---
title: "Zǐyún chūnchá"
url: https://thetea.app/be/article/ziyun-chuncha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Zǐyún chūnchá (紫云春茶)

**Цзыюнь Чуньча** (*Zǐyún chūnchá*, 紫云春茶) — «вясновы чай Цзыюня», зялёны чай Цзыюнь-Мяо-Буіскага аўтаномнага павета (紫云苗族布依族自治县) гарадской акругі Аньшунь у правінцыі Гуйчжоу. З 4 студзеня 2023 года ён ахоўваецца як прадукт з геаграфічным указаннем паводле аб’явы Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці КНР (CNIPA) № 512. Патрабаванні аховы апісваюць дзве формы — плоскую і спіральна скручаную — і ранні збор, з пачатку лютага да канца красавіка. Слова «вясновы» у назве гаворыць пра сезон, а не пра клас.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*). Дакумент аховы клас словам не называе, але абедзве яго схемы — фіксацыя пры 180–250 °C, фармоўка і сушка без стадыі акіслення — гэта тэхналогія зялёнага чаю.
* **Катэгорыя:** Прадукт з геаграфічным указаннем (2023) у дзвюх формах: плоскі чай (扁形茶, *biǎnxíng chá*) і спіральна скручаны (卷曲形茶, *juǎnqūxíng chá*).
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Гуйчжоу (贵州, *Guìzhōu*), гарадская акруга Аньшунь (安顺, *Ānshùn*), Цзыюнь-Мяо-Буіскі аўтаномны павет; заяўнік — народны ўрад павета.
* **Зона аховы:** 11 адзінак павета ў цяперашніх межах: пасёлкі Баян (坝羊镇), Баньдан (板当镇), Мааін (猫营镇), Гэтухэ (格凸河镇), Хоучан (猴场镇), Цзунды (宗地镇) і Даін (大营镇), кварталы Суншань (松山街道) і Уфэн (五峰街道), воласці Байшыянь (白石岩乡) і Сыдачжай (四大寨乡).
* **Геаграфічныя каардынаты:** У патрабаваннях аховы не прыводзяцца.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:** Класічных пісьмовых згадак пра чай Цзыюня ў знойдзеных крыніцах няма; вядомая толькі найноўшая гісторыя галіны.
    * **2010.** Паводле слоў кіраўніцтва пасёлка Баян, чай стаў вядучай галіной пасёлка («Цзінцзі жыбаа», 2023).
    * **2014.** Кампанія «Тухунпо» (土红坡茶业) прайшла арганічную сертыфікацыю і ўвайшла ў сістэму брэнда «Гуйча» (贵茶); паводле даных адміністрацыі Аньшуня, яна заклала 500 му арганічных садоў.
    * **2023, 4 студзеня.** CNIPA аб’явай № 512 узяла чай пад ахову пасля тэхнічнай экспертызы заяўкі; у той самай аб’яве — локшына з правінцыі Хэбэй.
    * **2024.** Упраўленне рынкавага нагляду Аньшуня зацвердзіла 21 кастрычніка два муніцыпальныя стандарты — патрабаванні да якасці (DB5204/T 12-2024) і тэхнічныя правілы перапрацоўкі (DB5204/T 13-2024); абодва дзейнічаюць з 1 снежня 2024 года.
* **Разыходжанне ў крыніцах:** Адміністрацыя Аньшуня (2024) піша, што ахову дало Галоўнае ўпраўленне па наглядзе за якасцю (质监总局). Першасны дакумент гэтага не пацвярджае: ахову абвясціла CNIPA ў 2023 годзе.
* **Назва:** 紫云 (*Zǐyún*, «пурпуровае воблака») — імя павета; 春茶 (*chūnchá*) — «вясновы чай».
* **Культурнае значэнне:** Павет — аўтаномія народаў мяо і буі. Паводле «Цзінцзі жыбаа», ён ляжыць у зоне карставага апустыньвання на стыку Юньнані, Гуансі і Гуйчжоу; кіраўніцтва Баяна кажа, што чайная галіна пасёлка працавала і на азеляненне, і на даходы сялян. Пра чайныя звычаі мяо і буі даных у знойдзеных крыніцах няма.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт / Культывар:** Дакумент дапускае мясцовую папуляцыю (当地[群体种](https://thetea.app/be/article/qunti-zhong)) і сарты, прыдатныя для тутэйшых умоў; канкрэтныя сарты не названыя.
* **Час збору:** З першай дэкады лютага да апошняй дэкады красавіка; сыравіну апрацоўваюць партыямі па меры збору.
* **Стандарт збору:** Ад адзіночнай пупышкі да пупышкі з двума лістамі (单芽至一芽二叶).
* **З практыкі:** Паводле рэпартажу «Жэньмінь ван» з Баяна, 14 сакавіка 2023 года ішоў трэці дзень збору; на садзе, які арандуе гандляр з Чжэцзяна, пупышку з адным лістом прымалі па 25 юаняў за цзінь.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Вышыня вырошчвання:** 900–1600 м — паводле патрабаванняў аховы.
* **Глебы:** Жоўтыя (黄壤) і жоўта-бурыя (黄棕壤), pH 4,5–6,5; слой не танчэйшы за 40 см, арганічнага рэчыва не менш за 1,0 %.
* **Клімат:** Кіраўніцтва Баяна называе пасёлак месцам высокіх гор, частых туманаў і малой колькасці сонечных дзён. Адміністрацыя Аньшуня піша пра ўсю акругу: вясной хутка цяплее і пупышкі кранаюцца рана, увосень вялікая розніца дзённай і начной тэмпературы.
* **Лес:** Паводле слоў кіраўніка павета (2023), лясістасць — 68,63 %.
* **Агратэхніка паводле дакумента:** Па дзве расліны ў лунку (слабыя — па тры), не больш за 45 000 на гектар. Увосень у баразёнкі на глыбіню ад 30 см уносяць 15 000–30 000 кг гною або 3000–6000 кг арганічнага ўгнаення на гектар; падкормка — каля 7500 кг перапрэлага гною або 1500 кг арганічнага ўгнаення.
* **Маштаб:** Паводле «Цзінцзі жыбаа» (ліпень 2023), у адным пасёлку Баян 41 тыс. му садоў, чайны пояс даўжынёй 40 км і 1500 т чаю ў год; кошт прадукцыі перавысіў 150 млн юаняў. У пасёлка правінцыйнае званне «дэманстрацыйнага парку экалагічнага чаю».

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Дакумент аховы дае дзве схемы з параметрамі.

**Плоскі чай:**

1. **Завяльванне (摊放, *tānfàng*):** Слоем 2–5 см, 6–12 гадзін, да мяккага пацямнелага ліста з аслабленым травяністым пахам; вільготнасць 65–70 %.
2. **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*):** 180–220 °C, да цёмна-зялёнага колеру без падгарэлых краёў; вільготнасць 60–65 %. Затым астыванне і выраўноўванне вільгаці.
3. **Выпрамленне (理条, *lǐtiáo*):** 120–150 °C, 2–5 хвілін; вільготнасць 40–50 %.
4. **Прэсаванне ў плоскасць (压扁, *yābiǎn*):** 120–150 °C, да смарагдавага колеру; вільготнасць 10–15 %.
5. **Зняцце ворса і даводка водару (脱毫、提香):** 60–80 °C; вільготнасць 6–8 %.
6. **Сушка (干燥, *gānzào*):** У 2–3 прыёмы, да вільготнасці не вышэй за 6,5 %.

**Спіральна скручаны чай:**

1. **Завяльванне:** Слоем 5–10 см, 4–6 гадзін; вільготнасць 65–70 %.
2. **Фіксацыя:** 200–250 °C; вільготнасць 60–65 %. Затым астыванне.
3. **Скручванне (揉捻, *róuniǎn*):** 25–45 хвілін, пакуль у палоскі не згорнецца 80–90 % ліста; затым разбіўка камоў.
4. **Падсушка (脱水):** 90–110 °C; вільготнасць 45–50 %.
5. **Фармоўка і вывядзенне ворса (做形、提毫):** 70–75 °C; вільготнасць 10–15 %.
6. **Даводка водару (提香, *tíxiāng*):** 90–105 °C, слой 5–8 см, 1,5–2 гадзіны; вільготнасць не вышэй за 7 %.
7. **Сушка:** У 2–3 прыёмы, да вільготнасці не вышэй за 6,5 %.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Паводле патрабаванняў аховы, для кожнай формы асобна.

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Плоскі — плоска-прамы, гладкі, роўны, стройны, з завостранымі канцамі, далікатна-зялёны. Скручаны — туга згорнуты, тонкі, закручаны «слімаком» (卷曲如螺), з прыкметнымі пупышкамі, сакавіта-зялёны.
* **Водар сухога ліста:** Асобна ад настою ў дакуменце не апісаны.
* **Водар настою:** Плоскі — далікатны і ўстойлівы (嫩香持久). Скручаны — з каштанавай нотай, высокі і ўстойлівы (带栗香，香高持久).
* **Смак:** Плоскі — чысты, свежы і бадзёры. Скручаны — свежы і мяккі, з саладкавым бадзёрым паслясмакам (鲜醇，回味甘爽).
* **Колер настою:** Плоскі — далікатна-зялёны, яркі. Скручаны — жоўта-зялёны, яркі.
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Плоскі — малады, пульхны, раскрываецца «кветкай» (成朵). Скручаны — зялёна-жоўты, яркі.

**7. Хімічны Склад:**

Нормы патрабаванняў аховы:

| Паказчык | Патрабаванне |
| :--- | :--- |
| Вільготнасць | не больш за 7,0 % |
| Водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы | не менш за 38,0 % |
| Агульны попел | не больш за 6,0 % |
| Сырая абалоніна | не больш за 14,0 % |
| Тэанін | не менш за 8,0 г/кг |
| Свабодныя амінакіслоты ў пераліку на тэанін | не менш за 4,0 % |

Гэта парогі, а не вынікі аналізу партый. Пра поліфенолы і кафеін у дакуменце даных няма.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных даных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Шкляная шклянка або белы гайвань.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд, пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
    2. Першы настой — праз 40–60 секунд.
    3. Пакідаць частку настою і даліваць; два-тры паўторныя залівы.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; лепш выпіць на працягу года.

**11. Кошт і Падробкі:**

Даных пра цэны на гатовы чай у знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць афіцыйны знак геаграфічнага ўказання: яго дазваляе ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці Гуйчжоу па заяўцы праз павет, з рэгістрацыяй у CNIPA.
    * Правяраць, што чай з адной з 11 адзінак павета.
    * Звяраць аблічча з адной з дзвюх форм: плоскі далікатна-зялёны ліст або тугія зялёныя «слімакі» з каштанавай нотай.

**12. Цікавыя Факты:**

* Дакумент дазваляе збор ужо з першай дэкады лютага, але ў халодную вясну 2023 года, паводле рэпартажу з Баяна, 14 сакавіка ішоў толькі трэці дзень збору.
* Пад адным імем ахоўваюцца дзве тэхналогіі з рознай тэмпературай фіксацыі: 180–220 °C для плоскага чаю і 200–250 °C для скручанага.
* У адной аб’яве з чаем пад ахову трапіла локшына з Хэбэя.

**13. Параўнанне з іншымі зялёнымі чаямі Гуйчжоу:**

* **Пубу Маафэн ([瀑布毛峰](https://thetea.app/be/article/pubu-mao-feng)):** Зялёны чай акругі Аньшунь; паводле артыкула энцыклапедыі, павет Цзыюнь уваходзіць у яго зону.
* **Аньшунь Пубу Люйча ([安顺瀑布绿茶](https://thetea.app/be/article/anshun-pu-bu-lucha)):** Акруговы брэнд зялёнага чаю Аньшуня — узровень вышэйшы за павятовы.
* **Мэйтань Цуйя ([湄潭翠芽](https://thetea.app/be/article/meitan-cui-ya)):** Плоскі зялёны чай поўначы правінцыі; па форме бліжэйшы да плоскага Цзыюнь Чуньча.
* **Дуюнь Маацзянь ([都匀毛尖](https://thetea.app/be/article/douyun-mao-jian)):** Скручаны зялёны чай поўдня Гуйчжоу; бліжэйшы да скручанай формы.

**У заключэнне:**

Цзыюнь Чуньча — маладое імя без пісьмовай гісторыі, але з падрабязным дакументам аховы: сады на 900–1600 м, збор з лютага і дзве тэхналогіі — плоскі далікатна-зялёны ліст з доўгім далікатным водарам і тугія «слімакі» з каштанавай нотай. На паліцы яго адрозніваюць знак геаграфічнага ўказання і паходжанне з адзінаццаці пасёлкаў і валасцей карставага павета.