---
title: "Táoyuán dàyè chá"
url: https://thetea.app/be/article/taoyuan-daye-cha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Táoyuán dàyè chá (桃源大叶茶)

**Тааюань Дае Ча** (*Táoyuán dàyè chá*, 桃源大叶茶) — «буйналісты чай Тааюаня»: імя мясцовага сорту чайнага куста і чаю з яго ў павеце Тааюань (桃源县) гарадской акругі Чандэ на паўночным захадзе правінцыі Хунань. Пачатак сорту даў адзін дзікарослы куст, знойдзены ў 1969 годзе ў гарах воласці Тайпінпу; праз больш як дваццаць гадоў адбору і размнажэння ён стаў правінцыйным сортам «桃源大叶». Пад гэтым імем робяць зялёныя чаі — пупышкавы, маацзянь і ліставы, — а сам сорт ідзе і на чырвоны, і на цёмны чай. Таму найменне абазначае не клас, а сорт і месца. З канца 2000-х яго ахоўвае геаграфічны сертыфікацыйны знак.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Не адзін клас. Даведачныя апісанні дзеляць прадукцыю на тры лініі — 桃源大叶芽茶 (пупышкавы чай), 桃源大叶[毛尖](https://thetea.app/be/article/mao-jian) (маацзянь) і 桃源大叶绿茶 (зялёны чай); знак выдадзены на тавар «茶叶» — «чай» без указання класа. Сорт выкарыстоўваюць і для чырвонага чаю, і як сыравіну для цёмнага.
* **Катэгорыя:** Чай мясцовага буйналістага сорту; геаграфічны сертыфікацыйны знак.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Хунань (湖南, *Húnán*), гарадская акруга Чандэ (常德, *Chángdé*), павет Тааюань (桃源县, *Táoyuán Xiàn*). Радзіма сорту — воласць Тайпінпу (太平铺乡).
* **Зона:** Пазначаны адміністрацыйны адрас уладальніка знака; юрыдычную мяжу зоны вытворчасці я не правяраў.
* **Рэжым аховы:** Геаграфічны сертыфікацыйны знак **№ 6230496**, тавар — 茶叶; уладальнік — Чайная галіновая асацыяцыя павета Тааюань (桃源县茶叶产业协会). Знак ёсць у спісе зарэгістраваных геаграфічных указанняў Дзяржаўнага ўпраўлення прамысловасці і гандлю і ў пераліку геаграфічных указанняў урада Хунані 2024 года.
* **Геаграфічныя каардынаты:** Павет Тааюань — каля 28,9° пн. ш. і 111,5° у. д.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Старажытны чай Уліна.** Мясцовыя матэрыялы прыводзяць радок з «Запісак аб землях Цзінчжоу» (荆州土地记) эпохі Заходняя Цзінь: «чай нараджаецца ва ўсіх сямі паветах Уліна, і ён найлепшы»; Тааюань адносяць да гэтых сямі паветаў.
    * **1969 — знаходка.** У гарах воласці Тайпінпу, каля месца Луцзячун (陆家冲), знайшлі дзікарослы буйналісты куст. Мясцовыя тэксты называюць яго тысячагадовым; узрост нічым не пацверджаны.
    * **1970–1980-я — адбор.** Куст адбіралі і размнажалі. Адзін даведнік датуе селекцыйную працу 1976–1992 гадамі і называе выканаўцамі павятовую станцыю чайных сартоў і чайны інстытут Хунаньскага сельскагаспадарчага ўніверсітэта.
    * **1989.** Сорт прайшоў правінцыйную навуковую экспертызу.
    * **1992.** Правінцыйная камісія па сартах сельскагаспадарчых культур зацвердзіла сорт пад імем «桃源大叶».
    * **2005.** Выйшаў правінцыйны стандарт DB43/272-2005 «桃源大叶茶».
    * **Канец 2000-х.** Знак № 6230496 значыцца ў спісе зарэгістраваных геаграфічных указанняў на 2009 год.
* **Назва:**
    * «Тааюань» (桃源) — «выток персікаў», імя павета; яно адсылае да «Персікавай крыніцы» Таа Юаньміна.
    * «Дае» (大叶, *dàyè*) — «буйны ліст», паводле галоўнай рысы сорту.
    * «Ча» (茶, *chá*) — «чай».
* **Культурнае значэнне:** Для Тааюаня гэта сорт, які вырас з аднаго куста ў галіну павета, і адначасова імя чаю. Мясцовыя тэксты паўтараюць пра яго хвалебную формулу «формай сапернічае з лунцзінам, водарам пераўзыходзіць білачунь, смакам спрачаецца з маафэнам» (形赛龙井，香高碧螺，味斗[毛峰](https://thetea.app/be/article/maofengcha)) — гэта пахвала, а не апісанне.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт:** **桃源大叶** (*Táoyuán dàyè*) — мясцовы буйналісты сорт, адабраны з аднаго дзікарослага куста.
* **Куст:** Паводле даведачных апісанняў — з паўраскідзістай кронай; галіны тоўстыя і даволі рэдкія.
* **Ліст:** Буйны, мяккі, эліптычны. Аб колеры крыніцы разыходзяцца: адны называюць ліст цёмна-зялёным, другая — жоўта-зялёным і бліскучым.
* **Парасткі:** Тоўстыя; пупышка буйная, апушаная. Адзін даведнік апісвае парастак як зялёны з пурпурна-чырвоным адценнем і прыводзіць вагу ста парасткаў «пупышка і тры лісты» — 103,0 г.
* **Тэрміны:** Вясновыя пупышкі кранаюцца, паводле таго ж даведніка, у сярэдзіне сакавіка.
* **Уласцівасці:** Ураджайнасць апісваюць па-рознаму: даведнік аб сорце называе яе сярэдняй, мясцовыя тэксты — высокай. Устойлівасць да холаду і засухі — добрая.
* **Стандарт збору:** Для трох ліній у знойдзеных крыніцах не прыведзены.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Горы павета Тааюань, дзе, паводле мясцовых апісанняў, сыходзяцца хрыбты Сюэфэншань (雪峰山) і Уліншань (武陵山). Мясцовыя тэксты называюць чайным цэнтрам пасёлак Чааньпу (茶庵铺) у глыбіні масіву Уюньцзе (乌云界); праз пасёлак цячэ рэчка Іваньсі (夷望溪).
* **Клімат:** Паводле мясцовага апісання — вільготны мусонны, пераходны ад сярэдніх субтропікаў да паўночных; мяккі, з вялікай колькасцю вады.
* **Вышыня вырошчвання:** Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Глебы:** У мясцовых апісаннях — друзлыя і ўрадлівыя; дакладнага тыпу ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Распаўсюджванне сорту:** Мясцовы тэкст піша, што сорт расце ў пятнаццаці паветах і гарадах трох правінцый на поўдзень ад Янцзы. Плошчы садоў пад сортам у самім Тааюані ў знойдзеных крыніцах без атрыбуцыі не прыводзяцца.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Асобнай тэхналогіі для кожнай з трох ліній — пупышкавага чаю, маацзяня і ліставога зялёнага — у знойдзеных крыніцах няма. Ніжэй — агульная схема класа для зялёнага чаю, а не апісанне тэхналогіі Тааюань Дае Ча.

* **Збор (采摘 — *cǎizhāi*):** Маладыя пупышкі і лісце; для пупышкавага чаю — толькі пупышкі.
* **Засціланне (摊放 — *tānfàng*):** Ліст раскладваюць тонкім слоем, каб сышла частка вільгаці.
* **Фіксацыя (杀青 — *shāqīng*):** Нагрэў спыняе акісленне.
* **Скручванне (揉捻 — *róuniǎn*):** Для маацзяня — у тонкія жгуцікі.
* **Сушка (干燥 — *gānzào*).**

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Апісанняў аблічча кожнай з трох ліній у знойдзеных крыніцах няма. Даведнік аб сорце дае кароткую ацэнку зялёнага чаю з яго — «водар чысты, смак насычаны і бадзёры» (香气清纯、滋味浓爽); чырвоны дробнены чай з сорту ён называе асабліва ўдалым.

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар сухога ліста:** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Для зялёнага чаю з сорту — чысты (清纯).
* **Смак:** Для зялёнага чаю з сорту — насычаны і бадзёры (浓爽). Мясцовыя тэксты падкрэсліваюць, што чай вытрымлівае шмат заліваў.
* **Колер настою:** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.

**7. Хімічны Склад:**

Лічбы ў знойдзеных крыніцах разыходзяцца, таму прыводжу іх з указаннем, адкуль яны.

| Паказчык | Дадзеныя | Адкуль |
| :--- | :--- | :--- |
| Экстрактыўныя рэчывы | 44,18 % | сярэдняе па прапараных узорах вясны, лета і восені 1987–1989 гадоў |
| Поліфенолы | 31,69 % | вымярэнне 1991 года |
| Экстрактыўныя рэчывы | да 49 % | мясцовы тэкст без указання метаду |
| Поліфенолы | 34 % | той жа мясцовы тэкст |
| Амінакіслоты | 4,69 % | той жа мясцовы тэкст |

Першыя два радкі прыводзіць публікацыя статыстычнага ўпраўлення Хунані аб сорце. Гэта дадзеныя аб сыравіне сорту, а не паказчыкі гатовага чаю па стандарце. Крыніцы сыходзяцца ў адным: сорт багаты экстрактыўнымі рэчывамі і поліфеноламі.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных дадзеных аб дзеянні менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю — да яе адносяцца ўсе тры лініі знака.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C; для пупышкавага чаю — бліжэй да 80 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Шкляны стакан або белы гайвань.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
    3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
    4. Піць, пакідаючы частку настою.
    5. Даліць ваду.
    6. Тры-чатыры паўторныя залівы; крыніцы адзначаюць, што чай з гэтага сорту вытрымлівае шмат заліваў.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; лепш выпіць на працягу года.

**11. Цана і Падробкі:**

Дадзеных аб цэнах у знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць на ўпакоўцы геаграфічны сертыфікацыйны знак № 6230496.
    * Правяраць, што вытворца з павета Тааюань.
    * Памятаць, што імя сорту не гарантуе паходжання: сорт распаўсюджаны далёка за межамі павета, а знак — толькі за чаем з Тааюаня.
    * Удакладняць, якая з трох ліній у пачку — пупышкавы чай, маацзянь ці ліставы зялёны.

**12. Цікавыя Факты:**

* Увесь сорт вядзе пачатак ад аднаго дзікарослага куста, знойдзенага ў 1969 годзе.
* Ад знаходкі да зацвярджэння сорту прайшло больш за дваццаць гадоў.
* Імя павета адсылае да «Персікавай крыніцы» — апавядання Таа Юаньміна пра схаваную ад свету даліну.
* Акрамя гэтага знака, у павета ёсць асобнае найменне для чырвонага чаю — [桃源红茶](https://thetea.app/be/article/taoyuan-hongcha).

**13. Параўнанне з іншымі хунаньскімі чаямі:**

* **Шымэнь Інь Фэн ([石门银峰](https://thetea.app/be/article/shimen-yin-feng)):** Зялёны чай павета Шымэнь той жа акругі Чандэ; яго імя, у адрозненне ад Тааюань Дае, не называе сорт.
* **Гучжан Маа Цзянь ([古丈毛尖](https://thetea.app/be/article/guzhang-mao-jian)):** Хунаньскі зялёны маацзянь з Сянсі — для параўнання з маацзянем з буйналістага сорту.
* **Юэянскі жоўты чай ([岳阳黄茶](https://thetea.app/be/article/yueyang-huangcha)):** Артыкул корпуса называе Тааюань Дае сярод сартоў, з якіх робяць жоўты буйналісты чай.
* **Аньхуа Хэй Ча ([安化黑茶](https://thetea.app/be/article/anhua-heicha)):** Цёмны чай Аньхуа; мясцовы тэкст аб сорце называе Тааюань Дае каштоўнай сыравінай для чырвонага і цёмнага чаю і звязвае яго з аньхуаскім цёмным чаем.

**У заключэнне:**

Тааюань Дае Ча — рэдкі выпадак, калі імя чаю супадае з імем сорту. Адзін дзікарослы куст, знойдзены ў 1969 годзе, стаў правінцыйным сортам з буйным мяккім лістом і тоўстымі апушаннымі парасткамі, багатымі экстрактыўнымі рэчывамі, а затым — знакам, пад якім павет робіць пупышкавы чай, маацзянь і ліставы зялёны. Апісанняў аблічча ў кожнай лініі пакуль мала, затое гісторыя сорту прасочана ад знаходкі да зацвярджэння.