---
title: "Tàiqīng shuāngshàng lǜyá chá"
url: https://thetea.app/be/article/taiqing-shuangshang-luya-cha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Tàiqīng shuāngshàng lǜyá chá (太青双上绿芽茶)

**Тайцін Шуаншань Люйя Ча** (*Tàiqīng shuāngshàng lǜyá chá*, 太青双上绿芽茶) — зялёны чай з пупышак з гары Тайціншань (太青山) у павеце Лісянь (澧县) гарадской акругі Чандэ на паўночным захадзе правінцыі Хунань. Апісальна — «зялёныя пупышкі Шуаншань з гары Тайцін». Дакумент аховы апісвае плоскія прамыя смарагдавыя пупышкі з белым ворсам і каштанавай нотай у водары — каля 80 тысяч пупышак на кілаграм. У 2015 годзе імя зарэгістравана як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне, у 2025 годзе прызнана прадуктам з геаграфічным указаннем.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*): паводле схемы дакумента — фіксацыя і сушка, без акіслення і тамлення.
* **Катэгорыя:** Пупкавы зялёны чай Хунані; прадукт з геаграфічным указаннем (2025); сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (2015).
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Хунань (湖南, *Húnán*), гарадская акруга Чандэ (常德, *Chángdé*), павет Лісянь (澧县, *Lǐxiàn*).
* **Зона аховы:** Сем валасцей і пасёлкаў павета: Тайцін (太青乡), Янцзяфан (杨家坊乡), Халяньпо (火连坡镇), Ганьсітань (甘溪滩镇), Фаншыпін (方石坪镇), Матоупу (码头铺镇) і Дуншы (洞市乡).
* **Заяўнік:** Інстытут чайнай культуры «Шуаншань люйя» Чэнтоушань павета Лісянь (澧县城头山双上绿芽茶文化研究所).
* **Геаграфічныя каардынаты:** 111°12′35″–111°31′34″ у. д., 29°42′57″–29°57′39″ пн. ш.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Раннія датыроўкі разыходзяцца.** Каталог геаграфічных указанняў са спасылкай на юаньскага гісторыка Ма Дуаньліня (马端临) і даведнік «Чжунго ча цзін» (中国茶经) піша, што «双上绿芽» з Лічжоу (澧州, цяперашні Лісянь) выбралі ў даніну двару яшчэ да 1008 года, першага года эры Дачжун-сянфу дынастыі Сун. План развіцця турызму павета (2019) са спасылкай на даведнік «湖南名茶» піша інакш: чай тут гадавалі ўжо пры Тан, а пры Юань «双上绿芽» быў вядомы па ўсёй краіне і ішоў штогадовай данінай. Першакрыніцы не правераны; ні адна датыроўка не канчатковая.
    * **2014.** Паводле даведніка, плошча вытворчасці ў сямі валасцях і пасёлках — 3333,33 га, выпрацоўка — 5000 тон сухога чаю на год.
    * **2015.** 5 лістапада Міністэрства сельскай гаспадаркі КНР узяло імя пад ахову як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне.
    * **Спадчына.** Паводле даведніка, ручная тэхналогія ўваходзіць у спіс нематэрыяльнай спадчыны Чандэ; паводле паведамлення акругі ад лістапада 2024 года, яна ўнесена і ў шосты правінцыйны спіс нематэрыяльнай спадчыны Хунані.
    * **2025.** Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці КНР (CNIPA) аб’явай № 640 — падпісана 16 ліпеня, апублікавана 13 жніўня — прызнала імя прадуктам з геаграфічным указаннем.
* **Назва:** Тайцін (太青) — гара Тайціншань, яна ж 太清山. «Шуаншань» (双上) — «двойчы падняўся». Паданне кажа, што «цар лекаў» Сунь Сымяо (孙思邈) пабываў тут двойчы: у першы раз мімаходам кінуў у зямлю чайнае семя, у другі навучыў жыхароў, якія бераглі куст, лячэбнаму прымяненню чаю і спосабу яго вырабу. У яго памяць чай і назвалі «双上绿芽». Гэта паданне, а не дакументаваны факт. «Люйя» (绿芽) — «зялёныя пупышкі».
* **Культурнае значэнне:** Паводле даведнікаў, чай насіў званні «знакаміты чай Хунані» і «знакаміты чай Кітая», а марка «双上绿芽» — статус вядомай гандлёвай маркі Кітая. У плане развіцця турызму павета на 2019–2030 гады праект «Тайцінскі чай» стаіць у спісе дзесяці праектаў адраджэння сяла; яго канцэпцыя — «Шлях даніны» (贡茶之道).

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт / Культывар:** Дакумент аховы называе сорт тым жа імем, што і прадукт, — «太青双上绿芽茶», не паясняючы, што за ім стаіць; селекцыйнага сорту ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Сыравіна:** Пупышкі. Паводле даведніка — адзіночная пупышка (独芽) даўжынёй каля 20 мм, сабраная ў гарах да сезона Гуюй (谷雨). Дакумент кажа пра пупышкі (芽头) і задае арыенцір каля 80 тысяч пупышак на кілаграм сухога чаю.
* **Час збору:** Вясна; дакумент дае рэжым і для восеньскага ліста.
* **Патрабаванні да збору:** Ліст адразу вязуць у чыстых плеценых кошыках да пункта прыёму, пасля праверкі рассцілаюць на бамбукавых матах.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Гара Тайціншань: большасць вяршынь вышэй за 800 м; найвышэйшы пункт, Ямуцзянь (鸭母尖), 1019,5 м — гэта і найвышэйшы пункт павета, «дах Лісяня». Паводле паведамлення акругі (2024), гара круглы год у аблоках і тумане.
* **Вышыня вырошчвання:** Паводле дакумента аховы — **500–1200 м**. Даведкавае выкладанне апісання 2015 года, зверыць якое не ўдалося, называе звычайнымі для чайнай базы вышыні 150–550 м; разыходжанне не вырашана.
* **Глебы:** Паводле дакумента — супескі, суглінкі і гліністыя суглінкі, pH 5,0–6,0, кальцыю не больш за 0,2 %, магутнасць пласта больш за 1 м.
* **Клімат:** Правераных кліматычных даных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Агратэхніка паводле дакумента:** Пасадка з канца кастрычніка да пачатку сакавіка, па два кусты ў лунку, 4444 кусты на *му* пры двухраднай пасадцы і 2222 пры аднараднай. Гной і жмых — толькі пасля абеззаражання.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Дакумент аховы распісвае восем аперацый з рэжымамі.

1.  **Рассціланне (摊放, *tānfàng*):** Увесну 6–8 гадзін, увосень 2–3; пластом не таўсцейшым за 3 см на бамбукавых паддонах або 5 см у жолабе, з адным-двума пераваротамі, да вільготнасці 70–72 %, без пашкоджанняў і пачырванення.
2.  **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*):** Сценка барабана каля загрузкі — каля 230 °C, паветра каля выхаду — вышэй за 90 °C; праход каля 90 секунд, 45–50 закладак за хвіліну. Вільготнасць пасля — каля 62 %, ліст цёмна-зялёны, з чыстым водарам.
3.  **Абдзіманне і астуджэнне (清风、摊凉):** Пластом да 1 см, каля 15 хвілін; прыбіраюць лісце, чаранкі і смецце.
4.  **Першая сушка (初干, *chūgān*):** 110–130 °C, 5–8 хвілін; ліст не ліпне да рукі і злёгку колецца, вільготнасць 45–50 %.
5.  **Вывядзенне ворсу (提毫, *tíháo*):** 60–80 °C, 10–15 хвілін: ліст выраўноўваюць і фармуюць, а калі ён высахне на 70–80 %, труць чаінкі адна аб адну, каб праступіў белы ворс.
6.  **Ручная дафармоўка і паўторнае вывядзенне ворсу:** Рукамі даводзяць ліст да шчыльнай прамой формы, смарагдавага колеру і прыкметнага ворсу.
7.  **Астуджэнне (摊凉, *tānliáng*):** 30–40 хвілін, пластом да 2 см.
8.  **Дасушка з праграваннем (足干提香, *zúgān tíxiāng*):** Паслойна ў апараце для прагрэву водару да вільготнасці не вышэй за 5 %; астылы чай пакуюць і запячатваюць на захоўванне.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Апісанне — з дакумента аховы.

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Плоскі, прамы, вытанчаны; смарагдава-зялёны з бляскам, белы ворс навідавоку (扁直秀丽，色泽翠绿光润、白毫显露). Паводле дакумента, вільготнасць ніжэй за 5 %: у руцэ чай злёгку колецца і ламаецца пры лёгкім націсканні.
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Высокі, свежы, устойлівы, з асаблівай каштанавай нотай (栗香) і доўгім послесмакам.
* **Смак:** Шчыльны, мяккі, саладкавата-асвяжальны (醇厚甘爽).
* **Колер настою:** Празрысты, яркі (清澈明亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Далікатна-зялёны, свежы і яркі; пупышкі налітыя, цэлыя, роўныя, пругкія. У шклянцы пупышкі стаяць вертыкальна (茶芽直竖).

**7. Хімічны Склад:**

Дакумент аховы прыводзіць дыяпазоны:

| Паказчык | Змест |
| :--- | :--- |
| Чайныя поліфенолы | 18,7–28,7 г/100 г |
| Водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы | 38,2–51,2 г/100 г |
| Кафеін | 1,5–4,2 г/100 г |
| Сапаніны (сума) | 0,3–1,2 % |
| Цынк | 3,5–5,5 мг/100 г |
| Селен | 7,5–12,0 мкг/100 г |

Гэта апісанне прадукту, а не аналіз партыі.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных даных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для далікатнага пупкавага зялёнага чаю.

* **Тэмпература вады:** 75–80 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Высокі шкляны шклянак — у ім відаць, як пупышкі ўстаюць вертыкальна.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць шклянак.
    2. Наліць ваду, затым усыпаць чай.
    3. Першы настой — праз 1–2 хвіліны, калі пупышкі апусцяцца.
    4. Піць, пакідаючы траціну настою.
    5. Даліць ваду.
    6. Два-тры паўторныя залівы.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; лепш выпіць на працягу года.

**11. Кошт і Падробкі:**

Даных пра кошты ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць знак прадукту з геаграфічным указаннем: яго даюць па заяўцы праз ведамства інтэлектуальнай уласнасці павета, пасля праверкі правінцыі і зацвярджэння CNIPA.
    * Правяраць, што вытворца з сямі валасцей і пасёлкаў зоны.
    * Звяраць аблічча: адзіночныя пупышкі, плоскія і прамыя, з белым ворсам; каштанавая нота; пупышкі ў шклянцы ўстаюць.
    * Памятаць, што «双上绿芽» — яшчэ і гандлёвая марка, а таварны знак і знак указання — розныя дакументы.

**12. Цікавыя Факты:**

* Верхняя мяжа вышынь у дакуменце аховы — 1200 м — вышэй за найвышэйшы пункт самога павета.
* У кілаграме сухога чаю, паводле дакумента, каля 80 тысяч пупышак.
* Зборшчыкам, паводле даведніка, нельга карыстацца касметыкай і духамі.

**13. Параўнанне з іншымі чаямі Хунані і пупкавымі чаямі:**

* **Шымэнь Іньфэн ([石门银峰](https://thetea.app/be/article/shimen-yin-feng)):** Зялёны чай суседняга павета Шымэнь, таксама з багатым ворсам, але тонкімі прамымі іголкамі, а не плоскі.
* **Чандэ Хунча ([常德红茶](https://thetea.app/be/article/changde-hongcha)):** Чырвоны чай акругі, чыя зона ўключае і частку павета Лісянь.
* **Цзюньшань Іньчжэнь ([君山银针](https://thetea.app/be/article/junshan-yin-zhen)):** Пупкавы чай Хунані, які таксама ўстае ў шклянцы, але жоўты, з тамленнем.
* **Чжуецын ([竹叶青](https://thetea.app/be/article/zhu-ye-qing)):** Плоскі зялёны чай гары Эмэй у Сычуані — найбліжэйшы па форме ліста.

**У заключэнне:**

Тайцін Шуаншань Люйя Ча — пупкавы зялёны чай гары Тайцін, у якога дакумент аховы распісвае тэхналогію да градуса і секунды. Плоскія смарагдавыя пупышкі з белым ворсам, каштанавая нота і пупышкі, якія ўстаюць у шклянцы, — яго прыкметы; старажытная даніна і паданне пра Сунь Сымяо — пакуль версіі даведнікаў.