---
title: "Yāshān ruìcǎokuí"
url: https://thetea.app/be/article/yashan-ruicaokui
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Yāshān ruìcǎokuí (鸦山瑞草魁)

**Яшань Жуйцаокуй** (*Yāshān ruìcǎokuí*, 鸦山瑞草魁) — гістарычны зялёны чай павета Лансі (郎溪县) гарадской акругі Сюаньчэн на паўднёвым усходзе правінцыі Аньхой. Імя хвалебнае, з кніжнага рэестра: 瑞草 — «добрая трава», старая назва чаю, 魁 — «першы»; 鸦山 — Вароніна гара ў пасёлку Яацунь. Другая назва — «横纹», «папярочныя жылкі», па жылкаванні ліста мясцовага сорту. Чай адноўлены ў 1985–1986 гадах, з 2025 года ён з’яўляецца прадуктам з геаграфічным указаннем.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*). Клас вызначаны паводле дакумента аховы Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA): раскладванне, фіксацыя, выпростванне з фармаваннем і сушка (摊青、杀青、理条做形、烘焙), без тамення і акіслення. Сам дакумент называе яго «绿茶珍品» — жамчужынай зялёнага чаю.
* **Катэгорыя:** Гістарычны чай, адноўлены ў 1980-х гадах; прадукт з геаграфічным указаннем (CNIPA, 2025). Сельскагаспадарчага геаграфічнага ўказання ў рэестры ў імя няма.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Аньхой (安徽, *Ānhuī*), гарадская акруга Сюаньчэн (宣城, *Xuānchéng*), павет Лансі (郎溪, *Lángxī*). Гістарычнае ядро — гара Яшань у пасёлку Яацунь (姚村); у даўніну гэтыя мясціны адносіліся да павета Цзяньпін (建平县) — ранейшай назвы Лансі.
* **Зона аховы:** Сем валасцей і пасёлкаў павета — Яацунь, Фэйлі, Лінда, Шыцзы, Біцяа, Наньфэн і Таачэн.
* **Геаграфічныя каардынаты:** 119°3′50″–119°20′49″ у. д., 30°4′47″–31°15′41″ пн. ш. — паводле аб’явы CNIPA. Размах па шыраце больш за градус незвычайна вялікі для сямі валасцей; магчымая памылка друку, праверыць яе няма чым.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Радок Ду Му.** Мясцовыя публікацыі пачынаюць гісторыю з радка танскага паэта Ду Му (杜牧) «山实东吴秀，茶称瑞草魁» — «горы тут — краса Усходняга У, а чай называецца першым сярод добрых траў». Зборнік класічнай паэзіі дае вершу загаловак «题茶山（在宜兴）》» — «Надпіс на Чайнай гары (у Ісіне)»: вершы пра чайную гару Ісіна, а «瑞草魁» у іх — хвалебная назва чаю. Да Яшані імя прывязваюць пазнейшыя кнігі.
    * **Мін.** Паводле газеты «Сюаньчэн жыбаа» (2024), мінскі звод «Цюньфан пу» (《群芳谱》) Ван Сянцзіня (王象晋) піша пра гару 丫山 з найлепшым чаем на сонечным схіле Янпо (阳坡): сталічныя знаўцы назвалі гэты чай «鸦山阳城横纹», іншая яго назва — «瑞草魁». Газета атаясамлівае 丫山 з Яшанню пасёлка Яацунь.
    * **Даніна.** Паводле той жа газеты, мінскі павятовы летапіс Цзяньпіна эпохі Цзяцзін (嘉靖) піша, што ў мясцовую даніну ўваходзіла 25 цзіняў чаю-пупышак.
    * **Цын.** Публікацыя «Сіньхуа — Шаўковы шлях» прыводзіць цынскі летапіс павета Сюаньчэн: ля падножжа гары Янпо здаўна рос добры чай пад назвай «瑞草魁», інакш «横纹».
    * **Аднаўленне.** Паводле паведамлення Цэнтральнага радыё (央广网, 2025), у 1979 годзе мясцовая чайная фабрыка гэтага чаю не рабіла — пра яго ведалі толькі з апавяданняў старых. У 1985 годзе Паўднёва-Аньхойскі сельскагаспадарчы інстытут (皖南农学院) і павятовыя ведамствы стварылі групу па яго аднаўленні, а ў ліпені 1986 года адноўлены чай прайшоў экспертную ацэнку.
    * **2000 і 2010.** Паводле публікацыі «Сіньхуа — Шаўковы шлях» — прызнанне Кітайскага нацыянальнага музея чаю (2000) і золата шанхайскага конкурсу «中国名茶» (2010). Яе ж словы пра «прадукт з геаграфічным указаннем» у 2011 годзе аб’ява 2025 года і рэестр не пацвярджаюць.
    * **2017.** Тэхналогія вырабу ўвайшла ў пяты спіс нематэрыяльнай спадчыны правінцыі Аньхой як «绿茶制作技艺（瑞草魁）》».
    * **2025.** CNIPA аб’явай №632 прызнаў Яшань Жуйцаокуй прадуктам з геаграфічным указаннем; павет рыхтаваў заяўку з 2024 года (Сіньхуа, 18 чэрвеня 2025 года).
* **Назва:** 鸦山 — «Вароніна гара»; 瑞草 — «добрая трава», кніжная назва чаю; 魁 — «першы». Іншыя назвы — 鸦山横纹茶, 鸦山茶 і 鸦山岩茶.
* **Культурнае значэнне:** Вёска Мяацюань (妙泉村) у 2017 годзе ўвайшла з гэтым чаем у агульнанацыянальны спіс паказальных вёсак «адна вёска — адзін прадукт».

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт / Культывар:** Паводле дакумента аховы — мясцовы сорт «鸦山横纹茶种» (*Yāshān héngwén cházhǒng*), іншыя мясцовыя сарты і клоны, адабраныя з іх. Паводле паведамлення радыё, у ліста вугал паміж галоўнай і бакавымі жылкамі большы за звычайны, узор выглядае папярочным — адсюль «横纹».
* **Размнажэнне:** Тронкамі з пазушнай пупышкай, нарэзанымі ў зоне вытворчасці.
* **Збор:** Паводле дакумента — з пачатку красавіка да сярэдзіны мая, уручную, «уздымам рукі» (提手采, *tíshǒucǎi*). Паводле радыё — ад Цынміна да Гуюя; для першага сорту — пупышка з адным лістом, пупышка даўжэйшая за ліст.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Паўднёвы ўсход Аньхоя. Яацунь, паводле публікацыі «Сіньхуа — Шаўковы шлях», — самая паўднёвая і адзіная горная воласць павета.
* **Вышыня вырошчвання:** 20–300 м — паводле дакумента аховы.
* **Глебы:** Пясчаныя, магутнасцю больш за 100 см, pH 5,0–6,5.
* **Клімат:** Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Дакумент аховы апісвае чатыры этапы.

1.  **Раскладванне (摊青, *tānqīng*):** У прахалодным ветраным памяшканні, слоем не таўсцейшым за 3 см, каля 4 гадзін, з лёгкім пераварочваннем кожныя паўгадзіны — пакуль ліст не страціць васковы бляск і не стане мяккім.
2.  **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*):** Кацёл каля 120 °C, па 0,25 кг ліста; ліст падкідваюць і страсаюць, не прыціскаючы, інакш ён пацямнее. Гатовасць — ліст цёмна-зялёны без бляску, травяністы пах знік, малады сцябло гнецца, не ламаючыся. Першы сорт адразу ідзе на сушку, другі і трэці — на выпростванне.
3.  **Выпростванне і фармаванне (理条做形, *lǐtiáo zuòxíng*):** Кацёл 70–80 °C; каля 2 хвілін ліст страсаюць да вільготнасці прыкладна 40 %, затым чаргуюць выпростванне, скочванне далонямі і страсанне, захоўваючы чаінку прамой і злёгку плоскай. Пры вільготнасці каля 25 % чай знімаюць.
4.  **Сушка (烘焙, *hōngbèi*):** Першая — на чатырох сушыльных кошыках з паніжэннем тэмпературы 90→80→70→60 °C, па 3–4 хвіліны на кожнай, пакуль чай не пачне калоць руку; затым адбор браку. Другая — павольная, каля 60 °C, да поўнай сухасці.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Паводле дакумента аховы.

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Просты, з прыкметным пушком, роўны, «падобны да зялёнага мяча» (形似绿剑), далікатна-зялёны з яшмавым адлівам (嫩绿透翠).
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Чысты, высокі і доўгі (清香高持久).
* **Смак:** Свежы, мяккі, бадзёры, з салодкім вяртаннем (鲜醇爽回甘).
* **Колер настою:** Далікатна-зялёны, празрысты і яркі (嫩绿清澈明亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Далікатна-жоўтае і яркае (嫩黄明亮).

Дакумент дадае, што настой бляднее толькі на шостым заліве (第6次始淡). Паводле радыё, у шклянцы чаінкі ўстаюць вертыкальна, «як распусціўшыяся архідэі».

Дакумент адрознівае чатыры сарты — вышэйшы, першы, другі і трэці. Ад вышэйшага да другога пушок з прыкметнага становіцца схаваным (пра трэці пра яго не сказана); ад вышэйшага да трэцяга водар з высокага і доўгага — умераным, настой і дно з далікатна-зялёнага і далікатна-жоўтага — жоўта-зялёнымі, а смак са свежага з салодкім вяртаннем — шчыльным.

**7. Хімічны Склад:**

| Паказчык | Значэнне ў дакуменце аховы |
| :--- | :--- |
| Чайныя поліфенолы | 18,6 % і вышэй |
| Кафеін | 3,9 % і вышэй |
| Амінакіслоты | 3,9 % і вышэй |
| Вільгаць | не больш за 6,0 % |
| Пыл | не больш за 0,5 % |
| Агульны попел | не больш за 6,5 % |
| Водны экстракт | не больш за 35,0 % |

Дакумент згадвае таксама вітаміны A, B1, B2 і C, без лічбаў. Водны экстракт у ім абмежаваны зверху; звычайна гэты паказчык задаюць ніжняй мяжой, але ў тэксце стаіць менавіта так.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных дадзеных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Шкляная шклянка або белы гайвань.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
    3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
    4. Піць, пакідаючы частку настою.
    5. Даліць ваду.
    6. Паўторныя залівы — паводле дакумента, да пяці-шасці.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. Герметычная ўпакоўка, халадзільнік пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

**11. Цана і Падробкі:**

Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць спецыяльны знак прадукта з геаграфічным указаннем «鸦山瑞草魁».
    * Правяраць, што вытворца з сямі валасцей і пасёлкаў павета Лансі.
    * Ліст — просты, злёгку плоскі, з пушком; настой — далікатна-зялёны і празрысты; дно — далікатна-жоўтае.

**12. Цікавыя Факты:**

* Паводле падання з вершаў Ван Чжун’і (王仲仪), прыведзеных газетай, імя гары далі вароны, якія разносілі чайнае насенне: «鸦衔茶子生，遂同山名鸦».
* Дакумент дапускае сады на вышыні ад 20 м.

**13. Параўнанне з іншымі зялёнымі чаямі:**

* **Янсянь Сюэ Я ([阳羡雪芽](https://thetea.app/be/article/yangxian-xue-ya)):** Чай Ісіна, да гары якога, мяркуючы па загалоўку, адносяцца вершы Ду Му.
* **Цзіньцін Люй Сюэ ([敬亭绿雪](https://thetea.app/be/article/jingting-lu-xue)):** Гістарычны чай акругі Сюаньчэн, таксама адноўлены ў XX стагоддзі.
* **Хуанхуа Юньцзянь ([黄花云尖](https://thetea.app/be/article/huanghua-yunjian)):** Просты плоскі зялёны чай Нінго з той жа аб’явы №632.
* **Гуандэ Хуанцзінь Я ([广德黄金芽](https://thetea.app/be/article/guangde-huangjinya)):** Зялёны чай Гуандэ той жа акругі, з жоўталістых сартоў.

**У заключэнне:**

Яшань Жуйцаокуй — просты, як зялёны меч, зялёны чай Лансі з чыстым высокім водарам і салодкім вяртаннем. Мінулае яго трымаецца на кніжных цытатах, не ўсе з якіх пра яго, сучаснасць — на аднаўленні 1980-х і дакуменце аховы 2025 года.