---
title: "Nánshān báimáo chá"
url: https://thetea.app/be/article/nanshan-baimao-cha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Nánshān báimáo chá (南山白毛茶)

**Наньшань Баймао Ча** (*Nánshān báimáo chá*, 南山白毛茶) — зялёны чай гары Наньшань у гарадскім павеце Хэнчжоу (横州市, раней павет Хэнсянь, 横县) горада Наньнін, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён. Імя значыць «белаварсовы чай Наньшаня» і гаворыць пра пушок на пупышках мясцовага куста, а не пра белы клас: тэхналогія ў дакуменце аб ахове — зялёная. З 2009 года гэта прадукт з геаграфічным указаннем на ўвесь павет.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*). Клас выведзены з тэхналогіі ў дакуменце аб ахове: раскладка, фіксацыя, скручванне, сушка — без завяльвання белага чаю, тамлення жоўтага і акіслення. Словаў «зялёны чай» у дакуменце няма; даведачныя апісанні адносяць чай да зялёных.
* **Катэгорыя:** Знакаміты чай Гуансі; прадукт з геаграфічным указаннем (2009).
* **Паходжанне:** Кітай, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён (广西, *Guǎngxī*), горад Наньнін (南宁, *Nánníng*), гарадскі павет Хэнчжоу (横州, *Héngzhōu*). Дэманстрацыйная зона садоў, паводле даведачных звестак, — у пасёлку Наян (那阳镇).
* **Зона аховы:** Паводле аб’яўлення — уся адміністрацыйная тэрыторыя павета Хэнсянь у межах на момант аховы.
* **Геаграфічныя каардынаты:** Хэнчжоу — каля 22,7° пн. ш. і 109,3° у. д.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Паданне.** Паводле падання, мінскі імператар Цзяньвэнь (建文帝), хаваючыся ад пераследу, прыйшоў у храм Інцянь-сы (应天寺) на гары Наньшань і пасадзіў там сем кустоў белаварсовага чаю, прынесеных з сабой. Адсюль другое імя чаю — «圣种» (*shèngzhǒng*), «свяшчэннае семя».
    * **1810.** Даведнік па геаграфічных указаннях піша, што ў 15-ы год Цзяцын (嘉庆) дынастыі Цын Наньшань Баймао Ча ўнеслі ў лік 24 знакамітых чаёў краіны.
    * **1915.** Там жа: на выставе ў гонар адкрыцця Панамскага канала чай атрымаў сярэбраную ўзнагароду другой ступені. Той жа даведнік называе і сярэбраны медаль «Панамскай выставы» 1822 года (2-і год Даагуан, 道光) — за век да канала; на ёй трымаецца і слава чаю як аднаго з першых кітайскіх прызёраў міжнародных выстаў. Гэтую дату я лічу памылкай крыніцы.
    * **1933.** Паводле таго ж даведніка, урад правінцыі Гуансі ўручыў чаю дошку з надпісам «品胜武夷» — «якасцю пераўзыходзіць Уі».
    * **2006.** Паводле паведамлення патэнтнага ведамства Гуансі (2012), у павеце заснавана чайная кампанія і зарэгістраваны знак «圣种», а з сыравіны Наньшань Баймао зрабілі чырвоны чай «圣种红茶»; плошча пасадак названа там 340 га.
    * **2009.** Галоўнае ўпраўленне па наглядзе за якасцю, інспекцыі і карантыне (AQSIQ) аб’яўленнем № 68 ад 9 ліпеня 2009 года ўзяло Наньшань Баймао Ча пад ахову як прадукт з геаграфічным указаннем.
    * **2016.** Паводле даведачных звестак, у дэманстрацыйнай зоне пасёлка Наян заклалі 1000 му арганічных садоў, з іх 510 му прайшлі сертыфікацыю.
* **Назва:** «Наньшань» (南山) — «Паўднёвая гара», месца чаю; «баймао» (白毛) — «белы пушок»; «ча» (茶) — чай.
* **Культурнае значэнне:** Даведнікі паўтараюць старыя пахвалы: «Гуансі тунцзянь» (广西通鉴) параўноўвае апушчаны ліст са снегам і сярэбранымі іголкамі і адзначае водар лотаса і мёду, а «Юэсі чжыу цзіяо» (粤西植物纪要) ставіць гэты чай па колеры і смаку вышэй за лунцзін. Храм з падання ў апісанні мясцовай кампаніі названы Інцянь Шоўфо-сы (应天寿佛寺).

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт:** Дакумент аб ахове называе культурны сорт адным словам — «白毛茶» (*báimáochá*), мясцовы белаварсовы куст. Паводле даведачнага апісання, гэта сярэднеліставая парода з моцнымі пупышкамі і густым пушком (中叶种品种，芽壮毫密). Іншае даведачнае апісанне называе папуляцыю невысокім дрэвам (小[乔木](https://thetea.app/be/article/qiaomuguanmu)) сярэднеліставага тыпу, неаднародным з-за доўгага насеннага размнажэння, а апушэнне — сярэднім, не густым; пупышкі кранаюцца ў канцы лютага — пачатку сакавіка.
* **Размнажэнне:** Паводле дакумента — чыстасортныя чаранкі або сеянцы (扦插苗或实生苗).
* **Час збору:** Паводле дакумента — вясна і восень.
* **Стандарт збору:** Паводле дакумента, для вышэйшага сорту (特级) збіраюць адну пупышку; для першага сорту — не менш за 90 % «пупышка і ліст» і не больш за 10 % «пупышка і два лісты». Даведачныя пераказы мякчэйшыя: для вышэйшага сорту — пупышка з ледзь разгорнутым лістом або пупышка з лістом.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Гара Наньшань:** Даведачныя апісанні змяшчаюць сады каля храма Наньшань-сы і галоўнай вяршыні гары, на вышыні 800–1000 м, пры сярэднегадавой тэмпературы каля 20 °C і ападках больш за 1500 мм у год; дажджоў шмат, частыя воблакі і туманы.
* **Вышыня вырастання:** Паводле дакумента сады — не ніжэй за 200 м, збор — у поясе 200–600 м; з даведачнымі 800–1000 м гэта не сыходзіцца.
* **Глебы:** Паводле дакумента — рыхлыя, з вялікай доляй жвіру і пяску (含沙砾多), магутнасцю не менш за 39 см, з pH 4,0–6,5 і арганічным рэчывам не менш за 1,5 %; патрэбны добры дрэнаж і паліў.
* **Агратэхніка паводле дакумента:** Шчыльнасць пасадкі — 45–70 тыс. раслін на гектар; пасадка вясной або восенню; арганічных угнаенняў — не менш за 1500 кг на му, мінеральных — не больш за 50 кг на му.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Дакумент аб ахове задае толькі паслядоўнасць этапаў і адзін лік:

1.  **Раскладка свежага ліста (摊青, *tānqīng*):** Не менш за тры гадзіны.
2.  **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*):** Нагрэў спыняе акісленне.
3.  **Скручванне (揉捻, *róuniǎn*).**
4.  **Першая сушка (毛火, *máohuǒ*) і дасушка (足火, *zúhuǒ*).**
5.  **Сыры чай (毛茶, *máochá*) і дапрацоўка (精制, *jīngzhì*):** Сартаванне і аздабленне гатовага чаю.

Традыцыйны ручны спосаб даведачныя апісанні перадаюць так: фіксацыя ў катле, астуджэнне веерам, лёгкае скручванне рукамі; абсмажванне і скручванне чаргуюць, паўтараючы тройчы, а дасушваюць на павольным агні ў кошыку над драўняным вуглём.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Апісанне ніжэй — патрабаванні дакумента аб ахове.

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Шчыльныя, злёгку выгнутыя скруткі з пушком (紧结微卷，有毫); колер зялёны, даволі алеісты (绿尚润).
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання ў дакуменце няма.
* **Водар настою:** Чысты і ўстойлівы, з нотай лотаса (清香持久带有荷花香).
* **Смак:** Насычаны, саладкавата-мяккі, даволі бадзёры (浓厚甘醇尚爽).
* **Колер настою:** Зялёна-жоўты, даволі яркі (绿黄尚明亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Далікатнае і роўнае, светла-зялёнае (嫩匀、绿明).

Папулярныя апісанні завуць ліст сярэбрана-белым з зеленню (银白透绿), а ў водары дадаюць да лотаса «яечна-малочную» ноту (蛋奶香); у дакуменце гэтага няма.

**7. Хімічны Склад:**

Мінімальныя фізіка-хімічныя паказчыкі з дакумента аб ахове:

| Паказчык | Патрабаванне |
| :--- | :--- |
| Амінакіслоты | не менш за 4,0 % |
| Чайныя поліфенолы | не менш за 25,0 % |
| Кафеін | не менш за 3,5 % |
| Катэхіны ў суме | не менш за 14,0 % |

Акрамя таго, дакумент адзначае высокае ўтрыманне пектынаў (果胶质含量高), не называючы ліку. Гэта нормы для чаю пад знакам, а не аналіз партыі.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных звестак пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуда:** Шкляная шклянка, у якой бачны апушчаны ліст, або белы гайвань.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуду.
    2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
    3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
    4. Піць, пакідаючы частку настою, і даліваць ваду.
    5. Два-тры паўторныя залівы.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

**11. Кошт і Падробкі:**

Звестак пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць знак прадукта з геаграфічным указаннем: права на яго аб’яўляе дзяржаўнае ведамства пасля праверкі ў павеце і аўтаномным раёне.
    * Правяраць, што вытворца з Хэнчжоу.
    * Аблічча паводле дакумента: шчыльныя, злёгку выгнутыя скруткі з пушком, зялёна-жоўты настой, нота лотаса.
    * «白毛茶» у імені — агульнае слова: белаварсовыя чаі ёсць і ў іншых месцах.

**12. Цікавыя Факты:**

* З той жа сыравіны робяць не толькі зялёны чай: паводле даведачнага апісання, адабраныя з папуляцыі расліны годзяцца і для чырвонага, з водарам клейкага рысу (糯米香). Мясцовая кампанія, паводле звестак Дэпартамента сельскай гаспадаркі Гуансі, выпускае пад маркай «圣种» яшчэ чырвоны чай, «янча», Любаа ([六堡茶](https://thetea.app/be/article/liu-bao-cha)) і язмінавы маацзянь. Дакумент аб ахове апісвае толькі зялёную тэхналогію.
* Галоўнае правіла ручной вытворчасці, паводле даведніка, — не збіць пры абсмажванні белы пушок (保持不脱白毛).

**13. Параўнанне з іншымі белаварсовымі і гуансійскімі чаямі:**

* **Хэнсянь Моліхуа Ча ([横县茉莉花茶](https://thetea.app/be/article/hengxian-molihua-cha)):** Язмінавы чай таго ж павета; Наньшань Баймао Ча — чысты зялёны чай без араматызацыі.
* **Жэньхуа Баймао Ча ([仁化白毛茶](https://thetea.app/be/article/renhua-baimao-cha)):** Гуандунская белаварсовая папуляцыя для чырвонага і зялёнага чаю.
* **Лэчан Бай Мао Ча ([乐昌白毛茶](https://thetea.app/be/article/lechang-bai-maocha)):** Гуандунскі зялёны чай з белаварсовага мясцовага куста.
* **Жучэн Бай Мао Ча ([汝城白毛茶](https://thetea.app/be/article/rucheng-baimaocha)):** Хунаньскі чай з мясцовага буйналіставага рэсурсу, выпускаецца ў некалькіх класах.
* **Лінюнь Бай Ча ([凌云白茶](https://thetea.app/be/article/lingyun-baicha)):** Гуансійскі белы чай з белаварсовай сыравіны павета Лінюнь.

**У заключэнне:**

Наньшань Баймао Ча — зялёны чай Хэнчжоу, якога імя лёгка выдае за белы. Дакумент 2009 года апісвае яго строга: адна пупышка для вышэйшага сорту, збор на 200–600 м, апушчаныя скруткі, зялёна-жоўты настой з нотай лотаса. Вакол — паданне пра «свяшчэннае семя» і ўзнагароды, адна з якіх датавана немагчымым 1822 годам.