---
title: "Qīfó gòngchá"
url: https://thetea.app/be/article/qifo-gongcha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Qīfó gòngchá (七佛贡茶)

**Цыфо Гунча** (*Qīfó gòngchá*, 七佛贡茶) — чай воласці Цыфо павета Цынчуань (青川县) гарадской акругі Гуан’юань на поўначы правінцыі Сычуань, каля мяжы з Ганьсу. Імя складваецца з дзвюх частак: «Цыфо» — «сем будаў», імя воласці, «гунча» — чай для двара. Сады ляжаць на вышыні ад 580 да 2100 м. З 2008 года чай ахоўваецца як прадукт з геаграфічным указаннем, а тэхналогія вырабу яго чайных ляпёшак унесена ў правінцыйны спіс нематэрыяльнай спадчыны.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Не ўстаноўлены: у знойдзеных дакументах аб ахове клас не названы. Воблік паводле даведачных апісанняў — жоўта-зялёны настой, архідэйны або каштанавы водар — звычайны для зялёнага чаю (绿茶, *lǜchá*), але клас тут не сцвярджаецца. Акрамя ліставога чаю, пад гэтым імем вядомая традыцыя прасаваных ляпёшак.
* **Катэгорыя:** Горны чай паўночнай Сычуані; прадукт з геаграфічным указаннем (2008), агульнавядомы таварны знак Кітая (中国驰名商标).
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Сычуань (四川, *Sìchuān*), гарадская акруга Гуан’юань (广元, *Guǎngyuán*), павет Цынчуань (青川县, *Qīngchuān Xiàn*), воласць Цыфо (七佛乡). Паводле старога аб’яўлення зона аховы ўключала трыццаць два пасёлкі і воласці павета; поўнага пераліку ў першакрыніцы я не бачыў.
* **Геаграфічныя каардынаты:** Павет Цынчуань — каля 32,6° пн. ш. і 105,2° у. д.; мясцовыя матэрыялы змяшчаюць тутэйшыя сады ў «залаты пояс чаю на 32° паўночнай шыраты».

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Імя.** Слова «гунча» ў імені гаворыць пра прыдворную даніну, але дакументаў пра даніну менавіта з Цыфо ў знойдзеных крыніцах няма; мясцовыя паданні пра яе ў артыкул не пераносяцца.
    * **2008.** Галоўнае ўпраўленне па наглядзе за якасцю, інспекцыі і каранціну (AQSIQ) аб’яўленнем № 52 узяло Цыфо Гунча пад ахову як прадукт з геаграфічным указаннем.
    * **Да канца 2022 года**, паводле даных павятовага ўпраўлення па наглядзе за рынкам, у павеце было зарэгістравана 26 чайных прадпрыемстваў, з іх 14 атрымалі права ставіць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання; сукупны кошт іх прадукцыі — 1,6 млрд юаняў. Распрацаваны і мясцовы стандарт «Прадукт з геаграфічным указаннем. Цыфо Гунча. Тэхнічныя правілы вытворчасці» (《地理标志产品 七佛贡茶生产技术规程》).
    * **2023.** Найменне ўвайшло ў другі спіс знакаў, якія Сычуань і Чунцын ахоўваюць сумесна; ад акругі Гуан’юань — адзінае.
    * **2024.** Паводле ацэнкі, якую прыводзіць упраўленне па наглядзе за рынкам Гуан’юаня, кошт брэнда склаў 2,297 млрд юаняў — сёмае месца ў Сычуані.
    * **2025.** 9 мая, на сычуаньскіх мерапрыемствах Дня кітайскіх брэндаў у Чэнду, чай уключылі ў першую групу сычуаньскай праграмы «一县一品» — «адзін павет, адзін прадукт».
* **Назва:**
    * «Цыфо» (七佛) — «сем будаў», імя воласці. Паходжанне імені ў адкрытых мной крыніцах не патлумачана.
    * «Гунча» (贡茶, *gòngchá*) — «чай для двара».
* **Культурнае значэнне:** Тэхналогія вырабу чайных ляпёшак Цыфо Гунча ўнесена ў правінцыйны спіс прадстаўнічых аб’ектаў нематэрыяльнай культурнай спадчыны Сычуані. Чай носіць таксама званне «中华文化名茶» — «знакаміты чай кітайскай культуры».

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт / Культывар:** У знойдзеных крыніцах не названы.
* **Збор:** З пачатку сакавіка да канца верасня.
* **Стандарт збору:** У знойдзеных крыніцах не прыведзены.
* **Патрабаванні да сыравіны:** Паходжанне з зоны аховы.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Цынчуань — горны павет на мяжы Сычуані і Ганьсу.
* **Вышыня вырошчвання:** Ад **580 да 2100 м**, у сярэднім каля **800 м**.
* **Глебы:** Даных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Клімат:** Вымераных даных у знойдзеных крыніцах няма.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Тэхналогія ліставога чаю ў знойдзеных крыніцах не апісана. Мясцовы стандарт вытворчасці існуе, але яго тэксту я не бачыў, таму схему класа сюды не пераношу.

Асобная традыцыя — **прасаваныя чайныя ляпёшкі** (茶饼): тэхналогія іх вырабу ўнесена ў правінцыйны спіс нематэрыяльнай спадчыны Сычуані. Як менавіта іх робяць, у знойдзеных крыніцах не сказана.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Даных у правераных крыніцах няма.
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання няма.
* **Водар настою:** Паводле даведачных апісанняў — архідэйны або каштанавы тон.
* **Смак:** Даных у правераных крыніцах няма.
* **Колер настою:** Паводле даведачных апісанняў — жоўта-зялёны.
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Даных у правераных крыніцах няма.

**7. Хімічны Склад:**

Фізіка-хімічных даных у знойдзеных крыніцах няма.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных даных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю, якому адпавядае апісаны воблік.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Шкляны стакан або белы гайвань.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай.
    3. Наліць трохі вады і даць лісту раскрыцца 30–60 секунд.
    4. Даліць ваду; першы настой — 1–2 хвіліны.
    5. Піць, пакідаючы частку настою.
    6. Два-тры паўторныя залівы.

Для прасаваных ляпёшак гэтыя параметры не падыходзяць: спосаб заварвання залежыць ад таго, як ляпёшка зроблена.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Выпіць ліставы чай лепш на працягу сезона.

**11. Цана і Падробкі:**

Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання.
    * Правяраць, што вытворца з павета Цынчуань і дапушчаны да знака: паводле даных павета на канец 2022 года, такіх прадпрыемстваў было 14.
    * Памятаць, што слова «贡茶» сустракаецца ў імёнах многіх чаёў; ахоўваецца менавіта поўнае імя «七佛贡茶».

**12. Цікавыя Факты:**

* Сезон збору доўжыцца з сакавіка па верасень.
* Тэхналогія чайных ляпёшак Цыфо Гунча — правінцыйная нематэрыяльная спадчына Сычуані.
* У сумесным спісе аховы Сычуані і Чунцына 2023 года Цыфо Гунча — адзіны знак ад акругі Гуан’юань.
* Паводле ацэнкі 2024 года, кошт брэнда — 2,297 млрд юаняў, сёмае месца ў правінцыі.

**13. Параўнанне з іншымі сычуаньскімі чаямі:**

* **Эмэй Чжуецын ([峨眉竹叶青](https://thetea.app/be/article/emei-zhuyeqing)):** Знакаміты сычуаньскі зялёны чай гары Эмэй.
* **Мэндын Гань Лу ([蒙顶甘露](https://thetea.app/be/article/mengding-gan-lu)):** Скручаны зялёны чай гары Мэндыншань, адзін з найстаражытнейшых імянных чаёў Кітая.
* **Гуан’юань Хуанча ([广元黄茶](https://thetea.app/be/article/guangyuan-huangcha)):** Зялёны чай з жаўталістых сартоў той самай акругі Гуан’юань; «жоўтае» ў імені — колер ліста, а не клас.

**У заключэнне:**

Цыфо Гунча — горны чай паўночнай Сычуані, чыё імя абяцае прыдворную гісторыю, а дакументы пацвярджаюць іншае: ахову прадукту з геаграфічным указаннем з 2008 года, вышыні садоў ад 580 да 2100 м, доўгі сезон збору з сакавіка па верасень і правінцыйную спадчыну — тэхналогію чайных ляпёшак. Пра клас, тэхналогію і воблік ліставога чаю знойдзеныя крыніцы гавораць мала; даведачныя апісанні адзначаюць жоўта-зялёны настой і архідэйны або каштанавы водар.