---
title: "Xīngyè chá"
url: https://thetea.app/be/article/xingye-cha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Xīngyè chá (兴业茶)

**Сін’е Ча** (*Xīngyè chá*, 兴业茶) — чай павета Сін’е (兴业县) гарадской акругі Юйлінь на паўднёвым усходзе Гуансі-Чжуанскага аўтаномнага раёна. З 2022 года імя ахоўваецца як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне, з 2025 года — як прадукт з геаграфічным указаннем паводле аб’явы Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA). Дакумент аховы 2025 года апісвае чырвоны чай: завяльванне, скручванне, ферментацыя, сушка; чорны бліскучы ліст і ярка-чырвоны настой. Тое самае аблічча дае матэрыял пра сельскагаспадарчую рэгістрацыю на сайце Мінсельгаса (2022). Але ў самым павеце імя шырэйшае за дакумент: пасёлак Шаньсінь завуць «радзімай гуансійскага зялёнага чаю», павятовае ўпраўленне ў 2022 годзе пісала, што тут «вырабляюць галоўным чынам зялёны чай», а пад імем Сін’е робяць таксама белы і іншыя чаі.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Чырвоны чай (红茶, *hóngchá*) — паводле дакумента аховы. Слова «红茶» у ім няма, але тэхналогія адна — 萎凋 → 揉捻 → 发酵 → 干燥 → 包装, з ферментацыяй, — і аблічча чырваначайнае: «色泽乌润，汤色红亮», «叶底红匀明亮».
* **Разыходжанне з мясцовым ужываннем:** Павятовае ўпраўленне сельскай гаспадаркі (2022) — «主要生产绿茶», галоўным чынам зялёны чай; сайт «Жэньмінь жыбаа» (2022) — зялёны, чырвоны і белы; у 2023 годзе ў дзяржаўны пералік «вядомых, асаблівых, выдатных і новых» сельгаспрадуктаў увайшлі асобна «兴业红茶» і «兴业绿茶». Пад мясцовым імем, такім чынам, ходзяць розныя класы, а ахаваны дакументам прадукт — чырвоны.
* **Катэгорыя:** Гуансійскі чырвоны чай; сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (2022) і прадукт з геаграфічным указаннем (CNIPA, аб’ява № 640, 2025).
* **Паходжанне:** Кітай, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён (广西, *Guǎngxī*), гарадская акруга Юйлінь (玉林, *Yùlín*), павет Сін’е (兴业, *Xīngyè*).
* **Зона аховы:** 13 пасёлкаў павета — Шаньсінь (山心镇), Гаофэн (高峰镇), Шынань (石南镇), Путан (蒲塘镇), Шатан (沙塘镇), Лаян (洛阳镇), Майцзю (卖酒镇), Сяапіншань (小平山镇), Бэйшы (北市镇), Чэнхуан (城隍镇), Куйян (葵阳镇), Дапіншань (大平山镇) і Лун’ань (龙安镇): 210 адміністрацыйных вёсак і 4 гарадскія абшчыны. Заяўнік — народны ўрад павета Сін’е. Сельскагаспадарчая рэгістрацыя 2022 года называе тыя самыя 13 пасёлкаў і 214 вёсак і абшчын разам.
* **Геаграфічныя каардынаты:** 109°42′31″–110°01′05″ у. д., 22°38′11″–22°54′23″ пн. ш. — паводле дакумента аховы.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Сун.** Паводле матэрыялу «Сіньхуа» і «Гуансі жыбаа» (2025), самае ранняе ўзгадванне чаяводства павета — у «Сун хуэйяа» (《宋会要·食货志》), больш за 860 гадоў таму. Самога тэксту крыніцы ў знойдзеных матэрыялах няма.
    * **1980-я.** Паводле таго самага матэрыялу, мясцовы ламаны чырвоны чай (红碎茶, *hóngsuìchá*) ішоў на экспарт; потым многія сады зараслі.
    * **Да ўказання.** Чай павета доўга прадавалі сыравінай. У вёсцы Пэнтан пасёлка Шаньсінь да 2016 года збывалі ў асноўным свежы ліст; у 2016 годзе там створаны чайны кааператыў, які заняўся ручной выпрацоўкай.
    * **2020–2021.** Чырвоны чай «双魁峰红茶» кампаніі з гары Куйфэн два гады запар атрымліваў званне «добры селенавы чай Кітая» (中国富硒好茶).
    * **2022.** У лютым — аб’ява Мінсельгаса КНР № 532, першая партыя сельскагаспадарчых геаграфічных указанняў года: 56 прадуктаў па краіне, 11 з іх з Гуансі, сярод іх Сін’е Ча.
    * **2023.** У маі «兴业红茶» і «兴业绿茶» ўнесены ў дзяржаўны пералік «вядомых, асаблівых, выдатных і новых» сельгаспрадуктаў (全国名特优新农产品名录). Сайт «Жэньмінь жыбаа» (снежань 2023) дадае, што чай павета пяты год запар прызнаецца ў Гуансі селенавым, і прыводзіць вынік галіны — 180 млн юаняў сукупнага аб’ёму вытворчасці за год; да 2022 ці да 2023 года адносіцца гэты лік, з тэксту адназначна не зразумець.
    * **2024.** Паводле матэрыялу 2025 года, чырвоны чай кампаніі з гары Куйфэн на агульнанацыянальнай ацэнцы якасці Кітайскага чайнага таварыства атрымаў 93,5 бала — найвышэйшы вынік сярод 47 чырвоных чаёў выбаркі.
    * **2025.** Аб’ява CNIPA № 640 (падпісана 16 ліпеня, апублікавана 13 жніўня) прызнала імя прадуктам з геаграфічным указаннем — пазіцыя 1156 з 1409.
* **Назва:** 兴业 (*Xīngyè*) — імя павета, даслоўна «падымаць справу»; 茶 — чай. Павет абыгрывае гэта ў лозунгу «以茶富农、以茶兴业» — «чаем узбагачаць сялян, чаем падымаць справу».
* **Культурнае значэнне:** Пасёлак Шаньсінь — галоўны чайны раён павета, з мянушкай «радзіма гуансійскага зялёнага чаю» (广西绿茶之乡). Вёска Пэнтан, паводле паведамлення 2022 года, трымае каля 2000 *му* старых чайных кустоў, і яе ручны чай называюць візітнай карткай Сін’е Ча. Падатковая служба Юйліня (2021) называе мясцовымі чаямі «山心[毛尖](https://thetea.app/be/article/mao-jian)» і «云雾茶».

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сарты / Культывары:** Паводле дакумента — «本地传统品种当地[群体种](https://thetea.app/be/article/qunti-zhong)、云南大[叶种](https://thetea.app/be/article/qiaomuguanmu)»: мясцовая традыцыйная папуляцыя і юньнаньскі буйналісты чай. Матэрыял 2025 года пералічвае пасадкі павета ў цэлым: 桂香22号 (*Guìxiāng 22*), 碧香早 (*Bìxiāngzǎo*), 尧山秀绿 (*Yáoshān xiùlǜ*), 玉笋 (*Yùsǔn*), 黄金茶 (*Huángjīnchá*) і 白叶一号 (*Báiyè yī hào*); апошні саджаюць пад праект белага чаю.
* **Размнажэнне і пасадка:** Паводле дакумента — насеннем (пасеў у кастрычніку–лістападзе) або чаранкамі (з кастрычніка па студзень); высадка — з сакавіка па другую палову красавіка. Аднарадна — міжраддзі 1,5–2 м, крок 20–25 см, 1600–2000 кустоў на *му*; двухрадна — 2000–3000 кустоў на *му*.
* **Збор:** Вясновы — люты–май, летні — чэрвень–жнівень, асенні — верасень–кастрычнік; дакумент патрабуе ручнога збору. Стандарту сыравіны (колькі лісця з пупышкай) дакумент не задае. Рэпартаж на сайце «Жэньмінь жыбаа» (снежань 2023) застае ў вёсцы Пэнтан і зімовы збор — апошні ў годзе; зімовага сезону ў дакуменце няма.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Узгоркі і невысокія горы; галоўны чайны раён — пасёлак Шаньсінь з гарой Куйфэн (葵峰山, *Kuífēng shān*). Матэрыял 2025 года змяшчае павет у «залаты пояс» чаю ля Паўночнага тропіка і паўтарае мясцовую формулу «нізкая шырата, вялікая вышыня, мала сонца, многа туманаў».
* **Вышыня вырошчвання:** Дакладнага дыяпазону для садоў у знойдзеных крыніцах няма. Аглядальная пляцоўка на гары Куйфэн, паводле матэрыялу 2025 года, стаіць на вышыні больш за 800 м; адно з паведамленняў 2023 года называе вышыню гары 826,9 м.
* **Глебы:** Паводле дакумента — слабакіслыя, глыбокія, друзлыя, добра дрэнажаваныя, багатыя арганікай; pH 5,5–6,5. Утрыманне селену ў глебе 0,76 мг/кг называе майстар чайнай кампаніі з гары Куйфэн у тым самым матэрыяле 2025 года — гэта словы ў прэсе, а не пратакол выпрабаванняў.
* **Маштаб, паводле даных павета і прэсы:** 2022 год — 18 тысяч *му* садоў, з іх 1000 *му* з арганічным і 1800 *му* з «зялёным» сертыфікатам, і больш за 640 т сухога чаю; канец 2023 года — больш за 20 тысяч *му*, з іх больш за 4000 *му* з арганічным або «зялёным» сертыфікатам; 2025 год — 30 тысяч *му* і больш за 2400 т.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Дакумент аховы задае ланцужок без рэжымаў. Паводле агульнай схемы чырвонага чаю этапы значаць наступнае — гэта не параметры менавіта гэтага чаю:

1.  **Завяльванне (萎凋, *wěidiāo*):** Ліст губляе частку вільгаці і мякчэе.
2.  **Скручванне (揉捻, *róuniǎn*):** Сок выходзіць на паверхню ліста.
3.  **Ферментацыя (发酵, *fājiào*):** Акісленне робіць ліст і настой чырвонымі.
4.  **Сушка (干燥, *gānzào*) і ўпакоўка (包装, *bāozhuāng*).**

Прэса апісвае і ручную выпрацоўку іншага роду: у кааператыве вёскі Пэнтан ліст раскладваюць на бамбукавых веялках, фіксуюць у жалезным катле, варушачы рукамі, скручваюць і далей робяць «тры абсмажванні, тры скручванні» — каля дзвюх гадзін на кацёл. З адных і тых самых кустоў кааператыў робіць шэсць відаў ручнога чаю, сярод іх чырвоны, зялёны, жоўты і белы.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Паводле дакумента аховы:

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Шчыльна скручаны, чорны з бляскам (外形条索紧结，色泽乌润).
* **Пах сухога ліста:** Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Пах настою:** Густы салодкі, з нотай кветкавага мёду (甜香浓郁带花蜜香).
* **Смак:** Поўны, мяккі, салодка-свежы (滋味醇厚甜爽).
* **Колер настою:** Чырвоны, яркі (汤色红亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Роўна-чырвонае, яркае (叶底红匀明亮).

Матэрыял на сайце Мінсельгаса (2022) апісвае чай гэтак сама. Апісанне на сайце «Жэньмінь жыбаа» — зялёны настой, які вытрымлівае шмат запарванняў, доўгі салодкі зварот — адносіцца да зялёнага чаю павета. Слабае месца назваў сам вытворца (2025): смак не саступае вядомым маркам, але ліст няроўны, многа крошкі.

**7. Хімічны Склад:**

Фізіка-хімічныя патрабаванні дакумента аховы:

| Паказчык | Патрабаванне |
| :--- | :--- |
| Водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы | не менш за 30,5 % |
| Чайныя паліфенолы | не менш за 9,5 % |
| Амінакіслоты, сума | не менш за 15,5 г на 100 г |
| Кафеін | не менш за 3,0 % |

Парог амінакіслот выглядае анамальна. У суседніх гуансійскіх чаёў таго самага аб’явы ён у разы ніжэйшы: у чырвонага Муцзы Апо Ча — больш за 2,5 %, у зялёнага Гупа Ча — не менш за 4 %. Памылку друку або іншую адзінку ў самым дакуменце выключаць нельга; як вымярэнне гэты лік выкарыстоўваць не варта.

Селен: паводле матэрыялу на сайце Мінсельгаса (2022), прадукцыя прызнана ў Гуансі селенавым чаем; ліку ўтрымання селену ў чаі ў знойдзеных крыніцах няма.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных даных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для чырвонага чаю.

* **Тэмпература вады:** 90–95 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Гайвань або фарфоравы імбрычак.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай.
    3. Першы настой — каля хвіліны.
    4. Разліць да канца, не пакідаючы чай у вадзе.
    5. Чатыры-пяць паўторных праліваў з падаўжэннем.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У сухім цёмным месцы пры пакаёвай тэмпературы, у шчыльнай упакоўцы, удалечыні ад пахаў.

**11. Цана і Падробкі:**

Паводле часопіснага матэрыялу 2023 года, ручны чай кааператыва ў Пэнтане прадавалі па 120–200 юаняў за цзінь (500 г); да якога класа адносіцца гэтая цана, не сказана. Іншых даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання: права на яго вытворца з зоны атрымлівае праз ведамства інтэлектуальнай уласнасці павета Сін’е, упраўленне Гуансі і CNIPA.
    * Правяраць паходжанне: адзін з 13 пасёлкаў павета Сін’е.
    * Глядзець клас на ўпакоўцы: дакумент аховы апісвае чырвоны чай, а зялёны і белы чай павета пад гэтым самым мясцовым імем ім не апісаныя.

**12. Цікавыя Факты:**

* Паводле даных сайта «Жэньмінь жыбаа» (2023), «兴业茶» атрымаў найвышэйшую ўзнагароду (特等奖) гуансійскага конкурсу Лю Баа Ча ([六堡茶](https://thetea.app/be/article/liu-bao-cha)) у катэгорыі сучаснай тэхналогіі. Што менавіта за чай стаяў за ўзнагародай, матэрыял не ўдакладняе. Майстар ручнога чаю з вёскі Пэнтан у матэрыяле на сайце Мінсельгаса (2022) распавядае, што пасля чырвонага, зялёнага і белага чаю асвоіў улун, Лю Баа Ча і жоўты чай.
* У пералік 2023 года павет унёс не адно імя, а два — «兴业红茶» і «兴业绿茶».
* Вядомасць маркі, паводле матэрыялу 2025 года, пакуль рэгіянальная. Кіраўнік адной з мясцовых кампаній расказаў, што на чайнай выставе ў Шэньчжэні пакупнікі, якія ведалі Аньцзі Бай Ча ([安吉白茶](https://thetea.app/be/article/anji-baicha)), пыталіся, што такое Сін’е Ча.
* Пад праект белага чаю ў павеце саджаюць 白叶一号; паводле слоў кіраўніка кампаніі, вясновы збор тут доўжыцца прыкладна на месяц даўжэй, чым у іншых раёнах.

**13. Параўнанне з іншымі гуансійскімі чырвонымі чаямі:**

* **Муцзы Апо Ча ([木梓阿婆茶](https://thetea.app/be/article/muzi-apo-cha)):** Чырвоны чай раёна Ганнань акругі Гуйган з таго самага аб’явы № 640; яго дакумент, у адрозненне ад дакумента Сін’е Ча, прама піша «红茶» і дае рэжымы па этапах.
* **Цзіньсю Хунча ([金秀红茶](https://thetea.app/be/article/jinxiu-hongcha)):** Чырвоны чай гор Даяашань, таксама прызнаны аб’явай № 640.
* **Лін’юнь Хунча ([凌云红茶](https://thetea.app/be/article/lingyun-hongcha)):** Чырвоны чай высакагорнага павета Лін’юнь на паўночным захадзе Гуансі.

**Напрыканцы:**

Сін’е Ча — імя з двума тварамі. Дакумент аховы 2025 года апісвае чырвоны чай павета Сін’е: мясцовая папуляцыя і юньнаньскі буйналісты чай, ручны збор з лютага па кастрычнік, завяльванне, скручванне і ферментацыя, чорны бліскучы ліст, ярка-чырвоны настой і мядовыя-кветкавы пах. У самым павеце пад тым самым імем жывуць і зялёны, і белы чай, а галоўны чайны пасёлак носіць мянушку радзімы зялёнага. Пакупніку варта глядзець не толькі на імя, але і на клас на ўпакоўцы.