---
title: "Mùzǐ āpó chá"
url: https://thetea.app/be/article/muzi-apo-cha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Mùzǐ āpó chá (木梓阿婆茶)

**Муцзы Апо Ча** (*Mùzǐ āpó chá*, 木梓阿婆茶) — «бабульчын чай з Муцзы», чырвоны чай трох пасёлкаў раёна Ганнань (港南区) гарадской акругі Гуйган на паўднёвым усходзе Гуансі-Чжуанскага аўтаномнага раёна. Сады ляжаць на адгор’ях гор Люваньдашань, каля ракі і вадасховішча Усыцзян. З 2019 года імя ахоўваецца як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне, з 2025 года — як прадукт з геаграфічным указаннем паводле аб’явы Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA). Дакумент аховы прама падпісвае прадукт «木梓阿婆茶（红茶）» і дае дзве тэхналогіі чырвонага чаю — машынную і ручную. Мясцовы кааператыў робіць і зялёны чай, але дакумент яго не апісвае.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Чырвоны чай (红茶, *hóngchá*), цалкам ферментаваны. Раздзелы дакумента пра знешні выгляд і фізіка-хімію падпісаны «木梓阿婆茶（红茶）», у абедзвюх тэхналагічных схемах ёсць ферментацыя (发酵, *fājiào*).
* **Катэгорыя:** Гуансійскі чырвоны чай; сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (2019) і прадукт з геаграфічным указаннем (CNIPA, аб’ява № 640, 2025).
* **Паходжанне:** Кітай, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён (广西, *Guǎngxī*), гарадская акруга Гуйган (贵港, *Guìgǎng*), раён Ганнань (港南, *Gǎngnán*).
* **Зона аховы:** Пасёлкі Ватан (瓦塘镇), Мугэ (木格镇) і Муцзы (木梓镇) — 3 пасёлкі і 63 адміністрацыйныя вёскі; так зону апісваюць і сельскагаспадарчая рэгістрацыя, і аб’ява CNIPA. Цэнтр вытворчасці, паводле «Гуансі жыбаа» (2019), — Муцзы і Мугэ.
* **Геаграфічныя каардынаты:** 109°30′–109°47′ у. д., 22°39′–22°58′ пн. ш. — паводле дакумента аховы.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Цын.** «Гуансі жыбаа» (2019) піша, што чай тут вырошчвалі ўжо пры дынастыі Цын, але дакументаў не прыводзіць. Гарадское ўпраўленне гандлю Гуйгана (2023) звязвае з гэтым чаем радок з «Гуйян чжучжыцы» (《贵阳竹枝词》), якую прыпісвае Мо Цяню (莫潜), настаўніку павятовай школы Гуйсяня (贵县) у гады Тунчжы: «一阵香风吹市过，阿婆新煮雨前茶» — «па рынку праляцеў духмяны вецер: бабуля заварыла свежы чай, сабраны да сезона Гуюй». Незалежнага тэксту верша ў знойдзеных крыніцах няма; сувязь радка з цяперашнім чаем — тлумачэнне ўпраўлення.
    * **1970-я.** Паводле даведачнага сайта пра мясцовыя прадукты, кааператыў забеспячэння і збыту пасёлка Муцзы заклаў тут базу гэтага чаю, а яго фабрыка выпускала ламаны чырвоны чай (红碎茶, *hóngsuìchá*) — адзін з трох знакамітых чаёў Гуйгана разам з Гуйпін Сішань Ча (桂平[西山茶](https://thetea.app/be/article/xishan-cha)) і Таньтан Маацзянь ([覃塘毛尖](https://thetea.app/be/article/tantang-maojian)茶). Афіцыйнага пацвярджэння няма.
    * **2009.** Створаны спецыялізаваны чайны кааператыў; да 2019 года ў ім больш за 200 членаў і база каля 2000 *му*.
    * **2017–2018.** Сертыфікат «прадукт без шкодных прымешак» (无公害农产品); база прызнана паказальным паркам сучаснай асаблівай сельскай гаспадаркі Гуансі — паводле «Гуансі жыбаа» ў 2018 годзе, паводле ўпраўлення гандлю ў 2019-м. У ліпені 2018 года Бюро «зялёных прадуктаў» Гуансі правяло экспертызу якасці для будучага ўказання.
    * **2019.** Рэгістрацыя сельскагаспадарчага геаграфічнага ўказання Мінсельгаса КНР, сертыфікат AGI02730; трымальнік — цэнтр распаўсюджвання сельскагаспадарчых тэхналогій раёна Ганнань. У ліпені кааператыў заняў першае месца ў групе ручнога вырабу зялёнага чаю на першым конкурсе Гуйгана па зборы і ручной выпрацоўцы чаю. Паводле «Гуансі жыбаа» (люты 2019), чай тады выпускалі тры фабрыкі — 木梓阿婆茶厂, 木梓长利河婆茶厂 і 木格北一茶厂.
    * **2022.** Чырвоны чай кааператыва — срэбра конкурсу турыстычных тавараў «广西有礼».
    * **2023.** Гарадское ўпраўленне гандлю Гуйгана (травень 2023) піша, што ў кааператыва каля 1500 *му* садоў і гадавы аб’ём вытворчасці каля 32 млн юаняў, а яго паказальная зона ляжыць у вёсцы Гааян (高仰屯) адміністрацыйнай вёскі Муцзы. Рэпартаж на сайце Мінсельгаса таго ж года называе агульную плошчу пасадак Муцзы Апо Ча больш за 2000 *му*.
    * **2025.** Аб’ява CNIPA № 640 (падпісана 16 ліпеня, апублікавана 13 жніўня) прызнала імя прадуктам з геаграфічным указаннем — пазіцыя 1128 з 1409; заяўнік — той самы раённы цэнтр.
* **Назва:** 木梓 (*Mùzǐ*) — пасёлак Муцзы; 阿婆 (*āpó*) — «бабуля»; 茶 — чай. Адкуль у імені «бабуля», знойдзеныя крыніцы не тлумачаць.
* **Культурнае значэнне:** Муцзы — самы паўднёвы пасёлак Гуйгана, «паўднёвая брама» горада ў мясцовых тэкстах. Раённае ўпраўленне сельскай гаспадаркі Ганнаня (2022) і ўпраўленне гандлю Гуйгана (2023) пішуць, што чай славіцца як «чароўная трава, якая вырасла на Люваньдашане» (六万大山结出的仙草).

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Гатункі / Культывары:** Дакумент дапускае «прыдатную мясцовую папуляцыю і прыдатныя дробна- і сярэднеліставыя гатункі» (适制的本地[群体种](https://thetea.app/be/article/qunti-zhong)及适制的中小叶品种), не называючы іх. Рэпартаж на сайце Мінсельгаса 2023 года пералічвае для чайных баз раёна ў цэлым мясцовую папуляцыю «Хэпо Ча», юньнаньскі буйналіставы чай, 迎霜 (*Yíngshuāng*) і 白毫早 (*Báiháozǎo*); якія з іх ідуць у ахаваны чай, не сказана.
* **Узрост кустоў:** Са слоў кіраўніка кааператыва ў тым самым рэпартажы, кустам у паказальнай зоне больш за 50 гадоў.
* **Пасадка:** Вясной ці восенню; аднарадна па схеме 1,5 × 0,3 м або двухрадна з міжраддзем 1,5 м.
* **Збор:** Паводле дакумента — па сезонах і партыях («宜清明前谷雨后按需分季、分批采收»), спосабам «开面采», калі верхні ліст парастка ўжо раскрыўся, або паводле асаблівасцей гатунку.
* **Сыравіна:** Раённае ўпраўленне сельскай гаспадаркі Ганнаня (2022) піша пра сыравіну «нырка з двума лістамі».

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Поўдзень акругі Гуйган, адгор’і гор Люваньдашань (六万大山, *Liùwàn dàshān*). Паводле ўпраўлення гандлю, у пасёлку Муцзы ёсць рака Усыцзян (武思江, *Wǔsī jiāng*) і аднайменнае вадасховішча.
* **Клімат:** Багатыя дажджы, зіма без моцных халадоў, лета без знясільваючай спякоты, доўгі бязмарозны перыяд. Той самы рэпартаж звязвае ранні выхад нырак з нізкай вышынёй і мяккім кліматам.
* **Вышыня вырошчвання:** Лікавых даных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Глебы:** Паводле дакумента аховы, зверху — гумусавы суглінак таўшчынёй больш за 20 см, ніжэй — чырвоная глеба на мацярынскай пародзе з вывергнутых парод. Арганічнага рэчыва 3–4,5 %, pH каля 5,5, селену павышаная колькасць. Падатковая служба называе раён Ганнань зонай багатых селенам глеб і паведамляе (2020), што «阿婆茶» прызнаны ў Гуансі прадуктам, багатым селенам.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Дакумент аховы дае дзве схемы чырвонага чаю з рэжымамі — гэта апісанне менавіта гэтага чаю, а не агульная схема класа.

**Машынная схема:** 晾青 → 萎凋 → 揉捻 → 解块 → 发酵 → 烘干 → 复烘 → 筛选.

1.  **Астыванне свежага ліста (晾青, *liàngqīng*):** Слой 2–3 см, 20–25 °C, 15–30 хвілін — пакуль з паверхні ліста не сыдзе вільгаць.
2.  **Завяльванне (萎凋, *wěidiāo*):** Каля 3–8 гадзін, да мяккасці ліста і страты 20–25 % вільгаці.
3.  **Скручванне (揉捻, *róuniǎn*):** 80–100 хвілін, да багатага выдзялення соку.
4.  **Разбіванне камякоў (解块, *jiěkuài*).**
5.  **Ферментацыя (发酵, *fājiào*):** Слой 8–11 см пад вільготнай баваўнянай марляй у ферментацыйнай шафе; 28–30 °C, вільготнасць 85–90 %, 4–6 гадзін.
6.  **Сушка (烘干, *hōnggān*):** Шафная сушылка, першая сушка ў два прыёмы, пачатковая тэмпература 110–120 °C, страта вільгаці 80–90 %.
7.  **Дасушка (复烘, *fùhōng*):** 110–115 °C, да вільготнасці 5–6 %, пакуль ліст не расціраецца пальцамі ў парашок.
8.  **Прасеў (筛选, *shāixuǎn*):** Крошку адсейваюць, тавар — скручаны ліст.

**Ручная схема** адрозніваецца двума этапамі:

* **Ручное скручванне:** Катанне далонню (弓掌滚球式) 25–30 хвілін, затым скручванне ў тканевым мяшку з выпускам пары кожныя 15–20 хвілін, не менш за тры паўторы, з паляпваннем і кідкамі для выціскання соку — усяго каля 90–100 хвілін.
* **Ручная ферментацыя:** Пад вільготнай тканінай у ферментацыйным пакоі пры 25–28 °C і вільготнасці 90 %, ліст — 30 °C, варушэнне кожныя 30–40 хвілін. Праз 2–3 гадзіны сыходзіць травяністы пах, з’яўляецца густы кветкава-фруктовы водар, ліст цямнее да чырвонага.

Рэпартаж на сайце Мінсельгаса 2023 года апісвае веснавы чай кааператыва іншым ланцужком — з фіксацыяй і «трыма абсмажваннямі і трыма скручваннямі». Гэта не схема дакумента аховы.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Паводле дакумента аховы:

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Шчыльна скручаны, чорны з бляскам, з выступоўным ворсам (条索紧结，色泽乌润显毫).
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Кветкава-фруктовы, густы і ўстойлівы (花果香浓郁持久).
* **Смак:** Салодкі і мяккі (滋味甜醇).
* **Колер настою:** Чырвоны, яркі (汤色红亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Чырвонае, светлае (叶底红明).

Мясцовыя публікацыі апісваюць чай інакш. Раённае ўпраўленне сельскай гаспадаркі Ганнаня (2022): «лёгкі, але духмяны» (味淡而香), з доўгім салодкім вяртаннем. Упраўленне гандлю Гуйгана (2023) называе колер чырвонага чаю «светла-жоўтым» (色泽淡黄) — гэта разыходзіцца з дакументам. Той самы матэрыял гаворыць пра чай у цэлым — насычаны, чысты смак і доўгае салодкае вяртанне (茶味厚实、滋味纯口、回甘持久), а зялёны чай, сабраны да Цынміна (明前茶), апісвае як чысты, прахалодна-свежы, з бадзёрым водарам. Кіраўнік кааператыва ў рэпартажы на сайце Мінсельгаса 2023 года называе рысамі гэтага чаю паўнату, саладосць і ўласцівасць выклікаць сліну (醇厚、甘甜、生津).

**7. Хімічны Склад:**

Фізіка-хімічныя патрабаванні дакумента аховы:

| Паказчык | Патрабаванне |
| :--- | :--- |
| Чайныя паліфенолы | не менш за 5 % |
| Амінакіслоты | больш за 2,5 % |
| Кафеін | 1,5–3,5 % |
| Водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы | не менш за 35 % |

Гэта нормы дакумента, а не вымярэнні канкрэтных партый.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных даных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для чырвонага чаю.

* **Тэмпература вады:** 90–95 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Гайвань або фарфоравы чайнік.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай.
    3. Першы настой — каля хвіліны.
    4. Разліць да канца, не пакідаючы чай у вадзе.
    5. Чатыры-пяць паўторных праліваў з падаўжэннем.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У сухім цёмным месцы пры пакаёвай тэмпературы, у шчыльнай упакоўцы, удалечыні ад пахаў.

**11. Кошт і Падробкі:**

Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання: права на яго вытворца з зоны атрымлівае праз ведамства інтэлектуальнай уласнасці раёна Ганнань, упраўленне Гуансі і CNIPA.
    * Правяраць паходжанне: толькі пасёлкі Ватан, Мугэ і Муцзы.
    * Памятаць, што дакумент апісвае чырвоны чай; зялёны пад тым самым мясцовым імем дакументам не апісаны.

**12. Цікавыя Факты:**

* Дакумент аховы дае дзве тэхналогіі — машынную і ручную; ручное скручванне доўжыцца каля паўтары гадзіны.
* Парог паліфенолаў — усяго 5 %, у чатыры разы ніжэй, чым у зялёнага Гупа Ча ([古琶茶](https://thetea.app/be/article/gupa-cha)) з таго самага аб’явы № 640.
* Сярод гатункаў раёна рэпартаж 2023 года называе мясцовую папуляцыю «Хэпо Ча», а ў 2019 годзе чай выпускала фабрыка 木梓长利河婆茶厂; ці звязана «Хэпо» з «Апо», крыніцы не гавораць.

**13. Параўнанне з іншымі гуансійскімі чаямі:**

* **Сішань Ча (西山茶):** Зялёны чай Гуйпіна ў той самай акрузе Гуйган; даведачны сайт ставіць яго побач з ламаным чырвоным чаем Муцзы ў тройцы знакамітых чаёў акругі.
* **Цзіньсю Хунча ([金秀红茶](https://thetea.app/be/article/jinxiu-hongcha)):** Чырвоны чай гор Даяашань з таго самага аб’явы № 640.
* **Сін’е Ча ([兴业茶](https://thetea.app/be/article/xingye-cha)):** Чырвоны чай павета Сін’е акругі Юйлінь, таксама з аб’явы № 640; пад яго імем у павеце робяць і зялёны чай.

**У заключэнне:**

Муцзы Апо Ча — чырвоны чай трох пасёлкаў раёна Ганнань з адгор’яў Люваньдашаня, на глебах з павышаным селенам. Дакумент аховы 2025 года апісвае яго падрабязна: дзве тэхналогіі з рэжымамі, шчыльны чорны ліст з ворсам, ярка-чырвоны настой, кветкава-фруктовы водар. Ранняя гісторыя трымаецца на мясцовых пераказах і радку з цынскага верша, пацверджаная — на кааператыве 2009 года, рэгістрацыі 2019-га і прызнанні 2025-га.