---
title: "Тунцзюньмэй"
url: https://thetea.app/be/article/tongjunmei
lang: be
updated: 2026-04-08
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Тунцзюньмэй (铜骏眉, Tóngjùnméi)

Тунцзюньмэй — «бронзавыя высакародныя бровы» — трэці грэйд у славутай серыі Цзюньмэй (骏眉), створанай у 2005 годзе ў вёсцы Тунму (桐木村, Tóngmù Cūn) Нацыянальнага прыроднага запаведніка Уішань. Калі Цзінь Цзюньмэй ([金骏眉](https://thetea.app/be/article/jin-jun-mei), «залатыя бровы») — гэта квінтэсэнцыя выключна пупышак і ювелірнага майстэрства, а Інь Цзюньмэй ([银骏眉](https://thetea.app/be/article/yin-jun-mei), «срэбныя бровы») — пупышка з адным лістком, дык Тунцзюньмэй выкарыстоўвае больш спелую сыравіну — адну пупышку з двума‑трыма лісткамі — і праходзіць глыбейшую фэрмэнтацыю. У выніку атрымліваецца самы паўнацелы, насычаны і цягавіты пры заварванні прадстаўнік «броўнай» лінейкі, з яркім мядовым і фруктовым характарам і выдатным суадносінамі цана/якасць. У гандлёвым ужытку Тунцзюньмэй нярэдка прадаецца пад альтэрнатыўнымі назвамі Сяо Чыгань (小赤甘, Xiǎo Chìgān — «малы чырвоны салодкі») і Да Чыгань (大赤甘, Dà Chìgān — «вялікі чырвоны салодкі»), якія адлюстроўваюць стандарт збору і ступень спеласці ліста.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Кітайская чырвоная гарбата (红茶, hóngchá), поўнасцю акісленая. Належыць да сямейства Чжэн Шань Сяо Чжун ([正山小种](https://thetea.app/be/article/zheng-shan-xiao-zhong), Zhèngshān Xiǎozhǒng) — «сапраўдная горная драбналістая [гарбата]», аднак вырабляецца па інавацыйнай бяздымнай тэхналогіі (无烟, wúyān), у адрозненне ад традыцыйнага вэнджанага Сяо Чжуна.
* **Катэгорыя:** Грэйд серыі Цзюньмэй (骏眉): Цзінь (金, «золата») → Інь (银, «срэбра») → Тун (铜, «бронза/медзь»). Тунцзюньмэй — найбольш даступны грэйд лінейкі, пры гэтым яму ўласцівы выразны характар, выдатны ад старэйшых «братоў».
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Фуцзянь (福建省, Fújiàn Shěng), гарадская акруга Наньпін (南平市, Nánpíng Shì), горад Уішань (武夷山市, Wǔyíshān Shì), мястэчка Сінцунь (星村镇, Xīngcūn Zhèn), вёска Тунму (桐木村). Тунму размешчана ў ядры Нацыянальнага прыроднага запаведніка Уішань (武夷山国家级自然保护区) — тэрыторыі, уключанай у спіс Сусветнай прыроднай і культурнай спадчыны ЮНЕСКА. Гэта радзіма ўсіх чырвоных гарбатаў сямейства Чжэн Шань Сяо Чжун і калыска серыі Цзюньмэй. Для аўтэнтычнага Тунцзюньмэй сыравіна павінна паходзіць з «чжэншань» (正山, «правільныя горы») — тэрыторыі запаведніка плошчай 565 км², якая ўключае вёску Тунму і навакольныя высакагорныя ўчасткі (Малі 麻粟, Гуадунь 挂墩, Цзяндунь 江墩, Мяованьпін 庙湾坪 і інш.).
* **Геаграфічныя каардынаты:** прыблізна 27°45′ пн. ш., 117°40′ у. д. (вёска Тунму / перавал Тунмугуань).

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:** Тунцзюньмэй зʼявіўся адначасова з Цзінь Цзюньмэй — у чэрвені 2005 года, калі майстар-чайнік Лян Цзюньдэ (梁骏德, Liáng Jùndé) і прадпрымальнік Цзян Юаньсюнь (江元勋, Jiāng Yuánxūn) з кампаніі Чжэншань чае (正山茶业) па прапанове пекінскіх аматараў гарбаты — журналіста Янь Іфэна (阎翼峰) і калекцыянера Чжан Мэнцзяна (张孟江, «Ішытяжэнь» 佚士茶人) — паспрабавалі зрабіць чырвоную гарбату з адных пупышак дзікарослых кустоў цычжун (奇种, qízhǒng — «рэдкія/дзіўныя гатункі»). Першая партыя — усяго паўцзіня (каля 250 г) — стала адкрыццём: залацісты настой, мядовыя і кветкавыя водары, неверагодная салодкасць. Прадукт назвалі «Цзюньмэй» (骏眉 — «высакародныя/імклівыя бровы»): 骏 (jùn) — у гонар майстра Лян Цзюньдэ, а таксама са значэннем «скакуны сярод гарбатаў» (ад вобразу імклівага каня); 眉 (méi) — «бровы» — з-за формы скручанага ліста, што нагадвае выгнутую брову. Для размежавання грэйдаў быў прыняты «Цзюньмэй лін» (《骏眉令》, «Указ аб Цзюньмэй»), складзены Чжан Мэнцзянам, Янь Іфэнам і Ма Баашанем у 2005 годзе: чыстыя пупышкі, сабраныя на Цынмін, — Цзінь (золата); пупышка + ліст на Гуюй — Інь (срэбра); пупышка + 2–3 лісты на Ліся — Тун (бронза). На практыцы, паколькі слова «медзь/бронза» гучала менш прывабна для пакупнікоў, майстар Лян Цзюньдэ пачаў прадаваць Тунцзюньмэй пад камерцыйнай назвай «Сяо Чыгань» і «Да Чыгань» — «малы» і «вялікі чырвоны салодкі». Гэтыя імёны прыжыліся на рынку. Да 2009 года Цзюньмэй здзейсніў сапраўдную рэвалюцыю ў кітайскай чайнай індустрыі, ператварыўшы Тунму з забытай вёскі ў цэнтр паломніцтва аматараў чырвонай гарбаты і адрадзіўшы цікавасць да чырвоных гарбатаў па ўсім Кітаі.
* **Назва:** 铜 (tóng) — «медзь, бронза» — паказвае на трэці грэйд серыі (пасля золата і срэбра), а таксама на характэрны медна-бронзавы колер сухога ліста і заваранага дна. 骏 (jùn) — «высакародны скакун» (вобраз імклівасці і расавасці) і адначасова — адсылка да імя стваральніка Лян Цзюньдэ. 眉 (méi) — «брыво» — метафара формы скручанага чайнага ліста: тонкага, выгнутага, з лёгкім «пушком».
* **Культурнае значэнне:** Серыя Цзюньмэй стала сімвалам «рэнесансу чырвонай гарбаты» ў Кітаі. Да 2005 года чырвоная гарбата мела абмежаваны попыт унутры краіны (асноўная прадукцыя ішла на экспарт); зʼяўленне Цзюньмэй радыкальна змяніла сітуацыю — чырвоная гарбата стала моднай, пажаданай і прэстыжнай. Тунцзюньмэй, як найбольш даступны прадстаўнік лінейкі, адыграў ключавую ролю ў дэмакратызацыі гэтага трэнду: ён дазволіў шырокаму колу аматараў гарбаты далучыцца да «тунмускага стылю» без неабходнасці плаціць астранамічныя сумы за Цзінь Цзюньмэй. Вёска Тунму — «радзіма ўсіх чырвоных гарбатаў свету» (世界红茶的发源地) — дзякуючы Цзюньмэй атрымала другое дыханне: гарбатныя фермеры пераселі з матацыклаў на аўтамабілі, бамбукавыя хаціны змяніліся каменнымі дамамі.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Гатунак / Культывар:** Дзікарослыя папуляцыйныя гатункі — цычжун (奇种, qízhǒng — «дзівосныя гатункі»), яны ж цайча (菜茶, [càichá](https://thetea.app/be/article/caicha) — «агародная гарбата»): драбналістыя кусты *Camellia sinensis* var. *sinensis*, якія растуць у натуральных умовах запаведніка сярод зараснікаў бамбуку, уздоўж горных ручаёў і на скальных выступах. Многія кусты пакрытыя тоўстым пластом моху, што сведчыць аб узросце ў дзясяткі і сотні гадоў. Цычжун — генетычна неаднародная папуляцыя, якая не прайшла селекцыйнага адбору; кожны куст унікальны, што ўносіць дадатковую складанасць у водар гатовай гарбаты.
* **Збор:** Згодна з «Цзюньмэй лін», Тунцзюньмэй збіраецца каля Ліся (立夏, пачатак мая — пачатак лета). На практыцы збор адбываецца з канца красавіка да пачатку чэрвеня, пасля завяршэння асноўных збораў для Цзінь і Інь Цзюньмэй. Пазнейшы час збору азначае, што лісце паспявае разгарнуцца і набраць больш поліфенолаў і араматычных рэчываў.
* **Стандарт збору:** 1 пупышка + 2–3 маладыя лісты. Ліст павінен быць свежым, далікатным (嫩, nèn), без механічных пашкоджанняў. Збор праводзіцца ў ранішнія гадзіны (7:00–10:00), у сухое надворʼе, метадам «падняцця» (提手采, tíshǒu cǎi) — без скручвання і сціскання парастка.
* **Патрабаванні да сыравіны:** Свежасабраны ліст неадкладна дастаўляецца на фабрыку; недапушчальныя сцісканне, пераграванне і заўчаснае пачырваненне. Дажджавы ліст не выкарыстоўваецца. Пераважныя парасткі з бледна-зялёнымі або злёгку жаўтаватымі пупышкамі; цёмна-зялёныя лічацца менш якаснымі.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Вышыня вырошчвання:** 800–1 500 м; асноўныя чайныя ўчасткі размешчаны на сярэдняй вышыні каля 1 200 м. Самая каштоўная сыравіна — з участкаў «чжэншань» (正山) у межах запаведніка.
* **Клімат:** Тыповы субтрапічны горны: сярэднегадавая тэмпература 11–18 °C; гадавая колькасць ападкаў — каля 2 000 мм; сярэднегадавая вільготнасць — 80 %; колькасць туманных дзён — да 120 на год. Мяккае рассеянае асвятленне і багатая вільгаць спрыяюць назапашванню амінакіслот і эфірных алеяў у лісце.
* **Глебы:** Кіслыя (pH 4,5–5,0), глыбінёй 30–90 см, на аснове выветраных кварцытаў і гранітаў. Багатыя арганічным рэчывам за кошт раскладання бамбукавай ліствы і ляснога ападу.
* **Экалогія:** Лясістасць — 96,3 %. Тунму — ядро аднаго з найлепш захаваных субтрапічных лясных масіваў Усходняй Азіі. Чайныя кусты растуць сярод дрэў, бамбукавых гаяў і папараці; спецыяльных плантацый практычна няма — гарбату збіраюць з «дзікіх» кустоў, рассеяных па горных схілах. Пестыцыды і мінеральныя ўгнаенні не прымяняюцца; экасістэма запаведніка забяспечвае натуральную абарону ад шкоднікаў. Доступ на тэрыторыю строга абмежаваны: Тунму застаецца закрытай зонай для замежных грамадзян — спадчына XIX стагоддзя, калі брытанскі «паляўнічы за раслінамі» Роберт Фарчун таемна вывез адсюль насенне і сакрэты вытворчасці чырвонай гарбаты.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Тунцзюньмэй вырабляецца па інавацыйнай бяздымнай тэхналогіі серыі Цзюньмэй, заснаванай на традыцыі Чжэн Шань Сяо Чжун, але без класічнага этапу вэнджання на хваёвых дровах. Ключавое адрозненне ад Цзінь Цзюньмэй — больш глыбокая ступень фэрмэнтацыі (да 70–80 % і больш) і праца з больш спелым лістом.

* **Збор (采摘 — cǎizhāi):** 1 пупышка + 2–3 лісты, ручны збор у ранішнія гадзіны.
* **Завяльванне (萎凋 — wěidiāo):** Камбінаванае: сонечнае (日光萎凋, rìguāng wěidiāo) — раскладванне на бамбукавых паднёсах тонкім пластом (не больш за 2 см), з перакульваннем кожныя 10–20 хвілін да мяккасці і страты бляску; затым — дазавяльванне ў памяшканні (室内萎凋, shìnèi wěidiāo) з увільготненым цёплым паветрам. «Цзюньмэй лін» фармулюе гэта як «паўцень-паўсвятло, сушым пупышкі» (半阴半阳晾芽青).
* **Скручванне (揉捻 — róuniǎn):** Па формуле «лёгка штурхаць, моцна цягнуць» (轻推重拉): пачатковае лёгкае ўздзеянне, затым узмацнёнае для фармавання тугой скруткі і вываду соку. Скручаны ліст фармуюць у шар (坨, tuó).
* **Акісленне (发酵 — fājiào):** Шар скручанага ліста накрываецца вільготнай тканінай (坨盖湿布) і вытрымліваецца пры пакаёвай тэмпературы. «Цзюньмэй лін» прадпісвае фэрмэнтацыю «на сем дзясятых» (酵七成), аднак для Тунцзюньмэй, з яго больш спелай сыравінай, ступень фэрмэнтацыі — найвышэйшая ў серыі: ліст набывае глыбокі медна-чырвоны колер, водар — насычаны, з мядовымі і фруктовымі тонамі.
* **Сушка (烘焙 — hōngbèi):** Нізкатэмпературная, бяздымная, павольная (低温无烟慢烘焙). Адсутнасць дыму — прынцыповае адрозненне ад класічнага Сяо Чжуна. Павольная сушка пры невысокай тэмпературы захоўвае тонкія араматычныя злучэнні і фармуе характэрную «мядовую» салодкасць. Строгае правіла: «не рабіць начны ліст» (切记莫做隔夜青) — увесь цыкл ад збору да сушкі завяршаецца за адзін дзень.
* **Сартаванне (分级 — fēnjí):** Выдаленне грубых чаранкоў, выраўноўванне фракцыі.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Скрутка больш буйная і друзлая, чым у Цзінь і Інь Цзюньмэй; ліст шырэйшы, з бачным раскрыццём пласцінкі. Колер — «паўжоўты, на дзевяць дзясятых чорны» (半黄九半黑): агульны тон цёмны, з асобнымі залаціста-бронзавымі ўкрапінамі ад апушанасці пупышак. Тыпсаў прыкметна менш, чым у старэйшых грэйдаў.
* **Водар сухога ліста:** Выразная мядоая салодкасць з кветкава-фруктовымі нотамі (花蜜香, huāmì xiāng). Водар больш «густы» і «цёплы», чым у Цзінь Цзюньмэй, з адценнямі запечанага батату, сухафруктаў і лёгкага карамельнага тону.
* **Водар настою:** Шматузроўневы: на першых пралівах — яркі кветкавы (архідэя, ружа), затым — фруктовы (персік, абрыкос), на фінальных — чысты мёд і салодкая выпечка. Устойлівасць водару — высокая.
* **Смак:** Паўнацелы (醇厚, chúnhòu), насычаны, з выразнай мядовай салодкасцю і доўгім «салодкім вяртаннем» (回甘, huígān). Цела настою — шчыльнейшае і «гусцейшае», чым у Цзінь Цзюньмэй. Горыч і даўкасць адсутнічаюць пры правільным заварванні. Паслясмак — доўгі, ахінаючы, з прыемным адчуваннем «прыліпання» да горла (挂喉感, guàhóu gǎn).
* **Колер настою:** Бурштынава-залацісты, празрысты, з цёплым мядовым адценнем (汤色澄黄). Больш насычаны па колеры, чым залаціста-празрысты настой Цзінь Цзюньмэй.
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Медна-чырвонае з бронзавым адлівам, лісце добра раскрытае; бачныя цэльныя парасткі «пупышка + 2–3 лісты». Тэкстура эластычная, мяккая.

**7. Хімічны Састаў:**

* **Поліфенолы:** Змест вышэйшы, чым у Цзінь Цзюньмэй, за кошт больш спелай сыравіны. У працэсе глыбокай фэрмэнтацыі значная частка катэхінаў ператвараецца ў тэафлавіны (TF) і тэарубігіны (TR), якія фармуюць насычаны колер, шчыльнае «цела» і аксаміцістую тэкстуру настою.
* **Амінакіслоты:** L-тэанін — у ўмеранай колькасці (ніжэй, чым у пупышкавага Цзінь Цзюньмэй, але дастатковай для забеспячэння мяккасці і салодкасці). Высакагорнае паходжанне і зацяненне бамбукам падтрымліваюць добры ўзровень тэаніну нават у больш спелых лістах.
* **Алкалоіды:** Кафеін (2,5–4 % сухой масы — некалькі вышэй, чым у чыста-пупышкавых грэйдаў, за кошт прысутнасці спелых лістоў), тэабрамін, тэафілін.
* **Вітаміны:** Вітамін C (часткова захоўваецца), вітаміны групы B, β-каратын.
* **Мінералы:** Калій, марганец, цынк, фтор, жалеза — тыповы набор для высакагорнай уішаньскай сыравіны на кварцытавых глебах.
* **Эфірныя алеі і лятучыя злучэнні:** Ліналол, гераніол, β-іанон, нонаналь — фармуюць характэрны кветкава-мядовы водар. Больш спелы ліст прыўносіць дадатковыя «цёплыя» ноты (мальтол, фурфурол) за кошт рэакцыі Маяра пры сушцы.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

* Мякка танізуе і павышае канцэнтрацыю за кошт сінэргіі кафеіну і L-тэаніну; танізавальны эфект — роўны, без рэзкіх пікаў.
* Аказвае антыаксідантнае дзеянне: тэафлавіны і рэшткавыя катэхіны нейтралізуюць свабодныя радыкалы і падтрымліваюць клеткавую абарону.
* Сагравае і падтрымлівае камфортнае страваванне — чырвоная гарбата аказвае мяккае, ашчаднае ўздзеянне на страўнік (暖胃, nuǎn wèi); асабліва падыходзіць для ўжывання пасля ежы.
* Спрыяе здароўю сардэчна-сасудзістай сістэмы: поліфенолы чырвонай гарбаты падтрымліваюць эластычнасць сасудаў і могуць садзейнічаць нармалізацыі артэрыяльнага ціску.
* Змяшчае фтор і поліфенолы, карысныя для здароўя паражніны рота: умацаванне эмалі і прыгнечанне карыесагенных бактэрый.
* Аказвае мяккае мачагоннае дзеянне; спрыяе вывядзенню таксінаў.
* Дапамагае зняццю стомленасці і аднаўленню пасля разумовых і фізічных нагрузак.
* Багаты мядовы водар і L-тэанін у саставе спрыяюць рэлаксацыі і зніжэнню трывожнасці.

**9. Заварванне:**

* **Тэмпература вады:** 90–100 °C. У адрозненне ад далікатнага Цзінь Цзюньмэй, Тунцзюньмэй з яго больш спелым лістом выдатна раскрываецца пры тэмпературы, блізкай да кіпення; гэта дазваляе паўней выцягнуць шчыльнае «цела» і мядовую глыбіню. Распаўсюджаная практыка сярод майстроў Тунму — заварванне крутым кіпенем.
* **Колькасць гарбаты:** 3–5 г на 100–120 мл (гунфу); 3–4 г на 200–300 мл (настойванне ў кубку або еўрапейскі стыль).
* **Посуд:** Белая фарфоравая гайвань (盖碗) 100–120 мл — дазваляе ацаніць водар і колер; фарфоравы або шкляны чайнік. Для паўсядзённага гарбатавання падыдзе і звычайны кубак з вечкам.
* **Працэс:**
  1. Прагрэйце гайвань кіпенем, зліце.
  2. Засыпце гарбату, накрыйце вечкам на 3–5 секунд — удыхніце мядовы «сухі водар».
  3. Прамыйка: хуткі праліў на 1–2 секунды, зліць (па жаданні — можна прапусціць).
  4. Першы праліў: 5–10 секунд.
  5. Наступныя пралівы: павялічвайце час на 5 секунд; пачынаючы з 6–7-га праліву — больш адчувальнае павелічэнне (да 15–20 секунд).
  6. Колькасць праліваў: 8–12 і больш — Тунцзюньмэй найбольш цягавіты пры заварванні сярод усіг грэйдаў Цзюньмэй дзякуючы больш шчыльнаму, спеламу лісту. Менавіта на позніх пралівах раскрываецца яго фірмовая глыбокая мядоая салодкасць.

**10. Захоўванне:**

Захоўваць у герметычным непразрыстым посудзе (бляшаны або керамічны слоік, вакуумны пакет з фальгаваным слоем), у сухім прахалодным месцы пры тэмпературы да 22–25 °C, далей ад прамых сонечных прамянёў і пабочных пахаў. Аптымальны тэрмін ужывання — 18–24 месяцы. Тунцзюньмэй стабільны пры захоўванні; пры акуратных умовах дапускае вылежванне да 2–3 гадоў, на працягу якіх водар змякчаецца, а смак набывае дадатковую акругласць. Захоўванне ў халадзільніку не патрабуецца.

**11. Цана і Падробкі:**

Тунцзюньмэй — найбольш даступны грэйд серыі Цзюньмэй. Калі цана кілаграма аўтэнтычнага Цзінь Цзюньмэй з Тунму дасягае дзясяткаў тысяч юаняў, дык Тунцзюньмэй (Сяо Чыгань / Да Чыгань) каштуе на парадак танней — ад некалькіх соцень да некалькіх тысяч юаняў за 500 г, у залежнасці ад канкрэтнага ўчастка збору і майстра. Тым не менш, і Тунцзюньмэй актыўна падробліваецца: з-за папулярнасці «тунмускага стылю» рынак наводнены імітацыямі з іншых раёнаў Фуцзяні (Чжэнхэ, Таньян, Цзяньоу) і нават з суседніх правінцый.

* **Як пазбегнуць падробак:**
  1. Купляйце ў вытворцаў з вёскі Тунму або ў правераных дылераў з празрыстым ланцужком паставак; ідэальна — з указаннем імя майстра-вытворцы (实名制, shímíng zhì).
  2. Вонкавы выгляд: сапраўдны Тунцзюньмэй — «паўжоўты, паўчорны» (не аднастайна чорны і не ярка-залаты); скрутка — натуральная, не ідэальна роўная; ліст — не занадта дробны (гэта не чыста-пупышкавы грэйд).
  3. Настой: бурштынава-залацісты, празрысты, з мядовым водарам і салодкім смакам без горычы і даўкасці. Мутны, цёмна-чырвоны настой або выразная горыч — прыкметы падмены.
  4. Устойлівасць: сапраўдны тунмускі Тунцзюньмэй вытрымлівае 8–12 праліваў, захоўваючы смак і водар; танныя імітацыі «пустэюць» пасля 3–4 праліваў.
  5. Падазрона нізкая цана для гарбаты з указаннем «桐木关» / «正山» — амаль напэўна падробка.

**12. Цікавыя Факты:**

* Назва «Тунцзюньмэй» практычна не выкарыстоўваецца на рознічных прылаўках. Майстар Лян Цзюньдэ першым прапанаваў перайменаванне: «Перад ім — золата і срэбра; медзь ужо не прадасі па добрай цане». Так зʼявіліся камерцыйныя імёны «Сяо Чыгань» (小赤甘 — з пупышкі + 2 лісты) і «Да Чыгань» (大赤甘 — з пупышкі + 3 больш спелыя лісты). Гэтыя назвы сталі самастойнымі таварнымі пазіцыямі.
* Згодна з «Цзюньмэй лін», з Цзюньмэй можна таксама вырабіць «Цзюньмэй бін» (骏眉冰 — замарожаны/ледзяны) і «Цзюньмэй бін» (骏眉饼 — прэсаваны ў ляпёшку). Гэтыя формы сустракаюцца вельмі рэдка і лічацца калекцыйнымі.
* На 500 г Цзінь Цзюньмэй сыходзіць 50 000–58 000 пупышак; на 500 г Тунцзюньмэй — значна менш парасткаў (кожны важыць больш). Гэта галоўная прычына цэнавага разрыву.
* Майстар-стваральнік Лян Цзюньдэ — нашчадак гарбатных рамеснікаў, які пачаў працаваць з гарбатай у 8 гадоў: яго бабуля, жанчына з бінтаванымі ступнямі, не магла мяць гарбату нагамі (традыцыйны спосаб скручвання ў Тунму) і навучыла ўнука. У 2008 годзе Лян сышоў з кампаніі «Чжэншань чае» і заснаваў уласную фабрыку «Цзюньдэ чачан» (骏德茶厂), якая стала адным з эталонных вытворцаў серыі Цзюньмэй.
* Жыхары Тунму размаўляюць на цзянсійскім дыялекце (а не на фуцзяньскім міньнань), і большасць семʼяў выводзяць свой радавод з правінцыі Цзянсі: майстар Лян Цзюньдэ, згодна з сямейнай хронікай, зʼяўляецца нашчадкам перасяленцаў з Гуйсі (贵溪, павет ля падножжа гары Лунхушань) — яго продкі перабраліся ў Тунму больш за 500 гадоў таму.

**13. Параўнанне з іншымі чырвонымі гарбатамі серыі Цзюньмэй і Сяо Чжун:**

* **Цзінь Цзюньмэй (金骏眉, Jīn Jùnméi):** Вышэйшы грэйд — чыстыя пупышкі, сабраныя на Цынмін. Настой — залаціста-празрысты, колер «цёплага бурштыну»; водар — найтанчэйшы, кветкава-мядовы з нотай ланьхуа (архідэя); смак — шаўкавісты, далікатны, з акцэнтам на салодкасць і «паветранасць». У параўнанні з ім, Тунцзюньмэй — больш «зямны», шчыльны, насычаны, з выразным «целам» і большай цягавітасцю пры заварванні.
* **Інь Цзюньмэй (银骏眉, Yín Jùnméi):** Сярэдні грэйд — 1 пупышка + 1 ліст, збор на Гуюй. Прамежкавы характар паміж паветранасцю Цзінь і паўнацеласцю Тун: водар — кветкава-фруктовы, смак — салодкі з лёгкай структураванасцю, цела — сярэдняе.
* **Чжэн Шань Сяо Чжун — традыцыйны вэнджаны (正山小种 传统烟熏):** Класічны стыль з вэнджаннем на хваёвых дровах (松烟, sōngyān). Водар — дым, лонган, сухія садавіна; смак — шчыльны, «дымна-салодкі». Тунцзюньмэй пазбаўлены дымнай ноты; яго характар — чыста-мядовы і кветкавы.
* **Чжэн Шань Сяо Чжун — бяздымны (正山小种 无烟):** Сучасная версія Сяо Чжуна без вэнджання. Па стылі бліжэй за ўсё да Тунцзюньмэй, аднак стандарт збору Сяо Чжуна — больш варыятыўны (ад пупышкі + 1–2 лісты да больш спелай сыравіны); Тунцзюньмэй жа пазіцыянуецца як частка прэміяльнай серыі з больш строгім кантролем якасці і тэхналогіі.
* **Лаоцун Хун Ча (老枞红茶, Lǎocóng Hóngchá):** Чырвоная гарбата са старых кустоў Тунму, пакрытых мохам. Валодае унікальным «цунвэй» (枞味) — «імховым» смакам з кіслявасцю і «марской» свежасцю. Тунцзюньмэй, зроблены з лаоцуна, абʼядноўвае абодва характары, але на рынку такія партыі вылучаюцца ў асобную катэгорыю.

**У заключэнне:**

Тунцзюньмэй — «народны герой» серыі Цзюньмэй: ён нясе ў сабе тую ж ДНК тунмускага тэруару — дзікія кусты цычжун, горны туман, бамбукавыя гаі, кварцытавыя глебы, — але раскрывае яе ў больш паўнацелым, насычаным і дэмакратычным фармаце. Яго мядоая глыбіня, бронзавая цяплыня і ўражваючая цягавітасць робяць яго ідэальнай паўсядзённай гарбатай для тых, хто шануе сапраўдную уішаньскую чырвоную гарбату без пераплаты за «залаты» грэйд. Паспрабуйце заварыць Тунцзюньмэй крутым кіпенем у белай фарфоравай гайвані і прасачыце, як ад праліву да праліву водар эвалюцыяніруе ад кветкавага да фруктовага і далей — да чыстага, ахінаючага мёду. Менавіта на восьмым‑дзясятым праліве Тунцзюньмэй раскрываецца ў поўнай меры — і менавіта ў гэты момант становіцца зразумела, чаму «бронза» з Тунму каштуе даражэй за «золата» з многіх іншых месцаў.