---
title: "Lǒngnán lǜchá"
url: https://thetea.app/be/article/longnan-lucha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Lǒngnán lǜchá (陇南绿茶)

**Луннань Люйча** (*Lǒngnán lǜchá*, 陇南绿茶) — зялёны чай гарадской акругі Луннань (陇南市) на поўдні правінцыі Ганьсу. Луннань — адзіны чайны раён Ганьсу: сады ляжаць у трохвугольніку, дзе сыходзяцца павет Вэнь, раён Уду і павет Кан, ля стыку з Сычуанню і Шэньсі. Імя акруговае, але зона вузкая — 13 валасцей і пасёлкаў, і аб'ява аб ахове лічыць яе да вёсак і двароў: 158 адміністрацыйных вёсак, 755 сельскіх абшчын, 19 300 сялянскіх гаспадарак. Патрабаванні аховы ведаюць дзве формы чаю — плоскую і скручаную — з каштанавым водарам. У рэестр геаграфічных указанняў сельгаспрадукцыі імя ўнесена ў 2016 годзе.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*). Клас названы ў найменні; усе знойдзеныя апісанні аблічча і апрацоўкі — зялёныя.
* **Катэгорыя:** Акруговы рэгіянальны брэнд (区域公用品牌, *qūyù gōngyòng pǐnpái*) і геаграфічнае ўказанне сельгаспрадукцыі (2016).
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Ганьсу (甘肃, *Gānsù*), гарадская акруга Луннань (陇南, *Lǒngnán*): павет Вэнь (文县, *Wénxiàn*), раён Уду (武都区, *Wǔdū qū*), павет Кан (康县, *Kāngxiàn*).
* **Зона аховы:** Па аб'яўленні Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA) № 640 — павет Вэнь: Бікоу (碧口镇), Чжунмяа (中庙乡), Фаньба (范坝乡), Люцзяпін (刘家坪乡); раён Уду: Лотан (洛塘镇), Юйхэ (裕河乡), Фэнсян (枫相乡), Ума (五马乡); павет Кан: Янба (阳坝镇), Лянхэ (两河镇), Тунцянь (铜钱乡), Байян (白杨乡), Саньхэ (三河乡). Заяўнік — акруговая станцыя па распаўсюджванні тэхналогій тэхнічных культур. Апісанне сельскагаспадарчага ўказання пры тых самых 13 валасцях і 755 абшчынах называе не 158, а 148 вёсак.
* **Геаграфічныя каардынаты:** 104°41′–106°08′ у. д., 32°42′–33°48′ пн. ш.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Чай на шляху да качэўнікаў.** Па паведамленні на сайце Міністэрства сельскай гаспадаркі і сельскіх спраў (2019), пры Усходняй Хань чай з Ба і Шу везлі праз Чэнду ў Уду і прадавалі качэўнікам паўночнага захаду, а пры Сун тут дзейнічалі казённыя чайна-конныя рынкі (茶马场). Дакументаў, на якія абапіраюцца гэтыя сцвярджэнні, я не бачыў.
    * **2016.** Па паведамленні China.com.cn (2019), у жніўні імя прайшло экспертызу, а 2 лістапада Міністэрства сельскай гаспадаркі аб'яўленнем № 2468 унесла яго ў рэестр геаграфічных указанняў сельгаспрадукцыі; нумар — AGI01999.
    * **2018.** У снежні, па тым самым паведамленні, чайная асацыяцыя Луннаня дапусціла да знака восем кампаній і выдала 100 тыс. ахоўных налепак з прасочваннем.
    * **2025.** CNIPA аб'яўленнем № 640 прызнала прадуктам з геаграфічным указаннем 1409 найменняў; Луннань Люйча — у іх ліку.
* **Назва:** «Луннань» (陇南) — «поўдзень Лун», дзе Лун (陇, *Lǒng*) — традыцыйнае кароткае імя Ганьсу. «Люйча» (绿茶) — зялёны чай.
* **Культурнае значэнне:** Прэса Ганьсу называе Луннань «陇上江南» — «Цзяннань на зямлі Лун». Для акругі чай — апора горных сёлаў: па паведамленні 2019 года, у асобных чайных вёсках ён даваў больш за 60 % даходу бедных сем'яў. Нарыс у «Чжунго Ганьсу ван» (2023) піша, што ў Луннані па-ранейшаму вараць «гуаньгуань ча» (罐罐茶, *guànguàn chá*) — чай у маленькім гліняным гаршчочку.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт / Культывар:** Патрабаванні аховы называюць дробналісты групавы сорт (小叶[群体种](https://thetea.app/be/article/qunti-zhong), *xiǎoyè qúntǐzhǒng*) і апісваюць яго размнажэнне насеннем і чаранкамі. Па паведамленні 2019 года, у акругу ўвялі і клонавыя гатункі Лунцзін 43 (龙井43, *Lóngjǐng 43*), Чжунча 108 (中茶108, *Zhōngchá 108*) і Хуанцзінь Я (黄金芽, *Huángjīn yá*).
* **Сыравіна:** Па патрабаваннях аховы — адзіночная пупышка або пупышка з адным-двума лістамі (单芽或一芽一、二叶); парасткі там названы «цяжкімі і шчыльнымі» (芽叶重实).
* **Збор:** Па патрабаваннях аховы раннія гатункі пачынаюць збіраць пасля 20 сакавіка, дробналісты групавы сорт — пасля 1 красавіка; за год праходзяць каля сямі збораў, у пачатку верасня сад закрываюць. Па нарысе 2023 года, у вёсцы Ліцзыба (李子坝) павета Вэнь збіраюць пасля сезона Юйшуй (雨水, *yǔshuǐ*), па адной пупышцы з лістом.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Трохвугольнік на стыку павета Вэнь, раёна Уду і павета Кан, у басейне Янцзы. Галоўныя сады, па нарысе 2023 года, — ля пасёлкаў Бікоу, Юйхэ і Лянхэ.
* **Месца ў чайнай геаграфіі:** Паўночны край чайнага раёна Цзянбэй (江北茶区, *Jiāngběi cháqū*) — чайных зямель на поўнач ад Янцзы.
* **Клімат:** Па апісанні сельскагаспадарчага ўказання — пераходны паміж паўночным субтрапічным вільготным і цёплым умераным вільготным. Патрабаванні аховы адзначаюць доўгі светлавы дзень, вялікі сутачны перапад тэмператур, туманы і багацце рассеянага святла.
* **Вышыня росту:** Па патрабаваннях аховы — горы ніжэй за 1400 м; паведамленне 2019 года называе 600–1200 м.
* **Глебы:** Кіслыя супескі, жоўта-бурыя (黄棕壤) і бурыя (棕壤) глебы, pH 4,6–6,5 — так у патрабаваннях аховы.
* **Маштаб:** Па China.com.cn, на канец 2018 года сады акругі займалі 174 тыс. му, выпрацоўка — 1388 т; «Чжунго Ганьсу ван» у 2021 годзе называў 179 тыс. му і больш за 1400 т. Гэта ўвесь чай акругі, а не толькі прадукцыя пад знакам.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Патрабаванні аховы задаюць толькі базавую схему. Свежы ліст раскладваюць у цэху на 3–8 гадзін слоем не таўсцейшым за 15 см, але не даўжэй за 12 гадзін; затым фіксацыя (杀青, *shāqīng*) — скручванне (揉捻, *róuniǎn*) — сушка (干燥, *gānzào*). Тэмператур і часу для гэтых крокаў у дакуменце няма.

Нарыс 2023 года апісвае плоскі «горны лунцзін» вёскі Ліцзыба: ліст перапрацоўваюць у дзень збору, не пакідаючы на ноч.

1.  **Раскладка (摊晾, *tānliàng*).**
2.  **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*):** Нагрэў спыняе акісленне.
3.  **Наданне плоскай формы (扁形, *biǎnxíng*).**
4.  **Выдаленне ворсу (去毫, *qùháo*).**
5.  **Паўторнае смажанне ў катле (回锅, *huíguō*).**
6.  **Адбор (精选, *jīngxuǎn*).**
7.  **«Узняцце водару» (提香, *tíxiāng*).**

Гэта апісанне аднаго вясковага чаю, без параметраў, а не патрабаванні знака.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Патрабаванні аховы дзеляць чай на плоскі (扁形) і скручаны (卷曲形). Ніжэй — плоскі, у дужках — фармулёўкі дакумента.

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Пупышка з лістамі плоскія, прамыя і гладкія, смарагдава-зялёныя або жоўта-зялёныя (芽叶扁平，挺直光滑，翠绿或黄绿).
* **Водар сухога ліста:** Даных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Каштанавы, альбо пяшчотны ці чысты (栗香或嫩香、清香).
* **Смак:** Свежы, бадзёры, насычаны і мяккі (鲜爽浓醇).
* **Колер настою:** Зялёны або жоўта-зялёны, яркі (绿亮或黄绿明亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Жоўта-зялёнае, парасткі раскрываюцца «кветкай» (黄绿成朵).

Скручаны чай — шчыльны, зялёны з бляскам (紧结卷曲，色泽绿润), з пяшчотна-зялёным настоем, высокім каштанавым або чыстым водарам (у асобных партый — кветкавым), свежым мяккім смакам і мяккім жоўта-зялёным чайным дном. Агульную формулу «青翠透金，栗香甘醇» — смарагдавы з залацістым водбліскам, каштанавы водар, мяккая саладосць — па паведамленні 2019 года, даў даследчык Чайнага інстытута Кітайскай акадэміі сельскагаспадарчых навук.

**7. Хімічны Склад:**

Патрабаванні аховы задаюць парогі: водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы не менш за 34,0 %, чайныя поліфенолы не менш за 11,0 %, кацехіны (у тэксце — «儿茶酚») не менш за 7,0 %, вільготнасць не больш за 7,0 % (у чаю сонечнай сушкі — 9,0 %), грубая клятчатка не больш за 16,0 %.

Сіньхуа (2024) прыводзіць для Луннань Люйча такія лічбы:

| Паказчык | Змест |
| :--- | :--- |
| Галакацехін галат (GCG) | 1,03 % |
| Кацехін (C) | 0,26 % |
| «精氨酸» (аргінін) | 0,21 г на 100 г |
| Чайныя поліцукрыды | 0,90 г на 100 г |
| Кальцый | 2479,92 мг/кг |
| Жалеза | 143,10 мг/кг |

Метаду, выбаркі і года публікацыя не называе, а перавагу над «аналагічнай прадукцыяй» не раскрывае. Ёсць і няўвязка: фраза пачынаецца з тэаніну, а лічба прыпісана аргініну. Гэта арыенцір з атрыбуцыяй, а не норма; высноў пра здароўе я не раблю.

**8. Карысныя Уласцівасці:**

Правераных даных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Шкляны стакан або белае гайвань.
* **Працэс:**
    1. Падагрэць посуд.
    2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
    3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
    4. Піць, пакідаючы частку настою.
    5. Даліць ваду.
    6. Два-тры паўторныя залівы; патрабаванні аховы называюць чай «高香耐泡» — духмяным і ўстойлівым да заліваў.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

**11. Цана і Падробкі:**

Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць знак геаграфічнага ўказання і ахоўную налепку з прасочваннем.
    * Правяраць, што вытворца з 13 валасцей і пасёлкаў зоны: акруга вялікая, а знак ахоплівае толькі гэтую частку.
    * Плоскі ліст — гладкі, прамы, смарагдавы або жоўта-зялёны; скручаны — шчыльны і зялёны; водар — каштанавы або чысты.
    * Мясцовы плоскі чай у Луннані завуць «лунцзінам»; гэта чай Ганьсу, а не Сі Ху Лун Цзін ([西湖龙井](https://thetea.app/be/article/xihu-longjing)).

**12. Цікавыя Факты:**

* Па нарысе 2023 года, у Бікоу рапс зацвітае ўжо ў студзені, а ў больш халодных паветах акругі — толькі ў канцы красавіка ці ў пачатку мая.
* Акрамя зялёнага чаю, у Луннані асвоілі чырвоны чай і прасаваны фучжуань ([茯砖茶](https://thetea.app/be/article/fu-zhuan-cha), *fúzhuānchá*), піша паведамленне 2019 года.

**13. Параўнанне з іншымі паўночнымі зялёнымі чаямі:**

* **Луншэнь Ча ([龙神茶](https://thetea.app/be/article/longshen-cha)) і Бікоу Лунцзін (碧口龙井):** Зялёныя чаі паўднёвага Ганьсу, апісаныя ў корпусе; пасёлак Бікоу уваходзіць у зону Луннань Люйча.
* **Ханьчжун Сянь Хао ([汉中仙毫](https://thetea.app/be/article/hanzhong-xian-hao)):** Зялёны чай суседняй правінцыі Шэньсі.
* **Цзыян Маа Цзянь ([紫阳毛尖](https://thetea.app/be/article/ziyang-mao-jian)):** Гістарычны зялёны чай павета Цзыян у Шэньсі.
* **Жычжао Люй Ча ([日照绿茶](https://thetea.app/be/article/rizhao-lucha)):** Зялёны чай Шаньдуня — паўночна-ўсходні край кітайскага чаяробства, як Луннань — паўночна-заходні.

**У заключэнне:**

Луннань Люйча — чай адзінага чайнага вугла Ганьсу: 13 валасцей ля стыку трох правінцый, горы ніжэй за 1400 м, дробналісты групавы сорт і завезеныя клоны, плоскі і скручаны ліст з каштанавым водарам. Тэхналогія ў патрабаваннях аховы дадзена толькі схемай, затое зона апісана так падрабязна, як рэдка бывае, — да вёскі, абшчыны і двара.