---
title: "Zhènbā máojiān"
url: https://thetea.app/be/article/zhenba-maojian
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Zhènbā máojiān (镇巴毛尖)

**Чжэньба Маацзянь** (*Zhènbā máojiān*, 镇巴[毛尖](https://thetea.app/be/article/mao-jian)) — зялёная гарбата павета Чжэньба (镇巴县) гарадской акругі Ханьчжун на самым поўдні правінцыі Шэньсі, у гарах Дабашань каля мяжы з Сычуанню. Слова «маацзянь» — «пухнатыя кончыкі» — называе форму, а не тэхналогію; клас вызначае ланцужок апрацоўкі з патрабаванняў аховы: фіксацыя, два скручванні, сушка і абсмажванне, без акіслення і без тамлення. Імя ахоўваецца як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (AGI03433) і як прадукт з геаграфічным указаннем у пераліку CNIPA 2025 года.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёная гарбата (绿茶, *lǜchá*). Патрабаванні аховы не называюць клас словам, але задаюць зялёную тэхналогію — фіксацыя (杀青, *shāqīng*), скручванне, сушка — без акіслення і без тамлення (闷黄, *mènhuáng*); настой пяшчотна-зялёны.
* **Катэгорыя:** Зялёная гарбата ханьчжунскага поўдня Шэньсі з двума рэжымамі аховы.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Шэньсі (陕西, *Shǎnxī*), гарадская акруга Ханьчжун (汉中, *Hànzhōng*), павет Чжэньба (镇巴, *Zhènbā*).
* **Заяўнік:** Станцыя тэхнічнага кіраўніцтва гарбатаводствам павета Чжэньба (镇巴县茶叶技术指导站).
* **Зона аховы:** 20 пасёлкаў і вулічных кантор павета, у іх 137 адміністрацыйных вёсак. Названы васемнаццаць: Няньцзы, Бамяо, Гуаньінь, Сінлун, Пін’ань, Юнлэ, Дачы, Цзяньчы, Саньюань, Ліба, Чанлін, Яньчан, Чынань, Башань, Юйду, Сяоян, Цзін’ян і Янцзяхэ — «і іншыя». Паводле даведачнага спісу ў павеце роўна 20 такіх адзінак, і не названы толькі Цыншуй (青水) і Жэньцунь (仁村); вёсак і жылых камітэтаў у павеце, па даведцы, 256.
* **Геаграфічныя каардынаты:** 107°25′–108°16′ у. д., 32°08′–32°50′ пн. ш.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Да аховы.** Гісторыі гарбаты ў знойдзеных крыніцах няма: ні дат, ні ўзнагарод, ні летапісаў.
    * **Сельскагаспадарчае ўказанне.** Міністэрства сельскай гаспадаркі і сельскіх спраў зарэгістравала імя пад нумарам AGI03433; года рэгістрацыі ў знойдзеных крыніцах няма.
    * **2025.** Аб’ява CNIPA № 646 уключыла «镇巴毛尖» у пералік прадуктаў з геаграфічным указаннем (радок 759 дадатку) і зацвердзіла патрабаванні аховы: зону, гатункі, участак, агратэхніку, тэхналогію, выгляд і фізіка-хімічныя паказчыкі.
* **Назва:** «Чжэньба» (镇巴) — імя павета; «маацзянь» (毛尖) — «пухнатыя кончыкі», па выглядзе сухога ліста.
* **Культурнае значэнне:** Ханьчжун — гарбатны поўдзень Шэньсі, аддзелены ад засушлівай поўначы хрыбтом Цыньлін. Паводле артыкула нашага корпуса, павет уваходзіць і ў зону акруговага парасонавага імя Ханьчжун Сянь Хаа ([汉中仙毫](https://thetea.app/be/article/hanzhong-xian-hao)); Чжэньба Маацзянь — асобнае найменне са сваімі патрабаваннямі.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Гатункі:** Патрабаванні аховы называюць папуляцыю 紫阳槠叶[群体种](https://thetea.app/be/article/qunti-zhong) (*Zǐyáng zhūyè qúntǐzhǒng*) — з імем павета Цзыян той жа правінцыі ў назве — і гатунак 名山131 (*Míngshān 131*), «і іншыя». Апісанняў кустоў дакумент не дае.
* **Збор:** Толькі ручны (全部手工采摘); пупышкі з лісцем поўныя і роўныя, без расы і пашкоджанняў (芽叶饱满匀整，不带露水无损伤).
* **Стандарт збору:** Колькі лістоў браць з пупышкай, дакумент не кажа; дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Сезоны:** Правілы абрэзкі згадваюць вясновы і восеньскі збор; дакладных тэрмінаў у знойдзеных крыніцах няма.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Паводле даведачных дадзеных, павет ляжыць у заходняй частцы гор Дабашань і ва ўсходняй частцы хрыбта Міцаншань, у паўднёва-ўсходнім куце акругі Ханьчжун, і на поўдні мяжуе з сычуаньскімі Ваньюанем і Тунцзянам. Яго перасякаюць рэкі двух басейнаў — Цзялінцзяна і Ханьцзяна.
* **Вышыня вырошчвання:** Паводле патрабаванняў аховы — **800–1200 м**. Рэльеф павета, па даведцы, — ад 425 м каля пасёлка Бамяо да 2534 м на гары Цзяньганьшань.
* **Клімат:** Для садоў дадзеных няма. Па даведцы аб павеце: вільготная паўночная субтрапічная зона паўднёва-ўсходняга мусона, прыкметна кантынентальная; сярэдняя гадавая тэмпература 13,8 °C, ападкі 1250 мм, бязмарозны перыяд 236 дзён.
* **Глебы:** Паводле патрабаванняў аховы — жоўта-бурыя (黄棕壤), жоўта-карычневыя (黄褐土), жвіровыя (石渣土) і пясчаныя з пліткавым абломкам (片砂土); пласт не меншы за 1 м, pH 5,5–6,0, арганічнага рэчыва не менш за 2,0 %.
* **Агратэхніка:** Густая пасадка па гарызанталях схілу ў адну ці дзве лініі, «丁»-падобна, 25 000–32 000 саджанцаў на гектар. Угнаенне па схеме «адно асноўнае, два дадатковыя» (一基两追): асноўнае, пераважна арганічнае, — восенню ці зімой пры глыбокім узворванні, не драбней за 20 см; дадатковыя — вясной і летам-восенню, у асноўным хуткадзейны азот. Абрэзка вясновая — пасля вясновага збору, глыбокая (10–15 см) ці моцная (палова кроны); восеньская — пасля восеньскага збору, на 3–5 см вышэй за мінулы зрэз.
* **Маштаб:** Даведачны артыкул аб павеце называе 35 тыс. му гарбатных садоў і 420 тон гарбаты ў год, не паказваючы года.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Патрабаванні аховы задаюць ланцужок апрацоўкі, але не даюць параметраў — ні тэмператур, ні часу, ні вільготнасці. Парадак этапаў паводле дакумента: раскладванне свежага ліста (摊放, *tānfàng*) → фіксацыя (杀青, *shāqīng*) → скручванне (揉捻, *róuniǎn*) → разбіванне камякоў (解块, *jiěkuài*) → першая сушка (初烘, *chūhōng*) → астыванне (摊晾, *tānliàng*) → паўторнае скручванне (复揉, *fùróu*) → абсмажванне з перакочваннем ліста (滚炒, *gǔnchǎo*) → дасушванне (足干, *zúgān*) → адбор (精选, *jīngxuǎn*) → пакаванне.

Па агульнай схеме зялёнай гарбаты, а не па апісанні менавіта гэтай, фіксацыя нагрэвам спыняе акісленне, а абсмажванне і дасушванне замацоўваюць водар. Асаблівасць ланцужка бачная і без параметраў: скручванняў два, паміж імі — падсушка і астыванне, а ў канцы — абсмажванне.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Апісанне ніжэй даюць патрабаванні аховы; яно кароткае, і трох падпунктаў у ім няма.

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Моцны і шчыльна скручаны, зялёны з вільготным бляскам, з прыкметным ворсам (外形壮实紧结、色泽绿润显毫).
* **Водар сухога ліста:** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Асобна не апісаны — водар згаданы толькі ў апісанні смаку; дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Смак:** Мяккі і духмяны, са салодкім вяртаннем (滋味醇香回甘).
* **Колер настою:** Пяшчотна-зялёны, празрысты і яркі (茶汤嫩绿透亮).
* **Гарбатнае дно (завараны ліст):** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.

Дакумент дадае, што гарбата багатая на экстрактыўныя рэчывы і вытрымлівае шмат заліванняў (内含物丰富耐冲泡).

**7. Хімічны Склад:**

Фізіка-хімічныя паказчыкі паводле патрабаванняў аховы:

| Паказчык | Патрабаванне |
| :--- | :--- |
| Экстрактыўныя рэчывы | не менш за 40,0 % |
| Амінакіслоты | не менш за 3 % |
| Поліфенолы | не менш за 16 % |
| Катэхіны | 15 % |

У катэхінаў у дакуменце няма знака параўнання — проста «15 %»; гэта зверана па выяве старонкі. Парог гэта ці сярэдняе, не зразумець. Дакумент называе гарбату багатай на амінакіслоты і цынк, але лічбы па цынку не дае. Гэта патрабаванні аховы, а не вымярэнні партыі.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных дадзеных пра дзеянне менавіта гэтай гарбаты няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнай гарбаты.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C.
* **Колькасць гарбаты:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Шкляная шклянка або белы гайвань.
* **Працэс:** Прагрэць посуд, наліць ваду па сценцы, першы настой — праз 40–60 секунд; піць, пакідаючы трэць, і даліваць. Звычайна два-тры паўторныя залівы, але патрабаванні аховы адзначаюць, што гарбата вытрымлівае шмат заліванняў.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; лепш выпіць на працягу года.

**11. Кошт і Падробкі:**

Дадзеных пра кошты ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання: заяўку вытворцы з зоны прымае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці павета, правярае правінцыйнае, а права на знак аб’яўляе CNIPA.
    * Правяраць, што вытворца з павета Чжэньба, а на ўпакоўцы стаіць менавіта «镇巴毛尖»: слова «маацзянь» месца не гарантуе.
    * Сухі ліст — моцны, шчыльна скручаны, зялёны з ворсам; настой — пяшчотна-зялёны і празрысты.

**12. Цікавыя Факты:**

* Ручны збор абавязковы для ўсяго наймення: на гатункі дакумент гарбату не дзеліць.
* Зона аховы названа «20 пасёлкаў і вулічных кантор», а пералічаны васемнаццаць.
* Адна з дзвюх гатункавых асноў носіць імя іншага гарбатнага павета Шэньсі — Цзыяна.

**13. Параўнанне з іншымі гарбатамі поўдня Шэньсі і маацзянямі:**

* **Ханьчжун Сянь Хаа (汉中仙毫):** Акруговае парасонавае імя, у зону якога ўваходзіць і Чжэньба; тут — павятовае найменне са сваімі патрабаваннямі.
* **Уцзы Сяньхаа ([午子仙毫](https://thetea.app/be/article/wuzi-xianhao)):** Гарбата павета Сісян той жа акругі з плоска-выгнутым лістом; у Чжэньба Маацзянь ліст моцны і шчыльна скручаны.
* **Цзыян Маа Цзянь ([紫阳毛尖](https://thetea.app/be/article/ziyang-mao-jian)):** Маацзянь акругі Анькан; імя Цзыяна носіць і папуляцыя з патрабаванняў да Чжэньба Маацзянь.
* **Сіньян Маа Цзянь ([信阳毛尖](https://thetea.app/be/article/xinyang-mao-jian)):** Хэнаньская гарбата з тым жа словам у імені — «маацзянь» называе форму, а не месца.

**У заключэнне:**

Чжэньба Маацзянь — зялёная гарбата паўднёвага краю Шэньсі, дзе горы Дабашань выходзяць да Сычуані. Пра яго гісторыю крыніцы маўчаць, затое патрабаванні аховы 2025 года апісваюць яго падрабязна: сады на 800–1200 м, ручны збор, два скручванні з абсмажваннем у канцы, моцны зялёны ліст з ворсам, пяшчотна-зялёны празрысты настой і мяккі смак з салодкім вяртаннем. Тэрміны збору, водар, гарбатнае дно і кошты пакуль застаюцца белай плямай.