---
title: "Máchéng fúbáijú"
url: https://thetea.app/be/article/macheng-fubaiju
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Máchéng fúbáijú (麻城福白菊)

**Мачэн Фубайцзюй** (*Máchéng fúbáijú*, 麻城福白菊) — мачэнская белая хрызантэма «фубай»: высушаныя суквецці хрызантэмы з гор поўначы гарадскога павета Мачэн (麻城市) правінцыі Хубэй, ля паўднёвага падножжа хрыбта Дабешань (大别山). Гэта не гарбата з ліста чайнага куста, а хрызантэмавы настой, які п’юць па чайнай звычцы; кітайскія крыніцы называюць фубайцзюй лекавай сыравінай, якую таксама ядуць і п’юць (药食兼用). Імя ахоўваецца ў Кітаі з 2008 года, а з 2021-га — і ў Еўрапейскім саюзе, дзе яно стаіць у групе гарбат.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Кветкавы настой, гарбатазамяняльнік (代用茶, *dàiyòng chá*); ліста *Camellia sinensis* у ім няма, таму чайнага класа ў прадукта няма.
* **Рубрыка ў ЕС:** Спецыфікацыя для рэестра ЕС адносіць прадукт да «іншых прадуктаў Дадатку I — гарбата» і перакладае імя як «мачэнская хрызантэмавая гарбата». Гэта таварная рубрыка, а не батаніка.
* **Катэгорыя:** Прадукт з геаграфічным указаннем паводле трох кітайскіх рэжымаў і ў ЕС (раздзел 2).
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Хубэй (湖北, *Húběi*), гарадская акруга Хуанган (黄冈, *Huánggāng*), гарадскі павет Мачэн (麻城, *Máchéng*).
* **Зона аховы:** Паводле спецыфікацыі для ЕС — пяць пасёлкаў і валасцей поўначы Мачэна плошчай 1520,7 км². Галоўны раён — пасёлак Футяньхэ (福田河镇); раскіданае вырошчванне — Хуантуган (黄土岗), Чэнмаган (乘马岗), Саньхэкоу (三河口) і Шуньхэцзі (顺河集). Зона мяжуе з Хэнанню на поўначы і з Аньхоем на ўсходзе.
* **Геаграфічныя каардынаты:** 114°45′–115°20′ у. д. і 31°20′–31°40′ пн. ш. (паводле спецыфікацыі).

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Сун.** Сіньхуа і прадстаўніцтва Кітая пры ЕС пішуць, што хрызантэму ў Мачэне вырошчваюць з эпохі Сун.
    * **997 год, паводле падання.** Мясцовы выклад кажа, што кветка расла дзікай на вяршыні Дабешаня, а ў 997 годзе даосы храма Чуньянсы (纯阳寺) у Футяньхэ перасадзілі яе вакол гары Чуньяншань.
    * **Мін і Цын.** Паводле таго ж выкладу, пры падтрымцы выхадцаў з Мачэна — саноўнікаў Чжэн Івэя (郑以伟), Мэй Гачжэня (梅国桢) і Мэй Чжыхуаня (梅之焕) — пасадкі выйшлі з двароў у палі, а мясцовыя чыноўнікі сталі падносіць хрызантэму як даніну.
    * **2008.** Міністэрства сельскай гаспадаркі аб’явай № 1054 ад 1 ліпеня ўнесла імя ў рэестр геаграфічных указанняў сельгаспрадукцыі — у першую партыю з 28 прадуктаў.
    * **2009.** Сертыфікацыйны таварны знак; месяц крыніцы называюць розны — кастрычнік і снежань.
    * **2014.** Ахова як прадукта з геаграфічным указаннем, аб’ява № 39 Галоўнага ўпраўлення па кантролі якасці. Дату крыніцы даюць розную — 8 красавіка і 5 мая; галіновая газета ў 2017 годзе пісала, што праверку нагляднага ведамства прадукт прайшоў яшчэ 10 снежня 2013 года.
    * **2021.** Пагадненне Кітая і ЕС увайшло ў сілу 1 сакавіка; фубайцзюй — у першым спісе «100+100», у рэестры ЕС як абароненае геаграфічнае ўказанне (дасье PGI-CN-2746). У тым жа годзе выпушчаны правінцыйны стандарт DB42/T 334-2021 «地理标志产品 麻城福白菊» (апублікаваны 1 красавіка, дзейнічае з 1 чэрвеня).
* **Назва:** Тлумачэнняў тры. Сіньхуа: за буйное суквецце з беласнежнымі язычковымі кветкамі. Прадстаўніцтва Кітая пры ЕС: паводле пасёлка Футяньхэ. Мясцовая версія, пададзеная як «кажуць»: у мясцовай гаворцы 湖北 (*Húběi*) гучыць як 福白 (*fúbái*), і «хубэйская хрызантэма» стала «фубай».
* **Культурнае значэнне:** Мясцовыя матэрыялы ставяць фубайцзюй у «тры белыя хрызантэмы Кітая» побач з чжэцзянскай ханчжоўскай белай хрызантэмай і цзянсускай белай хрызантэмай Яньчэна.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Расліна:** Хрызантэма шаўкоўніцалістая, *Chrysanthemum morifolium*; у патэнтнай літаратуры — сартавое абазначэнне *C. morifolium* cv. Fubaiju.
* **Серыі:** Патэнт са спасылкай на артыкул 2011 года ў часопісе «湖北农业科学» адрознівае белую (白菊) і залатую (金菊) серыі; да белай адносяцца «чырвонасардэчная вялікая белая» (红心大白菊) і «малая белая» (小白菊).
* **Іншыя імёны:** 福田白菊, 湖北菊, 甘菊; на рынку лекавай сыравіны — «хубэйская кветка» (湖北花).
* **Суквецце:** 2–5 см; язычковыя пялёсткі каля 22–25 мм даўжынёй і 5–7 мм шырынёй (спецыфікацыя для ЕС).
* **Сыравіна:** Раскрытыя суквецці і нераскрытыя бутоны — «зародкавая хрызантэма» (胎菊, *tāijú*).

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Горы поўначы Мачэна; Футяньхэ ляжыць на водападзеле Янцзы і Хуайхэ, ля вытокаў ракі Цзюйшуй.
* **Вышыня:** Крыніцы разыходзяцца: спецыфікацыя для ЕС — 200–800 м, перадрук аб’явы 2014 года — 600–1000 м.
* **Глебы:** Жоўта-бурыя, глыбокія, вільгацяёмістыя; арганічнае рэчыва 1,5 %, pH 6,0–7,5 (спецыфікацыя).
* **Клімат:** Сярэднегадавая тэмпература 13–16 °C, 1634–2249 сонечных гадзін, ападкі 1112,2–1688,7 мм, безмарозны перыяд 237 дзён; аб’ява 2014 года дадае вялікія сутачныя перапады.
* **Маштаб:** Лікі розняцца: галіновая газета ў 2017 годзе — больш за 100 тыс. му, прадстаўніцтва пры ЕС у 2021-м — 80 тыс. му, Сіньхуа ў 2023-м — каля 2000 га.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

* **Збор:** Паводле рэпартажу «Хубэй жыбаа» (лістапад 2023), пік збору суквеццяў і бутонаў — у лістападзе; суквецце адшчыпваюць, заціснуўшы сцяблінку вялікім і ўказальным пальцамі.
* **Першасная перапрацоўка** (там жа, цэх вёскі Яньтоуюань пасёлка Хуантуган):
    1. Сартаванне па класах і выдаленне прымешак.
    2. Апрацоўка на лініі, названая «фіксацыяй і абеззаражваннем» (杀青脱毒).
    3. Першая сушка пры высокай тэмпературы — высушвае вонкавы слой суквецця.
    4. Астыванне.
    5. Другая сушка.
* **Даводка:** На фабрыках горада паўфабрыкат дэзінфікуюць, фасуюць і маркіруюць.
* **Стары спосаб:** Паводле мясцовай справаздачы, у пачатку рэформаў сем’і прапарвалі кветкі ў «ляпёшкі» і сушылі на сонцы; пазней пашырыліся мікрахвалевая і паравая фіксацыя.
* **Стандарт:** Тэхналогію замацоўвае правінцыйны стандарт DB42/T 334-2021; яго тэкст не прачытаны, параметры не прыводзяцца.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Эталоннае апісанне адно ў аб’яве 2014 года, у Сіньхуа і ў спецыфікацыі для ЕС.

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Ліста няма, прадукт — суквецці: буйныя і мясістыя (朵大肥厚), пялёсткі нефрытава-белыя (花瓣玉白), асяродак цёмна-жоўты (花蕊深黄).
* **Пах сухога ліста:** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
* **Пах настою:** Чысты, лёгкі (气清香).
* **Смак:** Салодкі і мяккі (味甘醇美).
* **Колер настою:** Празрысты, залаціста-жоўты з зеленню (汤液清澈、金黄带绿).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.

**7. Хімічны Склад:**

| Паказчык | Спецыфікацыя для ЕС | Аб’ява 2014 года |
| :--- | :--- | :--- |
| Сумарныя флаваноіды | 3,0–8,2 % | не менш за 5 % |
| Хларагенавая кіслата | 0,18–0,35 % | не менш за 0,25 % |

Ніжнія канцы дыяпазонаў ніжэйшыя за мінімумы 2014 года; як гэта зведзена ў стандарце 2021 года, без яго тэксту не ўстанавіць.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных даных пра дзеянне менавіта гэтага прадукта няма. Формулы традыцыйнай медыцыны («ачышчае ад жару», «праясняе зрок») тут не пераказваюцца як устаноўленыя.

**9. Заварванне:**

Практыка класа — для хрызантэмавага настою. 3–5 г суквеццяў на 200–250 мл вады 85–95 °C, шкляная шклянка або гайвань, 2–4 хвіліны на першы настой, два-чатыры залівы.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. Суха, цёмна, у шчыльна закрытай тары, удалечыні ад пахаў: кветкавая сыравіна гіграскапічная і хутка губляе пах.

**11. Цана і Падробкі:**

Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць знак геаграфічнага ўказання; права на яго вытворцы зоны атрымліваюць у асацыяцыі хрызантэмавай галіны Мачэна.
    * Правяраць паходжанне з пяці пасёлкаў поўначы Мачэна.
    * Звяраць аблічча з эталонам: буйное мясістае суквецце, белыя пялёсткі, цёмна-жоўты асяродак.

**12. Цікавыя Факты:**

* Адно імя ахоўваюць чатыры інструменты: рэестр сельгаспрадукцыі, таварны знак, рэжым нагляднага ведамства і рэестр ЕС.
* У англійскай спецыфікацыі трымальнік названы «асацыяцыяй дабраславёнай хрызантэмы»: іерогліф 福 пераклалі як «дабраславенне».
* Узрост культуры крыніцы лічаць па-рознаму: «з эпохі Сун» і «амаль 1500 гадоў» (так пішуць «Хубэй жыбаа» ў 2023 годзе і «Нуньмінь жыбаа» ў 2024-м); з сунскай датыроўкай другі лік не сыходзіцца.

**13. Параўнанне з іншымі хрызантэмамі і гарбатамі:**

* **Хрызантэмавая гарбата ([菊花茶](https://thetea.app/be/article/juhua-cha)):** Аглядны артыкул корпуса пра хрызантэмавы настой наогул.
* **Хуаншань Гунцзюй ([黄山贡菊](https://thetea.app/be/article/huangshan-gongju)):** Хрызантэма павета Шэсянь правінцыі Аньхой, таксама з геаграфічным указаннем.
* **Мачэн Гуйшань Люйча ([麻城龟山绿茶](https://thetea.app/be/article/macheng-gui-shan-lucha)):** Сапраўдная зялёная гарбата таго ж гарадскога павета.

**У заключэнне:**

Мачэн Фубайцзюй — буйная белая хрызантэма з цёмна-жоўтым асяродкам з пяці горных пасёлкаў поўначы Мачэна. Дакументаў пра яе больш, чым пра многія гарбаты, але яны разыходзяцца ў вышыні зоны і ў нормах хларагенавай кіслаты, а сам прадукт — не гарбата, а хрызантэмавы настой.