---
title: "Jiāonán lǜchá"
url: https://thetea.app/be/article/jiaonan-lucha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Jiāonán lǜchá (胶南绿茶)

**Цзяанань Люйча** (*Jiāonán lǜchá*, 胶南绿茶) — зялёны чай былога гарадскога павета Цзяанань (胶南市) на поўдні Цындаа, правінцыя Шаньдун. Чай тут малады: яго прывезлі з поўдня ў сярэдзіне 1960-х па правінцыйнай праграме «南茶北引» — «перанесці паўднёвы чай на поўнач», і першы мясцовы зялёны чай зрабілі ў 1969 годзе. Зона аховы ідзе ўздоўж трох горных хрыбтоў, а патрабаванні апісваюць выгляд чаю праз параўнанне з паўднёвымі: ліст буйнейшы і цяжэйшы, настой ярчэйшы, водар каштанавы. Імя ахоўваецца двойчы: як сельскагаспадарчы прадукт з геаграфічным указаннем і паводле аб’явы Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці № 646 (2025).

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*), неферментаваны; клас названы ў імені.
* **Катэгорыя:** Паўночны зялёны чай Шаньдуна; прадукт з геаграфічным указаннем.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Шаньдун (山东, *Shāndōng*), горад Цындаа (青岛, *Qīngdǎo*), тэрыторыя былога гарадскога павета Цзяанань (胶南, *Jiāonán*). Павет скасаваны, яго землі ўвайшлі ў раён Хуандаа (黄岛区), адкуль і заяўнік 2025 года; указанне захавала старое імя.
* **Зона аховы:** Пасёлкі Хайцын (海青), Дачан (大场), Чжанцзялоу (张家楼), Цанань (藏南), Дацунь (大村), Люван (六汪), Баошань (宝山), Лівугуань (理务关), Вантай (王台) і вулічныя камітэты Тэшань (铁山), Іньчжу (隐珠) і Ліншаньвэй (灵山卫) — у паласе хрыбтоў Чжушань (珠山), Тэшань і Цанмашань (藏马山). Вынік у дакуменце — 14 пасёлкаў і камітэтаў, 163 вёскі, хаця пайменна названы дванаццаць; разыходжанне ў самім тэксце.
* **Геаграфічныя каардынаты:** 119°30′–120°11′ у. д., 35°35′–36°08′ пн. ш.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:** Галоўны аповед пра пачатак тутэйшага чаю — нарыс мясцовага літаратара ў газеце «Цындаа сіхайань баа» (2025), напісаны да шасцідзесяцігоддзя «南茶北引» у Хайцыне. Паводле яго:
    * **1957.** Правінцыйны камітэт даручыў «南茶北引» гандлёваму ведамству. Вопыты гадамі правальваліся; выжыў толькі ўчастак у цындааскім парку Чжуншань.
    * **Зіма 1965.** Першыя доследныя пасадкі ў павеце: 3 *му* ў вёсцы Чжанцан (张仓村) і 2,6 *му* ў вёсцы Гааюй (高峪村).
    * **1966.** Пасадкі пашырылі ў камуне Хайцын — 42 *му* ў трох вёсках, галоўная з іх Хоухэсі (后河西). Узімку многія кусты вымерзлі. Ахову знайшлі ў густой пасадцы з нізкай кронай, восеньскай абрэзцы, паліве і ўгнаенні перад зімой, ветраахоўных шчытах і травяной подсцілцы; з сартоў выбралі больш марозаўстойлівае насенне з Аньхоя.
    * **1968.** Пяць вёсак Хайцына пабудавалі агульны чайны завод у Хоухэсі.
    * **1969.** Першая партыя свайго зялёнага чаю. Паводле нарыса, эксперты Чайнага інстытута Кітайскай акадэміі сельскагаспадарчых навук адзначылі чысты водар, насычаны смак і ўстойлівасць да заліваў і палічылі якасць вышэйшай за паўднёвую.
    * **1970–1972.** У 1970 годзе здымкі хайцынскага саду і ўзоры чаю паказалі ў Пекіне; да канца 1972 года чай садзілі 16 камун і 74 вёскі павета, 1400 *му* садоў, больш за ўсё — у Хайцыне.
    * **1980-я — 1990-я.** Пасля пераходу да сямейнага падраду (1982) і адмены дзяржаўных закупак сады рэзка скараціліся; з пачатку 1990-х, калі правінцыя падтрымала галіну, яна аднавілася.
    * **Ахова.** Імя ўнесена ў рэестр сельскагаспадарчых прадуктаў з геаграфічным указаннем пад нумарам AGI00278; год рэгістрацыі ў знойдзеных крыніцах не названы. Аб’явай № 646 ад 23 верасня 2025 года Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці прызнала Цзяанань Люйча прадуктам з геаграфічным указаннем.
* **Назва:** «Цзяанань» (胶南) — імя скасаванага гарадскога павета; «люйча» (绿茶) — «зялёны чай».
* **Культурнае значэнне:** Для раёна гэты чай — памяць пра «南茶北引»; нарыс называе чай адной з апор тутэйшай сельскай эканомікі, а сад 1966 года каля вёскі Хоухэ (后河村) — адным з найстарэйшых захаваных суцэльных чайных садоў Шаньдуна.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт / Культывар:** Патрабаванні аховы прадпісваюць «мясцовыя, выведзеныя і акліматызаваныя тут добрыя сарты» (当地选育驯化的优良品种), але не называюць іх. Патрабаванні да суседняга наймення Хайцын Ча пералічваюць мясцовыя сарты 胶南春, 海青锋, 海北春 і 海青翡翠.
* **Збор:** З канца красавіка або пачатку мая; паміж сезонамі Байлу (白露) і Цюфэнь (秋分), гэта значыць у верасні, збор спыняюць і сад «зачыняюць».
* **Стандарт збору:** Патрабаванні кажуць, што пакідаць на кусце: увесну спачатку ліст 钱叶, пазней адзін ліст, улетку і ўвосень — «рыбіны» ліст (鱼叶); парныя лісты без пупышкі (对夹叶) здымаюць цалкам. Збіраюць часта, партыямі.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Прыбярэжныя горы поўдня Цындаа; сады ідуць уздоўж хрыбтоў Чжушань, Тэшань і Цанмашань.
* **Участак:** Сонечныя паўсхілы і ўзгоркі, закрытыя ад ветру, з ухілам не больш за 25°, з крыніцай вады; грунтавыя воды — глыбей за 100 см.
* **Глебы:** Урадлівая кіслая або слабакіслая супесь, pH 4,5–6,5; магутнасць 80–100 см і больш, жывы пласт — не менш за 40 см.
* **Вышыня і клімат:** Лікавых даных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Пасадка:** Зямлю перакопваюць глыбей за 80 см. Чарэнкавыя саджанцы садзяць увесну двайнымі радамі ў заглыбленых градах (凹田双行密植): міжраддзі 120 і 30 см, паміж лункамі 20–30 см — каля 6000 раслін на *му*.
* **Догляд:** Асноўнае ўгнаенне — арганіка; фосфарна-калійных угнаенняў — 30–50 кг на *му*. Абрэзка — паміж сезонамі Чуньфэнь і Цынмін: зразаюць восеньскія і частку летніх парасткаў на 3–5 см.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Патрабаванні аховы не апісваюць ніводнага кроку апрацоўкі. Звычайная паслядоўнасць для зялёнага чаю:

1.  **Раскладванне ліста (摊放, *tānfàng*):** Ліст аддае частку вільгаці.
2.  **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*):** Нагрэў спыняе акісленне.
3.  **Скручванне (揉捻, *róuniǎn*).**
4.  **Сушка (干燥, *gānzào*).**

Гэта агульная схема класа, а не апісанне тэхналогіі Цзяанань Люйча.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Апісанне дадзена паводле патрабаванняў аховы 2025 года; у дужках — фармулёўкі крыніцы.

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Пупышкі і лісты буйныя, пласціна тоўстая (芽叶肥壮，叶片厚); паводле формы чай буйнейшы і цяжэйшы за паўднёвыя (外形较南茶硕壮重实); колер чарнільна-зялёны, масляніста-бліскучы (墨绿油润).
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Каштанавы, насычаны, высокі і доўгі (栗香浓郁高长). Патрабаванні не падзяляюць водар ліста і настою.
* **Смак:** Свежы, мяккі, бадзёры (鲜醇爽口).
* **Колер настою:** Жоўта-зялёны, ярчэйшы, чым у паўднёвых чаёў (黄绿较南茶明亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Жоўта-зялёнае, роўнае, яркае (黄绿匀亮).

**7. Хімічны Склад:**

Патрабаванні аховы даюць два блокі лікаў.

| Паказчык | Патрабаванне |
| :--- | :--- |
| Вільготнасць | не больш за 6,0 % |
| Дробка | не больш за 4,0 % |
| Агульны попел | не больш за 6,0 % |
| Экстрактыўныя рэчывы | не менш за 37,0 % |
| Сырая клятчатка | не больш за 16,0 % |
| Селен | не менш за 25 мг/кг |
| Свабодныя амінакіслоты | не менш за 3,0 % |

Другі блок названы «асаблівымі складнікамі»: поліфенолы 13,2–26,8 %, катэхіны 6,2–13,4 %, амінакіслоты 2–4,8 %, кафеін 1325–1902 мг/кг, флаваноіды 7,3–11,8 %, экстрактыўныя рэчывы 42,6–53,5 %, растваральныя цукры 0,72–1,28 %.

Да гэтых лікаў патрэбна асцярожнасць, і прычыны бачныя ў самім дакуменце:

* Кафеін 1325–1902 мг/кг — гэта 0,13–0,19 %, тады як у патрабаваннях да іншых чаёў таго ж аб’яўлення кафеін вылічваецца працэнтамі. Памылкі адзінак я не выключаю.
* Парог амінакіслот (не менш за 3,0 %) і дыяпазон «асаблівых складнікаў» (ад 2 %) адзін аднаму супярэчаць.
* Парог селену 25 мг/кг вельмі высокі: для параўнання, у Эньшы Січа, чаю з селенам у самым імені, сярэдняе ўтрыманне прыводзіцца каля 0,21 мг/кг.
* Увесь блок «асаблівых складнікаў» слова ў слова паўтараецца ў патрабаваннях да іншага прадукта таго ж аб’яўлення — [崇庆枇杷茶](https://thetea.app/be/article/chongqing-pipa-cha) з Сычуані.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных даных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Гайвань або шкляная шклянка.
* **Працэс:** Прагрэць посуд, наліць ваду па сценцы, першы настой — 40–60 секунд, далей два-тры залівы, пакідаючы частку настою.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; лепш выпіць на працягу года.

**11. Кошт і Падробкі:**

Даных пра кошты ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання і вытворцу з раёна Хуандаа, з тэрыторыі былога Цзяананя.
    * Не блытаць з Хайцын Ча ([海青茶](https://thetea.app/be/article/haiqing-cha)): гэта асобнае найменне таго ж аб’яўлення з меншай зонай — 43 вёскі пасёлка Хайцын унутры зоны Цзяанань Люйча.

**12. Цікавыя Факты:**

* Зона аховы прывязана да трох горных хрыбтоў, а не толькі да межаў пасёлкаў.
* Першую партыю мясцовага чаю зрабілі ў 1969 годзе — праз тры гады пасля масавых пасадак.
* Імя скасаванага гарадскога павета жыве ў геаграфічным указанні, а ўнутры яго зоны ляжыць яшчэ адно — Хайцын Ча.

**13. Параўнанне з іншымі чаямі Шаньдуна:**

* **Лаашань Люй Ча ([崂山绿茶](https://thetea.app/be/article/laoshan-lucha)):** Зялёны чай раёна Лаашань таго ж Цындаа, з гары Лаашань.
* **Жычжаа Люй Ча ([日照绿茶](https://thetea.app/be/article/rizhao-lucha)):** Зялёны чай гарадской акругі Жычжаа, таксама выраслы з «南茶北引».
* **Хайцын Ча (海青茶):** Найменне пасёлка Хайцын, са сходнымі фармулёўкамі выгляду.

**На заканчэнне:**

Цзяанань Люйча — паўночны зялёны чай, якому шэсць дзясяткаў гадоў: паўднёвыя кусты прыжыліся тут пасля зім страт і адбору марозаўстойлівага насення. Патрабаванні апісваюць яго без тэхналогіі, затое са параўнаннем з поўднем: ліст буйнейшы і цяжэйшы, настой ярчэйшы, водар каштанавы. Лікам хімічнага складу ў дакуменце патрэбна асцярожнасць, а зона ўздоўж трох хрыбтоў захоўвае імя павета, якога больш няма.