---
title: "Shíqiān táichá"
url: https://thetea.app/be/article/shiqian-taicha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Shíqiān táichá (石阡苔茶)

**Шыцянь Тайча** (*Shíqiān táichá*, 石阡苔茶) — зялёны чай павета Шыцянь (石阡县) гарадской акругі Тунжэнь на паўночным усходзе правінцыі Гуйчжоў. «Тайча» — яшчэ і імя мясцовага чайнага куста: за тоўстыя доўгія парасткі (苔, *tái*) сяляне празвалі яго «тайцзы ча». Паводле патрабаванняў 2025 года ахаваны прадукт — плоскі зялёны чай; чырвоны чай, улун і белы чай з таго самага сорту пад гэтае азначэнне не падпадаюць. Імя ахоўваецца з 2009 года.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*). Патрабаванні 2025 года вызначаюць прадукт як «плоскі зялёны чай» (扁形绿茶, *biǎnxíng lǜchá*).
* **Пастка імя:** «Тайча» — і сорт, і чай. Паводле «Жэньмінь жыбаа», з сорту робяць зялёны, чырвоны, улун і белы чай; клас трэба глядзець на этыкетцы, а не ўгадваць па імені.
* **Катэгорыя:** Гуйчжоўскі плоскі зялёны чай, названы па мясцовым сорце; прадукт з геаграфічным указаннем.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Гуйчжоў (贵州, *Guìzhōu*), гарадская акруга Тунжэнь (铜仁, *Tóngrén*), павет Шыцянь (石阡, *Shíqiān*).
* **Зона аховы:** 18 пасёлкаў і валасцей павета: Лунтан, Лунцзін, Байша, Цзюйфэн, Бэньчжуан, Хэба, Дашаба, Піндзічан, Хуацяа, Шыгу, Цын’ян, Удэ, Фэнсян, Піншань, Чжунба, Ганьсі, Гажун і Таншань. Заяўнік — чайная асацыяцыя павета Шыцянь (石阡县茶业协会).
* **Геаграфічныя каардынаты:** 27°17′05″–27°42′50″ пн. ш. і 107°44′55″–108°33′47″ у. д.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Старажытнасць.** Мясцовыя публікацыі адносяць да шыцяньскага чаю радок «Канона чаю» Лу Юя «往往得之，其味极佳» — «нярэдка сустракаецца, смак цудоўны» — і пішуць, што пры Сун, Мін і Цын чай пастаўлялі да двара. Першакрыніцы не правераныя.
    * **2009.** Галоўнае ўпраўленне па кантролі якасці, інспекцыі і каранціне (AQSIQ) абвяшчэннем № 88 узяло Шыцянь Тайча пад ахову як прадукт з геаграфічным указаннем.
    * **2015.** Правінцыя зацвердзіла стандарт прадукту DB52/T 532-2015 і правілы перапрацоўкі DB52/T 1014-2015. У тым самым годзе Міністэрства сельскай гаспадаркі выдала сертыфікат сельскагаспадарчага геаграфічнага ўказання, а ручная тэхналогія тайча ўвайшла ў правінцыйны спіс нематэрыяльнай спадчыны.
    * **2023–2024.** Акруга Тунжэнь выпусціла свае правілы перапрацоўкі DB5206/T 168-2023 (20 снежня 2023 года); правінцыйныя правілы 2015 года, паводле даных платформы стандартаў, скасаваныя 2 студзеня 2024 года.
    * **2025.** Абвяшчэннем № 646 (ад 23 верасня) Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці зацвердзіла патрабаванні да Шыцянь Тайча, якія замянілі раздзел пра яго і дадатак з патрабаваннямі да якасці з абвяшчэння 2009 года.
* **Маштаб:** Паводле Сіньхуа (чэрвень 2024 года), садоў у павеце 436 тыс. *му*, з іх пладаносных — 337 тыс.
* **Назва:** 石阡 (*Shíqiān*) — імя павета; 苔 (*tái*) — тоўсты парастак. Павятовы сайт прыводзіць і іншае народнае імя — 苔[紫茶](https://thetea.app/be/article/zicha) (*táizǐchá*), «пурпурны тайча».
* **Культурнае значэнне:** Павет называюць «радзімай тайча Кітая» (中国苔茶之乡), а сам чай — адным з «трох знакамітых чаёў Гуйчжоу». Мясцовая публікацыя апісвае звычай «гаршчочкавага чаю» (罐罐茶): грубы ліст з крынічнай вадой томяць у гліняным гаршчку на вуголлі, здымаюць пену, у халады дадаюць імбір.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт:** Мясцовы сорт 石阡苔茶. Паводле «Жэньмінь жыбаа», ліст у куста грубы, пупышкі моцныя, сцёблы доўгія; з пацяпленнем пупышкі і лісты робяцца светла-чырвонымі, затым пурпурна-чырвонымі. Энцыклапедычнае апісанне называе яго старым мясцовым сортам, які распаўсюдзіўся па ўсходзе, поўначы і паўднёвым усходзе Гуйчжоу.
* **Дапушчальныя сарты:** Патрабаванні 2025 года называюць галоўнымі сартамі сам тайча, а таксама Фудзін, Міншань і серыю Лунцзін (福鼎、名山、龙井系列). Імя «тайча» не патрабуе сыравіны толькі з мясцовага куста.
* **Сыравіна і збор:** Ручны або машынны збор — так у патрабаваннях 2025 года. Для ручнога маафэна, паводле павятовага сайта, лепш за ўсё падыходзіць пупышка з адным лістом.
* **Умовы пасадкі:** Узвышаныя дрэнажаваныя ўчасткі, кіслая глеба, арганікі ў верхнім слоі больш за 1 %, таўшчыня глебы ад 80 см.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Паводле мясцовай публікацыі, павет ляжыць на ступеньчатым схіле, дзе Юньнань-Гуйчжоўскае нагор’е пераходзіць у пагоркі заходняй Хунані, ля паўднёва-заходняга краю гор Улін. Паўднёвы ўсход вышэйшы за паўночны захад, рэльеф карставы.
* **Клімат:** Субтрапічны вільготны мусонны; мясцовыя тэксты паўтараюць формулу «нізкая шырата, вялікая вышыня, мала сонца» (低纬度、高海拔、寡日照). Даведачны сайт дае сярэднюю гадавую тэмпературу 16,8 °C, 1233 сонечныя гадзіны, каля 1121 мм ападкаў і 303 бязмарозныя дні; афіцыйнай крыніцы гэтых лічбаў не знойдзена.
* **Глебы:** Жоўтыя і горныя жоўта-бурыя.
* **Вышыня:** Даных у знойдзеных крыніцах няма.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Патрабаванні 2025 года тэхналогію не апісваюць, тэксты правіл перапрацоўкі не знойдзеныя. Павятовы сайт са слоў майстра — носьбіта правінцыйнай нематэрыяльнай спадчыны — апісвае ручны маафэн ([毛峰](https://thetea.app/be/article/maofengcha), *máofēng*) — скручаны, а не плоскі чай:

1.  **Завяльванне:** Каля 7–8 гадзін пры пастаяннай тэмпературы.
2.  **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*):** Кацёл змазваюць чайным алеем; ліст кладуць, калі далонь у 20 см ад дна адчувае жар.
3.  **«Тры абсмажванні — тры скручванні» (三炒三揉, *sān chǎo sān róu*):** Ліст скручваюць проста ў катле, націск — «лёгка — моцна — лёгка», паводле правіла «рука не адрываецца ад чаю, чай не пакідае катла» (手不离茶、茶不离锅). Занадта моцны націск ломіць ліст, занадта слабы не дае форму.
4.  **Сушка:** Павольна, пры такім нагрэве катла, каб прыкладзеная далонь не апякалася.

Гатовы маафэн, паводле таго самага апісання, — шчыльныя тонкія скруткі, ізумрудныя, з варсам; настой ярка-зялёны і празрысты. Для плоскага чаю анатацыя артыкула ў сельскагаспадарчым часопісе называе шэсць аперацый і восем прыёмаў. Чырвоны чай з таго самага сорту, паводле слоў таго самага майстра ў публікацыі акругі, робяць пасля пачатку лета (立夏).

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Паводле патрабаванняў 2025 года да плоскага зялёнага чаю:

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Падобны да пупышкі, злёгку сплюшчаны, з варсам (外形自然芽状、稍扁、有毫); зялёны з алеістым бляскам, роўны.
* **Арамат сухога ліста:** Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Арамат настою:** Чысты (清香). «Жэньмінь жыбаа» апісвае ў зялёнага тайча ўстойлівы каштанавы арамат (栗香持久) — разыходжанне з патрабаваннямі.
* **Смак:** Свежы, бадзёры (鲜爽); у апісанні «Жэньмінь жыбаа» — насычаны і мяккі (醇厚).
* **Колер настою:** Жоўта-зялёны, яркі (黄绿、明亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Цэлы, далікатны і роўны (完整、嫩匀).

**7. Хімічны Склад:**

Патрабаванні 2025 года:

| Паказчык | Патрабаванне |
| :--- | :--- |
| Чайныя поліфенолы | 18,63–23,9 % |
| Амінакіслоты | не менш за 3,0 % |
| Водны экстракт | не менш за 40,0 % |
| Вільготнасць | не больш за 6,5 % |
| Агульная попел | не больш за 7 % |
| Крошка | не больш за 5,0 % |
| Грубая клятчатка | не больш за 15,0 % |

Даведачны сайт дае поліфенолаў 20–26 % і кафеіну 4,5–6,0 % — без першакрыніцы і не ў згодзе з патрабаваннямі.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных даных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма. Мясцовая прэса называе тайча «чаем даўгалецця» (长寿茶) і звязвае з ім колькасць доўгажыхароў павета; гэта рэкламная сувязь, а не правераная выснова.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуда:** Шкляная шклянка або белы гайвань.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуду.
    2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
    3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
    4. Піць, пакідаючы частку настою, і даліваць ваду.
    5. Два-тры паўторныя залівы.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; лепш выпіць на працягу года.

**11. Цана і Падробкі:**

Надзейных даных пра цэны няма; адна інтэрнэт-крама называе сярэднім узроўнем каля 300 юаняў за цзінь (500 г).

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць знак геаграфічнага ўказання: яго атрымліваюць вытворцы з зоны аховы з зацвярджэння Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці.
    * Глядзець клас на этыкетцы: чырвоны тайча — законны чай з таго самага сорту, але не ахаваны прадукт.
    * Ахаваны выгляд — пупышкападобны злёгку сплюшчаны ліст з варсам і жоўта-зялёны яркі настой.

**12. Цікавыя Факты:**

* Сорт названы па выглядзе парастка: тоўсты «тай» даў імя і кусту, і чаю.
* З пацяпленнем пупышкі тайча чырванеюць, а затым робяцца пурпурнымі; у адным з народных імёнаў куста, 苔紫茶, стаіць іерогліф 紫 — «пурпурны».
* Патрабаванні дапускаюць для ахаванага чаю і нямесныя сарты — Фудзін, Міншань, серыю Лунцзін.

**13. Параўнанне з іншымі чаямі:**

* **Бэйчуань Тайцзы Ча ([北川苔子茶](https://thetea.app/be/article/beichuan-taizi-cha)):** Зялёны чай Сычуані, таксама названы па выглядзе парасткаў мясцовага куста; яго стандарт гэтак сама не патрабуе сыравіны толькі з гэтага куста.
* **Фаньцзіншань Люйча ([梵净山绿茶](https://thetea.app/be/article/fanjingshan-lucha)):** Парасонавы зялёны чай акругі Тунжэнь; павет Шыцянь уваходзіць у яго зону.
* **Мэйтань Цуйя ([湄潭翠芽](https://thetea.app/be/article/meitan-cui-ya)):** Плоскі зялёны чай павета Мэйтань, іншы вядомы плоскі чай Гуйчжоу.

**У заключэнне:**

Шыцянь Тайча — плоскі зялёны чай паўночнага ўсходу Гуйчжоу, названы па мясцовым кусце з тоўстымі парасткамі, якія вясной чырванеюць. Патрабаванні 2025 года апісваюць пупышкападобны ліст з варсам, чысты арамат, свежы смак і жоўта-зялёны настой; той самы сорт у павеце даюць і чырвоны чай, і улун, таму клас трэба чытаць на этыкетцы.