---
title: "Nánjiāng dàyè chá"
url: https://thetea.app/be/article/nanjiang-daye-cha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Nánjiāng dàyè chá (南江大叶茶)

**Наньцзян Дае Ча** (*Nánjiāng dàyè chá*, 南江大叶茶) — «буйналісты чай Наньцзяна»: адначасова мясцовы сорт чайнага куста і ахоўнае імя зялёнага чаю павета Наньцзян (南江县) гарадской акругі Бачжун на паўночным усходзе Сычуані, ля мяжы з Шэньсі. Патрабаванні да аховы вызначаюць два віды — плоскі і іголкападобны: далікатна-зялёны ліст з ворсам, далікатна-зялёны яркі настой, насычаны каштанавы водар з тонам ворсу, поўны асвяжальны смак. Імя ахоўваецца сертыфікацыйным знакам і сельскагаспадарчым указаннем (абодва — 2009), а з 2025 года — і як прадукт з геаграфічным указаннем.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*). Патрабаванні да аховы вызначаюць тэхналогію без акіслення. З сорту, паводле сельскагаспадарчага даведніка, выходзіць і добры чырвоны чай, але ахоўны прадукт — зялёны.
* **Назва:** 南江 (*Nánjiāng*) — імя павета, 大叶 (*dàyè*) — «буйны ліст», 茶 (*chá*) — чай. Імя сорту і імя прадукту супадаюць.
* **Катэгорыя:** Плоскі і іголкападобны зялёны чай; прадукт з геаграфічным указаннем (2025).
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Сычуань (四川, *Sìchuān*), гарадская акруга Бачжун (巴中, *Bāzhōng*), павет Наньцзян (南江, *Nánjiāng*).
* **Зона аховы:** 48 валасцей і пасёлкаў павета са 171 натуральнай вёскай (自然村), у тым ліку 汇滩乡, 流坝乡, 贵民乡, 杨坝镇, 光雾山镇, 南江镇, 长赤镇 і правінцыйная чайная ферма Юаньдзінцзы (四川省元顶子茶场).
* **Геаграфічныя каардынаты:** 106°27′–107°10′ у. д. і 31°50′–32°45′ пн. ш. — межы зоны паводле патрабаванняў да аховы.
* **Заяўнік:** Цэнтр развіцця чайнай галіны павета (南江县茶叶产业发展中心).

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Паўднёвая Сун.** Паводле даведачнай зводкі аб указанні, ёсць запісы аб казённым чайным падатку і аб гандлі «чай на соль» (以茶易盐). Чай, паводле яе ж, везлі па старой дарозе Міцан (米仓古道) у Шэньсі, Ганьсу і Цынхай.
    * **Мін.** У гады Чжэндэ чай стаў данінай да двара. Паводле зводкі, двор падараваў залатую стэлу — адсюль «金碑茶»; турыстычны даведнік называе дадзены чай «金杯茶».
    * **Цын.** Пры Даагуане, паводле турыстычнага даведніка, чай Наньцзяна быў ужо вядомы. Гандляры, паводле зводкі, ацэньвалі месцы прымаўкай «一金碑、二落垭、早茶出于盐井坝» — «першае — Цзіньбэй, другое — Лоя, а ранні чай — з Яньцзінба».
    * **1958–1965.** Сорт упершыню знойдзены ў садзе Мудань (牡丹园) вёскі Цзіньтай воласці Люба; у 1959 годзе яго абследаваў Сычуаньскі інстытут чаю, у 1961 годзе прайшла экспертыза месца паходжання. У лютым 1965 года, паводле зводкі, сорт увайшоў у лік 21 мясцовага элітнага сорту краіны.
    * **1985.** У красавіку 1985 года, паводле зводкі, сорт прызнаны адным з чатырох мясцовых элітных сартоў Сычуані. Турыстычны даведнік піша, што лінія Наньцзян № 2 зацверджана як сорт дзяржаўнага ўзроўню; год не названы.
    * **2008–2009.** Паводле даведніка 茶百科 і зводкі, у кастрычніку 2008 года павет атрымаў званне «中国富硒茶之乡» — «радзіма кітайскага чаю, багатага селенам»; партал мясцовых хронік Сычуані называе іншае званне і год — «中国天然富硒茶之乡», 2012. У 2009 годзе імя стала сертыфікацыйным знакам (№ 7051049; 茶百科 называе красавік, партал — чэрвень), а 27 лістапада — сельскагаспадарчым геаграфічным указаннем паводле абвяшчэння Міністэрства сельскай гаспадаркі № 1297 (нумар у абвяшчэнні AGI2009-09-00199).
    * **2025.** Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці КНР абвяшчэннем № 646 (падпісана 23 верасня, апублікавана 9 кастрычніка) прызнала 870 прадуктаў з геаграфічным указаннем; Наньцзян Дае Ча — пазіцыя 515.
* **Культурнае значэнне:** Зводка аб указанні прыводзіць словы сычуаньскіх спецыялістаў: «历史悠久看蒙山，规模经营看峨嵋，品质优良在南江» — «за гісторыяй — на Мэншань, за маштабам — на Эмэй, за якасцю — у Наньцзян».

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт / Культывар:** 南江大叶茶 — адзіны сорт, названы ў патрабаваннях да аховы. Апісанні разыходзяцца. Папулярны даведнік 茶百科 называе яго насенным (有性系), кустовым, сярэднялістым, раннім і дыплоідным. Сельскагаспадарчы даведнік адносіць яго да буйналістых: куст з раскідзістай кронай, лісты падоўжана-эліптычныя, з 9–12 парамі жылак, бліскучыя. Якое апісанне дакладнейшае, паводле знойдзеных крыніц не вырашыць.
* **Асаблівасці:** Паводле зводкі аб указанні, пупышкі кранаюцца ў канцы лютага, збор пачынаецца ў пачатку сакавіка, парасткі тоўстыя, жоўта-зялёныя, густа апушаныя. Паводле сельскагаспадарчага даведніка, збор ідзе прыкладна на 10 дзён раней за мясцовыя папуляцыі, а ўраджай вышэйшы прыкладна на 30 %.
* **Сыравіна:** Паводле патрабаванняў да аховы: для плоскага чаю — адна пупышка або «ліст, які абдымае пупышку» (叶包芽); для іголкападобнага — «пупышка і ліст» або «пупышка і два лісты» ў пачатку раскрыцця.
* **Збор:** Рана, партыямі, з пакіданнем лісця на кусце; ліст адразу сартуюць па далікатнасці, аднастайнасці і свежасці.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Паўночны край Сычуаньскай катлавіны; на поўначы павет мяжуе з Шэньсі.
* **Вышыня вырошчвання:** 800–1200 м — паводле патрабаванняў да аховы.
* **Глебы:** Суглінак (壤土) слоем не менш за 50 см, багаты мінеральным сілкаваннем, pH 4,0–6,5. Турыстычны даведнік піша пра селен «ад 0,26 мкг/г», не ўдакладняючы, дзе ён вымераны.
* **Клімат:** Дакладных дадзеных у правераных крыніцах няма.
* **Пасадкі:** Паводле патрабаванняў да аховы — 4800–5000 кустоў на му ў двухрадковай пасадцы; куст трымаюць на вышыні 60–90 см, глыбокая падрэзка — прыкладна раз на пяць гадоў.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Паслядоўнасць паводле патрабаванняў да аховы:

1.  **Раскладванне (摊晾, *tānliàng*):** У ветраным месцы, да з’яўлення свежага водару.
2.  **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*):** 160–180 °C; патрэсванне спалучаюць з накрываннем (抖闷结合) — больш патрэсваць, менш накрываць — да знікнення травяністага паху.
3.  **Фармоўка (做形, *zuòxíng*):** Рукамі або на машыне: плоскі чай — да плоскага гладкага ліста, іголкападобны — да прамога, тугога, круглявага.
4.  **Першая сушка (毛火, *máohuǒ*):** Плоскі чай — 90–110 °C, іголкападобны — 110–120 °C, да «дзевяці дзясятых сухасці».
5.  **Астыванне (摊晾).**
6.  **Дасушка (足火, *zúhuǒ*):** 70–90 °C, да вільготнасці каля 5 %.
7.  **Адбор (拣剔, *jiǎntī*):** Выдаляюць крошку і прымесі.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Паводле патрабаванняў да аховы:

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Далікатна-зялёны, з ворсам (嫩绿有毫). Плоскі чай — плоскі і роўны (扁平匀齐), іголкападобны — тугі, тонкі і прамы (紧细挺直).
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Насычаны каштанавы з тонам ворсу (栗香浓郁带毫香).
* **Смак:** Поўны, мяккі, асвяжальны (醇厚爽口).
* **Колер настою:** Далікатна-зялёны, яркі (嫩绿亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Жоўта-зялёнае, яркае (黄绿明亮).

Партал Сычуані апісвае чай інакш — ізумрудны ліст, архідэйны водар, жоўта-зялёны настой; апорай тут служыць тэкст патрабаванняў.

**7. Хімічны Склад:**

Фізіка-хімічныя межы паводле патрабаванняў да аховы:

| Паказчык | Значэнне |
| :--- | :--- |
| Чайныя поліфенолы | 18,0–29,0 % |
| Амінакіслоты | 2,8–5,0 % |
| Вадарастваральныя экстрактыўныя рэчывы | 45,0–50,0 % |
| Селен | 0,05–0,25 мкг/г |

Сельскагаспадарчы даведнік прыводзіць для парасткаў сорту «пупышка і два-тры лісты» каля 26,25 % поліфенолаў, 3,5 % кафеіну і 46,07 % экстрактыўных рэчываў; метад і выбарка не названыя.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных дадзеных аб дзеянні менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Шкляная шклянка або белая гайвань.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
    3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
    4. Піць, пакідаючы частку настою.
    5. Даліць ваду.
    6. Два-тры паўторныя залівы.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

**11. Цана і Падробкі:**

Дадзеных аб цэнах у знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання: права на яго ўхваляе Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці па заяўцы праз павет.
    * Правяраць, што чай зроблены ў зоне аховы павета Наньцзян. Сорт расце і ў суседнім павеце Ванцан, таму імя сорту на ўпакоўцы яшчэ не даказвае наньцзянскае паходжанне.

**12. Цікавыя Факты:**

* Гандляроў чаем з Шэньсі і Ганьсу ў Наньцзяне, паводле зводкі аб указанні, звалі «毛葫芦» — мянушкай сунскіх і мінскіх часоў.
* Паводле зводкі аб указанні, у 1991 годзе чайны навуковы інстытут у Мэйтане (Гуйчжоу) параўнаў пяцігадовыя сады: наньцзянскі сорт даў на 45 працэнтных пунктаў больш свежага ліста, чым 福鼎大白茶 таго самага ўзросту.

**13. Параўнанне з іншымі сычуаньскімі зялёнымі чаямі:**

* **Міцаншань Ча ([米仓山茶](https://thetea.app/be/article/micangshan-cha)):** Плоскі зялёны чай суседняга павета Ванцан, дзе расце і наньцзянскі сорт.
* **Ваньюань Фусіча ([万源富硒茶](https://thetea.app/be/article/wanyuan-fuxicha)):** Селенавы зялёны чай таго самага паўночнага ўсходу Сычуані, наступная пазіцыя абвяшчэння № 646.
* **Мэндын Гань Лу ([蒙顶甘露](https://thetea.app/be/article/mengding-gan-lu)):** Чай гары Мэндыншань — «за гісторыяй — на Мэншань».
* **Эмэй Чжуецын ([峨眉竹叶青](https://thetea.app/be/article/emei-zhuyeqing)):** Плоскі чай гары Эмэй — «за маштабам — на Эмэй».

**У заключэнне:**

Наньцзян Дае Ча — выпадак, калі ахоўнае імя чаю супадае з імем куста: сорт, знойдзены ў 1958 годзе і прызнаны элітным у 1965-м, стаў асновай плоскага і іголкападобнага зялёнага чаю паўночнага ўсходу Сычуані. У кубку — далікатна-зялёны настой і насычаны каштанавы водар з тонам ворсу.