---
title: "Tōngshān hóngchá"
url: https://thetea.app/be/article/tongshan-hongcha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Tōngshān hóngchá (通山红茶)

**Туншань Хунча** (*Tōngshān hóngchá*, 通山红茶) — чырвоны чай павета Туншань (通山县) гарадской акругі Сяньнін на паўднёвым усходзе правінцыі Хубэй. Зона аховы — пяць пасёлкаў і валасцей у сярэдняй частцы хрыбта Муфу (幕阜山脉) на поўдні Хубэя: гара Цзюгуншань (九宫山) і навакольныя яе горы. Імя ахоўваецца двойчы — як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне і як прадукт з геаграфічным указаннем, прызнаны Дзяржаўным упраўленнем інтэлектуальнай уласнасці ў 2025 годзе. Патрабаванні да аховы, прыкладзеныя да гэтага прызнання, называюць гатункі, вышыню садоў, глебы і парадак апрацоўкі, а аблічча апісваюць коратка: ліст чорны з бляскам, водар высокі і чысты, завараны ліст злёгку цёмны.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Чырвоны чай (红茶, *hóngchá*), цалкам ферментаваны. Клас названы ў ахоўным імені і пацверджаны парадкам апрацоўкі з патрабаванняў да аховы: завяльванне, скручванне, ферментацыя, сушка.
* **Катэгорыя:** Горны чырвоны чай поўдня Хубэя; сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне і прадукт з геаграфічным указаннем (2025).
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Хубэй (湖北, *Húběi*), гарадская акруга Сяньнін (咸宁, *Xiánníng*), павет Туншань (通山, *Tōngshān*).
* **Зона аховы:** Паводле прыкладання да аб’явы Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці № 640 — пяць адзінак павета: пасёлкі Сяпу (厦铺镇), Чуанван (闯王镇), Цзюгуншань (九宫山镇), Хунган (洪港镇) і воласць Янфанлінь (杨芳林乡). Прыкладанне ўдакладняе рэльеф: сярэдняя частка хрыбта Муфу на поўдні Хубэя, гара Цзюгуншань і навакольныя яе горы.
* **Геаграфічныя каардынаты зоны:** 114°15′–114°58′ у. д., 29°19′–29°33′ пн. ш.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Сельскагаспадарчае ўказанне.** Туншань Хунча зарэгістраваны як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне Міністэрства сельскай гаспадаркі і сельскіх спраў пад нумарам AGI03366. Даты рэгістрацыі ў знойдзеных мной дакументах няма.
    * **2025.** Аб’явай № 640 ад 16 ліпеня 2025 года (апублікавана 13 жніўня) Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці прызнала прадуктамі з геаграфічным указаннем адразу 1409 найменняў — ад яблыкаў «延庆国光苹果» да чаю; Туншань Хунча сярод іх. Заяўнік — чайная асацыяцыя Цзюгуншаня павета Туншань (通山县[九宫山茶](https://thetea.app/be/article/jiugongshan-cha)叶协会). Да аб’явы прыкладзены звесткі аб прадуктах і патрабаванні да іх аховы.
    * **Суседняе імя.** Той жа аб’явай і па заяўцы той жа асацыяцыі прызнаны «九宫山茶» — зялёны чай з той жа зонай з пяці пасёлкаў і валасцей.
    * **Старыя запісы.** Пісьмовай гісторыі менавіта чырвонага чаю Туншаня ў першакрыніцах я не знайшоў.
* **Назва:** 通山 — імя павета, 红茶 — «чырвоны чай».
* **Культурны кантэкст месца:** Пасёлак Чуанван, які ўваходзіць у зону, названы па мянушцы Лі Цзычэна (李自成) — «Чуан-ван» (闯王), правадыра сялянскага паўстання, які зрынуў дынастыю Мін. Паводле падання, ён загінуў каля Цзюгуншаня, і ў павеце ёсць яго магіла. Месца гібелі спрэчнае: кітайская Вікіпедыя адзначае, што магілы Лі Цзычэна ёсць і ў павеце Тунчэн той жа акругі, і ў хунаньскім Шымэне. Гэта гісторыя мясцовасці, а не характарыстыка чаю. Цзюгуншань — яшчэ і даоская гара і дзяржаўны прыродны запаведнік; сувязь манастыроў з чаем тут дакументамі не пацверджана.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Гатункі / Культывары:** Паводле патрабаванняў да аховы — мясцовая папуляцыя (当地[群体种](https://thetea.app/be/article/qunti-zhong)) і ўведзеныя ў апошнія гады гатункі хубэйскай серыі «Эча», напрыклад Эча 8 (鄂茶8, *Èchá 8*) і Уфэн 212 (五峰212, *Wǔfēng 212*).
* **Збор:** Дакумент задае не стандарт збору, а яго прынцыпы: здымаць парасткі з паверхні кроны і берагчы яе аснову, браць сярэдзіну і берагчы бакі, высокія парасткі — і берагчы нізкія, частыя — і берагчы рэдкія, буйныя — і берагчы дробныя (采面养底、采中养侧、采高养低、采密养稀、采大养小).
* **Стандарт збору і час збору:** Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Паўднёвы ўсход Хубэя. Паводле кітайскай Вікіпедыі, Цзюгуншань ляжыць у сярэдняй частцы хрыбта Муфу і мяжуе з правінцыяй Цзянсі; галоўная вяршыня — 1656 м. У павеце, паводле той жа Вікіпедыі, восем пасёлкаў і чатыры воласці.
* **Становішча зоны:** Мяркуючы па каардынатах, зона ляжыць на поўдзень ад павятовага цэнтра Тун’ян (通羊镇), які ў яе не ўваходзіць.
* **Вышыня вырошчвання:** 400–900 м — паводле патрабаванняў да аховы.
* **Глебы:** Там жа — пясчаныя суглінкі на выветраных пародах (风化石砂质壤) і жоўта-бурыя глебы (黄棕壤) сярэдняй урадлівасці. Арганічнага рэчыва ў сярэднім 5,31 %, агульнага азоту 0,12 %, даступнага фосфару 16–21 мг/кг, даступнага калію 13 мг/кг, pH 4,5–5,5.
* **Пасадка і догляд:** Саджанцы перасаджваюць каля свята Вясны, не пазней за люты; саджаюць у два рады па адной або па дзве расліны ў гняздзе, 5000–6000 кустоў на му. Узімку на му ўносяць 300 кг рапсавага або арахісавага жмыху або 1000 кг свінога ці курынага гною з 50 кг арганічнага комплекснага і 50 кг фосфарнага ўгнаення — у глыбокую разору пад краем кроны.
* **Клімат:** Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Патрабаванні да аховы задаюць парадак работ, але не тэмпературы і тэрміны.

* **Першасная апрацоўка (初制, *chūzhì*):**
    1. **Завяльванне (萎凋, *wěidiāo*).**
    2. **Скручванне (揉捻, *róuniǎn*).**
    3. **Ферментацыя (发酵, *fājiào*).**
    4. **Сушка (干燥, *gānzào*).** Атрымліваецца чарнавы чай — маоча (毛茶, *máochá*); яго правяраюць, узважваюць, пакуюць і адпраўляюць на склад.
* **Дапрацоўка (精制, *jīngzhì*):** Маоча зводзяць у партыі, прасейваюць (筛制, *shāizhì*), адвейваюць (风选, *fēngxuǎn*), выбіраюць староннія часціцы (拣剔, *jiǎntī*), правяраюць, складаюць купаж гатовага чаю, выраўноўваюць партыю (匀堆, *yúnduī*), дасушваюць (补火, *bǔhuǒ*), узважваюць і пакуюць.

Параметраў — тэмпературы, вільготнасці, працягласці ферментацыі — дакумент не прыводзіць.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Аблічча — паводле патрабаванняў да аховы. Дакумент апісвае чай двойчы — у раздзеле арганалептыкі і ў раздзеле фізіка-хімічных паказчыкаў, — і ў колеры настою апісанні разыходзяцца.

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Прыгожай формы, чорны з бляскам (外形优美，色泽乌润).
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання няма.
* **Водар настою:** Высокі і чысты (香气高纯); у другім апісанні — прыродны кветкавы, стойкі (天然花香持久).
* **Смак:** Мяккі, насычаны і асвяжальны (滋味醇厚爽口); чай вытрымлівае шмат заліванняў (耐冲泡).
* **Колер настою:** Светла-чырвоны (汤色浅红) — у раздзеле арганалептыкі; чырвоны і яркі (汤色红亮) — у другім апісанні.
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Злёгку цёмны (叶底稍暗).

**7. Хімічны Склад:**

Патрабаванні да аховы называюць тры паказчыкі:

| Паказчык | Патрабаванне |
| :--- | :--- |
| Чайныя поліфенолы | не менш за 22,2 % |
| Свабодныя амінакіслоты | не менш за 2,7 % |
| Водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы | не менш за 42,4 % |

Тыя ж тры лікі стаяць у патрабаваннях да зялёнага 九宫山茶 з той жа аб’явы. Дадзеных пра кафеін і іншыя рэчывы няма.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных дадзеных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для чырвонага чаю.

* **Тэмпература вады:** 90–95 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуда:** Гайвань або фарфоравы імбрычак.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуду.
    2. Заліць чай вадой.
    3. Першы настой — каля хвіліны.
    4. Зліць настой цалкам.
    5. Некалькі паўторных заліванняў, кожнае крыху даўжэйшае за папярэдняе; дакумент адзначае, што чай іх вытрымлівае.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У сухім цёмным месцы пры пакаёвай тэмпературы, у шчыльнай упакоўцы, далёка ад пахаў і вільгаці.

**11. Цана і Падробкі:**

Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць знак прадукта з геаграфічным указаннем або знак сельскагаспадарчага ўказання; права на спецыяльны знак зацвярджае Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці.
    * Правяраць, што чай зроблены ў адной з пяці адзінак зоны — Сяпу, Чуанван, Цзюгуншань, Хунган або Янфанлінь, — а не проста ў павеце Туншань.
    * Сухі ліст — чорны з бляскам, завараны ліст — злёгку цёмны.

**12. Цікавыя Факты:**

* Зона аховы — не ўвесь павет, а пяць пасёлкаў і валасцей вакол Цзюгуншаня; павятовы цэнтр у яе не ўваходзіць.
* Тая ж асацыяцыя ў той жа аб’яве атрымала ахову і для зялёнага 九宫山茶 з той жа зонай, і фізіка-хімічныя патрабаванні да двух чаёў запісаны аднолькава.
* Галоўная вяршыня Цзюгуншаня падымаецца да 1656 м, а сады, паводле дакумента, ляжаць не вышэй за 900 м.

**13. Параўнанне з іншымі чырвонымі чаямі:**

* **Нінхун Гун Фу ([宁红工夫](https://thetea.app/be/article/ninghong-gong-fu)):** Цзянсійскі гунфу-чырвоны чай павета Сюшуй; яго лепшыя сады, паводле артыкула энцыклапедыі пра яго, ляжаць на схілах таго ж хрыбта Муфу.
* **Тунгу Нінхун ([铜鼓宁红](https://thetea.app/be/article/tonggu-ninghong)):** Чырвоны чай цзянсійскага павета Тунгу пад гістарычным імем «нінхун».
* **Іхун Гун Фу ([宜红工夫](https://thetea.app/be/article/yihong-gong-fu)):** Класічны хубэйскі гунфу-чырвоны чай захаду правінцыі.
* **Хубэй Цын Чжуань ([湖北青砖](https://thetea.app/be/article/hubei-qing-zhuan)):** Прасаваны цёмны чай акругі Сяньнін; Туншань названы сярод паветаў, дзе яго робяць, — іншы клас з той жа акругі.

**У заключэнне:**

Туншань Хунча — чырвоны чай паўднёвага Хубэя з гары Цзюгуншань і навакольных гор сярэдняй часткі хрыбта Муфу. Дакументы называюць зону, гатункі, вышыню садоў 400–900 м і парадак апрацоўкі, а аблічча малююць скупа: чорны бліскучы ліст, высокі чысты водар, мяккі насычаны смак. Тэрмінаў збору, параметраў ферментацыі і гісторыі менавіта гэтага чырвонага чаю ў знойдзеных крыніцах пакуль няма.