---
title: "Shímén hóngchá"
url: https://thetea.app/be/article/shimen-hongcha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Shímén hóngchá (石门红茶)

**Шымэнь Хунча** (*Shímén hóngchá*, 石门红茶) — чырвоны чай павета Шымэнь (石门县) гарадской акругі Чандэ на паўночным захадзе правінцыі Хунань, у глыбіні гор Уліншань. Павет — стары цэнтр хунаньскай часткі раёна 宜红 (*Yíhóng*): у канцы Цын гуандунскі купец Лу Цылунь заснаваў тут, у цяперашнім пасёлку Хупіншань, чайную фірму «Тайхэхэ» (泰和合), і яе чырвоны чай, па прымаўцы «北祁南宜», ставілі ў пару з цымэньскім. Сёння «Шымэнь Хунча» — адна з дзвюх галоўных чайных марак павета побач з зялёным Шымэнь Інь Фэн. Імя ахоўваецца геаграфічным знакам і ўваходзіць у пералік геаграфічных указанняў урада Хунані 2024 года. Не блытаць з хубэйскім 宜红: знакі «Іду Іхунча» і «Іхун Гунфуча» належаць іншай правінцыі.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Чырвоны чай (红茶, *hóngchá*), цалкам ферментаваны. Клас названы ў самым найменні.
* **Катэгорыя:** Хунаньскі чырвоны чай; геаграфічны знак правінцыйнага пераліку 2024 года. Папулярны агляд адносіць шымэньскі чырвоны да лініі 湘红 (*xiānghóng*) раёна Улін (цяперашняя акруга Чандэ) — у адрозненне ад аньхуаскага 湖红.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Хунань (湖南, *Húnán*), гарадская акруга Чандэ (常德, *Chángdé*), павет Шымэнь (石门县, *Shímén Xiàn*).
* **Зона:** Правінцыйны пералік паказвае Шымэнь як адміністрацыйную прыналежнасць уладальніка знака. Даведкавая база геаграфічных указанняў называе зонай усю цяперашнюю тэрыторыю павета; з дакументам знака я гэта не зверыў.
* **Рэжым аховы:** Геаграфічны знак — сертыфікацыйны альбо калектыўны, від у знойдзеных крыніцах не названы. Даведкавая база дае нумар 34101143; уладальніка і года рэгістрацыі я не знайшоў.
* **Геаграфічныя каардынаты:** «Хунань жыбаа» змяшчае павет на «залаты чайны пояс» 30-й паралелі.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Канец Цын — «Тайхэхэ».** Па матэрыяле «Новага Хунаня» (2026), гуандунскі купец Лу Цылунь (卢次伦) заснаваў у Хупіншане (壶瓶山) чайную фірму «Тайхэхэ», яе 宜红茶 ішоў у пары з цымэньскім — «北祁南宜», «на поўначы цымэньскі, на поўдні іхун», — і, як піша газета, па «чайна-коннай дарозе» (茶马古道) сыходзіў у Еўропу. Года заснавання фірмы матэрыял не называе.
    * **Хунаньская частка 宜红.** Раён 宜红 ляжаў па абодва бакі мяжы Хунані і Хубэя; шымэньскі чырвоны — яго хунаньская галіна.
    * **2024.** «Шымэнь Хунча» стаіць у пераліку геаграфічных калектыўных і сертыфікацыйных знакаў урада Хунані.
    * **2026.** «Хунань жыбаа» называе «Шымэнь Іньфэн» і «Шымэнь Хунча» дзвюма рэгіянальнымі грамадскімі маркамі павета; комплексны выпуск усёй чайнай галіны павета газета ацэньвае ў 3,48 млрд юаняў.
* **Назва:**
    * «Шымэнь» (石门) — імя павета, літаральна «каменныя вароты».
    * «Хунча» (红茶, *hóngchá*) — «чырвоны чай».
    * «北祁南宜» — прымаўка, якая ставіць ічанскі чырвоны побач з цымэньскім.
* **Культурнае значэнне:** Павет носіць званні «радзіма знакамітага чаю Кітая» і «радзіма арганічнага чаю Кітая» — так піша «Хунань жыбаа». У ім жа ляжыць гара Цзяшань; па той жа газеце, гэта выток чайна-чаньскай культуры з формулай «茶禅一味» — «чай і чань аднаго смаку». Гэта кантэкст мясцовасці, а не апісанне чаю.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Гатункі / Культывары:** Для чырвонага чаю пад знакам у знойдзеных крыніцах не названы. Газета піша, што ў пасёлку Цзылян (子良) 6387 му садоў заняты клонавымі гатункамі — Фудзін Дабай (福鼎大白), Бі Сян Цзао (碧香早), Чжуе Цы (槠叶齐) і іншымі; гэта гатункі пасёлка на ўсе чаі, а не гатункі менавіта чырвонага.
* **Сыравіна:** Даведкавая база апісвае сухі ліст з прыгожымі цэлымі кончыкамі (锋苗俊秀完整); стандарту збору ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Час збору:** Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

Па матэрыяле «Хунань жыбаа» (2026):

* **Рэгіён:** Глыбіня гор Уліншань (武陵山) на паўночным захадзе Хунані.
* **Маштаб:** У павеце больш за 180 тысяч му чайных садоў і 35,1 тысячы т сухога чаю за год — па дадзеных газеты, на ўсе класы разам.
* **Вышыні:** Газета называе асобныя чайныя месцы: найвышэйшы пункт лясгаса Байюньшань — 925 м, яго арганічныя сады — на 800–880 м; Дуншаньфэн — у сярэднім вышэй за 1200 м, там расце зялёны Дуншань Сю Фэн. Вышынь садоў менавіта чырвонага чаю ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Хупіншань:** Пасёлак старой фірмы «Тайхэхэ» сёння трымае 33 тысячы му чайных садоў.
* **Сертыфікаты:** У воласці Лопін 13 тысяч му садоў, па газеце, маюць арганічны сертыфікат Еўрасаюза, сертыфікаты справядлівага гандлю і «Рэйнфорест альянс».
* **Клімат і глебы:** Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Дакумента з патрабаваннямі да тэхналогіі Шымэнь Хунча я не бачыў. Ніжэй — агульная схема класа для гунфу-чырвонага чаю, а не апісанне тэхналогіі гэтага чаю:

1.  **Завяльванне (萎凋, *wěidiāo*):** Ліст губляе частку вільгаці і становіцца мяккім.
2.  **Скручванне (揉捻, *róuniǎn*):** Ліст скручваюць у жгуцікі, разбураючы клеткі.
3.  **Ферментацыя (发酵, *fājiào*):** Акісленне, ад якога ліст чырванее.
4.  **Сушка (干燥, *gānzào*):** Замацоўвае вынік.

Воблік па даведкавай базе — тонкія прамыя жгуцікі з цэлымі кончыкамі — паказвае на скручаны, а не дробнены чай; параметраў у знойдзеных крыніцах няма.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Апісанне ніжэй дала даведкавая база геаграфічных указанняў: 条索紧实细直，锋苗俊秀完整，色泽乌黑莹润，汤色红亮清澈、滋味香高味醇、内质花果芬香、叶底红明饱满、饮后齿颊留香，有回甘.

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Шчыльныя тонкія прамыя жгуцікі з прыгожымі цэлымі кончыкамі (条索紧实细直，锋苗俊秀完整), чорныя і бліскучыя (乌黑莹润).
* **Пах сухога ліста:** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
* **Пах настою:** Кветкава-фруктовы (花果芬香), высокі; паслясмак трымаецца ў роце (齿颊留香).
* **Смак:** Духмяны і мяккі (香高味醇), з салодкім вяртаннем (回甘).
* **Колер настою:** Чырвоны, яркі і празрысты (红亮清澈).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Чырвонае, яркае, поўнае (红明饱满).

**7. Хімічны Склад:**

Фізіка-хімічных дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных дадзеных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для чырвонага чаю.

* **Тэмпература вады:** 90–95 °C.
* **Колькасць чаю:** 3–5 г на 150 мл.
* **Посуд:** Белы фарфоравы гайвань альбо чайнік — у ім бачны колер настою.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай.
    3. Коратка змачыць ліст гарачай вадой і зліць.
    4. Першы настой — 15–30 секунд у гайвані.
    5. Разліць цалкам.
    6. Чатыры-пяць паўторных заліванняў з дадаваннем 10–15 секунд.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У шчыльнай упакоўцы, у сухім прахалодным цёмным месцы, без старонніх пахаў. Халадзільнік не патрэбны.

**11. Цана і Падробкі:**

Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць на ўпакоўцы геаграфічны знак «石门红茶».
    * Правяраць, што вытворца з павета Шымэнь.
    * Не блытаць з хубэйскімі знакамі «Іду Іхунча» і «Іхун Гунфуча»: гэта іншыя найменні іншай правінцыі.
    * Ліст — тонкія прамыя чорныя жгуцікі з цэлымі кончыкамі, настой — чырвоны і празрысты.

**12. Цікавыя Факты:**

* Шымэнь уваходзіць і ў зону акруговага наймення [常德红茶](https://thetea.app/be/article/changde-hongcha) — міжпаветнага, з пайменным пералікам валасцей трох паветаў, — а ў павятовага знака, па даведкавай базе, зона — увесь павет.
* Стары шымэньскі чырвоны прадавалі пад імем 宜红 — па імені хубэйскага раёна, а сёння хубэйскія знакі на 宜红 належаць асацыяцыі Іду.
* У павеце дзве галоўныя чайныя маркі — чырвоная і зялёная, і газета лічыць іх выпуск разам.
* Фірма «Тайхэхэ» стаяла ў Хупіншане — горным пасёлку, дзе сёння 33 тысячы му чайных садоў.

**13. Параўнанне з іншымі чаямі:**

* **Іхун Гун Фу ([宜红工夫](https://thetea.app/be/article/yihong-gong-fu)):** Хубэйскі гунфу-чырвоны чай таго ж гістарычнага раёна; шымэньскі — яго хунаньская галіна.
* **Чандэ Хунча (常德红茶):** Акруговае найменне над часткамі паветаў Шымэнь, Ліньлі і Лісянь — іншы ўзровень аховы над той самай зямлёй.
* **Цы Мэнь Хун Ча ([祁门红茶](https://thetea.app/be/article/qimen-hongcha)):** Аньхойскі чырвоны, у пару з якім ставілі шымэньскі 宜红 — «北祁南宜».
* **Аньхуа Хунча ([安化红茶](https://thetea.app/be/article/anhua-hongcha)):** Чырвоны чай павета Аньхуа — лінія 湖红, у адрозненне ад 湘红 раёна Улін.
* **Шымэнь Інь Фэн ([石门银峰](https://thetea.app/be/article/shimen-yin-feng)):** Зялёны чай таго ж павета, другая яго галоўная марка.

**У заключэнне:**

Шымэнь Хунча — павятовая марка чырвонага чаю, якая вырасла з хунаньскай галіны старога 宜红: фірма «Тайхэхэ» ў Хупіншане, прымаўка «北祁南宜» і шлях у Еўропу. Дакументаў пра сам знак знойдзена мала — нумар з даведкавай базы і радок правінцыйнага пераліку. Воблік, па даведкавай базе, — тонкія прамыя чорныя жгуцікі, чырвоны празрысты настой, кветкава-фруктовы пах і салодкі вяртанне.