---
title: "Лін’юнь Люй Ча"
url: https://thetea.app/be/article/lingyun-lucha
lang: be
updated: 2026-04-08
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Лін’юнь Люй Ча (凌云绿茶, Língyún lǜchá)

Лін’юнь Люй Ча (凌云绿茶, Língyún lǜchá) — зялёны чай з павета Лін’юнь (凌云县, Língyún Xiàn) горада Байсэ (百色市, Bǎisè Shì), Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён (广西壮族自治区), выраблены з унікальнага культывара **Лін’юнь Баймао (凌云白毫种, Língyún Báiháo Zhǒng)**, вядомага як **Хуача № 26 (华茶26号)** — аднаго з першых 21 нацыянальнага чайнага культывара, зацверджанага Міністэрствам сельскай гаспадаркі КНР у 1965 годзе. Гэта паўдрэвападобны буйналісты гатунак (小乔木大叶种, xiǎo qiáomù dàyè zhǒng): дрэвы дасягаюць 6–9 м вышыні, пупышкі буйныя, мясістыя, з багатым белым ворсам — адсюль «白毫» (байхао, «белы ворс») у назве. Біяхімічны профіль уражвае: поліфенолы — **35,6%**, катэхіны — **182,92 мг/г** — паказчыкі, супастаўныя з юньнаньскімі буйналістымі чаямі і адны з найвышэйшых сярод зялёных чаёў Кітая. Культывар Лін’юнь Баймао унікальны тым, што з яго можна вырабляць усе шэсць класаў чаю (六大茶类) — «адно дрэва, тысяча ператварэнняў» (一茶千化, yī chá qiān huà). У 1915 годзе чай атрымаў другі медаль на Панамскай міжнароднай выстаўцы (巴拿马国际食品博览会二等奖), а ў 2005 годзе — геаграфічнае ўказанне КНР. На 2024 год плошча чайных садоў павета дасягнула 112 500 му (≈7500 га), гадавая вытворчасць — 8326 тон, сукупны кошт прадукцыі — 716 мільёнаў юаняў.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, lǜchá), неферментаваны. Вырабляецца ў некалькіх формах: **Баймаао Ван (白毫王, Báiháo Wáng, «Кароль белага ворсу»)** — простыя «іголкі» (针形, zhēnxíng); **Лінлочунь (凌螺春, Língluóchūn)** — спіральная скрутка (螺形); **Баймаао Іньчжэнь ([白毫银针](https://thetea.app/be/article/baihao-yinzhen), Báiháo Yínzhēn)** — адзіночная пупышка. Тэхналогія — абсмажванне з аўтарскай методыкай «павольнага трайнога абсмажвання пры нізкай тэмпературы» (低温慢炒三青, dīwēn mànchǎo sān qīng) і фінальным праграваннем для «падняцця водару» (复香, fùxiāng).

* **Катэгорыя:** Прадукт геаграфічнага ўказання КНР (国家地理标志产品, 2005; таварны знак — 2016). Культывар Хуача № 26 — адзін з першых 21 нацыянальных чайных культывараў (1965). Нацыянальны чайны культывар 1-га ўзроўню (国家级茶树良种, 1984). Другі медаль Панамскай міжнароднай харчовай выстаўкі (巴拿马国际食品博览会二等奖, 1915). Шматразовы прызёр міжнародных конкурсаў: золата ў катэгорыі чырвонага і жоўтага чаю, срэбра — зялёнага (II і III міжнародныя конкурсы імянных чаёў). Лін’юнь — адзін з першых 20 нацыянальных дэманстрацыйных паветаў бяспечнага чаю (全国无公害茶叶生产示范基地县, 2001).

* **Паходжанне:** Кітай, Гуансі-Чжуанскі АР (广西壮族自治区, Guǎngxī Zhuàngzú Zìzhìqū), горад Байсэ (百色市, Bǎisè Shì), паветы Лін’юнь (凌云县) і Лэе (乐业县, Lèyè Xiàn). Ядро вытворчасці — горныя хрыбты Цэньванлаашань (岑王老山, Cénwáng Lǎoshān) і Цынлуншань (青龙山, Qīnglóng Shān), 800–1500 м.

* **Геаграфічныя каардынаты:** Прыблізна 24°06′–24°36′ пн. ш., 106°23′–106°55′ у. д.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **300+ гадоў вырошчвання.** Чайныя пасадкі ў Лін’юні дакументаваны з пачатку эпохі Цын (清, 1644–1912). Раён мае групы дзікіх і паўдзікіх чайных дрэваў узростам у некалькі стагоддзяў, а асобныя дзікарослыя экзэмпляры ў запаведных зонах Цэньванлаашаня дасягаюць 8,5 м вышыні і налічваюць, паводле ацэнак, больш за 1000 гадоў. У эпоху Цяньлун (乾隆, 1736–1795) мясцовы чай стаў «гунча» (贡茶, gòngchá) — «падносным чаем» імператарскага двара, што пацвярджае яго раннюю рэпутацыю.

* **1915 — Панамская міжнародная выстаўка.** На знакамітай Панамскай выстаўцы 1915 года — адным з найбуйнейшых міжнародных гандлёвых мерапрыемстваў пачатку XX стагоддзя — чай з Лін’юня атрымаў другі медаль (二等奖). Гэта стала адным з першых міжнародных прызнанняў для чаю з Гуансі і вывела Лін’юнь Баймао на карту сусветнага чаяводства.

* **1965 — Хуача № 26.** Міністэрства сельскай гаспадаркі КНР і Чайны НДІ Кітайскай акадэміі сельскагаспадарчых навук (中国农业科学院茶叶研究所) правялі сістэматычную ацэнку чайных культывараў краіны. Лін’юнь Баймао быў уключаны ў лік першых 21 нацыянальнага чайнага культывара і атрымаў рэгістрацыйны нумар Хуача 26 — адзін з нешматлікіх гуансійскіх гатункаў у гэтым элітным спісе.

* **1984 — нацыянальны гатунак 1-га ўзроўню.** Камітэт па атэстацыі чайных культывараў Кітая (中国茶树良种审定委员会) надаў Лін’юнь Баймао статус дзяржаўнага выдатнага гатунка (国家级茶树良种) першай катэгорыі. У тым жа годзе гатунак быў прадстаўлены на Усекітайскай канферэнцыі па сельскагаспадарчым раянаванні і ўключаны ў «Збор выбітных чайных культывараў Кітая» (《中国茶树优良品种集》).

* **2005 — геаграфічнае ўказанне.** Дзяржаўнае ўпраўленне якасці КНР (国家质检总局) зацвердзіла абарону «Лін’юнь Баймао Ча» як прадукта геаграфічнага ўказання.

* **Культурнае значэнне.** Байсэ — горад «чырвонай» (рэвалюцыйнай) гісторыі: менавіта тут у снежні 1929 года пад кіраўніцтвам Дэн Сяапіна (邓小平, Dèng Xiǎopíng) адбылося Байсэйскае паўстанне (百色起义, Bǎisè Qǐyì), якое стала адным з ключавых эпізодаў барацьбы Кампартыі Кітая. Лін’юнь Люй Ча — «зялёны» сімвал гэтай «чырвонай» зямлі. Лін’юнь — адзін з самых бедных паветаў Гуансі, і чайная прамысловасць стала ключавым інструментам барацьбы з беднасцю: на 2024 год чайныя сады займаюць 112 500 му, забяспечваючы занятасць дзясяткаў тысяч сем’яў чжуанскай і яоскай (瑶族) меншасцей. Культывар Лін’юнь Баймао, здольны вырабляць усе шэсць класаў чаю, вядомы як «адно дрэва, тысяча ператварэнняў» (一茶千化) — унікальная ўніверсальнасць, якая не мае аналагаў у Азіі.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Культывар:** **Лін’юнь Баймао Чжун (凌云白毫种, Língyún Báiháo Zhǒng)**, ён жа **Хуача № 26 (华茶26号)** — *Camellia sinensis* var. *sinensis* (па альтэрнатыўнай класіфікацыі — var. *pubilimba*, удакладняецца). Паўдрэвападобны (小乔木, xiǎo qiáomù) тып. Буйналісты (大叶类, dàyè lèi), сярэдняспелы (中生种, zhōngshēng zhǒng). Размнажэнне — насеннем (有性繁殖系, yǒuxìng fánzhí xì). Батанічныя характарыстыкі:
  * **Вышыня** — да 6–9 м пры свабодным росце; на плантацыях падтрымліваецца абразаннем да 1–1,5 м.
  * **Габітус** — паўраскідзісты (半张开, bàn zhāngkāi), галінаванне адносна рэдкае.
  * **Лісце** — буйное, эліптычнае, гарызантальнае або злёгку панікаючае. Цёмна-зялёнае, матавае, з уздутай паверхняй (叶面隆起). Жылкаванне выразнае. Абаксіяльны (ніжні) бок — густаапушаны.
  * **Пупышкі** — буйныя, мясістыя, з багатым доўгім белым ворсам (茸毫长而密). Маса 100 пупышак з двума лістамі (一芽三叶百芽重) — у сярэднім 99 г — значна большая, чым у сярэднелістых гатункаў.
  * **Вясновы парастак** — у Лін’юні пачынае развівацца ў сярэдзіне сакавіка; пік збору (一芽三叶) — канец сакавіка — пачатак красавіка.
  * **Квітненне** — лістапад-снежань, пладанашэнне мізэрнае.

* **Біяхімія (па дадзеных Чайнага НДІ КААСН):**
  * Амінакіслоты — **3,36%**.
  * Поліфенолы — **35,6%** — адзін з самых высокіх паказчыкаў сярод зялёных чаёў.
  * Катэхіны — **182,92 мг/г** — выключны антыаксідантны патэнцыял.
  * Кафеін — **4,91%**.
  * Водаэкстрактыўныя рэчывы — высокія.

* **Гатункі (грэйды):**
  * **Вышэйшы (特级):** Адна пупышка + адзін ліст, ворс ≥90%, каштанавы водар з «дошкай» (板栗香). Для формы Баймаао Ван — простыя «іголкі».
  * **Першы (一级):** Адна пупышка + два лісты, шчыльная скрутка.
  * **Другі (二级):** Спелы ліст, масавая лінійка.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэльеф.** Лін’юнь — горны павет на стыку Юньнань-Гуйчжоускага плато і Гуансійскага басейна. Рэльеф — карставыя (喀斯特, kāsītè) горы, глыбокія каньёны, горныя ручаі. Чайныя сады размешчаны пераважна на схілах хрыбтоў Цэньванлаашань і Цынлуншань, на вышыні 800–1500 м — у воблачным поясе. Характэрны ландшафтны тып — «каньённыя чайныя сады» (峡谷溪涧茶园): рады чайных дрэваў цягнуцца ўздоўж горных ручаёў у вузкіх каньёнах, атрымліваючы натуральнае зацяненне і павышаную вільготнасць.

* **Клімат:** Субтрапічны мусонны (亚热带季风气候). Сярэднегадавая тэмпература — 19–23°C. Гадавая колькасць ападкаў — 1700–1800 мм. Воблачных і туманных дзён — звыш 100 у год. Сутачны перапад тэмператур значны, асабліва ў зоне 1000–1500 м. Вільготнасць паветра — ≥90% у воблачным поясе.

* **Глебы:** Развіты на **вулканічных пародах** (火山岩风化土, huǒshān yán fēnghuà tǔ) хрыбтоў Цэньванлаашань і Цынлуншань. Кіслыя (pH 4,5–5,5). Змяшчэнне арганікі — 3,0–4,5‰. Багатыя мінеральнымі элементамі. Добры дрэнаж дзякуючы скальнай аснове.

* **Экалогія:** Лясны покрыў — **76,7%** — адзін з самых высокіх сярод чайных паветаў Гуансі. Водныя рэсурсы — горныя ручаі, 1-ы клас чысціні. Ядро вытворчасці — пасёлкі Юйхун (玉洪乡, Yùhóng Xiāng) і Цзяю (加尤镇, Jiāyóu Zhèn). Біяразнастайнасць — высокая: карставыя лясы падтрымліваюць багатую фауну і флору, натуральных ворагаў шкоднікаў чаю дастаткова для мінімізацыі хімічнай аховы.

* **Маштаб.** На 2024 год: чайныя сады — 112 500 му (≈7500 га), гадавая вытворчасць сухога чаю — 8326 тон, сукупны кошт прадукцыі — 716 мільёнаў юаняў. Лін’юнь — найбуйнейшы чайны павет у Гуансі і адзін з важнейшых у Паўднёвым Кітаі.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Аўтарская тэхналогія «低温慢炒三青» (dīwēn mànchǎo sān qīng) — «павольнае трайное абсмажванне пры нізкай тэмпературы для максімальнага захавання варсавога водару». Увесь працэс вядзецца бамбукавымі і драўлянымі інструментамі (全程竹木器具加工, quánchéng zhú mù qìjù jiāgōng) — метал не кантактуе з лістом, што прадухіляе акісляльнае пацямненне і прысмак.

* **Раскладка (摊青, tān qīng):** Адносна працяглая (摊放时间较长) — больш працяглая, чым для большасці зялёных чаёў. Дазваляе буйным, мясістым пупышкам раўнамерна страціць вільгаць і сфармаваць араматычныя папярэднікі.

* **«Забойства зелені» (杀青, shā qīng):** Тэмпература — 180–200°C. Ступень фіксацыі — наўмысна больш глыбокая (杀青程度偏重): гэта знішчае рэшткавую ферментную актыўнасць у буйналістай сыравіне з высокім утрыманнем поліфенолаў (35,6%), прадухіляючы пабрурэнне. Адразу пасля фіксацыі — **веернае ахаладжэнне** (扇风散热, shàn fēng sàn rè) для прадухілення «пажаўцення» (防闷黄, fáng mèn huáng) — прынцыповы прыём, які не дапускае спантаннага пераходу ў катэгорыю жоўтага чаю.

* **Скручванне (揉捻, róuniǎn):** Фармаванне пачатковай формы — для Баймаао Вана — простыя «іголкі», для Лінлочунь — спіральная скрутка.

* **«Павольнае трайное абсмажванне» (炒干 — 三青, chǎo gān — sān qīng):** Ключавы этап. Нізкая тэмпература, павольны працэс, трайны цыкл: абсмажванне → ахаладжэнне → паўторнае абсмажванне → ахаладжэнне → фінальнае абсмажванне. «Малы агонь, доўгі час, шматразовы павольны падкід» (小火长时间多次慢抛). Мэта — максімальнае захаванне белага ворса (白毫) і фармаванне глыбокага каштанавага водару (板栗香) без падгарання. Менавіта гэтая методыка адрознівае Лін’юнь Люй Ча ад іншых буйналістых зялёных чаёў.

* **Фінальнае праграванне / «аднаўленне водару» (复香, fùxiāng):** Мяккае праграванне для «падняцця» водару і давядзення вільготнасці да ≤6%.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Залежыць ад формы. **Баймаао Ван** — простыя «іголкі» з багатым белым ворсам, якія нагадваюць сярэбраныя стрыжні (形似银针, xíng sì yínzhēn). **Лінлочунь** — шчыльныя спіралі. Колер — зялёны з багатым белым ворсам (条索紧结、白毫显露, tiáosuǒ jǐnjié, báiháo xiǎnlù). Пяць знакамітых характарыстык: «色翠、毫多、香高、味浓、耐泡» — «ізумруднасць, багацце ворсу, высокі водар, шчыльны смак, стойкасць».

* **Водар сухога ліста:** Каштанавы (板栗香, bǎnlì xiāng) — асноўны і самы характэрны. Чысты (清香, qīngxiāng). «Варсавы» (毫香, háoxiāng) — тонкі «кукурузны» тон, уласцівы багата апушанным чаям.

* **Водар настою:** Каштанавы — глыбокі, цёплы, стойкі. «Варсавы» — саладкаваты тон, які з’яўляецца пры астыванні. Водар трымаецца ў кубку працяглы час, а разапрэлы ліст захоўвае водар нават праз некалькі дзён — рэдкая характарыстыка.

* **Смак:** Свежы (鲜爽, xiānshuǎng). Шчыльны (浓醇, nóngchún) — цела настою напоўненае, з выразнай структурай, што нетыпова для зялёных чаёў і абумоўлена высокім утрыманнем поліфенолаў (35,6%). Вяртанне салодкасці (回甘) — устойлівае, доўгае. Стойкасць — 4–5 паўнацэнных праліваў без страты характару, што таксама нетыпова і тлумачыцца буйналістасцю сыравіны.

* **Колер настою:** Пяшчотна-зялёны, чысты і празрысты (嫩绿清澈, nèn lǜ qīngchè). Пры другім-трэцім праліве — з лёгкім жоўтым адценнем.

* **Чайнае дно (завараны ліст):** Аліўкава-зялёнае, пяшчотнае, бліскучае (青橄榄色、匀嫩亮润, qīng gǎnlǎn sè, yún nèn liàng rùn). Лісце — буйное, цэлае, з бачным ворсам. Пры заварванні ў шкляным стакане — лісце апускаецца «стоячы», як веснавыя парасткі, — эфектнае відовішча.

**7. Хімічны Састаў:**

* **Поліфенолы (茶多酚):** **35,6%** — адзін з самых высокіх паказчыкаў сярод зялёных чаёў Кітая, супастаўны з юньнаньскімі буйналістымі чаямі (Дзяньлюй, Пуэр Шэн). Высокае ўтрыманне абумоўлена буйналістасцю гатунку, субтрапічным кліматам з інтэнсіўнай інсаляцыяй і вулканічнымі глебамі, якія стымулююць сінтэз фенольных злучэнняў.

* **Катэхіны (儿茶素, ér chá sù):** **182,92 мг/г** — выключны антыаксідантны патэнцыял. Асноўныя фракцыі — EGCG (эпігалакатахін галат), EGC, ECG, EC. Для параўнання: тыповы сярэднелісты зялёны чай змяшчае 80–120 мг/г катэхінаў.

* **Амінакіслоты (氨基酸):** **3,36%** — умераны паказчык, характэрны для буйналістых гатункаў паўднёвага паходжання. Суадносіны поліфенолаў да амінакіслот (酚氨比) — высокая (каля 10,6:1), што вызначае «шчыльны, структураваны» смакавы профіль з прыкметнай даўкасцю і працяглым прысмакам.

* **Кафеін (咖啡碱):** **4,91%** — павышаны, што забяспечвае выразны танізуючы эфект.

* **Вітаміны:** Вітамін C — захоўваецца дзякуючы «павольнаму трайному абсмажванню» пры нізкай тэмпературы. Вітаміны групы B (B₁, B₂, B₃). Вітамін E.

* **Мінеральныя рэчывы:** Калій, магній, марганец, цынк, жалеза, фтор. Вулканічны субстрат забяспечвае пашыраны мінеральны профіль.

* **Унікальная асаблівасць:** Спалучэнне буйналістасці, поліфенолаў 35,6% і катэхінаў 182,92 мг/г пры амінакіслотах 3,36% стварае профіль, нетыповы для зялёнага чаю і які набліжаецца да «пуэрнага» — з акцэнтам на цела, структуру і стойкасць, а не на лёгкасць і «свежасць».

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

* **Магутнае антыаксідантнае дзеянне.** Катэхіны 182,92 мг/г — адна з найвышэйшых канцэнтрацый сярод зялёных чаёў. EGCG — асноўны катэхін — прызнаны адным з наймацнейшых прыродных антыаксідантаў, якія нейтралізуюць свабодныя радыкалы і запавольваюць клеткавае старэнне.

* **Выразны танізуючы эфект.** Кафеін 4,91% — вышэйшы за сярэдні для зялёнага чаю. Забяспечвае бадзёрасць, паляпшэнне канцэнтрацыі і рабочай памяці. У спалучэнні з L-тэанінам — без нервовасці.

* **Падтрымка стрававання.** Высокае ўтрыманне поліфенолаў (35,6%) стымулюе сакрэцыю стрававальных ферментаў, падтрымлівае здаровую мікрафлору кішачніка.

* **Кардыяпратэкцыя.** Катэхіны і поліфенолы ўдзельнічаюць у рэгуляцыі ўзроўню халестэрыну, зніжаюць акісленне ЛПНП, падтрымліваюць эластычнасць сасудаў.

* **Падтрымка ліпіднага абмену.** EGCG актывуе тэрмагенез і акісленне тлустых кіслот — патэнцыйная падтрымка метабалізму.

* **Процімікробнае дзеянне.** Катэхіны прыгнятаюць рост шэрагу патагенных бактэрый, уключаючы Streptococcus mutans (карыес) і Helicobacter pylori.

* **Умацаванне імунітэту.** Комплекс поліфенолаў і вітамінаў C, E аказвае імунамадулюючае дзеянне.

* **Кагнітыўная падтрымка.** L-тэанін стымулюе α-хвалі мозгу, паляпшаючы ўвагу і рэлаксацыю без седацыі.

**9. Заварванне:**

* **Тэмпература вады:** 80–85°C. Буйналістая сыравіна з высокім утрыманнем поліфенолаў патрабуе ўмеранай тэмпературы, каб пазбегнуць празмернай горычы.

* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл (суадносіны 1:50).

* **Посуд:** Шкляны стакан (для назірання за «танцам» варсістых іголак). Гайвань. Фарфоравы чайнік.

* **Працэс:**
  1. Прагрэць посуд гарачай вадой, зліць.
  2. Засыпаць чай.
  3. **Верхні праліў** (上投法, shàng tóu fǎ): спачатку заліць ваду, затым апусціць чай. Буйныя, мясістыя пупышкі Лін’юнь Баймао павольна апускаюцца і «ўстаюць» у стакане — эфектнае відовішча, якое нагадвае веснавыя парасткі.
  4. Першы настой — 30–45 секунд.
  5. Разліць настой.
  6. Паўторныя заваркі — **4–5 праліваў**, кожны +15–30 секунд. Стойкасць — адна з «пяці знакамітых якасцей» (耐泡): нават на пятым праліве смак захоўвае характар.

**10. Захоўванне:**

* Герметычная ўпакоўка (алюмініевы пакет з вакуумнай адкачкай паветра), халадзільнік 0–5°C. Тэрмін — да 12 месяцаў.

* Для доўгатэрміновага захавання — замарозка (-18°C) у вакуумнай упакоўцы.

* Ворагі чаю: вільгаць, пабочныя пахі, святло, высокая тэмпература. Субтрапічны клімат Гуансі — павышаная вільготнасць; захоўванне без халадзільніка непажадана.

**11. Кошт і Падробкі:**

* **Катэгорыя кошту:** Вышэйшы гатунак (Баймаао Ван, адна пупышка + адзін ліст) — ад 500–1500 юаняў/500 г у залежнасці ад вытворцы і года. Лінлочунь — 200–600 юаняў/500 г. Масавы — ад 100 юаняў/500 г.

* **Як пазбегнуць падробак:**
  * **Маркіроўка ГУ.** Сапраўдны чай маркіруецца знакам «凌云白毫茶» або «凌云绿茶».
  * **Памер пупышак.** Сапраўдны Лін’юнь Баймао — **буйныя, мясістыя** пупышкі з **багатым белым ворсам**. Дробныя і тонкія пупышкі — прыкмета падмены сярэднелістым гатункам.
  * **Водар.** Каштанавы (板栗香) + «варсавы» (毫香) тон. Адсутнасць смажанага, кіслага паху.
  * **Стойкасць.** Сапраўдны чай вытрымлівае 4–5 праліваў. Калі смак «выпадае» пасля двух — магчымая падмена.
  * **Кошт.** Вышэйшы гатунак не можа каштаваць менш за 300 юаняў/500 г. Танныя прапановы пад маркай «Лін’юнь Баймао» выклікаюць падазрэнне.

**12. Цікавыя Факты:**

* **1915 — Панамскі медаль.** Лін’юнь Баймао — адзін з першых чаёў з Гуансі, якія атрымалі міжнароднае прызнанне. Панамская выстаўка 1915 года таксама ўславіла Сі Ху Лунцзін, Сіньян Маацзянь і іншыя вялікія кітайскія чаі.

* **Хуача № 26 — дрэвы да 9 метраў.** Паўдрэвападобны гатунак — незвычайна буйны для зялёнага чаю. Большасць зялёных чаёў Кітая вырабляецца з сярэднелістых хмызняковых гатункаў вышынёй 1–1,5 м; Лін’юнь Баймао пры свабодным росце дасягае вышыні трохпавярховага дома.

* **«Адно дрэва, тысяча ператварэнняў» (一茶千化).** Лін’юнь Баймао — адзін з нешматлікіх (і, па некаторых дадзеных, адзіны ў Азіі) культывараў, з якога вырабляюць усе шэсць класаў чаю: зялёны, чырвоны, белы, жоўты, чорны (хэй ча) і улун. Чырвоны чай з Лін’юня атрымліваў залатыя медалі міжнародных конкурсаў.

* **Каньённыя сады.** Чайныя рады Лін’юня размешчаны ўздоўж горных ручаёў у каньёнах (峡谷溪涧) — унікальны ландшафтны тып, які забяспечвае натуральнае зацяненне, павышаную вільготнасць і ахову ад вятроў.

* **Катэхіны 182,92 мг/г.** Адзін з самых высокіх паказчыкаў сярод зялёных чаёў Кітая — супастаўны з юньнаньскімі буйналістымі чаямі, якія традыцыйна лічацца «чэмпіёнамі» па катэхінах. Для параўнання: тыповы Лунцзін змяшчае 100–130 мг/г катэхінаў.

**13. Параўнанне з іншымі зялёнымі чаямі:**

* **Юньнаньскі буйналісты зялёны чай (Дзяньлюй, 滇绿, Diānlǜ).** Абодва — буйналістыя, з высокім утрыманнем поліфенолаў і катэхінаў. Дзяньлюй — з юньнаньскага буйналістага гатунку (*C. sinensis* var. *assamica*); Лін’юнь — з Лін’юнь Баймао (*C. sinensis* var. *sinensis*, паўдрэвападобны). Дзяньлюй — больш даўкі, «грубы»; Лін’юнь — з выразным каштанавым водарам і «варсавой» мяккасцю. Абодва — магутныя па антыаксідантным патэнцыяле.

* **Гуйпін Сішань Ча (桂平[西山茶](https://thetea.app/be/article/xishan-cha), Guìpíng Xīshān Chá).** Таксама гуансійскі зялёны чай, з дробналістага гатунку. Сішань — лёгкі, кветкавы; Лін’юнь — шчыльны, каштанавы. Сішань — з раўнінных узгоркаў (200–500 м); Лін’юнь — з горных каньёнаў (800–1500 м). Розныя маштабы: Лін’юнь — 112 500 му, Сішань — значна менш.

* **Дунцін Білачунь ([洞庭碧螺春](https://thetea.app/be/article/dongting-biluochun), Dòngtíng Bìluóchūn).** Лінлочунь (凌螺春) — спіральная форма Лін’юня — наўмысна названая па аналогіі з Білачунь. Абодва — спіральныя, варсістыя. Білачунь — дробналісты, кветкава-фруктовы; Лінлочунь — буйналісты, каштанавы. Білачунь — 60 000–80 000 пупышак/кг; Лінлочунь — значна менш з-за буйных пупышак.

* **Байша Люй Ча ([白沙绿茶](https://thetea.app/be/article/baisha-lu-cha), Báishā Lǜchá).** Хайнаньскі зялёны чай з унікальнай геалогіяй (метэарытны кратэр). Абодва — з нестандартных геалагічных зон (вулканічныя пароды ў Лін’юня, метэарытны кратэр у Байша). Байша — трапічны, круглагадовая вегетацыя; Лін’юнь — субтрапічны, вясновы пік. Байша — дробналісты; Лін’юнь — буйналісты.

**У заключэнне:**

Лін’юнь Люй Ча — чай з «чырвонага» Байсэ, народжаны на вулканічных глебах каньёнаў Цынлуншаня, з паўдрэвападобных дрэваў вышынёй да дзевяці метраў, з катэхінамі 182,92 мг/г і панамскім медалём 1915 года. Культывар Хуача № 26 — адзін з першых нацыянальных чайных гатункаў Кітая — дае чай з шчыльным каштанавым водарам, «варсавой» мяккасцю і антыаксідантным патэнцыялам, які канкуруе з юньнаньскімі гігантамі. Пяць знакамітых якасцей — ізумруднасць, багацце ворсу, высокі водар, шчыльны смак, стойкасць — і здольнасць аднаго дрэва даць шэсць класаў чаю робяць Лін’юнь Баймао адным з самых універсальных і недаацэненых культывараў Кітая.