---
title: "Lǎoyīng chá"
url: https://thetea.app/be/article/laoying-cha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Lǎoyīng chá (老鹰茶)

**Лааін Ча** (*Lǎoyīng chá*, 老鹰茶) — «чай старога арла», настой з пупышак і маладога лісця дрэва 毛豹皮樟 (*Litsea coreana* var. *lanuginosa*) з сямейства лаўровых. Чаёвы куст *Camellia sinensis* тут не ўдзельнічае, і ў Кітаі гэты напой называюць «чаем, які не чай» (非茶之茶). П’юць яго ў гарах Сычуані і Чунцына, але як прадукт з геаграфічным указаннем імя ахоўваецца за паветам Шымянь (石棉县) правінцыі Сычуань — з 2012 года; цяперашнія патрабаванні да прадукту зацверджаны ў жніўні 2026 года. Галоўная прыкмета — густы камфарны водар (樟香浓郁).

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Не чай у батанічным сэнсе і ніводзін з шасці класаў кітайскага чаю. Папулярныя матэрыялы адносяць яго да заменнікаў чаю (代用茶, *dàiyòng chá*).
* **Катэгорыя:** Настой не з чаёвай расліны; прадукт з геаграфічным указаннем (з 2012 года, патрабаванні 2026 года).
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Сычуань (四川, *Sìchuān*), гарадская акруга Яань (雅安, *Yǎ'ān*), павет Шымянь (石棉, *Shímián*).
* **Зона аховы:** Па аб’яўленні 2026 года — шэсць валасцей і пасёлкаў павета Шымянь у іх цяперашніх межах: Мэйло (美罗乡), Фэнлэ (丰乐乡), Вацзяо (挖角乡), Цаокэ (草科乡), Ліцзыпін (栗子坪乡) і Сіньмянь (新棉镇). Каардынат дакумент не прыводзіць.
* **Іншыя імёны:** У раёне Улун (武隆区) Чунцына — «чай вялікага дрэва» ([大树茶](https://thetea.app/be/article/da-shu-cha)) і 老荫茶. Па даведніку Байду, з-за бялёсага споду ліста яго завуць і «белым чаем» (白茶) — да класа байча гэта дачынення не мае.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Старажытнасць, па мясцовых тэкстах.** Сайт раёна Улун узводзіць напой да эпохі Вёснаў і Восеняў і Ваюючых царстваў, называе танскім данніцкім чаем і тлумачыць як лааін ча сунскі «грубы чай» (粗茶), што ішоў у абмен на коней. Спасылак на дакументы няма — гэта мясцовае паданне і тлумачэнне сайта.
    * **«Бэньцаа ганьму».** Па кітайскай Вікіпедыі, імя 老鹰茶 сустракаецца ўжо ў гэтым трактаце; сам трактат не звераны.
    * **Хронікі.** Сайт раёна Улун цытуе рэспубліканскую «Хроніку павета Ханьюань» (汉源县志): у павеце гэты чай дае толькі Хуаннібаа (黄泥保), а таксама 顺河八谷山, дзе «смак самы моцны». Па тлумачэнні сайта, другое месца — цяперашнія воласці Мэйло і Фэнлэ павета Шымянь, гэта значыць зямля цяперашняй зоны аховы. Там жа працытавана «Хроніка павета Цынсі» (清溪县志) 1799 года — аб гандлі чаем і коньмі.
    * **1935.** У мемарыяльным музеі фарсіравання ракі Даду каля Аньшуньчана ў павеце Шымянь выстаўлены медны чайнік, у якім, паводле экспазіцыі, байцы Чырвонай арміі кіпяцілі лааін ча.
    * **2012.** Па пераліку 2026 года, імя ахоўвалася як прадукт з геаграфічным указаннем ужо аб’яўленнем 2012 года № 111 Галоўнага ўпраўлення па кантролі якасці, інспекцыі і каранціне; тэксту таго дакумента ў знойдзеных крыніцах няма.
    * **2019.** Традыцыйная тэхналогія лааін ча раёна Улун (武隆老鹰茶传统制作技艺) унесена ў шосты спіс нематэрыяльнай спадчыны горада Чунцын; найбольш поўна яе захавала воласць Хаакоу. Па сайце павета Усіцзянь, у спіс спадчыны Чунцына ўнесена і яго тэхналогія.
    * **2026.** Аб’яўленне № 687 Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці (падпісана 3 жніўня, апублікавана 12 жніўня) зацвердзіла новыя патрабаванні да прадукту наўзамен патрабаванняў 2012 года — пазіцыя 39 з 58. Заяўнік — народны ўрад павета Шымянь.
* **Назва:** Тлумачэнні народныя: дрэвы растуць там, куды далятае толькі арол — у народа гэлаа гэта татэмная птушка (раён Улун); насенне прарастае, толькі прайшоўшы праз страўнік арла (павет Усіцзянь); імя нібыта сказілася з сугучнага 捞阴茶 — «выняты з вады і высушаны ў цені».
* **Культурнае значэнне:** На лааін ча прэтэндуюць розныя месцы: Шымянь трымае ахоўнае імя, раён Улун называе радзімай напою горы Далёўшань, павет Усіцзянь — сябе найбуйнейшым раёнам дзікага лааін ча на паўднёвым захадзе.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Расліна:** Па ахоўным дакуменце — 毛豹皮樟 сямейства лаўровых (樟科), *Litsea coreana* Lévl. var. *lanuginosa* (Migo) Yang et P.H.Huang. Кітайская Вікіпедыя піша, што гэта дрэва расце ў асноўным высока ў гарах Сычуані; артыкул у часопісе «Сычуань лінье кэцзі» (2013) называе арэал шырэйшы — Сычуань, Гуйчжоу і Аньхой.
* **Аблічча:** Па даведніку Байду — вечназялёнае дрэва з тоўстымі эліптычнымі лістамі, зверху зялёнымі, знізу бялёсымі. Папулярны аўтар тлумачыць імя расліны так: «маа» (毛) — апушэнне ліста, «баапі» (豹皮, «шкура леапарда») — плямістая кара, «чжан» (樟) — камфарны пах.
* **Сыравіна:** Па патрабаваннях — дзікія і перасаджаныя дрэвы.
* **Стандарт збору:** З сакавіка па чэрвень — ад адзіночнай пупышкі да пупышкі з трыма лістамі. Забаронена збіраць ліст пад дажджом і ў расе, пурпурны і пашкоджаны шкоднікамі ліст.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Вышыня вырошчвання:** **1500–3000 м** — па патрабаваннях да прадукту. У чунцынскім Усіцзяне, па сайце павета, дрэвы растуць вышэй за 600 м, а «цару арліных дрэў» больш за 300 гадоў.
* **Глебы:** Па патрабаваннях — pH 5,0–7,5, арганічнага рэчыва не менш за 2,0 %.
* **Рэгіён:** Па папулярных апісаннях — горны павет у сярэднім цячэнні Даду, на стыку з Ляншань-Ійскай і Гардзе-Тыбецкай аўтаномнымі акругамі, з густымі лясамі, цяснінамі і туманамі. Кліматычных лікаў у знойдзеных крыніцах няма.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Па патрабаваннях да ахоўванага прадукту:

1.  **Сартаванне свежага ліста (分选, *fēnxuǎn*).**
2.  **Завяльванне (萎凋, *wěidiāo*):** Слоем 3–5 см, 4–8 гадзін, з праветрываннем; ліст берагуць ад механічных пашкоджанняў і ад пачырванення пры нагрэве.
3.  **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*):** 120–150 °C, 1–2 хвіліны, да вільготнасці 55–65 %.
4.  **Скручванне (揉捻, *róuniǎn*):** Або без скручвання — дакумент дапускае абодва шляхі.
5.  **Сушка (烘干, *hōnggān*):** 110–130 °C, 40–50 хвілін, вільготнасць гатовага прадукту ніжэй за 8 %.
6.  **Адбор і ўпакоўка (精选、包装).**

Даведнік Байду апісвае і народны спосаб — галінкі з лісцем проста сушаць на сонцы.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Апісанне — па патрабаваннях да ахоўванага прадукту; прадукт бывае пупышкавым (芽茶) і ліставым (叶茶).

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Пупышкавы — цэлыя апушоныя пупышкі, бура-чырвоныя, круглявыя, буйныя і шчыльныя, «як нефрытавыя парасткі бамбука». Ліставы (ад пупышкі з лістом да пупышкі з трыма лістамі) — бура-чырвоны, роўны.
* **Водар сухога ліста:** У патрабаваннях не апісаны; папулярныя матэрыялы называюць пах камфарным, часам «водарам архідэі і мускусу» (兰麝之香).
* **Водар настою:** У патрабаваннях водар уключаны ў формулу смаку: насычаны камфарны (樟香浓郁).
* **Смак:** Мяккі, асвяжальны, з салодкім вяртаннем (滋味醇和爽口、回甜). Даведнік Байду: спачатку даўкі, потым саладкаваты, моцны.
* **Колер настою:** У пупышкавага — жоўты і яркі, у ліставога — жоўта-зялёны. Іншыя крыніцы пішуць пра бурштынавы, залацісты і бледна-жоўты настой; у вытрыманай сыравіны ён, па сайце раёна Улун, вінна-чырвоны.
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.

**7. Хімічны Склад:**

Патрабаванні да прадукту: вільгаць не большая за 8,0 %; водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы ў пупышкавага не менш за 30 %, у ліставога не менш за 25 %. Павет Усіцзянь піша пра 17 амінакіслот, у тым ліку восем незаменных, і пра адсутнасць кафеіну; утрыманне флаваноідаў у яго публікацыях розных гадоў разыходзіцца — 25,6 % у адной і 1,65 % у другой. Сайт раёна Улун, наадварот, піша пра «пэўную колькасць» алкалоіду (茶碱). Пратаколаў аналізаў у крыніцах няма.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных дадзеных пра дзеянне менавіта гэтага прадукту няма. У народзе настой п’юць летам ад смагі; лячэбныя абяцанні сайтаў тут не паўтараюцца.

**9. Заварванне:**

Практыка класа. Рэжымаў для Лааін Ча ў знойдзеных крыніцах няма; ніжэй — звычайныя параметры травяных настоеў з буйнога ліста.

* **Тэмпература вады:** 90–100 °C.
* **Колькасць:** 2–3 г на 150–200 мл; па даведніку Байду, ліста трэба мала, а настою выходзіць шмат.
* **Посуд:** Шкляны стакан, гайвань або фарфоравы чайнік.
* **Працэс:** Першы настой — 2–3 хвіліны, затым некалькі заліванняў з падаўжэннем.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У шчыльнай упакоўцы, у сухім цёмным месцы, удалечыні ад пабочных пахаў. Па мясцовых апісаннях, гатовы настой летам не псуецца за ноч.

**11. Цана і Падробкі:**

Рознічных цэн і дадзеных аб выпуску ў зоне аховы ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Ахоўнае імя адносіцца толькі да шасці валасцей і пасёлкаў Шымяня; шукаць знак прадукту з геаграфічным указаннем. Лааін ча з Чунцына — той самы напой іншага паходжання.
    * Бура-чырвоны сухі ліст або апушоныя пупышкі, настой жоўты або жоўта-зялёны, выразная камфарная нота.

**12. Цікавыя Факты:**

* Ахоўны дакумент дазваляе рабіць прадукт як са скручваннем, так і без яго.

**13. Параўнанне з іншымі настоямі не з чаёвага куста:**

* **Пінлэ Шыя Ча ([平乐石崖茶](https://thetea.app/be/article/pingle-shiya-cha)):** Гуансійскі настой з ліста дрэва роду *Adinandra*, тройчы абсмажанага і скручанага; настой жоўта-зялёны і салодкі.
* **Юншунь Мэйча ([永顺莓茶](https://thetea.app/be/article/yongshun-meicha)):** Хунаньскі настой з ліяны сямейства вінаградавых, з серабрыстым налётам на лісце.
* **Кудзін ([苦丁茶](https://thetea.app/be/article/kuding-cha)):** Горкі настой з лісця падуба або біручыны; у лааін ча — салодкае вяртанне і камфара.

**На заканчэнне:**

Лааін Ча — напой гор паўднёвага захаду Кітая з ліста лаўровага дрэва з плямістай карой. Ахоўнае імя належыць павету Шымянь на рацэ Даду, дзе яго робяць па кароткай схеме — завяльванне, фіксацыя, сушка — і цэняць за бура-чырвоны ліст і густы камфарны водар. Гэта «чай» у народным сэнсе слова, і мераць яго чайнымі меркамі не варта.