ya'an — głównego ośrodka syczuańskiej herbaty pogranicznej, historycznie trafiającej do Tybetu.
* **Syczuańska Biancha ([四川边茶](https://thetea.app/pl/article/sichuan-bian-cha)):** Ogólna nazwa syczuańskiej herbaty pogranicznej.
* **Anhua Heicha ([安化黑茶](https://thetea.app/pl/article/anhua-heicha)):** Hunańska ciemna herbata — inna prowincja i własna szkoła prasowania.
* **Liubao ([六堡茶](https://thetea.app/pl/article/liu-bao-cha)):** Guangxińska ciemna herbata, pakowana w kosze.

**Podsumowanie:**

Qionglai Heicha — herbata dawnego handlu pogranicznego, której dokument z 2015 roku nadał dokładne ramy: dojrzały surowiec do sześciu liści, przetrzymywanie w kopcu w zakresie od 25 do 65 °C, suszenie najpierw na słońcu. Rozpoznaje się ją po żółtobrązowym lub czarnobrązowym liściu z połyskiem oraz przejrzystym jasnym naparze o czystym aromacie i łagodnym słodkawym smaku. Terminy zbioru, liczby standardu i ceny detaliczne w otwartych źródłach nie są opisane, i te miejsca uczciwiej pozostawić puste.