---
title: "Shèngshuǐ lǜchá"
url: https://thetea.app/be/article/shengshui-lucha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Shèngshuǐ lǜchá (圣水绿茶)

**Шэншуй Люйча** (*Shèngshuǐ lǜchá*, 圣水绿茶) — зялёны чай павета Чжушань (竹山县) гарадской акругі Шыянь на паўночным захадзе правінцыі Хубэй. 圣水 значыць «свяшчэнная вада», і ў імені няма назвы павета: мясцовыя апісанні выводзяць яго з вёскі Шэншуй у пасёлку Дэшэн і з падання пра імператарскі чай. Ліст паводле патрабаванняў аховы — круглява-прамы, з вострымі кончыкамі, ізумрудны, з прыкметным ворсам; водар высокі і ўстойлівы. Імя ахоўваецца двума рэжымамі: сельскагаспадарчым геаграфічным указаннем і, з 2025 года, статусам прадукта з геаграфічным указаннем, зона якога — сямнаццаць валасцей і пасёлкаў павета.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*). Клас названы ў імені, а патрабаванні аховы апісваюць тэхналогію зялёнага чаю: фіксацыя, скручванне, сушка.
* **Катэгорыя:** Павятовы зялёны чай паўночна-заходняга Хубэя; сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (AGI00316) і прадукт з геаграфічным указаннем (2025).
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Хубэй (湖北, *Húběi*), гарадская акруга Шыянь (十堰, *Shíyàn*), павет Чжушань (竹山, *Zhúshān*).
* **Зона аховы:** Паводле патрабаванняў 2025 года — сямнаццаць валасцей і пасёлкаў павета: Чэнгуань, Панькоу, Ішуй, Мацзяду, Баафэн, Лэйгу, Цыньгу, Чжупін, Дэшэн, Дамяо, Вэньфэн, Шуантай, Лоутай, Шэньхэ, Цяньцзяба, Гуаньду і Люлінь. Заяўнік — чайная асацыяцыя павета Чжушань (竹山县茶叶协会).
* **Геаграфічныя каардынаты:** 109°33′–110°26′ у. д., 31°30′–32°37′ пн. ш. — межы зоны паводле патрабаванняў аховы.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Паданне.** Мясцовыя апісанні пераказваюць паданне са спасылкай на кнігу «Пяць тысяч гадоў кітайскага чаю» (《中国茶叶五千年》). Паводле яго апальны прынц Лі Сянь (李显), сасланы ў Фанлін, на зваротным шляху ў Чан’ань праязджаў вёску Шэншуй (圣水村) цяперашняга пасёлка Дэшэн (得胜镇), паспрабаваў мясцовы чай і адвёз яго маці, імператрыцы У Цзэцянь (武则天). Тая быццам бы дала чаю імя «圣水贡茶» — «Шэншуй гунча», чай для паднашэння да двара, — і загадала закласці імператарскі чайны сад і храм. Дакументальнага пацвярджэння падання ў знойдзеных крыніцах няма.
    * **Рост галіны.** Паводле паведамлення павятовага камітэта Народнага палітычнага кансультатыўнага савета (2014), плошча садоў павета дасягнула 158 тыс. *му* — на 58 тыс. больш, чым у 2006 годзе, а выпрацоўка сухога чаю вырасла з 620 т у 2006 годзе да 4410 т у 2011-м; пладаносных садоў у 2011 годзе было 85 тыс. *му*. У тым жа паведамленні сказана, што чай Чжушаня на чале з Шэншуй Люйча стаў асноўнай маркай на чайным рынку Шыяня.
    * **Сельскагаспадарчае ўказанне.** Імя зарэгістравана як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне пад нумарам AGI00316; год рэгістрацыі ў знойдзеных крыніцах не пазначаны.
    * **2025.** Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці аб’яўленнем № 640 прызнала Шэншуй Люйча прадуктам з геаграфічным указаннем і апублікавала патрабаванні да яго.
* **Назва:** «Шэншуй» (圣水) — «свяшчэнная вада», імя вёскі ў пасёлку Дэшэн; «люйча» (绿茶) — зялёны чай. Павятовага тапоніма ў імені няма, і па назве павета гэты чай не знайсці.
* **Культурнае значэнне:** Паводле паведамлення павятовага савета, чай — адна з трох апорных галін Чжушаня, а павет носіць званні «радзіма высокаараматнага экалагічнага зялёнага чаю Кітая» (中国高[香型](https://thetea.app/be/article/xiangxing)生态绿茶之乡) і «буйны чаявытворчы павет краіны» (全国产茶大县).

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт / Культывар:** Патрабаванні аховы не называюць сорту: у графе «сорт» запісана толькі «зялёны чай у межах зоны» (产地范围内绿茶). Іншых дадзеных пра культывары ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Стандарт збору:** Ручны збор, калі кусты крануліся ў рост і з’явілася 5 % стандартных адзіночных пупышак (标准单芽). Дакладны склад сыравіны — пупышка або пупышка з лісцем — у патрабаваннях не названы.
* **Час збору:** Дакладных тэрмінаў у знойдзеных крыніцах няма; патрабаванні прывязваюць збор да пачатку росту парасткаў.
* **Патрабаванні да сыравіны:** Асобных патрабаванняў, акрамя ўмовы пра 5 % пупышак, у знойдзеных крыніцах няма.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Горны павет на паўночным захадзе Хубэя, у акрузе Шыянь.
* **Вышыня вырошчвання:** Паводле патрабаванняў аховы — **220–2740,2 м**. Гэта дыяпазон вышынь зоны, а не вышыня садоў: дзе менавіта на гэтым перападзе стаяць сады, патрабаванні не ўдакладняюць.
* **Глебы:** Багатыя арганікай, з урадлівым слоем больш за 80 см, pH 4,5–6,5.
* **Клімат:** Дакладных дадзеных у знойдзеных крыніцах няма. Мясцовыя апісанні змяшчаюць павет у горы Цыньба (秦巴) ля паўднёвага схілу Уданшаня (武当山) і гавораць пра туманы і вялікі сутачны перапад тэмператур.
* **Агратэхніка паводле патрабаванняў:** Арганічныя ўгнаенні — кампост, жмых, гной; абрэзка і праполка; абарона ад шкоднікаў агратэхнічнымі, фізічнымі і біялагічнымі метадамі.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Патрабаванні аховы пералічваюць дзесяць аперацый:

1.  **Раскладанне свежага ліста (摊青, *tānqīng*).**
2.  **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*).**
3.  **Скручванне (揉捻, *róuniǎn*).**
4.  **Другая падсушка (二青, *èrqīng*).**
5.  **Наданне формы (整形, *zhěngxíng*).**
6.  **Выяўленне ворса (提毫, *tíháo*).**
7.  **Паўторная сушка (复烘, *fùhōng*).**
8.  **Дасушванне і вывядзенне водару (足干提香, *zúgān tíxiāng*).**
9.  **Адсеў крошкі і маркіроўка (割末打标).**
10. **Адбор (精选, *jīngxuǎn*).**

Тэмператур і часу патрабаванні не задаюць; іншых правераных дадзеных пра рэжымы апрацоўкі ў знойдзеных крыніцах няма.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Апісанне ніжэй — з патрабаванняў аховы 2025 года.

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Круглява-прамы, з вострымі стройнымі кончыкамі, ізумрудны, з прыкметным ворсам (外形圆直，锋苗挺秀，色泽翠绿，白毫显露).
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Высокі і ўстойлівы (高香持久).
* **Смак:** Мяккі, пяшчотны, свежы і бадзёры (汤味醇和，滋味鲜嫩爽口).
* **Колер настою:** Жоўта-зялёны і яркі (汤色黄绿明亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Далікатна-зялёны, яркі і роўны (叶底嫩绿明亮、匀齐).

Перадрукі апісання сельскагаспадарчага ўказання разыходзяцца з гэтым тэкстам у двух месцах: там водар — устойлівы кветкавы (花香持久), а настой — далікатна-зялёны (嫩绿明亮), а не жоўта-зялёны; ворс названы багатым (白毫满披). Які тэкст дакладней адлюстроўвае прадукт, па знойдзеных крыніцах не вырашыць.

**7. Хімічны Склад:**

Патрабаванні аховы 2025 года задаюць такія паказчыкі:

| Паказчык | Патрабаванне |
| :--- | :--- |
| Вільготнасць | не больш за 6,5 % |
| Крошка і пыл | не больш за 6,0 % |
| Агульная попел | не больш за 6,0 % |
| Сырая абалоніна | не больш за 13,5 % |

Перадрукі апісання сельскагаспадарчага ўказання дадаюць яшчэ два паказчыкі: свабодныя амінакіслоты — не менш за 2,0 %, водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы — не менш за 36,0 %. Першакрыніцы гэтага апісання я не адкрыў. Дадзеных пра поліфенолы і кафеін у знойдзеных крыніцах няма.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных дадзеных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Шкляная шклянка або белая гайвань.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
    3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
    4. Піць, пакідаючы частку настою.
    5. Даліць ваду.
    6. Два-тры паўторныя залівы.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Высокі водар сыходзіць першым, таму чай лепш выпіць на працягу года.

**11. Цана і Падробкі:**

Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць знак прадукта з геаграфічным указаннем або знак сельскагаспадарчага ўказання; права на знак выдаюць вытворцам з зоны.
    * Правяраць, што вытворца з павета Чжушань.
    * Ліст — круглява-прамы, ізумрудны, з вострымі кончыкамі і прыкметным ворсам; водар — высокі.
    * Памятаць, што «圣水» — не павет: на ўпакоўцы павінен стаяць Чжушань.

**12. Цікавыя Факты:**

* Вышыні зоны паводле патрабаванняў аховы — ад 220 да 2740,2 м: перапад большы за два з паловай кіламетры.
* У графе «сорт» патрабаванні 2025 года называюць не культывар, а проста зялёны чай зоны.
* За пяць гадоў, з 2006 па 2011 год, выпрацоўка чаю ў павеце, паводле дадзеных павятовага савета, вырасла больш чым у сем разоў.
* Імя чаю ідзе ад вёскі, а не ад павета, і звязана з паданнем пра імператрыцу У Цзэцянь.

**13. Параўнанне з іншымі чаямі:**

* **Удан Даа Ча ([武当道茶](https://thetea.app/be/article/wudang-dao-cha)):** Парасонавае імя чаю акругі Шыянь; зона яго аховы ўключае і павет Чжушань.
* **Чжусі Маацзянь ([竹溪毛尖](https://thetea.app/be/article/zhuxi-maojian)):** Зялёны чай суседняга павета Чжусі той жа акругі.
* **Мэйцзы Гунча ([梅子贡茶](https://thetea.app/be/article/meizi-gongcha)):** Зялёны чай павета Чжусі; яго імя таксама звязваюць з паданнем пра імператрыцу У Цзэцянь, а слова «гунча» стаіць у ім гэтак жа, як у легендарным імені «圣水贡茶».

**У заключэнне:**

Шэншуй Люйча — павятовы зялёны чай паўночна-заходняга Хубэя з вясковым імем і імператарскім паданнем. Дакументы пра яго сухія, але пэўныя: сямнаццаць валасцей і пасёлкаў, вышыні ад 220 да 2740,2 м, ручны збор на старце росту парасткаў, дзесяць аперацый апрацоўкі і аблічча — круглява-прамы ізумрудны ліст з вострымі кончыкамі і ворсам, высокі ўстойлівы водар, яркі настой.