---
title: "Wànyuán fùxīchá"
url: https://thetea.app/be/article/wanyuan-fuxicha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Wànyuán fùxīchá (万源富硒茶)

**Ваньюань Фусіча** (*Wànyuán fùxīchá*, 万源富硒茶) — «багаты селенам чай Ваньюаня», ахоўнае імя зялёнага чаю гарадскога павета Ваньюань (万源市) акругі Дачжоу на паўночным усходзе Сычуані, на паўднёвых схілах хрыбта Дабашань, дзе сыходзяцца Сычуань, Шэньсі і Чунцын. Слова «富硒» гаворыць пра глебу, а не пра клас: улады называюць Ваньюань адзіным прыродна селенавым раёнам Сычуані. Патрабаванні да аховы 2025 года апісваюць плоскі прамы зялёны чай з ворсам, пяшчотным насычаным водарам, свежым смакам са салодкім вяртаннем і абрыкосава-зялёным настоем. Галоўны прадукт пад гэтым імем, паводле даных акругі, — Ба Шань Цюэ Шэ ([巴山雀舌](https://thetea.app/be/article/ba-shan-que-she)).

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*). Патрабаванні да аховы задаюць тэхналогію без акіслення і апісваюць адзін від — плоскі. Паводле пераказу ранейшай спецыфікацыі сельскагаспадарчага ўказання, імя дапускала ўсе шэсць класаў, але яе тэкст у правераных крыніцах недаступны.
* **Назва:** 万源 (*Wànyuán*) — імя горада, 富硒 (*fùxī*) — «багаты селенам», 茶 (*chá*) — чай.
* **Катэгорыя:** Плоскі зялёны чай; прадукт з геаграфічным указаннем (2025), раней — сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Сычуань (四川, *Sìchuān*), гарадская акруга Дачжоу (达州, *Dázhōu*), гарадскі павет Ваньюань (万源, *Wànyuán*).
* **Зона аховы:** 48 валасцей і пасёлкаў, у тым ліку 草坝镇, 白羊乡, 固军乡, 青花镇 і 井溪乡. Партал Дачжоу дадае: 112 вёсак, 10 000 га, 7500 т у год.
* **Геаграфічныя каардынаты:** 107°29′–108°31′ у. д. і 31°39′–32°20′ пн. ш. — межы зоны паводле патрабаванняў да аховы.
* **Заяўнік:** Упраўленне па справах чаю горада Ваньюань (万源市茶叶局).

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Зямля Ба.** Даведнік спасылаецца на «Хуаянго чжы» (《华阳国志》), дзе ў раздзеле пра Ба сярод садовых раслін названы чай. Гэта сказана пра ўсю зямлю Ба, а не пра Ваньюань асобна.
    * **Надпіс Цзыюньпіна.** У вёсцы Гушэпін воласці Шыво (石窝乡古社坪村) захавалася наскальная надпіс «Запіс пра цудоўны сад на Цзыюньпіне» (《紫云坪植茗灵园记》). Партал Дачжоу называе яе самай ранняй знойдзенай у краіне надпісам на скале пра пасадку чаю. Мясцовыя тэксты датуюць яе трэцім годам Дагуань эпохі Сун (1109); поўнага тэксту надпісу і эпіграфічнай публікацыі ў правераных крыніцах няма, таму яе змест тут не пераказваецца.
    * **2001–2008.** Паводле партала Дачжоу: у 2001 годзе горад атрымаў званне «радзімы знакамітага селенавага чаю Сычуані», у 2006 годзе яго чайныя базы — сертыфікат бяспечнай (无公害) прадукцыі, у 2006 і 2007 гадах Ба Шань Цюэ Шэ названы адным з дзесяці знакамітых чаёў Сычуані, а ў снежні 2007 года Кітайская асацыяцыя харчовай прамысловасці назвала Ваньюань «中国富硒茶之都» — «сталіцай кітайскага селенавага чаю».
    * **2009–2010.** Партал Дачжоу піша, што ў 2009 годзе чай прайшоў сертыфікацыю Міністэрства сельскай гаспадаркі як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне; даведнік датуе рашэнне міністэрства аб рэгістрацыі 8 сакавіка 2010 года. Магчыма, гэта розныя этапы адной працэдуры.
    * **2025.** Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці КНР аб'явай № 646 (падпісана 23 верасня, апублікавана 9 кастрычніка) прызнала 870 прадуктаў з геаграфічным указаннем; Ваньюань Фусіча — пазіцыя 516.
* **Культурнае значэнне:** Надпіс Цзыюньпіна ўлады акругі называюць сведчаннем старажытнасці мясцовага чаяводства. У вёсцы Саньцынмяо, паводле сычуаньскага канала сайта «Жэньмінь ван» (2023), створаны музей гісторыі ваньюаньскага селенавага чаю (万源富硒茶史馆).

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Гатункі / Культывары:** Патрабаванні да аховы прадпісваюць «палепшаныя гатункі, прыдатныя да мясцовых умоў», і называюць 福鼎大白 (*Fúdǐng dàbái*), 福选九号 (*Fúxuǎn jiǔ hào*), 名选131 (*Míngxuǎn 131*) і 平阳特早 (*Píngyáng tèzǎo*). Спіс адкрыты, мясцовага гатунку ў ім няма.
* **Збор:** Ручны, у ясную раніцу; ліст збіраюць у бамбукавую тару і адразу вязуць на фабрыку.
* **Стандарт збору:** У патрабаваннях да аховы не зададзены.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Паўночна-ўсходні край Сычуаньскай катлавіны, паўднёвыя схілы Дабашаня; на поўначы горад мяжуе з Шэньсі, на ўсходзе — з Чунцынам. Мясцовыя тэксты называюць гэтыя месцы мяжой паўночнага і паўднёвага клімату Кітая і водападзелам рэк Цзялінцзян і Ханьшуй.
* **Вышыня вырошчвання:** Сады ў асноўным на 800–1200 м — паводле сайтаў Дачжоу і Ваньюаня; вышыні горада — ад 335 да 2412 м. У патрабаваннях да аховы вышыні няма.
* **Клімат:** Субтрапічны вільготны мусонны, туманны, з вышыннай пояснасцю. Сярэдняя гадавая тэмпература 14,7 °C, ападкаў 1169,3 мм, бязмарозны перыяд больш за 230 дзён. Лясістасць партал Дачжоу называе 61,3 %, сайт Ваньюаня (2020) — 66,8 %.
* **Глебы:** Патрабаванні да аховы: pH 5,0–6,5, рабочы слой больш за 50 см, арганічнага рэчыва ў слоі 0–45 см не менш за 15 г/кг, даступнага калію не менш за 100 мг/кг, даступнага фосфару не менш за 20 мг/кг. Сайт Ваньюаня называе глебы садоў слабакіслымі і багатымі арганікай і параўноўвае іх з «камяністай глебай» (烂石地), якую Лу Юй лічыў лепшай для чаю.
* **Селен:** Паводле сайта Ваньюаня, Паўднёва-Заходні сельскагаспадарчы ўніверсітэт і Чэндускі тэхналагічны ўніверсітэт даследавалі глебы і прадукцыю ў 1992, 2006 і 2007 гадах і прызналі Ваньюань адзіным прыродна селенавым раёнам Сычуані; селен ляжыць палосамі, яго водарастваральная форма — 3,93–12,35 нг/г; шмат таксама цынку і медзі.
* **Пасадкі:** Паводле патрабаванняў да аховы — двухрадковая пасадка, каля 6000 кустоў на му.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Паслядоўнасць паводле патрабаванняў да аховы, без параметраў:

1.  **Раскладванне свежага ліста (摊青, *tānqīng*).**
2.  **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*).**
3.  **Скручванне (揉捻, *róuniǎn*).**
4.  **Падсушка (烘青, *hōngqīng*).**
5.  **Фармоўка (整形, *zhěngxíng*).**
6.  **Вывядзенне ворса (提毫, *tíháo*).**
7.  **Сушка (烘干, *hōnggān*).**

Перад апрацоўкай прымесі выбіраюць уручную.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Паводле патрабаванняў да аховы:

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Плоскі, роўны і прамы (扁平匀直), зялёны з бляскам і ворсам (绿润带毫).
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Пяшчотны, насычаны (嫩香馥郁). Сайт Ваньюаня гаворыць пра чай горада ў цэлым інакш — насычаны каштанавы водар (栗香浓郁).
* **Смак:** Свежы, бадзёры, з салодкім вяртаннем (鲜爽回甘).
* **Колер настою:** Абрыкосава-зялёны, яркі (杏绿明亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Жоўта-зялёнае, даволі яркае (黄绿尚亮).

**7. Хімічны Склад:**

Фізіка-хімічныя межы паводле патрабаванняў да аховы:

| Паказчык | Значэнне |
| :--- | :--- |
| Водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы | 38–48 % |
| Чайныя поліфенолы | 20–35 % |
| Селен | 0,242–0,67 мкг/г |
| Сырая клятчатка | не больш за 16 г |
| Попел | не больш за 6,0 г |

Клятчатка і попел у тэксце патрабаванняў дадзены ў грамах без указання масы, да якой яны аднесены. Селен — лабараторны паказчык: на смак яго не вызначыць.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных даных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма. Селен у імені — прыкмета глебы і норма ўтрымання, а не абяцанне карысці.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Шкляная шклянка або белы гайвань.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
    3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
    4. Піць, пакідаючы частку настою.
    5. Даліць ваду.
    6. Два-тры паўторныя залівы.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

**11. Кошт і Падробкі:**

Даных пра кошты ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання: права на яго даюць па заяўцы праз ведамства інтэлектуальнай уласнасці Ваньюаня, з праверкай ва ўпраўленні Сычуані і ўхваленнем Дзяржаўнага ўпраўлення.
    * Правяраць, што чай зроблены ў адной з 48 валасцей і пасёлкаў зоны.
    * Слова «селенавы» на ўпакоўцы нічога не даказвае: утрыманне селену паказвае толькі пратакол выпрабаванняў.

**12. Цікавыя Факты:**

* Патрабаванні да аховы задаюць нават шчыльнасць пастак: адна вібрацыйная лямпа супраць матылёў-шкоднікаў на кожныя 50 му саду.
* У аб'яве № 646 ваньюаньскі чай стаіць адразу за Наньцзян Дае Ча — пазіцыі 516 і 515.

**13. Параўнанне з іншымі чаямі:**

* **Ба Шань Цюэ Шэ (巴山雀舌):** Плоскі зялёны чай Ваньюаня, паводле даных акругі — галоўны прадукт пад гэтым імем; асобная марка са сваёй гісторыяй.
* **Наньцзян Дае Ча ([南江大叶茶](https://thetea.app/be/article/nanjiang-daye-cha)):** Зялёны чай з мясцовага гатунку таго ж паўночнага ўсходу Сычуані; павет Наньцзян таксама носіць званне «радзімы селенавага чаю».
* **Эньшы Фусіча ([恩施富硒茶](https://thetea.app/be/article/enshi-fuxicha)):** Селенавае імя Эньшы ў Хубэі; клас пад ім паводле крыніц не вызначаны.
* **Кайян Фу Сі Ча ([开阳富硒茶](https://thetea.app/be/article/kaiyang-fu-xi-cha)):** Селенавы зялёны чай Гуйчжоу.

**У заключэнне:**

Ваньюань Фусіча — плоскі зялёны чай паўднёвых схілаў Дабашаня, імя якога трымаецца на двух апорах: селенавых глебах, апісаных даследаваннямі 1992–2007 гадоў, і наскальнай надпісі пра пасадку чаю, якую ўлады акругі называюць самай ранняй у краіне. У кубку — абрыкосава-зялёны настой, пяшчотны насычаны водар і салодкае вяртанне; за селенам варта ісці да пратакола выпрабаванняў.