---
title: "Jīnshān shíyǔ"
url: https://thetea.app/be/article/jinshan-shiyu
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Jīnshān shíyǔ (金山时雨)

**Цзіньшань Шыюй** (*Jīnshān shíyǔ*, 金山时雨) — «своечасовы дождж з Залатой гары», зялёны чай павета Цзісі (绩溪县) гарадской акругі Сюаньчэн на паўднёвым усходзе правінцыі Аньхой. Яго радзіма — вёска Цзіньшань каля пасёлка Шанчжуан, побач з роднымі мясцінамі Ху Шы. Славу чаю ў XIX стагоддзі зрабіў шанхайскі гандлёвы дом Ван Юйтай (汪裕泰), заснаваны выхадцам з Цзісі. З 2010 года імя ахоўваецца сельскагаспадарчым геаграфічным знакам, з 2025 года — як прадукт з геаграфічным указаннем у двух формах: «пучок валасоў» і «архідэя».

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*), неферментаваны. Правінцыйная прэса называе яго смажаным зялёным чаем вышэйшага сорту (特级炒青, *tèjí chǎoqīng*); схемы 2025 года — зялёныя, з фіксацыяй.
* **Катэгорыя:** Гістарычны зялёны чай поўдня Аньхоя; прадукт з геаграфічным указаннем.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Аньхой (安徽, *Ānhuī*), гарадская акруга Сюаньчэн (宣城, *Xuānchéng*), павет Цзісі (绩溪, *Jìxī*). Гістарычнае ядро — вёска Шанцзіньшань (上金山) каля пасёлка Шанчжуан (上庄镇); сёння галоўным раёнам называюць вёску Цзіньшань (金山村) таго ж пасёлка, а «Жэньмінь ван» (2022) ядром зоны называе вёску Юйчуань (余川村).
* **Зона аховы:** Восем валасцей і пасёлкаў павета Цзісі: Шанчжуан (上庄镇), Чан’ань (长安镇), Янсі (扬溪镇), Цзіньша (金沙镇), Фулін (伏岭镇), Цзяпэн (家朋乡), Інчжоу (瀛洲镇) і Цзінчжоу (荆州乡). Заяўнік — Шанчжуанскі чайны спецыялізаваны кааператыў павета Цзісі.
* **Геаграфічныя каардынаты:** 118°20′–118°55′ у. д. і 29°57′–30°20′ пн. ш.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Эпоха Даагуан (1821–1850).** Паводле «Жэньмінь ван» (2022), імя чаю далі ў гэтыя гады; ранняя назва — «Цзіньшань мін’у» (金山茗雾, *Jīnshān míngwù*), «чайны туман Залатой гары».
    * **Гандлёвы дом Ван Юйтай.** Апісанне сельскагаспадарчага знака называе чай «скарбам» дома, створанага выхадцам з Цзісі ў Шанхаі ў 1850 годзе; той жа год называе апісанне нематэрыяльнай спадчыны на сайце гарадской акругі Сюаньчэн (2024). Паводле «Жэньмінь ван», ужо ў канцы Цын дом быў адзіным прадаўцом чаю.
    * **1868.** Паводле апісання знака і сайта Сюаньчэна, за чаем замацавалася імя «Цзіньшань Шыюй».
    * **1894.** Паводле апісання знака, дом Ван Юйтай паднёс чай да двара, і чай стаў данінай. Даведачны сайт пра чай звязвае паднашэнне з шасцідзесяцігоддзем імператрыцы Цысі; першаснага дакумента ў знойдзеных крыніцах няма.
    * **Пачатак Рэспублікі.** Паводле «Жэньмінь ван», чай прадаваўся ўжо больш чым у дзесяці краінах і рэгіёнах.
    * **Перапынак.** Паводле даведачнага сайта, тэхналогію страцілі ў канцы Цын і аднавілі ў 1978 годзе; афіцыйна гэта не пацверджана.
    * **25 мая 2010 года.** Міністэрства сельскай гаспадаркі КНР зарэгістравала «金山时雨» як сельскагаспадарчы прадукт з геаграфічным знакам. Паводле даных Міністэрства камерцыі, гэта першы чай Аньхоя з такім знакам.
    * **2013.** Прыняты мясцовы стандарт Аньхоя DB34/T 989-2013 «Прадукт з геаграфічным указаннем. Чай Цзіньшань Шыюй» (з 5 студзеня 2014 года, замест рэдакцыі 2009 года); поўнага тэксту адкрыць не ўдалося.
    * **2017.** «Тэхналогія вырабу зялёнага чаю (Цзіньшань Шыюй)» ўвайшла ў пяты спіс нематэрыяльнай спадчыны правінцыі Аньхой.
    * **2025.** Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці КНР (CNIPA) аб’яўленнем № 632 ад 9 чэрвеня 2025 года (апублікавана 27 чэрвеня) прызнала 224 прадукты з геаграфічным указаннем; Цзіньшань Шыюй — пад нумарам 18.
* **Назва:** 金山 — «Залатая гара», вёска Цзіньшань; 时雨 — «своечасовы дождж». Даведачны сайт тлумачыць імя формай ліста, тонкай, як ніці дажджу.
* **Культурнае значэнне:** Чай звязваюць з Ху Шы, ураджэнцам Шанчжуана; свята чаю ў пасёлку будуюць вакол яго імя.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт / Культывар:** Паводле патрабаванняў 2025 года — мясцовыя сарты «цзіньшаньскі» (金山种, *jīnshānzhǒng*) і «чжуе» (槠[叶种](https://thetea.app/be/article/qiaomuguanmu), *zhūyèzhǒng*) і адібраныя з іх клоны, размножаныя тронкамі. Паводле «Жэньмінь ван» і даведачнага сайта, у цзіньшаньскага сорту раскідзістая крона, магутныя пупышкі і багаты прыкметны пушок. Рэгістрацыі гэтага сорту ў рэестрах у знойдзеных крыніцах няма.
* **Збор:** «Уздымам рукі» (提手采, *tíshǒucǎi*), звычайна з сярэдзіны сакавіка — паводле патрабаванняў 2025 года. Папулярныя апісанні гавораць пра збор каля Гуюй (谷雨), гэта значыць каля 20 красавіка.
* **Стандарт збору:** Папулярная версія — адна пупышка з двума ледзь раскрытымі лістамі, «дзюба арла» (鹰嘴甲, *yīngzuǐjiǎ*). Нататка на сайце павета (2024) лепшым называе ліст, сабраны да Гуюй.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Паўднёвы ўсход Аньхоя, стык гор Хуаншань і Цяньму, мяжа з Чжэцзянам (паводле апісання сельскагаспадарчага знака і «Жэньмінь ван»).
* **Вышыня вырошчвання:** **500–900 м** — схілы і цясніны ядра раёна, паводле «Жэньмінь ван» (2022) і даведачнага сайта. Той жа даведачны сайт у суседняй фразе змяшчае сады вышэй за 1500 м — гэта супярэчыць астатнім даным.
* **Глебы:** Паводле патрабаванняў 2025 года — багатыя арганікай, pH у асноўным 5,8–6,5. Даведачны сайт: цёмныя пясчаныя ўрадлівыя глебы з глыбокім профілем.
* **Плошча і выпуск:** Плошчы садоў у знойдзеных крыніцах няма. Паводле мясцовай прэсы, у 2023 годзе выпуск склаў 1060 т на суму каля 188 млн юаняў.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Традыцыйная ручная тэхналогія, паводле «Жэньмінь ван», — фіксацыя, скручванне, сушка. Апісанне нематэрыяльнай спадчыны на сайце Сюаньчэна (2024) раскладвае яе на восем аперацый: фіксацыя, скручванне, абсмажванне першай нарыхтоўкі (炒头坯), паўторнае скручванне (复揉), абсмажванне другой нарыхтоўкі (炒二坯), раскладванне, фармоўка ў катле (掰老锅, *bāi lǎoguō*) і пераборка; увесь цыкл — каля шасці гадзін. Патрабаванні 2025 года даюць дзве схемы, паводле дзвюх формаў; параметраў у знойдзеных крыніцах няма.

1.  **Форма «пучок валасоў» (发髻形, *fàjìxíng*):** раскладванне свежага ліста (摊放, *tānfàng*), фіксацыя (杀青, *shāqīng*), скручванне (揉捻, *róuniǎn*), нарыхтоўка (毛坯, *máopī*) — пракатка ў барабане або падсушка, астыванне (摊凉, *tānliáng*), фармаванне (做形, *zuòxíng*) — у катле жгуты выпростваюць і завіваюць, зноў астыванне, «поўны агонь» (足火, *zúhuǒ*), адсеў крошкі (去碎末, *qù suìmò*).
2.  **Форма «архідэя» (兰花形, *lánhuāxíng*):** раскладванне, фіксацыя, выпростванне (理条, *lǐtiáo*) замест скручвання, астыванне, фармаванне, астыванне, «поўны агонь», адсеў крошкі і ў канцы — прагрэў для водару (提香, *tíxiāng*).

Схема сельскагаспадарчага знака 2010 года супадае з першай.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** «Пучок валасоў» — шчыльна згорнуты, падобны на вузел валасоў (形似发髻紧结); «архідэя» — прамыя натуральныя жгуты, падобныя на кветку архідэі (形似兰花条直自然). Даведачныя апісанні класічнай формы: тонкія шчыльныя жгуты «як ніці дажджу», цёмна-зялёныя (乌绿), з прыкметным кончыкам пупышкі (锋苗, *fēngmiáo*).
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** У абедзвюх формаў — кветкавы, высокі і доўгі (花香高长持久).
* **Смак:** Мяккі і бадзёры (滋味醇爽) — у абедзвюх формаў. Паводле даведачных апісанняў — з салодкім прысмакам, блякне з шостага заліва.
* **Колер настою:** Чысты, празрысты і яркі (汤色清澈明亮). Даведачныя апісанні — жоўта-зялёны.
* **Чайнае дно (завараны ліст):** У патрабаваннях 2025 года не апісана. Даведачныя апісанні: раскрытае, з залацістым адценнем.

**7. Хімічны Склад:**

У патрабаваннях 2025 года фізіка-хімічных нормаў няма. Апісанне сельскагаспадарчага знака піша, што поліфенолаў і кафеіну «адпаведна 25 % і 3,5 % і вышэй», амінакіслот — ад 3,2 %; гэта апісальныя лікі даведкі, а не нормы стандарту.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных даных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю; тэмпературу, долю ліста і даліў прапануе даведачны сайт.

* **Тэмпература вады:** 85–90 °C.
* **Колькасць чаю:** 1 г на 50 мл, гэта значыць 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Шкляная шклянка.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць шклянку.
    2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
    3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
    4. Піць, пакуль у шклянцы не застанецца трэць.
    5. Даліць ваду.
    6. Звычайна заварваюць тры разы.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

**11. Цана і Падробкі:**

Паводле нататкі на сайце павета (2024), вышэйшы сорт каштуе 800–1000 юаняў за цзінь (500 г).

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання.
    * Правяраць, што вытворца з васьмі названых валасцей і пасёлкаў павета Цзісі.
    * Ведаць абедзве формы, якія ахоўваюцца; водар — кветкавы і высокі, настой — празрысты і яркі.

**12. Цікавыя Факты:**

* Ахова 2025 года прызнае ў аднаго чаю дзве формы. Паводле нататкі на сайце павета (2024), «пучок валасоў» — традыцыйная форма з чатырма сартамі, «архідэя» — новая, з двума.
* Колькасць пупышак на кілаграм крыніцы называюць па-рознаму: каля 5000 — «Жэньмінь ван» (2022), каля 2000 — апісанне спадчыны на сайце Сюаньчэна (2024); да свежага або гатовага ліста адносяцца гэтыя лікі, не ўдакладнена.
* Свята чаю 2024 года адкрылася ў Шанчжуане 21 красавіка; дэвіз звязаў чай з Ху Шы — «пабываць на радзіме Ху Шы і паспрабаваць Цзіньшань Шыюй».

**13. Параўнанне з іншымі зялёнымі чаямі поўдня Аньхоя:**

* **Хуаншань Мао Фэн ([黄山毛峰](https://thetea.app/be/article/huangshan-mao-feng)):** Знакаміты чай суседняга масіва Хуаншань.
* **Туньлюй ([屯绿](https://thetea.app/be/article/tunlu)):** Смажаны зялёны чай старога Хуэйчжоу; Цзісі ўваходзіць у лік яго паветаў.
* **Сунло Ча ([松萝茶](https://thetea.app/be/article/songluo-cha)):** Гістарычны смажаны чай павета Сюнін.
* **Юнсі Хо Цын ([涌溪火青](https://thetea.app/be/article/yongxi-huo-qing)):** Зялёны чай павета Цзінсянь, згорнуты ў шчыльныя гранулы.

**У заключэнне:**

Цзіньшань Шыюй — зялёны чай павета Цзісі, якому шанхайскі гандаль XIX стагоддзя даў славу: «скарб» дома Ван Юйтай і даніна двару 1894 года. Патрабаванні 2025 года прызнаюць дзве яго формы — шчыльны «пучок валасоў» і простую «архідэю» — з агульным кветкавым высокім водарам, празрыстым настоем і мяккім бадзёрым смакам.