---
title: "Zhūchéng lǜchá"
url: https://thetea.app/be/article/zhucheng-lucha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Zhūchéng lǜchá (诸城绿茶)

**Чжучэн Люйча** (*Zhūchéng lǜchá*, 诸城绿茶) — зялёны чай гарадскога павета Чжучэн (诸城市) акругі Вэйфан, правінцыя Шаньдун, адзін з паўночных чаёў правінцыі; даведачнае апісанне звязвае яго з’яўленне тут з рухам «南茶北引» — «паўднёвы чай — на поўнач». Зона аховы — усяго тры воласці і пасёлкі на поўдні павета. Патрабаванні апісваюць два абліччы, скручаны і плоскі, і ў абодвух галоўнай рысай названы густы і свежы каштанавы водар (栗香, *lìxiāng*). Імя ахоўваецца з 2011 года, у 2025-м CNIPA абнавіла патрабаванні аб’яўленнем № 646.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*). Клас названы ў найменні і пацверджаны тэхналогіяй з патрабаванняў аховы: фіксацыя, скручванне або выпростванне, сушка.
* **Катэгорыя:** Паўночны зялёны чай Шаньдуна з геаграфічным указаннем.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Шаньдун (山东, *Shāndōng*), гарадская акруга Вэйфан (潍坊, *Wéifāng*), гарадскі павет Чжучэн (诸城, *Zhūchéng*).
* **Зона аховы:** Тры пасёлкі павета ў дзеючых межах — Таалінь (桃林, *Táolín*), Хуанхуа (皇华, *Huánghuá*) і Ліньцзяцунь (林家村, *Línjiācūn*). У патрабаваннях 2025 года Таалінь названы воласцю (乡), у статыстычным падзеле — пасёлкам (镇); даведачнае апісанне, якое паўтарае ранейшую рэдакцыю, удакладняе, што ў яго ўліты былы пасёлак Шаньдунтоу (山东头). Каардынатнай рамкі патрабаванні не даюць.
* **Геаграфічныя каардынаты:** Цэнтр Чжучэна — каля 36,0° пн. ш. і 119,4° у. д.; пасёлак Таалінь — каля 35,8° пн. ш. і 119,5° у. д.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Ранняя гісторыя.** Даведачнае апісанне пачынае гісторыю чаю ў Чжучэне з эпохі Юань (元); першакрыніцы я не бачыў.
    * **1956.** Паводле таго ж апісання, у гэтым годзе тут атрымалася інтрадукцыя паўднёвага чаю — «南茶北引» (*nánchá běiyǐn*). Мясцовая шаньдунская публікацыя называе 1956-ы годам першых, вымерзлых пасадак у правінцыі, так што дата застаецца датай даведніка.
    * **2010.** Паводле даведачнага апісання, у Тааліне было больш за 10 тысяч му садоў і семдзесят чайных вёсак, выпрацоўка — 2600 тон сухога чаю ў год.
    * **2011.** Галоўнае ўпраўленне па наглядзе за якасцю, інспекцыі і каранціне (AQSIQ) аб’яўленнем № 14 за 2011 год узяло «诸城绿茶» пад ахову як прадукт з геаграфічным указаннем.
    * **Сельскагаспадарчае ўказанне.** Імя ўнесена і ў рэестр Міністэрства сельскай гаспадаркі (AGI01819); год і трымальніка я не праверыў.
    * **2025.** CNIPA аб’яўленнем № 646 прызнала «诸城绿茶» прадуктам з геаграфічным указаннем. Заяўнік — урад гарадскога павета; новыя патрабаванні замянілі раздзел аб чаі ў аб’яўленні 2011 года.
* **Назва:** «Чжучэн» (诸城) — імя гарадскога павета; «люйча» (绿茶) — «зялёны чай».
* **Культурнае значэнне:** Даведнік называе чай «中国最北端茗茶» — «самым паўночным знакамітым чаем Кітая». З шыратой гэта сыходзіцца дрэнна: Таалінь ляжыць каля 35,8° пн. ш., а сады Лаашаня пад Цындаа — на 36°03′–36°20′ пн. ш., Яньтая — яшчэ паўночней. Дакладна іншае: Чжучэн — частка паўночнага чайнага пояса Шаньдуна.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сарты:** Паводле патрабаванняў аховы — «Дашаньлюй № 1» (大山绿1号, *Dàshānlǜ 1*), «Дашаньлюй № 2» (大山绿2号, *Dàshānlǜ 2*) і іншыя сарты, прыдатныя для гэтага чаю. Апісанняў саміх сартоў у знойдзеных крыніцах няма.
* **Час збору:** Вясновы збор — з сярэдзіны сакавіка да пачатку чэрвеня, восеньскі — з пачатку верасня да пачатку кастрычніка.
* **Стандарт збору:** Тры сарты сыравіны:
    * **Вышэйшы (特级):** пупышка з адным раскрывальным лістом, пупышак з разгорнутым лістом не больш за 10 %.
    * **Першы (一级):** у асноўным ад пупышкі з адным лістом да раскрывальнай пупышкі з двума лістамі; пупышак з двума лістамі не больш за 15 %.
    * **Другі (二级):** у асноўным ад пупышкі з двума лістамі да раскрывальнай пупышкі з трыма лістамі; пупышак з трыма лістамі не больш за 20 %.
* **Пасадка:** Пры сяўбе — у адзін або два рады, па 5–6 насенін у лунку, пасля ўсходаў пакідаюць 3–4 моцныя расліны. Саджанцы лепш высаджваць з сярэдзіны да канца сакавіка або ў кастрычніку, па 60–70 тысяч раслін на му (667 м²).

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Поўдзень гарадскога павета Чжучэн.
* **Участкі:** Паводле патрабаванняў — закрытыя ад ветру і павернутыя да сонца.
* **Глебы:** Бурыя лясныя глебы (棕壤, *zōngrǎng*) або блізкія да іх; pH 5,5–6,8, арганічнага рэчыва не менш за 1,0 %, магутнасць глебавага слоя не менш за 60 см, грунтовыя воды глыбей за 100 см.
* **Клімат і вышыня:** Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Патрабаванні аховы задаюць дзве схемы і агульныя параметры — гэта апісанне менавіта гэтага чаю, а не агульная схема класа.

* **Скручаны чай (卷曲形, *juǎnqū xíng*):** раскладванне свежага ліста (摊青, *tānqīng*) → фіксацыя (杀青, *shāqīng*) → скручванне (揉捻, *róuniǎn*) → другое падсушванне (二青, *èrqīng*) → фармоўка з сушкай (做形烘干, *zuòxíng hōnggān*) → праяўленне водару (提香, *tíxiāng*) → пакаванне.
* **Плоскі чай (扁形, *biǎn xíng*):** раскладванне свежага ліста → фіксацыя → выпростванне ліста (理条, *lǐtiáo*) → фармоўка прыцісканнем (压扁, *yābiǎn*) → фінальнае дасушванне (辉干, *huīgān*) → пакаванне.
* **Параметры:** Свежы ліст раскладваюць слоем не таўсцей за 5 см, пакуль ён не страціць 15–20 % вільгаці. Фіксацыя ідзе пры 350–410 °C. Пры выпростванні і фармоўцы тэмпературу вядуць ад высокай да нізкай. Фінальнае дасушванне — каля 120 °C, не даўжэй за паўгадзіны.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Паводле патрабаванняў аховы; дыяпазоны ахопліваюць розныя сарты сыравіны.

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Скручаны чай — тонкія шчыльныя скручаныя ніткі, роўныя, з мясістым лістом; колер ад смарагдавага (翠绿) да цёмнага, амаль чарнільнага зялёнага (墨绿), без пажоўклых і ламаных лістоў. Плоскі чай — плоскі, з мясістым лістом, ад гладкага да дастаткова роўнага; колер ад пяшчотна-зялёнага да цёмна-зялёнага, роўны і чысты.
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання няма.
* **Водар настою:** Каштанавы, густы і свежы (栗香浓郁而清爽). У скручанага чаю адценні — ад свежага і пяшчотнага да дастаткова чыстага, у плоскага — ад каштанавага да чыстага свежага (清香).
* **Смак:** Мяккі, акруглы (醇) — так запісана для скручанага чаю; для плоскага смак у патрабаваннях не апісаны.
* **Колер настою:** Скручаны чай — ад пяшчотна-зялёнага яркага да жоўтага, дастаткова яркага, без муці. Плоскі — ад жоўта-зялёнага яркага да жоўта-зялёнага, дастаткова яркага.
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Скручаны чай — ад яркага да дастаткова яркага, без стракатых лістоў. Для плоскага апісання няма.

**7. Хімічны Склад:**

Патрабаванні аховы задаюць два фізіка-хімічныя паказчыкі:

| Паказчык | Патрабаванне |
| :--- | :--- |
| Вадараспушчальныя экстрактыўныя рэчывы | не менш за 38 % |
| Сырая абалоніна | не больш за 12 % |

Дадзеных аб поліфенолах, амінакіслотах і кафеіне гэтага чаю ў знойдзеных крыніцах няма.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных дадзеных аб дзеянні менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Шкляная шклянка або белы гайвань.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд, пакласці чай, наліць ваду па сценцы.
    2. Першы настой — праз 40–60 секунд.
    3. Піць, пакідаючы частку настою, і даліваць — два-тры разы.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пабочных пахаў. Свежасць водару з часам сыходзіць, таму чай лепш выпіць на працягу года.

**11. Цана і Падробкі:**

Дадзеных аб цэнах у знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць знак геаграфічнага ўказання: права на яго ўхваляе CNIPA.
    * Правяраць, што чай зроблены ў адным з трох пасёлкаў зоны — Таалінь, Хуанхуа або Ліньцзяцунь.
    * Ламаны і пажоўклы ліст патрабаванням не адпавядае; у водары — каштанавы тон, настой без муці.

**12. Цікавыя Факты:**

* Зона Чжучэн Люйча — тры пасёлкі. Для параўнання: у Яньтай Ча ([烟台茶](https://thetea.app/be/article/yantai-cha)) — пятнаццаць адміністрацыйных адзінак і 154 воласці і пасёлкі, у Тайшань Хунча ([泰山红茶](https://thetea.app/be/article/taishan-hongcha-shandong)) — 965 вёсак.
* Паводле даведачнага апісання, у чаю гэтага імя ёсць адзін «вядомы таварны знак Кітая» (中国驰名商标) і тры вядомыя знакі правінцыі Шаньдун.
* Збор ідзе двойчы: вясновы сезон патрабаванні заканчваюць у пачатку чэрвеня, восеньскі пачынаюць у пачатку верасня, летняга збору яны не прадугледжваюць.

**13. Параўнанне з іншымі зялёнымі чаямі Шаньдуна:**

* **Жычжаа Люйча ([日照绿茶](https://thetea.app/be/article/rizhao-lucha)):** Адзін з самых вядомых зялёных чаёў Шаньдуна, з суседняй прыморскай акругі; таксама скручаны і плоскі, з каштанавай нотай.
* **Цзюйнань Люйча ([莒南绿茶](https://thetea.app/be/article/junan-lucha)):** Зялёны чай павета Цзюйнань акругі Ліньі; тры абліччы — скручаны, плоскі і ігольчасты — і каштанавы водар ва ўсіх.
* **Імэн Юй Я ([沂蒙玉芽](https://thetea.app/be/article/yimeng-yu-ya)):** Плоскі зялёны чай павета Цзюйнань на поўдні Шаньдуна, названы па гарах Імэн; таксама з каштанавым водарам.
* **Лаашань Люйча ([崂山绿茶](https://thetea.app/be/article/laoshan-lucha)):** Прыморскі зялёны чай гары Лаашань пад Цындаа, паўночней Чжучэна.

**У заключэнне:**

Чжучэн Люйча — зялёны чай трох пасёлкаў на поўдні Чжучэна. Дакумент пра яго кароткі, але дакладны: сарты «Дашаньлюй», бурыя глебы, вясновы і восеньскі збор, фіксацыя пры 350–410 °C, скручаны і плоскі аблічча і каштанавы водар. Гісторыі ў першакрыніцах мала, а званне «самага паўночнага знакамітага чаю Кітая» з даведніка з шыратой не сыходзіцца.