---
title: "Tīngxī lánxiāng chá"
url: https://thetea.app/be/article/tingxi-lanxiang-cha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Tīngxī lánxiāng chá (汀溪兰香茶)

**Тынсі Ланьсян Ча** (*Tīngxī lánxiāng chá*, 汀溪兰香茶) — зялёны чай чатырох вёсак воласці Тынсі (汀溪乡) павета Цзін (泾县) гарадской акругі Сюаньчэн на поўдні правінцыі Аньхой, у апісальным перакладзе «архідэйны водар Тынсі». Патрабаванні прадукту з геаграфічным указаннем называюць дзве яго тыповыя прыкметы: форму лязоў вышывальных нажніц (绣剪形) і архідэйны водар. Імя ахоўваецца сельскагаспадарчым геаграфічным указаннем з 2017 года і прызнаннем прадукту з геаграфічным указаннем з 2025 года. Гэта асобны прадукт, а не сінонім Цзінсянь Ланьсян Ча: у таго зона ў 46 вёсак, і чатыры вёскі Тынсі Ланьсяна ўваходзяць у яе.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*). Даведнік называе яго знакамітым зялёным чаем класа прагрэўных «вострых» чаёў (烘青尖茶类名优绿茶, *hōngqīng jiānchá*); тэхналогія паводле патрабаванняў — зялёная (раздзел 5).
* **Катэгорыя:** «Востры» чай павета Цзін; прадукт з геаграфічным указаннем.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Аньхой (安徽, *Ānhuī*), гарадская акруга Сюаньчэн (宣城, *Xuānchéng*), павет Цзін (泾县, *Jīngxiàn*), воласць Тынсі (汀溪, *Tīngxī*).
* **Зона аховы:** Чатыры вёскі воласці Тынсі — Дананькэн (大南坑村), Хунсін (红星村), Хунлін (红岭村) і Гаошань (高山村). Заяўнік — Чайная асацыяцыя павета Цзін (泾县茶业协会). Версія адной камерцыйнай старонкі, што чай робяць ва ўсім павеце, дакументам не пацвярджаецца.
* **Геаграфічныя каардынаты:** 30°28′40″–30°38′19″ пн. ш., 118°33′51″–118°40′12″ у. д. (межы зоны аховы).

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Перадгісторыя.** Паводле даведнікаў, «востры» чай (尖茶, *jiānchá*) — традыцыйны тавар павета. Датыроўкі разыходзяцца: адны тэксты называюць «Байюнь Ланьпянь» (白云兰片) чаем эпох Тан і Сун, другі даведнік піша, што пры Тан тут рабілі «Байюнь Ча» (白云茶), а імя «Байюнь Ланьпянь» прыводзіць па творы «白云茶赋» эпохі Кансі (康熙) дынастыі Цын.
    * **Канец Цын.** «Вострыя» чаі Тынсі і Айміня (爱民) прадавалі ў гарадах па Янцзы і партыямі вывозілі ў Паўднёва-Усходнюю Азію, ад чаго іх звалі «заморскім вострым чаем» (洋尖, *yángjiān*).
    * **Стварэнне.** Паводле даведнікаў, чай зрабілі на аснове ранейшага «вострага» чаю вышэйшага сорту пад кіраўніцтвам прафесара Чэнь Чуаня (陈椽): збор паднялі да пупышкі з адным лістом, форму давялі да лязоў нажніц, а імя далі з аглядкай на архідэйны «Байюнь Ланьпянь». Іншы даведнік называе асновай мясцовы «Тынсі Тыкуй» (汀溪提魁). Года стварэння крыніцы не называюць.
    * **2013–2014 гады.** Паводле паведамлення ўрада павета, чай два гады запар уваходзіў у правінцыйную дзясятку чайных брэндаў, самых любімых чытачамі, — адзіны з чаёў Сюаньчэна.
    * **2015 год.** Бюро тэхнічнага нагляду за якасцю правінцыі Аньхой (安徽省质量技术监督局) зацвердзіла 14 ліпеня мясцовы стандарт DB34/T 2413-2015 «Тэхнічны рэгламент вытворчасці Тынсі Ланьсян Ча» (汀溪兰香茶生产技术规程); у дзеянне ён уведзены 14 жніўня 2015 года.
    * **20 красавіка 2017 года.** Міністэрства сельскай гаспадаркі КНР зарэгістравала «汀溪兰香茶» як сельскагаспадарчы прадукт з геаграфічным указаннем.
    * **2019 год.** У Тынсі прайшло восьмае свята збору «泾县（汀溪）兰香茶».
    * **20 мая 2020 года.** Паводле даведніка, чай унесены ў агульнадзяржаўны пералік «全国名特优新农产品».
    * **9 чэрвеня 2025 года.** Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA) аб’явай № 632 прызнала яго прадуктам з геаграфічным указаннем — асобна ад Цзінсянь Ланьсян Ча, прызнанага той самай аб’явай.
* **Назва:** «Тынсі» (汀溪) — імя воласці; «ланьсян» (兰香) — «архідэйны водар»; «ча» (茶) — чай.
* **Культурнае значэнне:** Урад Сюаньчэна называе Тынсі радзімай гэтага чаю і «воласцю знакамітых чаёў» акругі, а сам чай — арганічным зялёным чаем ручной выпрацоўкі. Свята збору прасоўвае агульны павятовы брэнд «泾县兰香».

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сарты:** Патрабаванні называюць добрыя сарты накшталт «Ланьсян № 1» (兰香一号, *Lánxiāng yī hào*). Паводле даведніка асацыяцыі сельскагаспадарчых тэхналогій у пераказе, гэта мясцовая папуляцыя (当地[群体种](https://thetea.app/be/article/qunti-zhong)) і адабраныя з яе лініі; лісты з фіялетавым адценнем не бяруць.
* **Стандарт збору:** Пупышка з адным толькі пачаўшым раскрывацца лістом (一芽一叶初展); ліст адломваюць рухам рукі ўверх (提手采).
* **Час збору:** Паводле патрабаванняў збор адкрываюць у перыяд з апошняй дэкады сакавіка да свята Цынмін (清明). Адна навучальная публікацыя піша пра збор паміж Цынмінам і Гуюем (谷雨); чым тлумачыцца разыходжанне, у крыніцах не сказана.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Горы поўдня Аньхоя.
* **Клімат:** Паўночны субтрапічны мусонны, вільготны. Даведнік прыводзіць для Тынсі 15,7 °C у сярэднім за год, 246 бязмарозных дзён, 1932,4 гадзіны сонца і 1536,7 мм ападкаў; у яснае надвор’е раніцай і ўвечары тут туман, у непагадзь горы ў аблоках.
* **Глебы:** Паводле патрабаванняў — добрай структуры, пясчаністыя, добра праныкальныя, з тоўстым гумусавым слоем; арганічнага рэчыва 2–6 %, pH 5,0–6,0.
* **Догляд:** Пры рыхленні ўносяць перапрэлую арганіку — кампост, макуха, гной.
* **Вышыня вырошчвання:** Даных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Маштаб:** Даведнік мясцовых прадуктаў называе 400 га садоў і 80 т выпрацоўкі; год гэтых лічбаў не пазначаны, да чаго адносіцца плошча, не ясна.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Патрабаванні прадукту з геаграфічным указаннем задаюць такі ланцужок:

1.  **Завяльванне свежага ліста (摊放, *tānfàng*).**
2.  **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*):** Нагрэў спыняе акісленне.
3.  **Фармоўка (做形, *zuòxíng*):** Выраўноўванне (理条, *lǐtiáo*) і лёгкае прыцісканне — адсюль прамая плоская форма.
4.  **Першая сушка (初烘, *chūhōng*).**
5.  **Ахалоджванне (摊凉, *tānliáng*).**
6.  **Пераборка (捡剔, *jiǎntī*).**
7.  **Дасушка (复烘, *fùhōng*).**
8.  **Упакоўка.**

Вытворчасць апісвае і правінцыйны тэхнічны рэгламент DB34/T 2413-2015 (раздзел 2). Тэксту рэгламенту ў знойдзеных крыніцах няма, таму яго патрабаванні тут не прыводзяцца.

Тэмператур і часу аперацый у знойдзеных крыніцах няма. Адно камерцыйнае апісанне піша пра сушку на вугалях да вільготнасці 5 % і ніжэй; патрабаванні дапускаюць да 7 %.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Паводле патрабаванняў прадукту з геаграфічным указаннем.

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Форма лязоў вышывальных нажніц, прамая і распраўленая, ізумрудна-зялёная, з прыкметным ворсам (绣剪形，平直舒展，翠绿显毫).
* **Водар сухога ліста:** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Чысты і высокі, з відавочным архідэйным водарам (香气清高显兰花香).
* **Смак:** Свежы і мяккі, з салодкім вяртаннем (滋味鲜醇回甘).
* **Колер настою:** Чысты, празрысты і яркі (汤色清澈明亮); даведнікі ўдакладняюць — пяшчотна-зялёны.
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Мясістае і пяшчотнае, лісты раскрываюцца кветкай, зялёныя і бліскучыя (叶底肥嫩成朵绿亮).

**7. Хімічны Склад:**

Фізіка-хімічныя патрабаванні прадукту з геаграфічным указаннем:

| Паказчык | Норма |
| :--- | :--- |
| Вільготнасць | не больш за 7,0 % |
| Пыл | не больш за 0,5 % |
| Агульная зола | не больш за 6,5 % |
| Водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы | не менш за 37,0 % |
| Клятчатка | не больш за 14,0 % |

Патрабаванні сельскагаспадарчага ўказання адсылалі па фізіка-хімічных паказчыках і сартнасці да правінцыйнага стандарту DB34/T 1582 «Прадукт з геаграфічным указаннем Тынсі Ланьсян Ча»; яго тэксту ў знойдзеных крыніцах няма. Даных аб поліфенолах, амінакіслотах і кафеіне ў знойдзеных крыніцах таксама няма.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных даных аб дзеянні менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуда:** Шкляны стакан або белы гайвань.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуду.
    2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
    3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
    4. Піць, пакідаючы траціну настою.
    5. Даліць ваду.
    6. Два-тры паўторныя залівы.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай непразрыстай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і чужых пахаў. Архідэйны водар сыходзіць першым, таму чай лепш выпіць на працягу года.

**11. Цана і Падробкі:**

Даных аб цэнах у знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць адмысловы знак геаграфічнага ўказання «汀溪兰香茶»: права на яго зацвярджае CNIPA, спіс дапушчаных публікуецца.
    * Правяраць, што чай з чатырох вёсак воласці Тынсі.
    * Ліст — прамы, плоскі, у форме нажніц, з ворсам; не скручаны і не шарыкам.

**12. Цікавыя Факты:**

* Папулярныя тэксты тлумачаць архідэйны водар дзікімі архідэямі, якія вясной цвітуць на схілах, — гэта народнае тлумачэнне, а не даныя аналізу.
* Усе чатыры вёскі Тынсі Ланьсяна ўваходзяць у 46-вёскавую зону Цзінсянь Ланьсян Ча; абодва імёны прызнаны адной аб’явай па заяўцы адной асацыяцыі.
* Нормы двух суседзяў адрозніваюцца: у Тынсі Ланьсяна збор адкрываюць з канца сакавіка да Цынміна, пылу дапускаецца да 0,5 %, экстрактыўных рэчываў трэба не менш за 37 %; у Цзінсянь Ланьсяна збор адкрываюць з канца сакавіка да Гуюя, крошак і пылу дапускаецца да 6 %, экстрактыўных рэчываў — ад 35 %.

**13. Параўнанне з чаямі павета Цзін і суседзяў:**

* **Цзінсянь Ланьсян Ча ([泾县兰香茶](https://thetea.app/be/article/jingxian-lanxiang-cha)):** Агульны архідэйны чай павета з той самай формай нажніц; зона шырэйшая і ўключае вёскі Тынсі Ланьсяна.
* **Цзінсянь Тэ Цзянь ([泾县特尖](https://thetea.app/be/article/jingxian-te-jian)):** Прагрэўны «востры» зялёны чай таго самага павета з уласным імем.
* **Юнсі Хо Цын ([涌溪火青](https://thetea.app/be/article/yongxi-huo-qing)):** Зялёны чай павета, скачаны ў шчыльныя шарыкі.
* **Тайпін Хоу Куй ([太平猴魁](https://thetea.app/be/article/taiping-hou-kui)):** Знакаміты аньхойскі «востры» чай, плоскі і буйналісты.

**На заканчэнне:**

Тынсі Ланьсян Ча — «востры» зялёны чай чатырох горных вёсак воласці Тынсі: прамы плоскі ліст у форме лязоў вышывальных нажніц, ізумрудны колер з ворсам, чысты высокі водар з архідэйнай нотай і свежы мяккі смак з салодкім вяртаннем. Ён вырас з старога павятовага «вострага» чаю і суседнічае з шырэйшым Цзінсянь Ланьсянам, але нормы ў яго свае — раней тэрмін адкрыцця збору і стражэйшы допуск па пыле.