---
title: "Tàishān lǜchá"
url: https://thetea.app/be/article/taishan-lucha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Tàishān lǜchá (泰山绿茶)

**Тайшань Люйча** (*Tàishān lǜchá*, 泰山绿茶) — зялёны чай гарадской акругі Тайань (泰安市) правінцыі Шаньдун, каля гары Тайшань, адзін з самых паўночных чаёў Кітая. Чай у Тайані п'юць з танскіх часоў, а вырошчваюць толькі з сярэдзіны XX стагоддзя. У 2012 годзе імя зарэгістравана як сельскагаспадарчы прадукт з геаграфічным указаннем, у 2025-м прызнана прадуктам з геаграфічным указаннем абвяшчэннем № 646; зона — уся акруга.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*), неферментаваны; клас названы ў імені.
* **Катэгорыя:** Паўночны зялёны чай Шаньдуна; прадукт з геаграфічным указаннем.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Шаньдун (山东, *Shāndōng*), гарадская акруга Тайань (泰安, *Tài'ān*).
* **Зона аховы:** «Цяперашняя адміністрацыйная тэрыторыя гарадской акругі Тайань» з каардынатнай рамкай 116°02′–117°59′ у. д. і 35°38′–36°28′ пн. ш. Адміністрацыйная мяжа змяняецца разам з дзяленнем акругі, рамка зададзена жорстка. Заяўнік — Тайаньская чайная асацыяцыя «Тайшань» (泰安市泰山茶叶协会).
* **Вышыня:** Паводле даведачнага апісання сельскагаспадарчай рэгістрацыі 2012 года — 200–800 м. У патрабаваннях 2025 года вышыні няма.
* **Геаграфічныя каардынаты:** Цэнтр акругі — каля 36,2° пн. ш. і 117,1° у. д.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Чаяпіццё раней за чай.** Мясцовыя апісанні пачынаюць з танскага сачынення «封氏闻见记» (у тайаньскіх тэкстах — «封氏闻见录»): у гады Кайюань (713–741) у манастыры Лін'яньсы (灵岩寺) на Тайшані настаўнік школы чань дазволіў вучням піць чай, каб не спаць падчас медытацыі, і звычай разышоўся ўсюды.
    * **1952.** Паводле даведачнага апісання са спасылкай на правінцыйны летапіс гандлю, насенне чаю прывезлі з поўдня і пасадзілі на гары Цулайшань (徂徕山), але выжылі толькі дзве-тры курціны.
    * **1960–1970-я.** У правінцыйнай праграме «南茶北引» — «перанесці паўднёвы чай на поўнач» — Тайань адным з першых дабіўся прыжывальнасці; у 1970-я галіна перажыла першы ўздым. Кусты тых гадоў, паводле таго ж апісання, у Інтааюані (樱桃园) і Дагуаньчжуані (大官庄) даюць ліст дагэтуль.
    * **2010.** Паводле даведачнага апісання, больш за 13 тыс. му садоў і 226 т чаю, у асноўным зялёнага; з гэтага года патроху робяць і чырвоны.
    * **2012.** Міністэрства сельскай гаспадаркі зарэгістравала імя як сельскагаспадарчы прадукт з геаграфічным указаннем — паводле даведачнага апісання, у кастрычніку; нумар AGI01027.
    * **2025.** Абвяшчэннем № 646 ад 23 верасня Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці прызнала 870 прадуктаў з геаграфічным указаннем; Тайшань Люйча — радок 259 дадатку. Разам з ім, паводле паведамлення аб працы рынкавага нагляду Тайаня, у новы рэжым перайшлі яшчэ дзесяць сельскагаспадарчых прадуктаў акругі.
    * **2026.** Паводле паведамлення асацыяцыі, правінцыйныя стандарты «Прадукт з геаграфічным указаннем. Тайшань Люйча» і «… Тайшань Хунча» ўнесены ў першую чаргу плана мясцовых стандартаў; абмеркаванне доўжылася да 26 чэрвеня.
* **Назва:** «Тайшань» (泰山) — гара Тайшань; «люйча» (绿茶) — «зялёны чай».
* **Гандлёвыя імёны:** Адно з іх — «女儿茶», «даччыны чай»; навучальная падборка знакамітых чаёў называе «[泰山女儿茶](https://thetea.app/be/article/taishan-nu-er-cha)» гісторыка-культурным знакамітым чаем Шаньдуна. Даведачнае апісанне называе сярод зарэгістраваных марак «金女儿», «女儿茶», «岱宗女儿茶» і «五岳独尊»; гэта гандлёвыя маркі, а не знак аховы.
* **Культурнае значэнне:** Асацыяцыя будуе «сямейства» імя «泰山茶» з трох частак — сертыфікацыйны знак «泰山茶» і два прадукты з геаграфічным указаннем, зялёны і чырвоны — і апісвае галіну так: «зялёны галоўны, чырвоны ў дапамогу».

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Гатункі / Культывары:** Аснова — насенныя папуляцыі: 黄山[群体种](https://thetea.app/be/article/qunti-zhong) (*Huángshān qúntǐzhǒng*), 祁门褚[叶种](https://thetea.app/be/article/qiaomuguanmu), 福鼎大白 (*Fúdǐng dàbái*) і 淳安鸠坑种 (*Chún'ān jiūkēngzhǒng*). Дапаможныя — клонавыя гатункі: 舒茶早 (*Shūcházǎo*), 金寨1号, мясцовы 泰山罗汉茶 (*Tàishān luóhànchá*), 迎霜 (*Yíngshuāng*), 白毫早 (*Báiháozǎo*), 平阳特早 (*Píngyáng tèzǎo*) і [安吉白茶](https://thetea.app/be/article/anji-baicha) (*Ānjí báichá*). Іерогліф 褚 стаіць у дакуменце; цымэньскі гатунак звычайна пішуць 槠叶种.
* **Збор і стандарт збору:** Не зададзены. Патрабаванні гавораць толькі пра свежы ліст: свежы, чысты, без прымешак, без слядоў хвароб і шкоднікаў.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Горы і перадгор'і Тайшаня ў цэнтры Шаньдуна. Даведачнае апісанне называе Тайань «умоўна прыдатнай» для чаю вобласцю (次适宜): чай расце тут на паўночнай мяжы.
* **Участак:** Паводле патрабаванняў — абароненыя ад ветру сонечныя паўсхілы, дзе можна паліць у засуху і адвесці ваду ў дажджы; глеба і вада без забруджванняў, удалечыні ад заводаў і шахт.
* **Глебы:** Галоўным чынам бурыя лясныя (棕壤), pH каля 6,5, глыбокія і друзлыя.
* **Клімат:** Паводле навучальнай падборкі, сярэднегадавая тэмпература ў Тайані 12,9 °C, сонечнага ззяння 2627,1 гадзіны ў год, бязмарозны перыяд 195 дзён.
* **Апрацоўка глебы:** Патрабаванні задаюць тры прыёмы: дробнае рыхленне з угнаеннем у канцы сакавіка — пачатку красавіка на 5–10 см; сярэдняе рыхленне з праполкай пасля вясновага збору, у канцы мая — пачатку чэрвеня, на 10–15 см; глыбокае ўзворванне з асноўным угнаеннем каля сезона Байлу (白露) на 15–20 см.
* **Плошча:** 13 тыс. му ў 2010 годзе; больш за 50 тыс. му ва ўсяго «泰山茶» — паводле паведамлення «Дачжун ван» (2025); больш за 1600 т сухога чаю ў год — паводле паведамлення асацыяцыі (2026).

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Патрабаванні аховы крокаў апрацоўкі не апісваюць. Для зялёнага чаю звычайная паслядоўнасць такая:

1.  **Завяльванне (摊放, *tānfàng*):** Сыходзіць частка вільгаці.
2.  **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*):** Нагрэў спыняе акісленне.
3.  **Скручванне (揉捻, *róuniǎn*):** Ліст набывае форму.
4.  **Сушка (干燥, *gānzào*):** Закмацоўвае форму і водар.

Гэта агульная схема класа, а не апісанне тэхналогіі Тайшань Люйча. Адна з мясцовых фірмаў, паводле паведамлення прэсы, дзеліць свой зялёны чай па водары на «чысты», «каштанавы», «рысавага адвару» і «кветкавы».

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Патрабаванні 2025 года даюць аблічча адным радком без назваў паказчыкаў: «生卷曲细紧、匀整、匀净、鲜绿油润、栗香纯正、绿明亮、鲜爽醇厚、细嫩绿亮一级». Падобна, гэта табліца, разгорнутая ў тэкст: словы ідуць у звычайным парадку паказчыкаў, а «一级» у канцы значыць «першы гатунак». Разбор ніжэй — маё прачытанне радка.

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Скручаны, тонкі і шчыльны, роўны, чысты, свежага зялёнага колеру з алейным бляскам (卷曲细紧、匀整、匀净、鲜绿油润).
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Чысты каштанавы (栗香纯正).
* **Смак:** Свежы, бадзёры і насычаны (鲜爽醇厚).
* **Колер настою:** Зялёны, яркі (绿明亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Тонкі, пяшчотны, зялёны і яркі (细嫩绿亮).

Даведачнае апісанне дадае, што ліст тоўсты і трымае шмат заліванняў.

**7. Хімічны Склад:**

Фізіка-хімічных патрабаванняў у дакуменце аховы няма — толькі адсылка да агульных нормаў бяспекі. Правінцыйны стандарт, паводле паведамлення асацыяцыі, павінен дадаць фізіка-хімічныя паказчыкі; яго тэксту ў знойдзеных крыніцах няма.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных даных аб дзеянні менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Шкляная шклянка або белы гайвань.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
    3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
    4. Піць, пакідаючы частку настою.
    5. Даліць ваду.
    6. Два-тры паўторныя заліванні.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; выпіць на працягу года.

**11. Цана і Падробкі:**

Даных аб цэнах у знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання: яго выдаюць вытворцам з зоны са сцвярджэння дзяржаўнага ўпраўлення.
    * Глядзець на знак «泰山茶»: на 2026 год, паводле паведамлення асацыяцыі, ім карыстаюцца 24 арганізацыі.
    * Не прымаць «女儿茶» і іншыя імёны на ўпакоўцы за знак аховы.
    * Не блытаць з Тайшань Хун Ча ([台山红茶](https://thetea.app/be/article/taishan-hongcha)) з Гуандуна: іерогліфы і тоны розныя — 台山 *Táishān* супраць 泰山 *Tàishān*.

**12. Цікавыя Факты:**

* У патрабаваннях аховы няма ні тэрмінаў збору, ні крокаў апрацоўкі, затое глыбіня рыхлення глебы зададзена да сантыметра.
* Сярод гатункаў аховы ёсць 安吉白茶 — светлалісты гатунак, які і тут дае зялёны чай.
* Гарадскі даведачны партал Тайаня піша, што гэты чай падавалі імператарам, якія прыносілі ахвяры на гары, але вырошчваць чай тут пачалі толькі ў 1950-я гады; гэта вобраз, а не гісторыя.

**13. Параўнанне з іншымі паўночнымі чаямі:**

* **Тайшань Нюй Эр Ча (泰山女儿茶):** Зялёны чай гары Тайшань пад гандлёвым імем «女儿茶»; Тайшань Люйча — ахоўнае імя на ўсю акругу.
* **Тайшань Хунча ([泰山红茶](https://thetea.app/be/article/taishan-hongcha-shandong)):** Чырвоны «блізнюк»: той самы заяўнік і тое самае абвяшчэнне, але зона — пералік шасці раёнаў і паветаў, 29 валасцей і 965 вёсак, без павета Дунпін.
* **Жычжао Люй Ча ([日照绿茶](https://thetea.app/be/article/rizhao-lucha)):** Прыморскі зялёны чай паўднёвага ўсходу Шаньдуна.
* **Лаошань Люй Ча ([崂山绿茶](https://thetea.app/be/article/laoshan-lucha)):** Зялёны чай гары Лаошань пад Цындаа.
* **Ішуй Люйча ([沂水绿茶](https://thetea.app/be/article/yishui-lucha)):** Зялёны чай павета Ішуй акругі Ліньі, таксама выраслы з праграмы «перанесці паўднёвы чай на поўнач».

**У заключэнне:**

Тайшань Люйча — паўночны зялёны чай, якому менш за стагоддзе: ля свяшчэннай гары чай пілі з танскіх часоў, а вырошчваць навучыліся толькі пасля 1952 года. Дакумент аб ахове па-паўночнаму клапатлівы пра глебу — тры апрацоўкі ў год, бурыя лясныя глебы, сонечныя паўсхілы — і кароткі ў абліччы: шчыльная скрутка, каштанавы водар, свежы насычаны смак.