---
title: "Shāxiàn hóngbiān chá"
url: https://thetea.app/be/article/shaxian-hongbian-cha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Shāxiàn hóngbiān chá (沙县红边茶)

**Шасянь Хунбянь Ча** (*Shāxiàn hóngbiān chá*, 沙县红边茶) — улун раёна Шасянь (沙县区) гарадской акругі Саньмін у глыбіні правінцыі Фуцзянь. Шасянь вядомы ўсяму Кітаю закусачнымі «шасяньскай кухні», але гэта і стары чайны край. Імя чаю — «чырвоная аблямоўка» — апісвае завараны ліст: «тры долі чырвонага, сем доляў зялёнага», зялёны ліст з чырвонай аблямоўкай. У XIX стагоддзі чай экспартавалі, у сярэдзіне XX стагоддзя яго перасталі рабіць, а ў 2000-х гадах аднавілі. Сёння ён ахоўваецца геаграфічным знакам, а тэхналогія вырабу ўнесена ў правінцыйны спіс нематэрыяльнай спадчыны.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Улун (青茶, *qīngchá*), паўферментаваны. Так яго адносіць сельгасупраўленне Саньміна. Паводле газетнага нарыса, ступень ферментацыі ў хунбяня — паміж паўночнафуцзяньскім улунам (мацнейшая) і паўднёвафуцзяньскім (слабейшая).
* **Катэгорыя:** Гістарычны улун Фуцзяні; геаграфічны сертыфікацыйны знак (2015); тэхналогія — правінцыйная нематэрыяльная спадчына Фуцзяні (2022).
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Фуцзянь (福建, *Fújiàn*), гарадская акруга Саньмін (三明, *Sānmíng*), раён Шасянь (沙县区, *Shāxiàn qū*). Галоўны раён вытворчасці — пасёлак Сямаа (夏茂镇, *Xiàmào zhèn*).
* **Зона аховы:** Дакладных межаў у знойдзеных дакументах няма; правінцыйны пералік паказвае Шасянь як адміністрацыйную прыналежнасць уладальніка знака.
* **Геаграфічныя каардынаты:** Шасянь — каля 26,4° пн. ш. і 117,8° у. д.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Тан і Сун.** Сельгасупраўленне Саньміна вядзе гісторыю чаю Шасяня ад эпохі Тан; пасля Сун, паводле яго даных, чай пастаўляўся да двара.
    * **1862 — экспарт.** Паводле даных упраўлення, у першы год эры Тунчжы шасяньскі хунбянь ужо ішоў на экспарт.
    * **Росквіт.** Газетны нарыс 2023 года са слоў мясцовага майстра прыводзіць лічбы вывазу: у 1874 годзе — больш за 18 тыс. скрынь па 40 цзіняў, у 1889 годзе — рэкордныя 60 тыс. скрынь. Чай з зыходнага месца Байшуйцзі (白水漈), паводле таго ж апавядання, каштаваў прыкметна даражэй за звычайны улун.
    * ** заняпад.** Паводле нарыса, з пачатку 1930-х гадоў вытворчасць слабела, а да сярэдзіны 1950-х спынілася. У гады камун мясцовы чайны завод выпускаў паўночнафуцзяньскі Шуйсянь і іншы улун, але не хунбянь.
    * **Адраджэнне.** Даты крыніцы называюць па-рознаму. Паводле даных сельгасупраўлення, у 2006 годзе мясцовая чайная кампанія ўзялася аднаўляць гістарычны чай, у 2010 годзе ён выйшаў на рынак і атрымаў золата на адборы да Шанхайскай ЭКСПА. Газетны нарыс называе годам вяртання 2008-ы — пасля амаль шасцідзесяці гадоў перапынку.
    * **2015.** Імя «沙县红边茶» зарэгістравана як геаграфічны знак (№ 13908849). Чай унесены ва ўсекітайскі каталог «名特优新» сельгаспрадукцыі.
    * **2022.** Урад правінцыі ўключыў тэхналогію вырабу хунбяня ў сёмы выпуск правінцыйнага спісу нематэрыяльнай спадчыны Фуцзяні; раён паведаміў аб гэтым у лютым 2022 года.
* **Назва:**
    * «Шасянь» (沙县) — «пясчаны павет», цяпер раён Саньміна.
    * «Хунбянь» (红边, *hóngbiān*) — «чырвоная аблямоўка»: у заваранага ліста чырвоны край.
* **Культурнае значэнне:** Сямаа — адначасова радзіма шасяньскіх закусак і галоўны раён хунбяня. Газетны нарыс называе Шасянь «важным кавалачкам мазаікі» паўночнафуцзяньскага улуна і апісвае мясцовы звычай: на вясельных і юбілейных застоллях салодкія шаомай падаюць разам з хунбянем.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт / Культывар:** Дакументам не зададзены. Паводле газетнага нарыса, пры аднаўленні чаю спрабавалі паўночнафуцзяньскія улунныя сарты — Шуйсянь ([水仙](https://thetea.app/be/article/shui-xian)) і Жоугуй ([肉桂](https://thetea.app/be/article/rou-gui)); хунбянь з Шуйсяня ў 2020 годзе стаў пераможцам асенняга конкурсу Саньміна ў раздзеле паўночнафуцзяньскага улуна.
* **Збор:** Тэрміны ў знойдзеных крыніцах не пазначаны.
* **Стандарт збору:** У знойдзеных крыніцах не прыведзены.
* **Патрабаванні да сыравіны:** Ліст з раёна Шасянь.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Цэнтр правінцыі Фуцзянь, паміж яе паўночнай і паўднёвай часткамі; гістарычна Шасянь адносіўся да поўначы. Галоўны чайны пасёлак — Сямаа. Паводле даных упраўлення, мясцовая кампанія вядзе ў вёсках Сямаа плантацыі больш чым на 5000 му.
* **Вышыня, глебы, клімат:** Дакладных даных у знойдзеных крыніцах няма.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Тэхналогію вырабу ахоўвае правінцыйны спіс спадчыны, але пакрокавых параметраў у знойдзеных крыніцах няма. Газетны нарыс перадае рэканструкцыю мясцовага майстра: пры стварэнні хунбянь адчуў уплыў паўднёвафуцзяньскай тэхналогіі, але з-за сырых начэй і дрэнна зачыненых майстэрняў яе змянілі — устрэсванне на бамбукавым сіце замянілі шматразовай ручной апрацоўкай ліста, а скручванне ў тканіне, звычайнае на поўдні, спрасцілі: ліст робяць палоскамі, як на поўначы.

Агульная схема класа такая: завяльванне → устрэсванне (做青, *zuòqīng*), пакуль краі ліста не пашкодзяцца і не акісляцца → фіксацыя → скручванне → сушка. Гэта схема класа, а не апісанне шасяньскай тэхналогіі.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Паводле апісання сельгасупраўлення Саньміна:

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Шчыльныя моцныя скруткі, колер цёмны, алейны (条索壮实，色泽乌润).
* **Водар сухога ліста:** Асобна не апісаны; даных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Насычаны і доўгі, з выражаным кветкавым тонам (香气浓郁持久，花香显著); упраўленне дадае, што ў чаі ёсць нешта ад кветак, садавіны і мёду (似花似果似蜜).
* **Густ:** Мяккі, шчыльны і свежы, са салодкім вяртаннем (滋味醇厚清爽回甘).
* **Колер настою:** Празрысты, аранжава-чырвоны (汤色清澈橙红).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Мясісты і мяккі, з яркай чырвонай аблямоўкай (叶底肥软，红边鲜艳) — «зялёны ліст з чырвонай аблямоўкай» (绿叶红镶边).

Газетны нарыс апісвае свежы чарнавы чай мякчэй: настой аранжава-жоўты і празрысты, водар кветкава-садавінавы, густ салодкі і гладкі.

**7. Хімічны Склад:**

Фізіка-хімічных даных у знойдзеных крыніцах няма.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных даных аб дзеянні менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для улуна. Асобных рэкамендацый у знойдзеных крыніцах няма.

* **Тэмпература вады:** 95–100 °C.
* **Колькасць чаю:** 6–8 г на 110–150 мл.
* **Посуд:** Гайвань — пасля заварвання ў ім зручна разгледзець чырвоную аблямоўку ліста.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай.
    3. Хутка прамыць яго гарачай вадой і зліць.
    4. Першыя настоі — 10–20 секунд.
    5. Разліваць цалкам.
    6. Паўторныя залівы з дадаваннем часу; улун вытрымлівае шмат заліваў.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа для улуна. У шчыльным пакаванні, у сухім прахалодным цёмным месцы, без старонніх пахаў.

**11. Кошт і Падробкі:**

Даных аб рознічных коштах у знойдзеных крыніцах няма. Паводле даных упраўлення, гадавыя продажы хунбяня адной мясцовай кампаніі — больш за 30 млн юаняў.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць знак «沙县红边茶».
    * Правяраць, што вытворца з раёна Шасянь.
    * Пасля заварвання разгледзець ліст: зялёная сярэдзіна і яркая чырвоная аблямоўка — галоўная прыкмета.
    * Настой — празрысты, аранжава-чырвоны.

**12. Цікавыя Факты:**

* Імя чаю — апісанне заваранага ліста: «зялёны ліст з чырвонай аблямоўкай».
* У 1889 годзе, паводле апавядання мясцовага майстра, вываз хунбяня дасягнуў 60 тыс. скрынь.
* Пасёлак Сямаа — радзіма і шасяньскіх закусак, і хунбяня.
* На мясцовых вясельных застоллях хунбянь падаюць разам з салодкімі шаомай.

**13. Параўнанне з іншымі улунамі:**

* **Шасянь Гунфу Ча ([沙县工夫茶](https://thetea.app/be/article/shaxian-gongfu-cha)):** Чырвоны чай таго ж раёна, пад сваім знакам; хунбянь — улун.
* **Фуцзянь Улунча ([福建乌龙茶](https://thetea.app/be/article/fujian-wulongcha)):** Парасонавае найменне фуцзяньскага улуна; Шасянь уваходзіць у яго зону з трыццаці пяці адзінак.
* **Шуйсянь (水仙):** Паўночнафуцзяньскі улун і сорт; з яго робяць і хунбянь, але форма хунбяня — свая, а ферментацыя, паводле нарыса, лягчэйшая за паўночную.
* **Тэгуаньінь ([铁观音](https://thetea.app/be/article/tie-guanyin)):** Галоўны улун паўднёвай Фуцзяні; чырвоная аблямоўка заваранага ліста ёсць і ў яго, але сухі ліст — акруглыя цяжкія скруткі, а не палоскі.

**У заключэнне:**

Шасянь Хунбянь Ча — улун, чыё імя апісвае сам ліст: зялёная сярэдзіна і чырвоная аблямоўка, тры долі чырвонага і сем зялёнага. Экспартны чай XIX стагоддзя, забыты да сярэдзіны XX стагоддзя і вернуты ў 2000-х гадах, ён цяпер ахоўваецца знакам і правінцыйным спісам спадчыны. У кубку — аранжава-чырвоны настой, насычаны кветкавы водар і мяккі шчыльны густ са салодкім вяртаннем.