--- title: "Téngchōng lǜchá" url: https://thetea.app/be/article/tengchong-lucha lang: be updated: 2026-10-04 source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app) --- # Téngchōng lǜchá (腾冲绿茶) **Тэнчун Люйча** (*Téngchōng lǜchá*, 腾冲绿茶) — зялёны чай гарадскога павета Тэнчун (腾冲市) гарадской акругі Баошань на захадзе правінцыі Юньнань, ля мяжы з М’янмай. Імя — адзін з пяці геаграфічных сертыфікацыйных знакаў, якія Тэнчун, паводле паведамлення мясцовых улад, зарэгістраваў у 2016 годзе па пяці класах чаю. **1. Класіфікацыя і Паходжанне:** * **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*). Клас пазначаны ў імені, якое стаіць у шэрагу пяці знакаў па класах — 绿茶, 红茶, 乌龙茶, 黑茶, 白茶, — і пацверджаны апісаннем знака: усе яго прадукты зялёныя. * **Катэгорыя:** Юньнаньскі зялёны чай; геаграфічны сертыфікацыйны знак з серыі «腾冲茶». * **Прадукты знака:** Абсмажаны (炒青, *chǎoqīng*), высушаны гарачым паветрам (烘青, *hōngqīng*) і сонечны ([晒青](https://thetea.app/be/article/shai-qing), *shàiqīng*) зялёны чай, кожны ў двух відах — неапрацаваны чай (毛茶, *máochá*) і рафінаваны (精制茶, *jīngzhìchá*). Такі падзел быў і ў нацыянальным стандарце буйналіставага зялёнага чаю GB/T 14456.2-2008; рэдакцыя 2018 года, паводле яе прадмовы, ад яго адмовілася. * **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Юньнань (云南, *Yúnnán*), гарадская акруга Баошань (保山, *Bǎoshān*), гарадскі павет Тэнчун (腾冲, *Téngchōng*). * **Зона знака:** Паводле зводнай базы геаграфічных указанняў «地理标志特产大全», уся цяперашняя адміністрацыйная тэрыторыя павета Тэнчун (腾冲县现辖行政区域). Правілаў знака я не знайшоў; заяўку на ўсе пяць знакаў серыі, паводле даных павятовага чайнага ўпраўлення, падала чайная асацыяцыя Тэнчуна. * **Геаграфічныя каардынаты:** Каля 25,0° пн. ш. і 98,5° у. д. **2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:** * **Гісторыя:** * **Пачатак.** Паводле павятовай публікацыі 2014 года, чай у Тэнчуне саджаюць з гадоў Хун’у (洪武) дынастыі Мін (明). * **1912–1921.** Паводле публікацыі на сайце ўрада Тэнчуна (2021), Фэн Чжэньго (封镇国), які з 1912 года служыў інспектарам у Сяомэнтуне (小猛统) па суседстве з чайным Мэнку (勐库), закупіў больш за 12 тыс. цзіняў мэнкускіх чайных насення і высадзіў іх каля роднай вёскі Цуаньлун (窜龙村), а пазней раздаваў насенне па воласцях разам з настаўленнем па пасадцы. Публікацыя называе яго пачынальнікам садовага чаяводства ў даліне ракі Лунчуаньцзян (龙川江). Павятовая публікацыя 2014 года адносіць завоз насення да 1920-х гадоў. * **1941–1942.** Паводле той жа публікацыі 2021 года, 30 студзеня 1941 года ў павеце адкрыліся курсы чаяводства, куды запісалася больш за сто вучняў; сярод выкладчыкаў быў запрошаны спецыяліст па чаі Лу Ін (陆溁). Сын Фэн Чжэньго, Фэн Вэйдэ (封维德), звёў вопыт двух пакаленняў у дапаможнік «Чжун ча цянь шо» (《种茶浅说》) — «Коратка пра вырошчванне чаю»; Лу Ін яго прагледзеў і напісаў прадмову. У маі 1942 года Тэнчун занялі японскія войскі, і курсы распусцілі. * **2015–2016.** Паводле даных павятовага чайнага ўпраўлення, у 2015 годзе чайная асацыяцыя Тэнчуна падала заяўку на пяць знакаў па класах чаю; паводле паведамлення ўрада, у 2016 годзе знакі зарэгістраваны, сярод іх 腾冲绿茶. * **2019.** Знак — у правінцыйным пераліку геаграфічных знакаў Юньнані на 28 снежня 2019 года (радок 66). * **2024.** Упраўленне сельскай гаспадаркі паведамляла пра пяць геаграфічных сертыфікацыйных знакаў на чай у павеце. * **Назва:** 腾冲 (*Téngchōng*) — імя гарадскога павета, раней Тэн’юэ (腾越); 绿茶 (*lǜchá*) — зялёны чай. * **Могача.** Могача (磨锅茶, *móguōchá*) — мясцовы тэнчунскі чай. Паводле адказу гарадскога ўпраўлення сельскай гаспадаркі (2024), на конкурсах 2023 года могача судзілі асобнай ад зялёнага чаю катэгорыяй, а план развіцця галіны на 2023–2025 гады ставіць задачу адзінага брэнда «磨锅茶» з ухілам на ахову геаграфічнага ўказання. Паводле нарыса на сайце ўрада Тэнчуна (2025), у воласці Пучуань (蒲川) марку могача зарэгістравалі ў 1994 годзе, і з таго часу яго там робяць многія. Да якога класа адносіцца могача і як ён суадносіцца са знакам «腾冲绿茶», крыніцы не гавораць. **3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:** * **Сорт / Культывар:** У апісанні знака не названы. Паводле ўпраўлення сельскай гаспадаркі, у 2023 годзе ў павеце было больш за 50 тыс. му папуляцыі 云南群体大[叶种](https://thetea.app/be/article/qiaomuguanmu) (*Yúnnán qúntǐ dàyèzhǒng*), 64 тыс. му клонавага сорту 云抗10号 (*Yúnkàng shí hào*) і 47 тыс. му супольнасцей старых чайных дрэў (1 му — каля 667 м²). На 2024 год упраўленне сельскай гаспадаркі рэкамендавала з чайных сартоў два — [紫娟](https://thetea.app/be/article/ziya-zijuan-puer) (*Zǐjuān*) і 佛香3号 (*Fóxiāng sān hào*). Што з гэтага ідзе на зялёны чай, крыніцы не гавораць. * **Сыравіна:** Рафінаваны абсмажаны чай паводле апісання знака — адзіночныя пупышкі, гэта значыць самая пяшчотная сыравіна. У неапрацаваным чаі «сустракаюцца пяшчотныя сцябліны». Стандарту збору я не знайшоў. * **Час збору:** Даных у знойдзеных крыніцах няма. **4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:** * **Рэгіён:** Захад Юньнані, каля хрыбта Гаалігуншань (高黎贡山). Паводле даных урада Тэнчуна, мяжа павета з М’янмай — 150 км. * **Клімат і глебы:** Тэнчун вядомы вулканамі. Паводле павятовай публікацыі 2014 года, клімат тут трапічны мусонны, сярэднегадавая тэмпература — 14,9 °C, ападкаў — 1400–1700 мм у год, а чай расце на вулканічных лававых плато, на ўрадлівых вулканічных попелавых глебах. Гэта апісанне павета, а не патрабаванні знака. * **Вышыня вырошчвання:** Для зоны знака даных няма. Паводле павятовай публікацыі 2014 года, вышыні ў Тэнчуне — ад 930 да 3780 м. **5. Тэхналогія Вытворчасці:** Тэхналогіі гэтага чаю і яе параметраў у знойдзеных крыніцах няма. Зялёны чай звычайна робяць так: 1. **Раскладванне свежага ліста (摊放, *tānfàng*).** 2. **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*):** Нагрэў спыняе акісленне. 3. **Скручванне (揉捻, *róuniǎn*).** 4. **Сушка (干燥, *gānzào*):** У катле — абсмажаны чай, гарачым паветрам — хунцын, на сонцы — шайцын. Неапрацаваны чай затым сартуюць і дапрацоўваюць у рафінаваны. Гэта агульная схема класа, а не апісанне тэхналогіі Тэнчун Люйча. **6. Арганалептычныя Характарыстыкі:** Воблік — паводле апісання знака ў зводнай базе геаграфічных указанняў; ніжэй галоўнае з шасці апісанняў. * **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Абсмажаны неапрацаваны — шчыльны, цяжкі, з вострымі кончыкамі, шэра-зялёны і свежы (灰绿鲜润); абсмажаны рафінаваны — адзіночныя прамыя пупышкі, суцэльна пакрытыя серабрыстым пухам (单芽紧直…银毫满坡). Хунцын — мясісты, з кончыкамі, зялёны і алеісты, з пухам. Шайцын — мясісты, цёмна-зялёны, у рафінаванага пуху «асабліва многа» (白毫特多). * **Арамат сухога ліста:** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма. * **Арамат настою:** Чысты высокі стойкі (清高持久) у абсмажанага неапрацаванага, стойкі арамат пяшчотнага ліста (嫩香持久) у рафінаванага, густы арамат пяшчотнага ліста ў хунцына, чысты (清香) у шайцына. * **Смак:** Насычаны, свежы і бадзёры (浓鲜爽) у абсмажанага, свежы, бадзёры і мяккі (鲜爽浓醇) у хунцына, насычаны і мяккі (浓醇) або мяккі і поўны (醇厚爽口) у шайцына. * **Колер настою:** Жоўта-зялёны і празрысты (黄绿明亮) амаль ва ўсіх відаў; у рафінаванага абсмажанага — зялёны і яркі (绿亮). * **Чайнае дно (завараны ліст):** Мясістае, пяшчотнае і мяккае, жоўта-зялёнае і яркае; у рафінаванага абсмажанага — пяшчотна-зялёнае; у шайцына — з пупышкамі. У апісанні сонечнага неапрацаванага чаю ў базе дзве відавочныя памылкі друку; сэнс адноўлены па суседніх апісаннях. **7. Хімічны Склад:** Фізіка-хімічных даных у знойдзеных крыніцах няма. **8. Карысныя Ўласцівасці:** Правераных даных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма. **9. Заварванне:** Практыка класа для зялёнага чаю. * **Тэмпература вады:** 80–85 °C. * **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл. * **Посуд:** Шкляная шклянка або белая гайвань. * **Працэс:** Прагрэць посуд, наліць ваду па сценцы; першы настой — праз 40–60 секунд; піць, пакідаючы частку настою, і даліваць ваду; два-тры паўторныя залівы. **10. Захоўванне:** Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года. **11. Цана і Падробкі:** Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма. * **Як пазбегнуць падробак:** * Шукаць геаграфічны сертыфікацыйны знак «腾冲绿茶»; паводле зводнай базы геаграфічных указанняў, яго нумар — 17175323. * Правяраць, што вытворца з Тэнчуна. * Не блытаць знак з чатырма суседнімі знакамі серыі: у кожнага класа свой. **12. Цікавыя Факты:** * Паводле павятовай публікацыі 2014 года, перапіс налічыў у Тэнчуне 115 мясцовых рэсурсаў чайнага куста, і спецыялісты называлі павет «скарбніцай сартоў». * Адна з тэнчунскіх кампаній — сярод складальнікаў нацыянальнага стандарту буйналіставага зялёнага чаю GB/T 14456.2-2018. * Паводле нарыса на сайце ўрада Тэнчуна (2025), у воласці Пучуань каля агменю п’юць «грымотны чай» (雷响茶); як яго рыхтуюць, нарыс не апісвае. **13. Параўнанне з іншымі юньнаньскімі зялёнымі чаямі:** * **Юньнань Люйча ([云南绿茶](https://thetea.app/be/article/yunnan-lucha)):** Агляд юньнаньскага зялёнага чаю ўсіх трох спосабаў сушкі. * **Хуэйлун Люйча ([回龙绿茶](https://thetea.app/be/article/huilong-lucha)):** Зялёны чай суседняга павета Лянхэ акругі Дэхун. * **Дэхун Гушу Люйча ([德宏古树绿茶](https://thetea.app/be/article/dehong-gushu-lucha)):** Зялёны чай са старых дрэў суседняй акругі Дэхун. * **Наньцзянь Люйча ([南涧绿茶](https://thetea.app/be/article/nanjian-lucha)):** Зялёны чай са знакам павета Наньцзянь акругі Далі. * **Тэнчун Хунча ([腾冲红茶](https://thetea.app/be/article/tengchong-hongcha)):** Суседні знак той жа серыі — чырвоны чай. **У заключэнне:** Тэнчун Люйча — зялёны чай вулканічнага краю каля хрыбта Гаалігуншань. Знак 2016 года ахоплівае ўсе тры спосабы сушкі, ад неапрацаванага чаю да пупышак у серабрыстым пуху, з жоўта-зялёным настоем і свежым насычаным смакам. Правілаў знака і тэхналогіі знойдзеныя крыніцы не называюць, а як са знакам суадносіцца мясцовы могача, застаецца адкрытым.