---
title: "Yánpíng gòngchá"
url: https://thetea.app/be/article/yanping-gongcha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Yánpíng gòngchá (延平贡茶)

**Яньпін Гунча** (*Yánpíng gòngchá*, 延平贡茶) — «чай-даніна Яньпіна», чай раёна Яньпін (延平区) горада Наньпін на поўначы правінцыі Фуцзянь. Імя адсылае да сунскай даніны: даведнік піша, што ўжо ў гады Юаньфэн (1078–1085) тутэйшы чай ішоў да двара. Сёння гэта геаграфічны сертыфікацыйны знак 2024 года — самы новы чайны знак акругі Наньпін, — і тавар у ім запісаны як улун. Старое другое імя чаю — «баньянь ча», «чай з паўскалы», па месцы на схіле гары Манданшань.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Улун (乌龙茶, *wūlóngchá*) — так запісаны тавар знака ў правінцыйным пераліку. Само імя («чай-даніна») класу не нясе, а даведнік піша, што з эпохі Мін у Яньпіне рабілі і зялёны, і чырвоны чай, і улун.
* **Катэгорыя:** Гістарычны чай-даніна паўночнай Фуцзяні; раённы публічны брэнд і геаграфічны сертыфікацыйны знак (2024).
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Фуцзянь (福建, *Fújiàn*), гарадская акруга Наньпін (南平, *Nánpíng*), раён Яньпін (延平, *Yánpíng*); гістарычнае ядро — пасёлак Мандан (茫荡镇, *Mángdàng zhèn*).
* **Зона знака:** Правінцыйны пералік паказвае раён Яньпін — гэта адміністрацыйная прыналежнасць уладальніка. Даведнік называе зонай усю тэрыторыю раёна; юрыдычную мяжу я не правяраў.
* **Геаграфічныя каардынаты:** Паводле даведніка — 26°15′–26°52′ пн. ш., 117°50′–118°40′ у. д.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:** Ніжэй — звесткі даведніка са спасылкамі на старыя тэксты; першакрыніцы я не звяраў.
    * **Паўночная Сун.** Геаграфічнае апісанне «Тайпін хуаньюй цзі» (《太平寰宇记》) называе шэсць відаў чаю вобласці Наньцзяньчжоу (南剑州), цяперашняга Яньпіна: 白乳, 金字, 蜡面, 骨子, 山挺 і 银字. У гады Юаньфэн чай вобласці, паводле даведніка, ужо быў данінай; «Гісторыя Сун» (《宋史》) гаворыць пра пяць паветаў з выпрацоўкай не менш за дзесяць тысяч цзіняў. Оуян Сю (欧阳修) у «Запісках па вяртанні да палёў» (《归田录》) пісаў, што «лакавы» чай ідзе з Цзяньцзіня.
    * **Спрэчка з Бэйюанем.** Даведнік прыводзіць радок сунскага саноўніка Хуан Шана (黄裳): «莫道南芽非北苑，须知山脉是东溪» — не кажы, што паўднёвыя парасткі не бэйюаньскія: горы ў іх тыя самыя, што ў Дунсі.
    * **Мін і Цын.** Мінскае «Ба Мінь тунчжы» (《八闽通志》), паводле даведніка, піша: «茶，各县俱有，出延平半岩者尤佳» — чай ёсць ва ўсіх паветах, але лепшы — з паўскалы Яньпіна. Павятовы летапіс Наньпіна адносіць росквіт тутэйшага чаю да гадоў Сяньфэн і Тунчжы (1851–1874).
    * **XX стагоддзе.** У пачатку Рэспублікі, паводле даведніка, галіна прыйшла ў заняпад з-за падробак, падмесаў і войнаў і аднавілася пасля 1949 года.
    * **2024.** Паводле правінцыйнага пераліку, знак № 65341509 зарэгістраваны 13 лютага 2024 года; даведнік называе 14 лютага, а раённыя навіны паведамілі пра рэгістрацыю ў сакавіку. Уладальнік — Цэнтр распаўсюджвання сельскагаспадарчай тэхнікі раёна Яньпін (南平市延平区农业技术推广中心), тавар — улун.
    * **Спадчына.** Даведнік паведамляе, што традыцыйная тэхналогія Яньпін Гунча ўнесена ў дзясяты спіс нематэрыяльнай спадчыны горада Наньпін.
* **Назва:** 延平 — імя раёна; 贡茶 (*gòngchá*) — «чай-даніна», чай, які падносілі двару.
* **Культурнае значэнне:** Раён будуе на гэтым імені публічны брэнд: паводле даведніка, дванаццаць мясцовых фірмаў пакуюць чай пад падвойнай маркай «延平贡茶 + свая марка», праводзяцца «спаборніцтва чайнага караля» і свята пачатку збору з абрадам «воклік гары».

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сарты / Культывары:** Пераліку сартоў для знака ў знойдзеных крыніцах няма. Даведнік згадвае прызавыя ўзоры яньпінскіх улунаў з сартоў Жоу Гуй ([肉桂](https://thetea.app/be/article/rou-gui), *ròuguì*) і Шуйсянь ([水仙](https://thetea.app/be/article/shui-xian), *shuǐxiān*) на конкурсах 2021–2022 гадоў.
* **Генафонд:** Паводле даведніка, у раёне створана правінцыйная ахоўная зона каштоўнага генафонду чайнага куста «延平贡茶», а абследаванне і збор мясцовых формаў вядуцца з Фуцзяньскім сельскагаспадарча-лясным універсітэтам і правінцыйнай акадэміяй сельскагаспадарчых навук.
* **Стандарт і тэрміны збору:** Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Поўнач Фуцзяні, горы вакол Наньпіна. Гістарычнае ядро — «паўскала» (半岩, *bànyán*) гары Манданшань (茫荡山): даведнік змяшчае месца старога саду каля вёскі Цзюньчжу-Баньгань (筠竹半坎村), на сярэдзіне сцежкі «Тры тысячы восемсот прыступак» (三千八百坎) у дзяржаўным запаведніку Манданшань.
* **Вышыня:** Паводле даведніка, сады ляжаць у асноўным на 600–800 м; новыя экалагічныя сады закладваюць на 650–1000 м.
* **Клімат:** Паводле даведніка — мяккі і вільготны сярэднесубтрапічны мусонны: ранняя вясна і позняя восень, доўгае лета і кароткая зіма, выразны сезон дажджоў, частыя туманы і бязветранасць, прыкметная розніца па вышыні.
* **Плошча:** Паводле раённых дадзеных у пераказе даведніка — каля 7200 му садоў і больш за 500 т чаю на год; план раёна — 10 тыс. му да 2025 года.
* **Глебы:** Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Правілаў выкарыстання знака з тэхналогіяй я не бачыў. Даведнік апісвае дзве эпохі.

* **Сунская «плітачная» тэхналогія (агульнае апісанне эпохі):** пупышкі прапарвалі, расціралі ў пасту, прэсавалі ў ляпёшкі з адтулінай пасярэдзіне, сушылі і нанізвалі па дзясятку з лішкам на шнур; пазней з гэтага «расцёртага» чаю вырас «лакавы» чай (蜡面茶, *làmiànchá*).
* **Цяперашняя традыцыйная тэхналогія:** даведнік называе ў ёй раскладванне ліста (摊青, *tānqīng*) і прагрэў (烘焙, *hōngbèi*) і піша, што ёю працуюць больш за дваццаць гаспадарак раёна. Поўнай паслядоўнасці і параметраў у ім няма.

Для улуна звычайная паслядоўнасць такая: завяльванне, устрэсванне і вытрымліванне ліста (做青, *zuòqīng*) з частковым акісленнем, фіксацыя (杀青, *shāqīng*), скручванне (揉捻, *róuniǎn*), сушка і прагрэў. Гэта агульная схема класа, а не апісанне тэхналогіі Яньпін Гунча.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Даведнік апісвае смак адной формулай: высокі ўстойлівы водар, насычаны мяккі смак, саладосць і ўстойлівасць да многіх заліваў (高香持久、滋味醇厚、甘甜耐泡). Дакумента знака з апісаннем аблічча я не бачыў.

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар сухога ліста:** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Высокі і ўстойлівы (高香持久).
* **Смак:** Насычаны і мяккі, салодкі, вытрымлівае шмат заліваў (滋味醇厚、甘甜耐泡).
* **Колер настою:** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.

**7. Хімічны Склад:**

Фізіка-хімічных дадзеных у знойдзеных крыніцах няма. Даведнік піша, што паводле аналізаў чай гары Манданшань не саступае уішаньскаму па вільгаці, попеле, клятчатцы, поліфенолах і кафеіне, але лікаў і метаду не прыводзіць; як факт я гэта не прымаю.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных дадзеных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для улуна.

* **Тэмпература вады:** 95–100 °C.
* **Колькасць чаю:** 5–7 г на гайвань 100–110 мл.
* **Посуд:** Гайвань або ісінскі чайнік.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай.
    3. Хутка прамыць ліст гарачай вадой і зліць.
    4. Першы праліў — 15–20 секунд.
    5. Разліць па кубках праз чахай.
    6. Шэсць-восем заліваў з паступовым падаўжэннем.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У шчыльнай упакоўцы, у сухім прахалодным цёмным месцы, далей ад пахаў.

**11. Цана і Падробкі:**

Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць геаграфічны сертыфікацыйны знак «延平贡茶» (№ 65341509).
    * Правяраць, што вытворца з раёна Яньпін.
    * Не блытаць з Бэйюань Гунча ([北苑贡茶](https://thetea.app/be/article/beiyuan-gongcha)): геаграфічнае ўказанне з гэтым імем замацавана за гарадскім паветам Цзяньоу, і Яньпін у яго зону не ўваходзіць.
    * Памятаць, што «гунча» — частае слова ў імёнах чаёў і само па сабе паходжання не даказвае.

**12. Цікавыя Факты:**

* У правінцыйнай газеце летам 2024 года гаварылася, што «北苑贡茶（延平焙）» — «бэйюаньскі чай-даніна яньпінскай сушкі» — у тым самым годзе атрымаў дзяржаўны геаграфічны сертыфікацыйны знак і статус нематэрыяльнай спадчыны Наньпіна; газета паведаміла і пра парадак выкарыстання гэтага знака. У правінцыйным пераліку знакаў на 30 чэрвеня 2026 года асобнага знака з такім імем няма, а адзіны чайны знак раёна — «延平贡茶» 2024 года. Ці звязаны гэтыя імёны як брэнд і знак, з знойдзеных дакументаў не ўстанавіць.
* Геаграфічнае ўказанне «北苑贡茶», прызнанае CNIPA у 2025 годзе, ахоплівае толькі гарадскі павет Цзяньоу; Яньпін у яго зону не ўваходзіць.

**13. Параўнанне з іншымі чаямі:**

* **Цзяньоу Шуйсянь Ча ([建瓯水仙茶](https://thetea.app/be/article/jian-ou-shuixian-cha)):** Улун суседняга Цзяньоу, дзе ляжаў прыдворны сад Бэйюань; з чаем Бэйюаня параўноўваў яньпінскі чай сунскі саноўнік Хуан Шан.
* **Шасянь Хунбянь Ча ([沙县红边茶](https://thetea.app/be/article/shaxian-hongbian-cha)):** Улун раёна Шасянь па суседстве; у «Гісторыі Сун» Шасянь названы сярод паветаў, што давалі чай вобласці Наньцзяньчжоу.
* **Жоу Гуй (肉桂):** Улунскі сорт, узоры з якога бралі прызы на конкурсах.
* **Шуй Сянь (水仙):** Стары ўлунскі сорт паўночнай Фуцзяні, таксама сярод прызёраў.

**На заканчэнне:**

Яньпін Гунча — імя з тысячагадовым радаводам і зусім маладой аховай: сунская даніна, «паўскала» гары Манданшань, заняпад у пачатку XX стагоддзя і знак 2024 года з таварам «улун». Пра цяперашняе аблічча дакументы амаль маўчаць — даведнік дае толькі формулу «высокі ўстойлівы водар, насычаны салодкі смак, шмат заліваў», — а дачыненне да брэнда «北苑贡茶（延平焙）» застаецца адкрытым пытаннем.