---
title: "Zhènghé gōngfu"
url: https://thetea.app/be/article/zhenghe-gongfu
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Zhènghé gōngfu (政和工夫)

**Чжэнхэ Гунфу** (*Zhènghé gōngfu*, 政和工夫) — чырвоны чай павета Чжэнхэ (政和县) гарадской акругі Наньпін на поўначы правінцыі Фуцзянь, адзін з «трох вялікіх гунфу-хунаў Фуцзяні» (闽红三大工夫) разам з Таньян Гунфу ([坦洋工夫](https://thetea.app/be/article/tanyang-gong-fu)) і Байлінь Гунфу ([白琳工夫](https://thetea.app/be/article/bai-lin-gongfu)). «Гунфу» — «руплівая праца»: паводле пісьма сельскагаспадарчага ўпраўлення Фуцзяні, імя дадзена за тонкую і працаёмкую апрацоўку. Апора чаю — мясцовы сорт чжэнхэ дабайча (政和大白茶), «вялікі белы куст Чжэнхэ»; паводле даведачных звестак, да лісту гэтага сорту дадаюць крыху «малога чаю» з дробналістых кустоў дзеля высокага водару. Водар Чжэнхэ Гунфу апісваюць як фіялкавы.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Чырвоны чай (红茶, *hóngchá*), цалкам ферментаваны; гунфу-хун (工夫红茶) — з руплівай першаснай апрацоўкай і шматступеньчатым сартаваннем. Пісьмо сельгасупраўлення Фуцзяні ад 11 снежня 2007 года проста называе яго «“政和工夫”红茶».
* **Катэгорыя:** Адзін з трох вялікіх гунфу-хунаў Фуцзяні; сертыфікацыйны знак (证明商标), дзве рэгістрацыі.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Фуцзянь (福建, *Fújiàn*), гарадская акруга Наньпін (南平, *Nánpíng*), павет Чжэнхэ (政和县, *Zhènghé Xiàn*). Зона знака паводле гэтага пісьма — адміністрацыйная тэрыторыя павета: дзевяць валасцей і пасёлкаў, вулічны камітэт і тры дзяржаўныя гаспадаркі.
* **Геаграфічныя каардынаты:** 118°33′–119°17′ у. д., 27°05′–27°23′ пн. ш.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **1874 — «Сяньянь гунфу».** Паводле пісьма сельгасупраўлення, у 13-ы год эры Тунчжы цзянсійскі чаягандляр па прозвішчы Чжао — імя яго не захавалася — пачаў рабіць у Чжэнхэ гунфу-хун. Першым цэнтрам стала вёска Суйінчан (遂应场, цяпер Цзіньпін — 锦屏), сыравінай — «малы чай» (小茶) горных раёнаў, а прадукт звалі «Сяньянь гунфу» (仙岩工夫). Яго везлі ў Фучжоу, дзе ён ішоў нашмат даражэй; паводле падання, фучжоускія чайныя дамы кожны год чакалі яго выхаду, каб адкрыць торг.
    * **1879 — вялікі белы куст.** У 5-ы год Гуансюя ў павеце знайшлі куст вялікага белага чаю — сяньяньскі дабайча (仙岩大白茶), ранейшае імя — чжэнхэ дабайча; сорт аказаўся добрым, і яго сталі шырока размнажаць.
    * **1896 — цяперашні Чжэнхэ Гунфу.** У 22-і год Гуансюя мясцовы чаягандляр Е Чжысян (叶之翔) з таварышамі пачаў рабіць гунфу з лісту вялікага белага куста. Гэта і ёсць цяперашні Чжэнхэ Гунфу: імя вярнула славу, і чай стаў у шэраг трох вялікіх гунфу Фуцзяні. Паводле таго ж пісьма, у 1933–1936 гадах выпрацоўка даходзіла да дзесяці тысяч даняў (担) за год; тут жа пісьмо называе гэты час «сярэдзінай XIX стагоддзя», і даты паміж сабой не сыходзяцца.
    * **Пасля 1949 года.** Паводле пісьма 2007 года, асабліва хутка чырвоны чай рос пасля ўступлення Кітая ў СГА, і выпрацоўка дайшла да тысячы тон за год; прадукцыя ішла ў краіны Еўрасаюза і ў Расію, а ўнутры краіны — у Пекін, Цяньцзінь, Шаньдун, Шэньян і Унутраную Манголію.
    * **2007 — заяўка на знак.** Павятовая станцыя распаўсюджвання чайных тэхналогій (政和县茶叶技术推广总站) падала заяўку на сертыфікацыйны знак «“政和工夫”红茶» па 30-м класе, тавар — чай; сельгасупраўленне правінцыі пацвердзіла зону пісьмом ад 11 снежня 2007 года. У правінцыйным пераліку знакаў на 30 чэрвеня 2026 года — дзве дзейныя рэгістрацыі сертыфікацыйнага знака «政和工夫» па 30-м класе: № 6495869 ад 28 лютага 2009 года і № 7667931 ад 21 лютага 2010 года; уладальнікам абедзвюх там значыцца павятовы цэнтр развіцця чайнай галіны (政和县茶业发展中心).
* **Назва:**
    * «Чжэнхэ» (政和) — дэвіз праўлення сунскага імператара Хуэйцзуна. Паводле падання, у пяты год гэтай эры (1115) павет Гуаньлі (关隶) паднёс да двара чай, і імператар даў павету свой дэвіз як новае імя.
    * «Гунфу» (工夫, *gōngfu*) — «руплівая праца»: чырвоны чай, які патрабуе доўгай і акуратнай апрацоўкі.
* **Культурнае значэнне:** Разам з Таньян Гунфу і Байлінь Гунфу Чжэнхэ Гунфу прадстаўляе фуцзяньскую школу чырвонага чаю. З таго ж сорту павет робіць і белы чай — Чжэнхэ Байча ([政和白茶](https://thetea.app/be/article/zhenghe-baicha)).

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт / Культывар:** **政和大白茶** (*Zhènghé dàbáichá*) — мясцовы сорт вялікага белага куста, аснова «вялікага чаю» (大茶); «малы чай» (小茶) даюць дробналістыя кусты.
* **Збор:** Тэрміны ў знойдзеных крыніцах не пазначаны.
* **Стандарт збору:** Паводле пісьма сельгасупраўлення — калі парастак дае пупышку з двума-трыма лістамі, зрываюць маладую верхавіну. Свежы ліст трымаюць паводле правіла «трох падзелаў» (三分开): ранішні і вячэрні збор, сухі і вільготны ліст, розныя сарты — паасобку.
* **Патрабаванні да сыравіны:** Паходжанне з павета Чжэнхэ.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Паводле пісьма 2007 года — узгорыста-горны край паўднёва-ўсходняга ўзбярэжжа: горы кальцом, шмат ручаёў. Зона знака — пасёлкі і воласці Дунпін (东平镇), Шытунь (石屯镇), Сінсі (星溪乡), Тэшань (铁山镇), Лін'яо (岭腰乡), Вайтунь (外屯乡), Чжэньцянь (镇前镇), Ян'юань (杨源乡), Чэн'юань (澄源乡), вулічны камітэт Сюншань (熊山街道) і тры дзяржаўныя гаспадаркі.
* **Вышыня вырошчвання:** Звестак у знойдзеных крыніцах няма.
* **Клімат:** Паводле таго ж пісьма — сярэднегадавая тэмпература 14,2–18,5 °C, ападкаў каля 1600 мм за год; паветра вільготнае, частыя туманы, шмат рассеянага святла.
* **Глебы:** Чырвоныя і чырвона-жоўтыя, пласт у сярэднім таўсцейшы за метр, друзлыя, сярэднесуглінкавыя. Арганічнага рэчыва 3,14 %, агульнага азоту ў сярэднім 0,65 %, фосфару 0,097 %, калію 2,74 %; pH 5,4–6,2. Расліннасць — вечназялёныя шыракалістыя лясы сярэдніх субтропікаў.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Паводле пісьма сельгасупраўлення Фуцзяні, Чжэнхэ Гунфу — чай поўнага завяльвання; апрацоўка дзеліцца на першасную і даводку.

* **Завяльванне (萎凋 — *wěidiāo*):** У яснае надвор’е ліст тонка і роўна раскладваюць, каб ён раўнамерна губляў вільгаць.
* **Скручванне (揉捻 — *róuniǎn*):** Разбурае клеткі ліста, сок выходзіць вонкі.
* **Ферментацыя (发酵 — *fājiào*):** Акісленне, у якім складваюцца колер, водар, смак і форма.
* **Сушка (干燥 — *gānzào*):** Высокая тэмпература спыняе ферментацыю; атрымліваецца маача — паўфабрыкат.
* **Даводка (精制 — *jīngzhì*):** Паводле прынцыпу «адным сортам на ўваход, многімі на выхад» (单级付制，多级收回): прасейванне (筛分), правейванне (风选), выбарка (拣剔), купаж і выраўноўванне ([拼配](https://thetea.app/be/article/chunliaopinpei)匀堆), дасушка (补火), упакоўка.
* **Купаж:** Паводле даведачных звестак, аснова — «вялікі чай» з чжэнхэ дабайча, да якога ў меру дадаюць высокаараматны «малы чай».

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Паводле пісьма сельгасупраўлення, агульная формула якасці — «высокі водар, яркі колер, насычаны смак» (香高、色艳、味浓):

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Тоўстыя, шчыльныя, роўныя скруткі (条索肥壮紧结匀齐); колер чорны, алеісты, кончыкі пупышак залацістыя (色泽乌润、毫心金黄).
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання няма.
* **Водар настою:** Насычаны фіялкавы (紫罗兰香浓郁), доўга трымаецца.
* **Смак:** Чысты, мяккі, салодкі і насычаны (纯和甘浓); характар захоўваецца пасля некалькіх заліваў.
* **Колер настою:** Ярка-чырвоны (红艳), пасля некалькіх заліваў застаецца празрыстым і яркім.
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Ярка-чырвонае (红艳).

Паводле даведачных звестак, два кампаненты паасобку такія: «вялікі чай» — шчыльныя акруглыя скруткі, густа-чырвоны настой, высокі свежы салодкі водар, насычаны смак, тоўсты чырванаваты ліст; «малы чай» — тонкія шчыльныя скруткі, водар, які нагадвае цымэньскі, мяккі смак, роўна-чырвоны ліст.

**7. Хімічны Склад:**

Фізіка-хімічных звестак менавіта для Чжэнхэ Гунфу ў знойдзеных крыніцах няма.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных звестак пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа. Асобных рэкамендацый няма; ніжэй — звычайныя параметры для гунфу-хуна.

* **Тэмпература вады:** 90–95 °C.
* **Колькасць чаю:** 3–5 г на 150 мл.
* **Посуд:** Белы фарфоравы гайвань або чайнік.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай.
    3. Коратка змачыць ліст гарачай вадой і зліць.
    4. Першы настой — 15–30 секунд у гайвані або 3–4 хвіліны ў вялікім чайніку.
    5. Разліць цалкам.
    6. Паўторныя залівы з дадаткам часу.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У шчыльнай упакоўцы, у сухім прахалодным цёмным месцы, без старонніх пахаў. Халадзільнік не патрэбны.

**11. Цана і Падробкі:**

Звестак пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць сертыфікацыйны знак «政和工夫».
    * Правяраць, што вытворца з павета Чжэнхэ.
    * Звяраць воблік з апісаннем пісьма: тоўстыя шчыльныя скруткі, чорныя з залацістымі кончыкамі.
    * Настой — ярка-чырвоны, водар з фіялкавым тонам.

**12. Цікавыя Факты:**

* Павет, паводле падання, атрымаў імя ад дэвізу праўлення імператара Хуэйцзуна ў узнагароду за чай.
* З аднаго сорту, 政和大白茶, у павеце робяць і чырвоны гунфу, і белы чай.
* Падробкі ў гэтага чаю — даўняя бяда: паводле пісьма 2007 года, ужо ў XIX стагоддзі імя «Сяньянь гунфу» падраблялі так, што збыт упаў.

**13. Параўнанне з іншымі чаямі:**

* **Таньян Гунфу (坦洋工夫):** Іншы з трох вялікіх фуцзяньскіх гунфу, з Фуаня.
* **Байлінь Гунфу (白琳工夫):** Трэці з «трох вялікіх», з Фудзіна.
* **Цымэнь Хунча ([祁门红茶](https://thetea.app/be/article/qimen-hongcha)):** Аньхойскі класічны гунфу; водар «малога чаю» Чжэнхэ даведнікі параўноўваюць менавіта з ім.
* **Чжэнхэ Байча (政和白茶):** Белы чай таго ж павета і таго ж сорту — іншы клас, асобны артыкул.

**У заключэнне:**

Чжэнхэ Гунфу — чырвоны чай фуцзяньскай школы з паўтаравекавой гісторыяй, ад «Сяньянь гунфу» да лісту вялікага белага куста. У кубку гэта ярка-чырвоны настой, мяккі салодкі насычаны смак і стойкі водар з тонам фіялкі. Разам з белым чаем таго ж павета ён паказвае, як адзін сорт можа несці два розныя класы.