---
title: "Pōliǔ niángniang chá"
url: https://thetea.app/be/article/poliu-niangniang-cha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Pōliǔ niángniang chá (坡柳娘娘茶)

**Полю Нянян Ча** (*Pōliǔ niángniang chá*, 坡柳娘娘茶) — «чай дзяўчат з Полю», ручны чай вёскі Полю (坡柳村) павета Чжэньфэн на паўднёвым захадзе Гуйчжоу. Ліст збіраюць у пучок і скочваюць далонямі ў кончык пэндзля для пісьма, адсюль іншыя імёны — «чай-пэндзаль» (文笔茶) і «пэндзаль чжуан’юаня» (状元笔茶). «Нянян», паводле аповеду гуйчжоўскага тэлебачання, — мясцовы зварот да незамужніх дзяўчат сямнаццаці-васемнаццаці гадоў: паводле звычаю чай збіралі і рабілі дзяўчаты народнасці буі. Клас крыніцы называюць па-рознаму, а імя ахоўваецца з 2019 года.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Клас не ўстаноўлены адназначна. Гуйчжоўскі ўніверсітэт (2022) называе чай жоўтым, і «асаблівы залаты медаль» ён узяў на конкурсе жоўтага чаю; рэпартаж «Гуйчжоу жыбао» (2024) уключае ў выраб тамленне (闷黄, *mēnhuáng*) — прыкмета жоўтага класа. Патрабаванні аховы 2025 года даюць іншы ланцужок: падвяльванне, скручванне, ферментацыя (发酵, *fājiào*) 6–8 гадзін, фармоўка, сушка — яна бліжэй да чырвонага чаю, хоць класа дакумент не называе.
* **Катэгорыя:** Гістарычны ручны чай народнасці буі; прадукт з геаграфічным указаннем.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Гуйчжоу (贵州, *Guìzhōu*), Цяньсінань-Буі-Мяоская аўтаномная акруга, павет Чжэньфэн (贞丰, *Zhēnfēng*), пасёлак Лунчан (龙场镇, *Lóngchǎng*), вёска Полю.
* **Зона аховы:** Пасёлкі Лунчан, Ваньлань (挽澜镇, *Wǎnlán*) і Сяотунь (小屯镇, *Xiǎotún*) — паводле рэгістрацыі 2019 года 57 адміністрацыйных вёсак і абшчын. Крайнія пункты — вёскі Чжэтан на ўсходзе, Саньхэ на захадзе, Дзяньцзы на поўдні і Шуйіньдун на поўначы.
* **Геаграфічныя каардынаты:** 105°25′–105°38′ у. д., 25°19′–25°32′ пн. ш.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **1853 год.** «Сін’іскія акруговыя запісы» (《兴义府志》) паведамляюць, што чай расце «ў паўночнай воласці і ў Туньцзяо» і што «гэта і ёсць чай маацзянь». Універсітэт атаясамлівае гэтыя месцы з цяперашнім Дунпанем пасёлка Сінбэй і з вёскай Полю. Цяперашняга імя ў цытаце няма.
    * **Узрост.** Універсітэт ацэньвае гісторыю вытворчасці і гандлю больш чым у 500 гадоў, тэлебачанне Гуйчжоу — у «сто з лішнім».
    * **Даніна.** Паводле падання, якое пераказвае ўніверсітэт, больш за дзвесце гадоў таму чай фас авалі па 100 пупышак у «пэндзаль» і па 16 пэндзляў у «пучок» каля аднаго *цзіня*, заварочвалі ў чырвоны шоўк і адпраўлялі ў даніну. Тэлебачанне піша, што чай падносілі імператару Цяньлуну; дакумента за гэтым у знойдзеных крыніцах няма.
    * **Гандаль.** Паводле ўніверсітэта, вёска рабіла да 10 тыс. *цзіняў* у год; на блізкім рынку Пааа гандлявалі ў асноўным чаем, і чай даходзіў да Байсэ ў Гуансі.
    * **Да 1960-х** у Полю яшчэ рабілі ручны «чай пучкамі» (把把茶, *bǎbǎ chá*). Прыёмы перадаваліся з вуснаў у вусны; потым засталіся толькі дробныя хатнія майстэрні без адзінага стандарту.
    * **2019.** Аб’явай Міністэрства сельскай гаспадаркі і сельскіх спраў № 213 ад 4 верасня 2019 года чай зарэгістраваны як сельскагаспадарчы прадукт з геаграфічным указаннем; нумар пасведчання — AGI02755. Абмеркаванне заяўкі ішло з 15 лістапада па 14 снежня 2018 года.
    * **2022.** Чайны інстытут Гуйчжоўскага ўніверсітэта дапамог мясцовай кампаніі наладзіць выраб, і з’явіўся стандарт прадпрыемства «坡柳娘娘茶加工技术规程». У ліпені чай атрымаў «асаблівы залаты медаль» сёмага конкурсу жоўтага чаю Кітая «Мэндын Хуан Я» — паводле тлумачэння ўніверсітэта, за вышэйшы бал і па вонкавым выглядзе, і па ўнутранай якасці. Узнагароды ўручылі 1 лістапада на Сычуаньскай чайнай выставе.
    * **2025.** Аб’явай Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці № 646 ад 23 верасня 2025 года чай прызнаны прадуктам з геаграфічным указаннем.
* **Назва:** «Полю» — імя вёскі, «нянян» — мясцовы зварот да незамужніх дзяўчат.
* **Культурнае значэнне:** Паводле аповеду тэлебачання, у буі чаем сустракаюць гасцей і родных, а «чай нянян» раней варылі ў гліняным гаршку на трынозе, у два-тры заходы.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сарты паводле патрабаванняў аховы:** Мясцовыя шматгадовыя кусты, размножаныя чаранкамі, і сорт 龙井43 (*Lóngjǐng 43*) сярод іншых прыдатных.
* **Старыя дрэвы:** Паводле рэпартажу «Гуйчжоу жыбао» (2024), у Полю больш за 3000 старых чайных дрэў, каля 700 адзначаны таблічкамі і ахоўваюцца. Батанічная прыналежнасць і імя мясцовай папуляцыі ў знойдзеных крыніцах не пазначаны.
* **Сыравіна:** Паводле ўніверсітэта, парастак даўжынёй каля трох-чатырох *цуняў* — пупышка з двума-чатырма лістамі.
* **Час збору:** Увесну — пасля Цынміна; паводле аповеду тэлебачання, у тры лепшыя дні сезона, з васьмі да дзевяці гадзін раніцы. Увосень — ад Ліцю да Ханьлу, паводле той жа газеты. Патрабаванні аховы дапускаюць толькі ручны збор.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Паўднёвы захад Гуйчжоу. Вёска Полю, паводле аповеду тэлебачання, стаіць ля падножжа гары Луншань, за дваццаць з лішнім кіламетраў ад павятовага цэнтра.
* **Глебы:** Паводле патрабаванняў аховы — у асноўным жоўтыя, друзлыя, глыбокія, багатыя арганікай.
* **Вышыня і клімат:** Лікавых даных у знойдзеных крыніцах няма; мясцовыя вытворцы кажуць пра высакагорныя сады з багатым сонцам.
* **Догляд паводле патрабаванняў:** Асноўнае арганічнае ўгнаенне — у канцы лістапада, глыбей за 20 см, не менш за 1000 кг на *му*; дзве падкормкі, у маі-чэрвені і ў кастрычніку-лістападзе. Маладым кустам — тры-чатыры фармавальныя абрэзкі, лепей у сакавіку.
* **Маштаб:** Паводле заяўкі 2018 года — 2800 га і 6 тыс. т у год.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Крыніцы апісваюць выраб тройчы, і апісанні не супадаюць.

**Традыцыйная** (універсітэт, 2022): пасля фіксацыі ліст скручваюць рукамі на бамбукавым падносе, збіраюць у пучок і, круцячы паміж далонямі, сціскаюць у форму пэндзля; пучок перавязваюць ніткай і сушаць над бяздымным вугалем або на сонцы. Тамлення тут няма.

**«Гуйчжоу жыбао»** (2024, асенні чай): падвяльванне (晾青), фіксацыя (杀青), тамленне (闷黄), скручванне (揉捻), фармоўка (做形), сушка (干燥); фіксацыю і скручванне робяць уручную.

**Патрабаванні аховы** (2025):

1.  **Раскладванне (摊放, *tānfàng*).**
2.  **«Фіксацыя» (杀青, *shāqīng*):** Паводле тэксту — раскладванне ў памяшканні разам з падвяльваннем на сонцы.
3.  **Скручванне (揉捻, *róuniǎn*):** 30–45 хвілін, пакуль сок не пачне ліпнуць да рук.
4.  **Ферментацыя (发酵, *fājiào*):** 6–8 гадзін пры 28–35 °C і вільготнасці паветра 40–60 %.
5.  **Фармоўка (造型, *zàoxíng*).**
6.  **Сушка:** 3–5 гадзін пры 60 °C, затым дасушка пры 80 °C і 5 хвілін пры 130–140 °C для водару.

Стандарт прадпрыемства 2022 года не адкрыты, і да якой схемы ён бліжэй, сказаць нельга.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Пучок у форме пэндзля для пісьма (呈毛笔形状).
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Паводле патрабаванняў аховы — лёгкі (微香), з «глыбокім чайным зачараваннем» (茶韵深远); універсітэт кажа пра кветкавы водар старых дрэў ([古树](https://thetea.app/be/article/gushu-dashu-taidi-yesheng)花香).
* **Смак:** Паводле патрабаванняў — лёгкі і вытанчаны, са салодкім вяртаннем і доўгім паслясмакам (入口淡雅回甘); ва ўніверсітэта — шчыльны, мяккі і салодкі.
* **Колер настою:** Залаціста-жоўты, празрысты (金黄透亮). Асенні чай, паводле «Гуйчжоу жыбао», дае чырванавата-яркі настой (红亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.

**7. Хімічны Склад:**

| Паказчык | Патрабаванне аховы |
| :--- | :--- |
| Вільготнасць | не больш за 6,5 % |
| Агульны попел | не больш за 7,0 % |
| Экстрактыўныя рэчывы | не менш за 36,0 % |

Іншых даных у знойдзеных крыніцах няма.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных даных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа. Параметраў менавіта для гэтага чаю няма, а клас спрэчны; ніжэй — звычайныя параметры жоўтага чаю.

* **Тэмпература вады:** 85–90 °C; для асенняга чаю з чырванаватым настоем — 90–95 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Гайвань або шкляная шклянка.
* **Працэс:** Першы настой — каля хвіліны, потым некалькі заліваў з невялікім падаўжэннем.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У шчыльнай упакоўцы, у сухім цёмным месцы, удалечыні ад пахаў; лепей выпіць на працягу года.

**11. Цана і Падробкі:**

Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма; паводле «Гуйчжоу жыбао» (2024), ручны чай прадаецца ў Чжэцзяне, Фуцзяні і Гуандуне.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць знак геаграфічнага ўказання і вытворцу з пасёлкаў Лунчан, Ваньлань або Сяотунь.
    * Галоўная прыкмета — пучок у форме кончыка пэндзля, настой залаціста-жоўты.

**12. Цікавыя Факты:**

* Паводле звычаю гэта дзявочае рамяство: збор — тры лепшыя дні сезона, з васьмі да дзевяці гадзін раніцы.
* Хроніка 1853 года называе чай гэтых месцаў «маацзянем».
* «Гуйчжоу жыбао» у рэпартажы 2024 года піша імя праз іншы іерогліф — 孃孃 замест 娘娘.

**13. Параўнанне з іншымі чаямі Гуйчжоу і жоўтымі чаямі:**

* **Хайма Гун Ча ([海马宫茶](https://thetea.app/be/article/haima-gong-cha)):** Іншы гістарычны чай Гуйчжоу, які корпус адносіць да жоўтага класа.
* **Мэндын Хуан Я ([蒙顶黄芽](https://thetea.app/be/article/mengding-huang-ya)):** Сычуаньскі жоўты чай, імем якога названы конкурс 2022 года.
* **Пуань Хунча ([普安红茶](https://thetea.app/be/article/puan-hongcha)):** Чырвоны чай акругі Цяньсінань; яго ўказанне зарэгістравана той жа аб’явай 2019 года, і зона ўключае павет Чжэньфэн.

**На заканчэнне:**

Полю Нянян Ча — ручны чай вёскі буі, скатаны ў кончык пэндзля для пісьма. За ім стаяць радок хронікі 1853 года, паданне пра даніну і звычай дзявочага збору, а з 2019 года — ахова імя. Клас крыніцы называюць па-рознаму: універсітэт і конкурс — жоўтым, патрабаванні аховы апісваюць шматгадзінную ферментацыю.