---
title: "Zhōngxiáng mǐchá"
url: https://thetea.app/be/article/zhongxiang-micha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Zhōngxiáng mǐchá (钟祥米茶)

**Чжунсян Міча** (*Zhōngxiáng mǐchá*, 钟祥米茶) — чжунсянскі «рысавы чай»: рыс, абсмажаны дасуха ў жалезным катле і затым звараны ў вадзе, летняя страва і напой адначасова з гарадскога павета Чжунсян (钟祥市) правінцыі Хубэй. Чайнага ліста ў ім няма ні ў адным са знойдзеных апісанняў, таму па класіфікацыі гэта не чай, а збожжавы напой. Мясцовая формула тлумачыць імя так: «ясі — насычаешся, п'еш — спаталяеш смагу» (食之果腹，饮之解渴). З 2018 года імя ахоўваецца геаграфічным сертыфікацыйным таварным знакам, з 2021 года для яго дзейнічае групавы стандарт.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Збожжавы напой і страва з абсмажанага рысу; ліста *Camellia sinensis* няма, чайнага класа ў прадукта няма.
* **Катэгорыя:** Геаграфічны сертыфікацыйны таварны знак (2018); мясцовая кухня.
* **Класіфікатар стандарту:** Групавы стандарт знака аднесены да напояў, па міжнародным класіфікатары — да раздзела «чай, кава, какава». Гэта рубрыка, а не сведчанне чайнага ліста.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Хубэй (湖北, *Húběi*), гарадская акруга Цзінмэнь (荆门, *Jīngmén*), гарадскі павет Чжунсян (钟祥, *Zhōngxiáng*).
* **Зона знака:** Дакладнай мяжы ў знойдзеных крыніцах няма; трымальнік знака — асацыяцыя мясцовых прадуктаў Чжунсяна (钟祥市特产协会).
* **Народныя імёны:** «Чай са смажанага рысу» (炒米茶, *chǎomǐchá*) і 沏米茶 (*qīmǐchá*) — паводле энцыклапедыі Байду.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Паданне пра двор Мін.** Матэрыял аддзела прапаганды гаркама Чжунсяна на сайце Сіньхуа (далей — Сіньхуа) і правінцыйнае ведамства інтэлектуальнай уласнасці пераказваюць легенду: жонка сінскага вана Чжу Ююаня (朱祐杬), чыім удзелам была вобласць Аньлу — цяперашні Чжунсян, падчас цяжарнасці не магла есці вытанчаныя стравы; кухар прынёс рысавы чай, які гатаваў дома, у яе з'явіўся апетыт, і страва «з народа трапіла ў палац». Яе сын стаў імператарам Цзяцзінам; паводле версіі Сіньхуа, пераехаўшы ў Забаронены горад, яна і там летам загадвала гатаваць рысавы чай. Гэта паданне, а не дакумент.
    * **Іншая версія.** Кухар спачатку варыў поліўку з рысавай скарынкі (锅巴), а потым стаў адразу абсмажваць рыс (папулярная крыніца).
    * **1531 год.** Паводле даведачнага сайта, у гэты год павет атрымаў імя Чжунсян; да рысавага чаю дата дачынення не мае.
    * **Сыравіна мінулага.** Паводле Сіньхуа, спачатку рысавы чай рабілі з абрынутага ячменю (麦米), а з ростам дастатку перайшлі на рыс.
    * **2018.** Знак «钟祥米茶» (рэгістрацыйны № 26327613) апублікаваны як зарэгістраваны 20 снежня 2018 года.
    * **2020–2022.** Двум прадпрыемствам выдадзена права карыстацца знакам: аднаму — на 2020–2023 гады, другому — на 2022–2028 гады. Ці прадоўлена першае, у знойдзеных крыніцах не сказана.
    * **2021.** Выпушчаны групавы стандарт T/ZXTC 001-2021 «地理标志证明商标 钟祥米茶» (апублікаваны 18 красавіка, дзейнічае з 25 красавіка).
    * **2020–2023.** «Хубэй жыбаа» піша, што рысавы чай доўга не выходзіў за межы Цзянханьскай раўніны з-за складанай перавозкі і аднастайнасці прадукта. У 2020 годзе мясцовая фірма выпусціла «хлеб са смакам рысавага чаю» — за два з лішнім гады прададзена больш за 3000 т; усяго створана больш за дзесятак новых прадуктаў з выпускам каля 100 млн юаняў у год.
* **Назва:** 米 (*mǐ*) — «рыс», 茶 (*chá*) — «чай». Сіньхуа прама піша, што літаральна гэта «чай, зроблены з рысу».
* **Культурнае значэнне:** Чжунсян славіцца доўгажыхарамі, і рысавы чай уваходзіць у «чатыры скарбы Чжунсяна» (钟祥四宝). Мясцовая песенька, якую прыводзіць агенцтва Чжунсінь, ставіць яго вышэй за нектар: «爽口米茶胜琼浆». Паводле Сіньхуа, з пачатку лета да глыбокай восені рысавы чай смажаць «у кожным доме».

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Расліна:** Рыс пасяўны (*Oryza sativa*); у мінулым — ячмень. Чайнай расліны няма.
* **Збожжа:** Хубэйскі эканамічны ўніверсітэт рэкамендуе буйны, поўны, роўны рыс-*індзіка* (籼米), лепш нешліфаваны (糙米), або ячную крупу. Сіньхуа патрабуе буйных і поўных зярнят. Энцыклапедыя Байду называе лепшым танны нешліфаваны рыс 牙黄米.
* **Сорт па стандарце:** У знойдзеных крыніцах няма.
* **Сыравінныя базы:** Паводле звестак ведамства інтэлектуальнай уласнасці, у аднаго з карыстальнікаў знака ёсць 2000 му пасеваў рысу для рысавага чаю.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Цэнтр Хубэя, рака Ханьцзян перасякае ўвесь павет; клімат з чатырма яснымі сезонамі і ўмеранымі ападкамі (агенцтва Чжунсінь, 2024).
* **Рыс:** Сіньхуа называе Чжунсян «краем рыбы і рысу», дзе родзяцца рыс і пшаніца; агенцтва Чжунсінь піша, што Чжунсян багаты рысам.
* **Вышыні, глебы, схілы:** Для збожжавага прадукта ў знойдзеных крыніцах не апісаны.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Паводле Сіньхуа, Хубэйскага эканамічнага ўніверсітэта і апісання правінцыйнага ведамства:

1. **Абсмажванне (炒):** Галоўная аперацыя. Кацёл грэюць на малым агні прыкладна да васьмі дзясятых поўнага жару, кладуць немыты рыс без усякіх дабавак і бесперапынна варушаць лапаткай, сочачы за агнём і раўнамерным прагрэвам. Звычайна 15–20 хвілін, пакуль зерне не стане светла-жоўтым, залацістым або карычнявата-жоўтым і не запахне.
2. **Гашэнне (варыянт універсітэта):** Агонь выключаюць і патроху падліваюць халодную ваду; хрусткі рыс прагна яе ўбірае, і шыпенне сціхае па меры астывання. Затым рыс вымаюць і прамываюць.
3. **Варка гарачым спосабам (煮):** Прамыты рыс заліваюць халоднай вадой, даводзяць да кіпення, выключаюць агонь і трымаюць пад вечкам 10–15 хвілін.
4. **Варка халодным спосабам:** Прамыты рыс кідаюць у кіпячую ваду і вараць на моцным агні, пакуль зёрны не «раскрыюцца» (开花), затым выліваюць у таз і астуджваюць.

Універсітэт дае прапорцыю рысу да вады каля 1:1, калі рысавы чай ядуць як кашу, і каля 1:3, калі п'юць, і варку 15–20 хвілін. Гушчыню кожны выбірае на свой густ. Патрабаванні стандарту T/ZXTC 001-2021 не прачытаны.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Паводле Сіньхуа і апісання ведамства інтэлектуальнай уласнасці:

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Ліста няма; абсмажанае зерне светла-жоўтае, залацістае або карычнявата-жоўтае (色泽金黄).
* **Арамат сухога ліста:** У гатовага абсмажанага рысу — моцны пах абсмажвання (浓香扑鼻), паводле апісання ўніверсітэта.
* **Арамат настою:** Насычаны (香气浓郁).
* **Смак:** Злёгку салодкі, але не прэсны, крыху даўкі, але не горкі (微甜不淡，略涩不苦). Адстаяны ноч рысавы чай нагадвае слівавы адвар (酸梅汤): «кіславата, але не кісла, саладкавата, але не салодка».
* **Колер настою:** Бледна-жоўты (水色淡黄).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Чайнага дна няма: развараны рыс ядуць разам з адварам.

**7. Хімічны Склад:**

Дадзеных аб складзе менавіта гэтага прадукта ў знойдзеных крыніцах няма. Калона Сіньхуа прыводзіць харчовую каштоўнасць звычайнага варанага рысу, а не рысавага чаю.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных дадзеных аб дзеянні менавіта гэтага прадукта няма. Мясцовая прэса піша аб зніжэнні цукру і тлушчу ў крыві; пацверджанняў у знойдзеных матэрыялах няма, і тут гэтыя сцверджанні не паўтараюцца.

**9. Заварванне:**

Практыка класа — тут гэта не заварванне, а варка. Абсмажаны рыс прамываюць і вараць адным з двух спосабаў раздзела 5: гарачым (давесці да кіпення і настаяць 10–15 хвілін пад вечкам) або халодным (варыць да раскрыцця зярнят і астудзіць). Паводле Сіньхуа, рысавы чай ядуць гарачым, астылым і адстаяным за ноч, разбаўляюць халоднай кіпячонай вадой або ядуць як рыс да абеду (米茶饭); агенцтва Чжунсінь піша, што летам яго звычайна ядуць астуджаным.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа для абсмажанага зерня: суха, у шчыльна закрытым посудзе, удалечыні ад пахаў. Звараны рысавы чай, паводле Сіньхуа, трымаюць да наступнага дня ў гліняным тазе. Тэрмінаў захоўвання ў знойдзеных крыніцах няма.

**11. Цана і Падробкі:**

Дадзеных аб цэнах у знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць сертыфікацыйны знак «钟祥米茶» (№ 26327613) у прадпрыемства з дзейным правам на яго.
    * Памятаць, што гэта не чай: калі ў пакунку з надпісам «米茶» ёсць чайны ліст, гэта іншы прадукт.
    * Воблік паводле апісанняў: залацістае або карычнявата-жоўтае зерне, бледна-жоўты адвар.

**12. Цікавыя Факты:**

* Групавы стандарт збожжавага напою класіфікаваны ў раздзеле «чай, кава, какава», хоць чаю ў ім няма.
* Рысавы чай вядзе радавод ад легенды пра маці імператара Цзяцзіна, чый бацька трымаў удзел у гэтых мясцінах.
* Лепш за ўсё, паводле мясцовых слоў, рысавы чай у самую спёку: «чым гарачэй, тым прыемней есці».

**13. Параўнанне з збожжавымі напоямі і чаямі:**

* **Ячменны чай ([大麦茶](https://thetea.app/be/article/damai-cha)):** Настой абсмажанага ячменю; рысавы чай таксама калісьці рабілі з ячменю, але яго вараць і ядуць разам з зернем.
* **Грэчкавы чай ([苦荞茶](https://thetea.app/be/article/kuqiaomai)):** Таксама збожжавы напой без чайнага ліста; яго заварваюць, а не вараць.
* **Гэммайтя (玄米茶):** Японскі зялёны чай з абсмажаным рысам — у ім ёсць чайны ліст, у адрозненне ад рысавага чаю Чжунсяна.
* **Чжунсян Юньу Ча ([钟祥云雾茶](https://thetea.app/be/article/zhongxiang-yunwu-cha)):** Сапраўдны зялёны чай таго ж гарадскога павета.

**У заключэнне:**

Чжунсян Міча — абсмажаны дасуха і звараны рыс, які ў Чжунсяне ядуць і п'юць гарачым, астылым або адстаяным за ноч. У яго ёсць знак 2018 года, групавы стандарт 2021-га і прыдворная легенда, але чайнага ліста няма: гэта збожжавы напой з чайным імем.