---
title: "Shítái xiāngyá"
url: https://thetea.app/be/article/shitai-xiangya
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Shítái xiāngyá (石台香芽)

**Шытай Сян’я** (*Shítái xiāngyá*, 石台香芽) — «духмяныя пупышкі Шытая», зялёны чай павета Шытай (石台县) гарадской акругі Чычжоу на поўдні правінцыі Аньхой. Павет ляжыць у заходняй частцы горнага раёна Ваньнань, і Шытай Сян’я — яго грамадскі брэнд зялёнага чаю. Сыравіна — сарты чжуе, шуча цзао і Аньхой № 3; ліст пасля доўгага завяльвання выпростваюць і прасуюць машынамі. Імя ахоўваецца з 2011 года сельскагаспадарчым геаграфічным знакам, з 2025 года — як прадукт з геаграфічным указаннем.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*), неферментаваны. Апісанне сельскагаспадарчага знака наўпрост адносіць яго да імянных зялёных чаёў тыпу хунцын (烘青, *hōngqīng*) — з дасушваннем гарачым паветрам; схема 2025 года — зялёная: завяльванне, фіксацыя, фармаванне, сушка.
* **Катэгорыя:** Горны зялёны чай поўдня Аньхоя; прадукт з геаграфічным указаннем.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Аньхой (安徽, *Ānhuī*), гарадская акруга Чычжоу (池州, *Chízhōu*), павет Шытай (石台, *Shítái*).
* **Зона аховы:** 38 вёсак у шасці воласцях і пасёлках павета: Сяньюй (仙寓镇), Цыду (七都镇), Хэнду (横渡镇), Даянь (大演乡), Жэньлі (仁里镇) і Дынсян (丁香镇). Заяўнік — Чайная асацыяцыя павета Шытай.
* **Геаграфічныя каардынаты:** 117°12′–117°59′ у. д. і 29°59′–30°24′ пн. ш.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Сун.** Даведнік геаграфічных указанняў спасылаецца на «Вэньсянь тункао» (文献通考): з 26 знакамітых ліставых чаёў краіны два — «Сяньчжы» (仙芝) і «Нэньжуй» (嫩蕊) — паходзілі з павета Шыдай (石埭, ранейшае імя Шытая). Шытай Сян’я, па той жа даведцы, наследуе ўласцівасці сыравіны і якасць «Нэньжуй».
    * **Мін.** Па той жа даведцы, мінскі аўтар Чжан Сінхуань (张星焕) у «Ваньюй цзівэнь» (皖游记闻) пісаў, што мясцовыя жыхары лічылі чай гары Сяньюйшань (仙寓山) рэдкім і «дабравесным» (瑞茶), а паэт Сюй Вэй (徐渭) у вершах ставіў шыдайскі чай побач з Лунцзінам і Хуцю.
    * **13 верасня 2011 года.** Міністэрства сельскай гаспадаркі КНР зарэгістравала «石台香芽» як сельскагаспадарчы прадукт з геаграфічным знакам. Апісанне знака называе плошчу пасадак 2400 га.
    * **2016.** Па даведачным апісанні, павет прыняў для чаю два павятовыя стандарты — на свежы ліст і на апрацоўку; іх нумароў і тэкстаў у знойдзеных крыніцах няма.
    * **2024.** Упраўленне рынкавага нагляду Чычжоу ў ліпеньскай даведцы лічыць Шытай Сян’я сярод сямі сельскагаспадарчых прадуктаў горада з геаграфічным знакам.
    * **2025.** Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці КНР (CNIPA) аб’яўленнем № 632 ад 9 чэрвеня 2025 года (апублікавана 27 чэрвеня) прызнала 224 прадукты з геаграфічным указаннем; Шытай Сян’я ў пераліку — пад нумарам 26. Па паведамленні адміністрацыі Чычжоу (18 чэрвеня 2025 года), у партыю ўвайшлі сем прадуктаў горада, і ўсяго іх у Чычжоу стала восем.
* **Назва:** 石台 — павет Шытай, літаральна «каменная тэраса»; 香芽 — «духмяныя пупышкі».
* **Культурнае значэнне:** Грамадскі брэнд зялёнага чаю павета, пад якім выступаюць мясцовыя вытворцы.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт / Культывар:** Па патрабаваннях 2025 года — клонавыя сарты правінцыйнага ўзроўню і вышэй: чжуе (槠[叶种](https://thetea.app/be/article/qiaomuguanmu), *zhūyèzhǒng*), шуча цзао (舒茶早, *Shūchá zǎo*), Аньхой № 3 (安徽3号) і іншыя.
* **Пасадка:** Аднарадная — міжраддзі 150 см, паміж кустамі 25–30 см; двухрадная шчыльная — шырокія міжраддзі 150 см, вузкія 30 см, паміж кустамі 30 см. Саджаюць позняй восенню і ранняй вясной.
* **Догляд:** Угнаенні — гной, мікробныя, арганічныя і аргана-мінеральныя; шкоднікаў, хваробы і пустазелле прыгнятаюць спалучэннем агратэхнічных, біялагічных, фізічных і хімічных мер.
* **Збор:** Па прынцыпе «спалучаць збор і пакіданне ліста, улічваць і колькасць, і якасць»: партыямі, у тэрмін, па стандарце. Тэрмінаў збору ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Стандарт збору:** Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Заходняя частка горнага раёна Ваньнань (皖南山区) на поўдні Аньхоя.
* **Вышыня вырошчвання:** **300–1000 м**, узгоркі і сярэдне- і нізкагор’і — па даведачных апісаннях. Патрабаванні 2025 года вышыні не называюць.
* **Рэльеф і расліннасць:** Па даведачных апісаннях, расліннасць пакрывае не менш за 80 % плошчы (адно з апісанняў называла лясістасць чайнага раёна 80,9 %), а асяроддзе павінна адпавядаць умовам для арганічных чайных садоў.
* **Глебы:** Па патрабаваннях 2025 года — эфектыўная магутнасць слоя большая за 70 см, без шчыльных праслоек у профілі, з высокай біялагічнай актыўнасцю і не ніжэйшым за сярэдні ўтрыманнем арганікі, азоту, фосфару і калію. Даведачныя апісанні ўдакладняюць: суглінкі, лёгкія суглінкі і супесі; чырвоныя і жоўтыя глебы, ад кіслых да слабакіслых, pH 5,5–6,8, з умераным утрыманнем арганікі.
* **Клімат:** Па даведачным апісанні — мусонны клімат паўночнай ускраіны субтропікаў: выразная змена сезонаў, багатыя ападкі, вялікая сутачная амплітуда тэмператур і кароткі сонечны дзень.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Патрабаванні 2025 года задаюць схему з дзевяці аперацый; рэжымы названыя толькі для завяльвання і фармавання.

1.  **Свежы ліст (鲜叶, *xiānyè*).**
2.  **Завяльванне (摊青, *tānqīng*):** Ліст раскладваюць на 6–8 гадзін.
3.  **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*).**
4.  **Астыванне (摊凉, *tānliáng*).**
5.  **Фармаванне (做形, *zuòxíng*):** Машынамі — выпроствальнай (理条机) і даводкавай (辉干机); прыёмы — выпростванне (理条, *lǐtiáo*), прасаванне (加压, *jiāyā*) і даводка ў катле (辉锅, *huīguō*). Адсюль прамы шчыльны ліст.
6.  **Астыванне (摊凉, *tānliáng*).**
7.  **Сушка (烘干, *hōnggān*).**
8.  **Пераборка (拣剔, *jiǎntī*).**
9.  **Упакоўка.**

Тэмператур і працягласці фіксацыі і сушкі ў знойдзеных крыніцах няма.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Апісанне — па патрабаваннях 2025 года.

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Шчыльны, прамы і роўны; пупышкі моцныя, з прыкметным пушком; колер ізумрудна-зялёны (外形紧直匀整、芽壮显毫、色泽翠绿). Сельскагаспадарчы партал піша «шчыльны, тонкі, роўны» (紧细匀整) — замест «прамога» ў яго «тонкі».
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Далікатны, высокі і доўгі (嫩香高长).
* **Смак:** Мяккі, гарманічны, свежы і бадзёры (滋味醇和鲜爽).
* **Колер настою:** Далікатна-зялёны, празрысты (汤色嫩绿清澈).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Далікатна-зялёны, роўны і бліскучы (叶底嫩绿匀亮).

**7. Хімічны Склад:**

Фізіка-хімічных патрабаванняў у тэксце 2025 года няма; іншых дадзеных у знойдзеных крыніцах таксама няма.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных дадзеных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю; уласных рэкамендацый у знойдзеных крыніцах няма.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Шкляная шклянка або белы гайвань.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
    3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
    4. Піць, пакідаючы частку настою.
    5. Даліць ваду.
    6. Два-тры паўторныя залівы.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

**11. Кошт і Падробкі:**

Дадзеных пра кошты ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання. Права на яго зацвярджае CNIPA па заяўцы праз ведамства інтэлектуальнай уласнасці Чычжоу і правінцыйнае ўпраўленне Аньхоя.
    * Правяраць, што чай з шасці названых воласцей і пасёлкаў павета Шытай.
    * Не блытаць з Шытай Фусі Ча (石台富硒茶) — селенавым чаем таго ж павета: гэта асобны прадукт з уласнай аховай, па даведцы 2024 года карыстацца яго знакам дапушчаныя тры прадпрыемствы. Патрабаванні да Шытай Сян’я селену не згадваюць.
    * Ліст — прамы, шчыльны, ізумрудны, з апушанымі пупышкамі; настой — далікатна-зялёны і празрысты. Цьмяны, ламаны або жаўтаваты ліст апісанню не адпавядае.

**12. Цікавыя Факты:**

* У адным павеце жывуць два ахаваныя чайныя імёны — Шытай Сян’я і селенавы Шытай Фусі Ча.
* У партыі 2025 года побач з Шытай Сян’я аказаліся яшчэ два чаі той жа гарадской акругі — Сяокэн Люйча і Хуаншы Сі Маафэн.
* Па даведніку геаграфічных указанняў, мінскі аўтар Чжан Сінхуань пісаў, што чай гары Сяньюйшань за зялёны колер і прыкметны белы пушок звалі «белым чаем» (白茶) — мянушка па абліччы, а не клас.

**13. Параўнанне з іншымі чаямі акругі Чычжоу:**

* **Сяокэн Люйча ([霄坑绿茶](https://thetea.app/be/article/xiaokeng-lucha)):** Зялёны чай вёскі Сяокэн раёна Гуйчы; прызнаны той жа партыяй 2025 года.
* **Хуаншы Сі Маафэн ([黄石溪毛峰](https://thetea.app/be/article/huangshixi-maofeng)):** Зялёны чай з масіву Цзюхуашань у павеце Цын’ян; таксама з партыі 2025 года.
* **Цзюхуа Фу Ча ([九华佛茶](https://thetea.app/be/article/jiuhua-fucha)):** Гістарычны зялёны чай гары Цзюхуашань той жа гарадской акругі.
* **Дунчжы Юньцзянь ([东至云尖](https://thetea.app/be/article/dongzhi-yunjian)):** Зялёны чай суседняга павета Дунчжы.
* **Цы Мэнь Хун Ча ([祁门红茶](https://thetea.app/be/article/qimen-hongcha)):** Чырвоны чай, да гістарычнай зоны якога адносяць і павет Шытай.

**На заканчэнне:**

Шытай Сян’я — зялёны чай поўдня Аньхоя: даведка сельскагаспадарчага знака ўзводзіць яго да сунскага «Нэньжуй», а ахова імя пачынаецца ў 2011 годзе. Патрабаванні 2025 года апісваюць яго дакладна — доўгае завяльванне, машыннае выпростванне і прасаванне, прамы ізумрудны ліст з апушанымі пупышкамі, далікатны высокі водар і празрысты далікатна-зялёны настой.