---
title: "Улун"
url: https://thetea.app/be/article/wulong
lang: be
updated: 2026-04-08
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Улун (乌龙, Wūlóng)

**
**
**Улун, таксама вядомы як «Чорны цмок» ці «Цёмны цмок»**, — гэта шырокая група паўферментаваных чаёў, якая займае прамежкавае становішча паміж зялёнымі і чырвонымі (чорнымі па-эўрапейску) чаямі па ступені акісьленьня. Улуны славяцца надзвычай шырокім спектрам смакаў і водараў, якія вар’ююцца ад сьвежых, кветкавых і травяністых да насычаных, рэзкіх, фруктовых, арэхавых і нават дымных.
**1. Клясыфікацыя і Паходжаньне:**

* **Тып:** Паўферментаваны чай. Ступень фэрмэнтацыі (акісьленьня) улунаў можа вагацца ў шырокіх межах **ад 8-12% да 80-85%**, што і абумоўлівае іх смакавую разнастайнасьць.
* **Катэгорыя:** Адна з шасьці асноўных катэгорыяў чаю ў кітайскай клясыфікацыі (побач зь зялёным, белым, жоўтым, чырвоным і чорным чаем). У сваю чаргу, улуны дзеляцца на мноства падгруп па месцы паходжаньня, сорце чайнага куста, ступені фэрмэнтацыі і абсмажваньня.
* **Паходжаньне:** Радзімай улунаў лічыцца **правінцыя Фуцзянь (福建, Fújiàn) на паўднёвым усходзе Кітаю**. Менавіта тут, у гарах Уішань (武夷山, Wǔyí Shān) і павеце Аньсі (安溪县, Ānxī Xiàn), зарадзіліся традыцыі вытворчасьці улунскіх чаёў. Пазьней тэхналёгія распаўсюдзілася на **Тайвань (台湾, Táiwān)**, дзе былі выведзеныя ўласныя сарты і распрацаваныя ўнікальныя мэтады апрацоўкі, а таксама ў правінцыю **Гуандун (广东, Guǎngdōng)**.
* **Геаграфічныя каардынаты:**

	* Фуцзянь: 23° - 28° паўночнай шыраты, 116° - 120° усходняй даўгаты.
	* Тайвань: 22° - 25° паўночнай шыраты, 120° - 122° усходняй даўгаты.
	* Гуандун: 20° - 25° паўночнай шыраты, 109° - 117° усходняй даўгаты.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэньне:**

* **Гісторыя:** Гісторыя улунаў налічвае некалькі стагодзьдзяў. Існуе мноства вэрсіяў і легендаў пра паходжаньне гэтага віду чаю. Паводле адной зь іх, улуны зьявіліся ў эпоху дынастыі Мін (1368-1644 гг.) у гарах Уішань. Згодна з другой вэрсіяй, іх пачалі вырабляць у павеце Аньсі напачатку 18 стагодзьдзя. Як бы там ні было, да 19 стагодзьдзя улуны ўжо былі шырока вядомыя і высока цаніліся ў Кітаі і за яго межамі.
* **Назва:**

	* "Улун" (乌龙) - "чорны цмок", "цёмны цмок", "вараны цмок". Існуе некалькі вэрсіяў паходжаньня гэтай назвы:
		* **Форма ліста:** Цёмныя, выгнутыя чаінкі улунаў нагадваюць згарнутага чорнага цмока.
		* **Легенда пра чаявода:** Паводле адной зь легендаў, чаявод на імя Су Лун (苏龙), чыё імя сугучнае "У Лун", быў чорны, як вугаль.
		* **Уласьцівасьці чаю:** Магчыма, назва адлюстроўвае моц, магутнасьць і зьменлівасьць, уласьцівыя гэтаму віду чаю.
* **Культурнае значэньне:** Улуны займаюць важнае месца ў кітайскай чайнай культуры. Яны цэняцца за свой багаты смак, шматгранны водар, здольнасьць вытрымліваць шматразовыя заварваньні і гарманізуючае ўзьдзеяньне. Улуны часта выкарыстоўваюцца ў **Гунфу Ча (功夫茶, [Gōngfū Chá](https://thetea.app/be/article/gongfu-cha)) - традыцыйнай кітайскай чайнай цырымоніі**, дзе важная кожная дэталь - ад выбару посуду да тэхнікі заварваньня.

**3. Батанічнае Апісаньне і Сыравіна:**

* **Сорт:** Для вытворчасьці улунаў выкарыстоўваецца **мноства сартоў** чайнага куста (*Camellia sinensis*). Кожны рэгіён, як правіла, спэцыялізуецца на сваіх уласных сартах, якія найлепшым чынам адаптаваныя да мясцовых умоваў. Некаторыя з найбольш вядомых сартоў:
	* **Те Ґуаньінь ([铁观音](https://thetea.app/be/article/tie-guanyin), Tiě Guānyīn):** "Жалезная Багіня Міласэрнасьці" - адзін з самых знакамітых сартоў, родам з павету Аньсі, правінцыя Фуцзянь.
	* **Да Хун Пао ([大红袍](https://thetea.app/be/article/da-hong-pao), Dà Hóng Páo):** "Вялікі Чырвоны Халат" - легендарны сорт з гораў Уішань, правінцыя Фуцзянь.
	* **Жоу Ґуй ([肉桂](https://thetea.app/be/article/rou-gui), Ròu Guì):** "Цынамон" - сорт з гораў Уішань, вядомы сваім рэзкім водарам.
	* **Шуй Сянь ([水仙](https://thetea.app/be/article/shui-xian), Shuǐ Xiān):** "Вадзяны Нарцыс" - сорт, распаўсюджаны ў гарах Уішань і на поўдні Фуцзяні.
	* **Бай Цзі Ґуань ([白鸡冠](https://thetea.app/be/article/bai-ji-guan), Bái Jīguān):** "Белы Певеньчы Грэбень" - рэдкі сорт з гораў Уішань.
	* **Хуан Цзінь Ґуй ([黄金桂](https://thetea.app/be/article/huangjin-gui), Huángjīn Guì):** "Залаты Цынамон" - сорт з павету Аньсі, вядомы сваім кветкавым водарам.
	* **Мао Се (毛蟹, Máo Xiè):** "Касматы Краб" - яшчэ адзін папулярны сорт з павету Аньсі.
	* **Ці Лань ([奇兰](https://thetea.app/be/article/qi-lan), Qí Lán):** "Рэдкая/Выдатная Архідэя" - сорт, вядомы сваім кветкавым водарам.
	* **Фо Шоу ([佛手](https://thetea.app/be/article/fo-shou), Fó Shǒu):** "Рука Буды" - сорт, названы так з-за формы лісьця, якая нагадвае пальцы.
	* **Цін Сін Улун (青心乌龙, Qīng Xīn Wūlóng):** "Зялёнае Сэрца Улун" - распаўсюджаны сорт на Тайвані.
	* **Цзінь Сюань ([金萱](https://thetea.app/be/article/jin-xuan), Jīn Xuān):** "Залатая Кветка" - тайваньскі сэлекцыйны сорт, вядомы лёгкім сметанковым водарам.
	* **Сы Цзы Чунь ([四季春](https://thetea.app/be/article/sijichun), Sì Jì Chūn):** "Вясна Чатырох Поры Году" - тайваньскі сорт, вядомы сваёй непатрабавальнасьцю.
* **Збор:** Час збору залежыць ад канкрэтнага рэгіёну і сорту улуна. Найбольш цэняцца вясновыя улуны, але збор можа таксама адбывацца летам, восеньню і зімой.
* **Стандарт збору:** Звычайна зьбіраюць пупышку і два-тры верхнія лісты, але для некаторых улунаў могуць выкарыстоўвацца і больш сталыя лісты. Для элітных улунаў выкарыстоўваецца толькі самая далікатная сыравіна.
* **Патрабаваньні да сыравіны:** Высокія. Выкарыстоўваюцца толькі здаровыя, непашкоджаныя лісты і пупышкі.

**4. Тэруар і Асаблівасьці Вырошчваньня:**

* **Рэгіёны:** Улуны вырошчваюцца ў трох асноўных рэгіёнах:
	* **Паўночная Фуцзянь (闽北, Mǐn Běi):** Горы Уішань - радзіма скальных улунаў (Янь Ча), такіх як Да Хун Пао, Жоу Ґуй, Шуй Сянь. Горы адрозьніваюцца скалістым рэльефам, чырваназёмнымі глебамі, багатымі на мінэралы, і вільготным кліматам з частымі туманамі. Менавіта гэтыя ўмовы надаюць уішаньскім улунам іх непаўторны "скальны" характар ("янь юнь").
	* **Паўднёвая Фуцзянь (闽南, Mǐnnán):** Павет Аньсі - радзіма Тэ Ґуаньінь і многіх іншых сартоў. Тут пераважае ўзгорысты рэльеф, глебы таксама багатыя на мінэралы. Клімат субтрапічны, з багатымі ападкамі.
	* **Тайвань:** Горныя раёны, такія як Алішань, Шань Лін Сі, Лі Шань, Дун Дзін і інш. На Тайвані вырошчваюць, у асноўным, слабафэрмэнтаваныя улуны, часта на вялікай вышыні (больш за 1000 метраў). Высакагорныя улуны цэняцца за свой тонкі водар, саладкавы смак і высокае ўтрыманьне амінакісьляў.
	* **Правінцыя Гуандун (广东, Guǎngdōng):** Горы Фэнхуан - радзіма Дань Цунаў. Тут пераважаюць старыя чайныя дрэвы, а чай адрозьніваецца ўнікальнай разнастайнасьцю водараў.
* **Вышыня вырошчваньня:** Можа вар’явацца ад 200 да 2600 метраў над узроўнем мора, у залежнасьці ад рэгіёну. Высакагорныя улуны (вышэй за 1000 метраў) цэняцца асабліва высока.
* **Глебы:** Разнастайныя, але, як правіла, багатыя на мінэралы, добра дрэнаваныя. У Уішань пераважаюць чырваназёмы з украпінамі пясчаніку, у Аньсі - чырвоныя і жоўтыя глебы.
* **Клімат:** Субтрапічны мусонны, зь цёплай зімой і гарачым летам. Характэрная высокая вільготнасьць, багатыя ападкі, частыя туманы.

**5. Тэхналёгія Вытворчасьці:**

Тэхналёгія вытворчасьці улунаў - адна з самых складаных у чайным сьвеце. Яна ўключае ў сябе мноства этапаў, кожны зь якіх патрабуе ад майстра вялікага досьведу і ўвагі да дэталяў. Ключавыя асаблівасьці тэхналёгіі - **шматразовае ўзбоўтваньне і "адпачынак" лісьця, а таксама абсмажваньне**.
* **Збор (采摘 - cǎi zhāi):** Апісаны вышэй, ажыцьцяўляецца ўручную.
* **Падвяльваньне (萎凋 - wěidiāo):** Сабраныя лісты раскладваюць на адкрытым паветры (сонечнае ці цяньковае падвяльваньне) ці ў памяшканьні на некалькі гадзінаў (часам да сутак і больш). Мэта - выдаліць частку вільгаці зь лісьця (на 30-50%), зрабіць іх больш мяккімі і элястычнымі, а таксама запусціць працэс фэрмэнтацыі.
* **Узбоўтваньне (摇青 - yáo qīng):**  **Найважнейшы і самы складаны этап** у вытворчасьці улунаў. Лісты акуратна ўзбоўтваюць, варушаць і падкідваюць на спэцыяльных бамбукавых падносах ці ў спэцыяльных машынах (у наш час). Гэты працэс стымулюе акісьленьне (фэрмэнтацыю) нераўнамерна па лісьце. Краі ліста акісьляюцца мацней (і пазьней набываюць чырванаваты адценьне), а сярэдзіна - слабей. Узбоўтваньне праводзіцца некалькі разоў (ад 3-5 да 10-12 і больш) **зь перапынкамі на "адпачынак" лісьця (静置 - jìngzhì)**. "Адпачынак" можа доўжыцца ад 30 хвілінаў да некалькіх гадзінаў. Менавіта **чаргаваньне ўзбоўтваньня і "адпачынку"** дазваляе чайнаму майстру дакладна кантраляваць ступень фэрмэнтацыі і фармаваць пажаданы смака-араматычны профіль чаю. Гэты этап можа займаць **ад 8 да 24 гадзінаў і даўжэй**.
* **Фэрмэнтацыя (发酵 - fājiào):** Працэс акісьленьня, які адбываецца падчас узбоўтваньня і "адпачынку" лісьця. Ступень фэрмэнтацыі улунаў можа вар’явацца ў шырокіх межах (ад 8-12% да 80-85%), што і абумоўлівае іх смакавую разнастайнасьць.
* **«Забіваньне зеляніны» (杀青 - shā qīng):** Абсмажваньне пры высокай тэмпэратуры (180-250°C) у катлах, спэцыяльных ролерах ці машынах. Мэта - спыніць працэс фэрмэнтацыі, зафіксаваць водар, выдаліць травяністы пах і надаць лісьцю форму.
* **Скручваньне (揉捻 - róuniǎn):** Пасля "забіваньня зеляніны" лісты скручваюць, надаючы ім характэрную форму. Форма скруткі залежыць ад рэгіёну і канкрэтнага віду улуна:
	* **Паўсфэрычная (шарападобная):** Характэрная для тайваньскіх улунаў і многіх улунаў з Аньсі (Тэ Ґуаньінь).
	* **Падоўжная:** Характэрная для скальных улунаў з Уішань і Дань Цунаў.
* **Сушка (烘干 - hōnggān):** Чай сушаць, каб выдаліць вільгаць і надаць яму стабільнасьць пры захоўваньні. Сушка можа праходзіць у некалькі этапаў.
* **Абсмажваньне (焙火 - bèihuǒ):** Многія улуны падвяргаюцца **фінальнаму абсмажваньню (прагрэву)**. Ступень абсмажваньня можа быць рознай:
	* **Лёгкая (нізкатэмпэратурная):** Захоўвае больш сьвежых, кветкавых нотаў у водары.
	* **Сярэдняя:** Надае чаю больш насычаны смак з арэхавымі, карамэльнымі нотамі.
	* **Моцная (высокатэмпэратурная):** Характэрная для скальных улунаў, надае чаю "вогністы" смак з дымнымі, шакаляднымі нюансамі.
	* **Прагрэў на вугольлях (Тан Пэй):** Традыцыйны спосаб абсмажваньня, які надае чаю асаблівы, глыбокі водар.
* **Сартаваньне (分级 - fēnjí):** Гатовы чай сартуюць па памеры і якасьці.
* **Адпачынак:** Пасля абсмажваньня чай "адпачывае" некаторы час, каб смак і водар збалянсаваліся.

**6. Органалептычныя Характарыстыкі:**

Органалептычныя ўласьцівасьці улунаў уяўляюць сабой складаную сыстэму ўзаемазьвязаных характарыстык, якія фармуюцца пад уплывам мноства фактараў. Кожны этап вытворчасьці пакідае свой адбітак на фінальным профілі чаю.

**Візуальныя характарыстыкі сухога ліста:**
Зьнешні выгляд улунаў вар'юецца ад шчыльна скручаных паўсфэрычных гранулаў (характэрна для Тэ Ґуаньінь і тайваньскіх улунаў) да падоўжна скручаных палосак (тыпова для скальных чаёў). Колеравая гама ахоплівае спэктар ад ізумрудна-зялёнага зь серабрыстым адлівам у слабафэрмэнтаваных сартоў да цёмна-карычневага з бронзавымі адценьнямі ў моцна прасмажаных. Якасныя улуны адрозьніваюцца цэласнасьцю ліста, адсутнасьцю крошкі і пылу, раўнамернасьцю скруткі. Пры ўважлівым разглядзе можна заўважыць характэрную "чырвоную аблямоўку" (红边, hóng biān) - вынік акісьленьня краёў ліста падчас узбоўтваньня.

**Араматычны профіль:**
Водар улунаў шматслойны і зменлівы. У сухім выглядзе слабафэрмэнтаваныя улуны струменяць сьвежыя кветкавыя ноты - архідэі, язьміну, асмантуса, часам з адценьнямі сьвежай зеляніны і сметанковымі нюансамі. Сярэднефэрмэнтаваныя дэманструюць фруктовую гаму - пэрсік, абрыкос, лічы, зь мядовымі акцэнтамі. Моцнафэрмэнтаваныя і прасмажаныя улуны раскрываюцца драўнянымі, рэзкімі, карамэльнымі тонамі з нотамі печаных садавіны, арэхаў, часам - какавы і тытуню. Пасьля заварваньня араматычная палітра ўскладняецца, зьяўляюцца новыя адценьні. Асабліва цэніцца "хуэй гань" (回甘, huí gān) - саладкасьць, якая вяртаецца і адчуваецца ў горле пасьля глытка.

**Смакавыя характарыстыкі:**
Смак улунаў адрозьніваецца паўнатой, алеістасьцю, аксаміцістасьцю. Слабафэрмэнтаваныя сарты дэманструюць асьвяжальную саладкасьць зь лёгкай даўкасьцю, кветкавымі і травяністымі нотамі. Па меры павелічэньня ступені фэрмэнтацыі зьяўляюцца фруктовыя, мядовыя адценьні, смак робіцца больш насычаным і акруглым. Моцнафэрмэнтаваныя улуны валодаюць глыбокім, шматгранным смакам зь мінэральнымі, драўнянымі, рэзкімі акцэнтамі. Абсмажваньне дадае карамэльныя, арэхавыя, часам дымныя ноты. Важнай характарыстыкай зьяўляецца "янь юнь" (岩韵, yán yùn) - асаблівае мінэральнае пасьлясмак у скальных чаёў, і "інь юнь" (音韵, yīn yùn) - характэрнае пасьлясмак Тэ Ґуаньінь.

**Колер і празрыстасьць настою:**
Колеравая гама настою улунаў надзвычай разнастайная. Слабафэрмэнтаваныя даюць сьветла-жоўты, зеленавата-залацісты настой. З павелічэньнем ступені фэрмэнтацыі колер паглыбляецца да мядовага, бурштынавага. Моцнафэрмэнтаваныя і прасмажаныя улуны даюць насычаны аранжавы, чырванавата-карычневы настой. Якасны улун заўсёды дае празрысты, яркі настой без муці і асадку. Пры астываньні можа зьяўляцца лёгкая опалесцэнцыя - прыкмета высокага ўтрыманьня этэрных алеяў.

**Тактыльныя адчуваньні:**
Улуны ствараюць асаблівыя тактыльныя адчуваньні ў роце. Характэрная алеістасьць, абвалочваючая тэкстура, якая асабліва выяўленая ў высакаякасных сартоў. Адчуваецца прыемная даўкасьць, якая стымулюе сьлінавыдзяленьне. Пасьля глытка застаецца доўгае, эвалюцыянуючае пасьлясмак з ахаладжальным эфэктам у горле.

**Дынаміка зьмяненьня пры шматразовым заварваньні:**
Адна з унікальных асаблівасьцяў улунаў - здольнасьць вытрымліваць мноства заварак, пры гэтым кожная раскрывае новыя грані смаку і водару. Першыя заваркі звычайна больш араматныя, з дамінаваньнем верхніх нотаў. Да трэцяй-чацьвёртай заваркі раскрываецца асноўнае цела смаку. Наступныя заваркі дэманструюць больш глыбокія, базавыя ноты. Якасны улун здольны вытрымаць 7-10 заварак і больш, паступова раскрываючыся і эвалюцыянуючы.

**7. Органалептычныя Характарыстыкі:**

Смакава-араматычныя ўласьцівасьці улунаў **вельмі разнастайныя** і залежаць ад:
* **Сорта чайнага куста.**

* **Рэгіёна вырошчваньня (тэруара).**

* **Ступені фэрмэнтацыі.**

* **Ступені і спосабу абсмажваньня.**

* **Сэзону збору.**

* **Майстэрства вытворцы.**

**Агульныя характарыстыкі:**

* **Зьнешні выгляд:** Скручаныя лісты, форма залежыць ад рэгіёну (паўсфэрычная ці падоўжная). Колер ад зялёнага да цёмна-карычневага, часам з чырванаватым адценьнем.
* **Водар:** Багаты, шматгранны. Можа вар’явацца ад сьвежага, кветкавага, фруктовага (у слабафэрмэнтаваных улунаў) да насычанага, рэзкага, арэхавага, карамэльнага, шакаляднага, дымнага (у моцнафэрмэнтаваных і прасмажаных улунаў).
* **Смак:** Поўны, насычаны, алеісты, зь лёгкай даўкасьцю і саладкавым пасьлясмакам. У букеце могуць прысутнічаць кветкавыя, фруктовыя, мядовыя, арэхавыя, карамэльныя, рэзкія, драўняныя, мінэральныя ноты.
* **Колер настою:** Ад сьветла-жоўтага, залацістага (у слабафэрмэнтаваных) да бурштынава-чырвонага, карычневага (у моцнафэрмэнтаваных і прасмажаных).
* **Чайнае дно:** Цэльныя, пругкія лісты, якія раскрыліся пасьля заварваньня. Колер ад зялёнага да карычневага, часта з "чырвонай аблямоўкай" па краёх (вынік акісьленьня).

**8. Хімічны Склад:**

Улуны багатыя на:
* **Поліфэнолы:** Катэхіны, тэафлавіны, тэарубігіны - магутныя антыаксіданты.
* **Амінакісьлі:** Асабліва L-тэанінам, які адказвае за саладкавы смак і валодае заспакаяльным дзеяньнем.
* **Алькалёіды:** Кафэін, тэабрамін, тэафілін.
* **Этэрныя алеі:** Абумоўліваюць багаты і шматгранны водар улунаў. Склад этэрных алеяў моцна залежыць ад сорту, тэруару і тэхналёгіі апрацоўкі.
* **Вітаміны:** C, групы B, E, K.
* **Мінэралы:** Калій, фтор, магній, марганец, жалеза, сэлен.

**9. Карысныя Уласьцівасьці:**

* **Танізуючы эфэкт:** Бадзяраць, паляпшаюць канцэнтрацыю ўвагі, здымаюць стому.
* **Антыаксідантнае дзеяньне:** Абараняюць вузы ад свабодных радыкалаў, запавольваюць працэсы старэньня, спрыяюць прафіляктыцы анкалягічных і сардэчна-судзінкавых захворваньняў.
* **Паляпшэньне страваваньня:** Стымулююць страваваньне, паляпшаюць абмен рэчываў, спрыяюць засваеньню ежы.
* **Сагравальнае/Ахаладжальнае дзеяньне:** У залежнасьці ад ступені фэрмэнтацыі і абсмажваньня, улуны могуць валодаць як сагравальным (цёмныя улуны), так і ахаладжальным (сьветлыя улуны) эфэктам.
* **Сардэчна-судзінкавая сыстэма:** Спрыяюць зьніжэньню ўзроўню "дрэннага" халестэрыну, умацаваньню сьценак сасудаў, нармалізацыі артэрыяльнага ціску.
* **Зьніжэньне вагі:** Паскараюць мэтабалізм, спрыяюць расшчапленьню тлушчаў.
* **Дэтаксікацыя:** Дапамагаюць выводзіць таксыны з арганізму.
* **Рэляксуючы эфэкт:** Дзякуючы L-тэаніну, улуны дапамагаюць зьняць стрэс, палепшыць настрой, спрыяюць рэляксацыі.
* **Умацаваньне імунітэту:** Павышаюць супраціўляльнасьць арганізму да інфэкцыяў.
* **Карысьць для ротавай паражніны:** Высокае ўтрыманьне фтору спрыяе ўмацаваньню зубной эмалі і прафіляктыцы карыесу.

**10. Заварваньне:**

* **Тэмпэратура вады:** Вар'юецца ў залежнасьці ад ступені фэрмэнтацыі і абсмажваньня улуна:
	* **Слабафэрмэнтаваныя (зялёныя) улуны:** 80-90°C.
	* **Сярэднефэрмэнтаваныя улуны:** 85-95°C.
	* **Моцнафэрмэнтаваныя і прасмажаныя улуны:** 90-95°C (часам да 98°C).
* **Колькасьць чаю:** 5-7 грамаў на 150-200 мл вады (прыкладна 1-1,5 чайнай лыжкі).
* **Посуда:** Ідэальна падыходзяць **гайвань** (традыцыйная кітайская кубак з накрыўкай) і **гліняны чайнік з ісінскай гліны**. Ісінская гліна лічыцца найлепшай для улунаў, бо яна порыстая і дазваляе чаю "дыхаць", а таксама "запамінае" водар чаю, што з часам паляпшае смак настою. Таксама можна выкарыстоўваць фарфоравы посуд.
* **Працэс:**

	1. **Прагрэваньне посуду:** Апаласнуць гайвань ці чайнік кіпенем.
	2. **Прамываньне чаю (хуткі праліў):** Зьмясьціць чай у гайвань, заліць невялікай колькасьцю гарачай вады і адразу ж зьліць ваду. Гэты этап дазваляе змыць зь лісьця пыл, а таксама "абудзіць" чай, падрыхтаваўшы яго да раскрыцьця.
	3. **Першае заварваньне:** Заліць чай гарачай вадой (тэмпэратура залежыць ад віду улуна) і настойваць ад некалькіх сэкундаў да 1-3 хвілінаў. Час залежыць ад канкрэтнага віду улуна, якасьці сыравіны і вашых перавагаў. Для слабафэрмэнтаваных улунаў першы праліў звычайна самы кароткі (15-30 сэкундаў), для моцнафэрмэнтаваных і прасмажаных - даўжэй.
	4. **Разьліць настой па кубках:** Цалкам зьліць настой з гайвані ці чайніка ў чахай (зьліўнік), а затым разьліць па кубках.
	5. **Паўторныя заварваньні:** Улуны можна заварваць шматразова (5-7 разоў, часам і больш), паступова павялічваючы час настойваньня на 15-30 сэкундаў з кожным наступным пралівам. З кожным пралівам смак і водар чаю будуць мяняцца, раскрываючыся новымі гранямі.

**Важныя нюансы:**

* **Не ператрымлівайце:** Занадта доўгае заварваньне можа прывесьці да зьяўленьня горычы і даўкасьці, асабліва ў слабафэрмэнтаваных улунаў.
* **Слухайце чай:** Арыентуйцеся на свае адчуваньні, на колер і водар настою, карэктуйце час заварваньня.
* **Назірайце за чаем:** Зьвяртайце ўвагу на тое, як раскрываюцца лісты, як мяняецца колер настою. Гэта дапаможа лепш зразумець характар чаю.
* **Экспэрымэнтуйце:** Ня бойцеся спрабаваць розныя спосабы заварваньня, тэмпэратуру вады, час настойваньня, каб знайсьці свой ідэальны варыянт.

**11. Захоўваньне:**

Улуны, асабліва слабафэрмэнтаваныя, даволі адчувальныя да ўмоваў захоўваньня. Іх сьлед захоўваць:
* **У сухім, прахалодным, цёмным месцы:** Пазьбягайце трапляньня прамых сонечных промняў, рэзкіх перападаў тэмпэратуры і вільготнасьці. Некаторыя улуны (асабліва слабафэрмэнтаваныя) рэкамендуецца захоўваць у халадзільніку.
* **У гермэтычным тары:** Найлепш за ўсё падыдуць фарфоравыя, керамічныя ці бляшаныя банкі з шчыльна зачыняльнай накрыўкай. Таксама можна выкарыстоўваць спэцыяльныя пакеты з зіп-лёкам, папярэдне выдаліўшы зь іх паветра.
* **Далёка ад пабочных пахаў:** Чай лёгка ўбірае пахі, таму яго нельга захоўваць побач з прадуктамі, якія маюць моцны пах (спэцыі, кава, рыба і г.д.).

**12. Цана і Падробкі:**

Цана на улуны можа моцна вар’явацца ў залежнасьці ад:
* **Рэгіёна вырошчваньня:** Улуны з знакамітых рэгіёнаў (Уішань, Аньсі, Тайвань) каштуюць даражэй.
* **Сорта чайнага куста:** Рэдкія і каштоўныя сарты каштуюць даражэй.
* **Узросту кустоў:** Сыравіна са старых кустоў ("Лао Цун") цэніцца вышэй.
* **Вышыні вырошчваньня:** Высакагорныя улуны каштуюць даражэй.
* **Сэзону збору:** Вясновы чай, як правіла, самы дарагі.
* **Якасьці сыравіны:** Ці выкарыстоўваюцца адборныя пупышкі і маладыя лісты ці больш сталая сыравіна.
* **Тэхналёгіі апрацоўкі:** Ручная праца цэніцца вышэй за машынную. Складанасьць і шматступеннасьць апрацоўкі (напрыклад, шматразовае абсмажваньне на вугольлях) павышаюць кошт.
* **Рэпутацыі вытворцы:** Вядомыя майстры і брэнды каштуюць даражэй.
* **Попыту:** Высокі попыт на пэўныя віды улунаў уплывае на цану.

З-за высокай папулярнасьці і каштоўнасьці некаторых улунаў, на рынку, на жаль, сустракаюцца падробкі і імітацыі.
**Як пазьбегнуць падробак:**

* **Купляйце толькі ў правераных прадаўцоў:** Шукайце спэцыялізаваныя чайныя крамы з добрай рэпутацыяй, якія даражыць сваімі кліентамі і могуць даць дакладную інфармацыю пра паходжаньне чаю.
* **Асьцерагайцеся занадта нізкай цаны:** Падазрона нізкая цана - практычна заўсёды дакладная прыкмета падробкі, асабліва для знакамітых улунаў (Да Хун Пао, Тэ Ґуаньінь, высакагорных тайваньскіх улунаў).
* **Уважліва вывучайце зьнешні выгляд:** Звяртайце ўвагу на форму, колер, цэласнасьць лісьця. Яны павінны адпавядаць апісаньню канкрэтнага сорту. Наяўнасьць вялікай колькасьці ламаных лістоў, пылу, пабочных прымешак - прыкмета нізкай якасьці ці падробкі.
* **Ацэньвайце водар:** Сухі чай павінен валодаць насычаным, комплексным водарам, характэрным для дадзенага віду улуна. Пазьбягайце чаю са слабым, невыразным, затхлым ці пабочным пахам.
* **Правярайце настой і чайнае дно:** Колер настою, смак і водар павінны адпавядаць апісаньню канкрэтнага улуна. Чайнае дно павінна складацца з цэльных, пругкіх лістоў.
* **Будзьце асабліва асьцярожныя пры куплі улунаў з указаньнем канкрэтнага месца збору (напрыклад, "Чжэн Янь" для уішаньскіх улунаў) ці ўзросту кустоў ("Лао Цун"):** Такую інфармацыю складана праверыць, таму давярайце толькі правераным крыніцам.
* **Купляйце невялікую колькасьць на спробу:** Перш чым купіць вялікую партыю дарагога чаю, вазьміце невялікую колькасьць на спробу, каб ацаніць яго якасьць.

**13. Асноўныя катэгорыі улунаў:**

Улуны можна падзяліць на некалькі асноўных катэгорыяў па рэгіёне вытворчасьці:
* **Уішаньскія улуны (Янь Ча - 岩茶):** Вырабляюцца ў гарах Уішань правінцыі Фуцзянь. Славяцца сваім "скальным" характарам ("янь юнь"), моцнай ступеньню фэрмэнтацыі і абсмажваньня. Вядомыя прадстаўнікі: Да Хун Пао, Жоу Ґуй, Шуй Сянь, Тэ Лохань.
* **Паўднёвафуцзяньскія улуны:** Вырабляюцца на поўдні правінцыі Фуцзянь, у навакольлях павету Аньсі. Самы вядомы прадстаўнік - Тэ Ґуаньінь. Звычайна маюць больш сьветлы колер настою і больш выяўленыя кветкавыя ноты ў параўнаньні з уішаньскімі улунамі.
* **Тайваньскія улуны:** Вырабляюцца на востраве Тайвань. Часта вырошчваюцца на вялікай вышыні (больш за 1000 метраў). Адрозьніваюцца разнастайнасьцю сартоў і тэхналёгіяў апрацоўкі. Вядомыя прадстаўнікі: Алішань, Дун Дзін, Лі Шань, Дун Фан Мэй Жэнь.
* **Гуандунскія улуны:** Вырабляюцца ў правінцыі Гуандун. Найбольш вядомая група - Дань Цуны з гораў Фэнхуан, якія адрозьніваюцца ўнікальнай разнастайнасьцю водараў.

**14. Улуны і здароўе:**

Ужываньне улунаў зьвязваюць з цэлым шэрагам карысных для здароўя эфэктаў, аднак важна памятаць, што чай - гэта не лекі, а толькі частка здаровага ладу жыцьця.
**15. Культура спажываньня:**

* **Гунфу Ча:** Улуны ідэальна падыходзяць для заварваньня мэтадам Гунфу Ча - традыцыйнай кітайскай чайнай цырымоніі. Гэты мэтад дазваляе максымальна раскрыць смак і водар чаю, а таксама атрымаць асалоду ад самога працэсу.
* **Посуда:** Для заварваньня лепш за ўсё выкарыстоўваць гайвань або маленькі чайнік з ісінскай гліны.
* **Спалучэньне з ежай:** Улуны валодаюць дастаткова насычаным смакам, таму іх лепш піць асобна ад ежы.
* **Час сутак:** Улуны можна піць у любы час дня, але варта ўлічваць ступень фэрмэнтацыі і абсмажваньня. Слабафэрмэнтаваныя улуны больш падыходзяць для ранішняга і дзённага чаяпіцьця, а моцнафэрмэнтаваныя і прасмажаныя - для вячэрняга.

**У заключэньне:**

Улуны - гэта дзівосны і шматгранны сьвет чаю, які здольны задаволіць самыя разнастайныя смакі і перавагі. Ад сьвежых і кветкавых да насычаных, рэзкіх і дымных, улуны дораць найбагацейшую палітру смакавых і араматычных адчуваньняў. Вывучэньне улунаў - гэта захапляльнае падарожжа, якое дазваляе не толькі атрымаць асалоду ад вытанчанага смаку і водару чаю, але і дакрануцца да старажытнай чайнай культуры Кітаю і Тайваня, пазнаёміцца з разнастайнасьцю сартоў, тэруараў і тэхналёгіяў вытворчасьці. Кожны улун - гэта асобная гісторыя, асобны сьвет, які варты таго, каб яго адкрыць.