---
title: "Jiāngxià bìfǎng"
url: https://thetea.app/be/article/jiangxia-bifang
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Jiāngxià bìfǎng (江夏碧舫)

**Цзянся Біфан** (*Jiāngxià bìfǎng*, 江夏碧舫) — плоскі зялёны чай раёна Цзянся (江夏区) горада Ухань, правінцыя Хубэй. Яго сады ляжаць у васьмі вёсках і гаспадарках вулічнага камітэта Улунцюань, каля возера Лянцзыху. Імя значыць «ізумрудная лодка»: паводле апісанняў ва ўханьскай прэсе, завараны ліст плавае ў шклянцы, як зялёная лодачка. Паводле мясцовай газеты, чай створаны ў 1980-х гадах на аснове сорту Фудзін Дабай і іншых; з 2021 года ахоўваецца як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне, а з 2025 года — як прадукт з геаграфічным указаннем.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*), плоскі, жаравога тыпу (炒青, *chǎoqīng*). Патрабаванні аховы не называюць клас словам, але апісваюць тэхналогію зялёнага чаю — фіксацыя, выраўноўванне і фармоўка ліста, абсмажванне — без завяльвання для акіслення і без тамлення. У сюжэце Уханьскага радыё і тэлебачання (2022) на сайце гарадскога ўпраўлення сельскай гаспадаркі яго прама называюць зялёным чаем жаравога тыпу.
* **Пастка тапоніма:** Улунцюань (乌龙泉, «крыніца чорнага дракона») — толькі імя вулічнага камітэта; 乌龙 супадае з імем улуна, але пра клас чаю нічога не кажа.
* **Катэгорыя:** Плоскі зялёны чай Уханя; сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (AGI03368, 2021) і прадукт з геаграфічным указаннем (2025).
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Хубэй (湖北, *Húběi*), горад Ухань (武汉, *Wǔhàn*), раён Цзянся (江夏, *Jiāngxià*), вулічны камітэт Улунцюань (乌龙泉街).
* **Зона аховы:** Восем адзінак вулічнага камітэта Улунцюань: вёскі Цюньцзянь (群建), Цыншань (青山), Чанлін (长岭), Туаньцзе (团结), Чжыфу (致富), Цзяньшэ (建设), Сыхуа (四化) і садаводчая гаспадарка (园艺场). Заяўнік — цэнтр распаўсюджвання сельскагаспадарчых тэхналогій раёна Цзянся.
* **Геаграфічныя каардынаты:** 114°30′–114°44′ у. д., 30°13′–30°25′ пн. ш. — межы зоны паводле патрабаванняў аховы.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Ранняя гісторыя.** Паводле паведамлення Уханьскага радыё і тэлебачання (2022), чай у Цзянся вырошчваюць з эпохі Мін (明). Мясцовая газета ўзводзіць яе да «Чайнага канона» Лу Юя (陆羽), дзе названы чай Эчжоу (鄂州), і звязвае Эчжоу з Цзянся; гэта тлумачэнне газеты, а не дакумент пра сам чай.
    * **1956.** Паводле «Чанцзян жыбаа» (2025), на пустках каля Тудзітана (土地堂) заснавалі дзяржаўную садаводчую гаспадарку павета Учан; паводле газеты, за два месяцы ўзаралі 800 *му*, і гаспадарка стала базай садавіны і чаю.
    * **1980-я.** Паводле той жа газеты, тэхнолагі на аснове Фудзін Дабай (福鼎大白茶) і іншых сартоў і традыцыйнай жаравой тэхналогіі стварылі плоскі зялёны чай і назвалі яго Цзянся Біфан.
    * **1992.** Бронзавая ўзнагарода першай Усекітайскай сельскагаспадарчай выставы і званне «знакамітага чаю Хубэя» — паводле «Чанцзян жыбаа».
    * **Спад і адраджэнне.** Калі сады раздалі сямейным падрадам, чай, паводле слоў газеты, пачалі смажыць па дварах, і якасць разышлася; з 2010 года марку аднаўляе мясцовая кампанія з кааператывам.
    * **2021.** У чэрвені Міністэрства сельскай гаспадаркі зарэгістравала Цзянся Біфан як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (нумар AGI03368).
    * **2024.** Паводле «Чанцзян жыбаа», чай унесены ў дзяржаўны паказальнік «памяці земляробчых прадуктаў» (农耕农品记忆索引名录).
    * **2025.** Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці аб’яўленнем № 640 прызнала чай прадуктам з геаграфічным указаннем і апублікавала патрабаванні да яго.
    * **Разыходжанне.** Тая ж газета ў снежні 2025 года піша, што статус прадукта з геаграфічным указаннем чай атрымаў яшчэ ў 2016 годзе. Дакумента 2016 года я не знайшоў; паводле знойдзеных дакументаў ахова пачынаецца з 2021 года.
* **Назва:** «Цзянся» (江夏) — імя раёна; «Біфан» (碧舫) — «ізумрудная лодка»: 碧 — ізумрудны, блакітны, 舫 — лодка, распісная прагулачная лодка (画舫). У шклянцы плоскі ліст, паводле апісанняў, падобны да лодачкі і да маладога месяца.
* **Культурнае значэнне:** Паводле «Чанцзян жыбаа», тэхналогія вырабу Цзянся Біфан з 2024 года — у раённым спісе нематэрыяльнай спадчыны.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сарты / Культывары:** Паводле патрабаванняў аховы, асноўныя сарты — Фудзін Дабай (福鼎大白茶) і Чжунча 108 (中茶108).
* **Стандарт збору:** Патрабаванні аховы не задаюць колькасць лістоў. Паводле паведамлення Уханьскага радыё і тэлебачання (2022), для імянных чаёў Уханя звычайная адна пупышка з адным лістом; рэпартаж «Чанцзян жыбаа» 2026 года з саду маркі ўдакладняе — адна пупышка з толькі што раскрытым лістом, пупышка даўжэйшая за ліст. Для дарагой лініі, паводле «Чанцзян жыбаа», бяруць адзіночныя пупышкі да Цынміна.
* **Час збору:** Паводле «Чанцзян жыбаа» (красавік 2025), пупышкі ідуць у збор пасля вясновага раўнадзенства.
* **Патрабаванні да сыравіны:** Ліст роўны, без пачырванелых і фіялетавых пупышак і лістоў, без пашкоджаных хваробамі і шкоднікамі, без сабраных у дождж.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Прыазёрныя ўзгоркі паўднёвага Уханя. Паводле патрабаванняў аховы, зона ляжыць у ахоўным водна-балотным раёне возера Лянцзыху (梁子湖); воды I і II класаў якасці займаюць больш за 85 % яе плошчы. Клімат, паводле апісанняў, мяккі і вільготны, лясістасць — 85 %.
* **Вышыня вырошчвання:** Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Глебы:** Пераважна чырвоназемы (红壤), pH 4,7–5,7, урадлівы пласт глыбейшы за 1 м, арганічнага рэчыва ў ворным пласце больш за 2 %, з добрым дрэнажам і палівам.
* **Агратэхніка паводле патрабаванняў:** Сад апрацоўваюць тры-чатыры разы на год — вясной і летам дробна, перад зімой глыбока. Паліў сумяшчаецца з падкормкай, а сістэма кіруецца праз воблачную платформу.
* **Маштаб:** Паводле паведамлення Уханьскага радыё і тэлебачання (2022), плошча садоў зоны — 160 га, выпрацоўка — 60 т сухога чаю на год. Паводле «Чанцзян жыбаа» (2025), сады маркі, аб’яднаныя кампаніяй і кааператывам, займаюць 1200 з лішнім *му*, з іх 200 *му* — арганічны сад.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Патрабаванні аховы задаюць такі ланцужок:

1.  **Збор свежага ліста (采摘, *cǎizhāi*).**
2.  **Раскладванне (摊放, *tānfàng*).**
3.  **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*).**
4.  **Астыванне і адвільгатненне (冷却回潮, *lěngquè huícháo*).**
5.  **Выраўноўванне ліста (理条, *lǐtiáo*).**
6.  **Астыванне (摊凉, *tānliáng*).**
7.  **Фармоўка (整形, *zhěngxíng*)** — ліст становіцца плоскім; затым зноў астыванне.
8.  **Абсмажванне-дасушванне (辉干, *huīgān*).**
9.  **Вывядзенне водару (提香, *tíxiāng*).**

Тэмпературы патрабаванні не задаюць. Паводле «Чанцзян жыбаа», уручную ліст смажаць у жалезным катле пры 200 °C, а ў цэху працуе паточная лінія.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Апісанне ніжэй — з патрабаванняў аховы 2025 года.

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Шырокі, плоскі і прамы, з завостранымі канцамі, ізумрудна-зялёны (外形宽扁平直，两头尖削，色泽碧绿).
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Чысты і ўстойлівы (清香持久).
* **Смак:** Свежы і бадзёры, са салодкім вяртаннем (滋味鲜爽回甘).
* **Колер настою:** Далікатна-зялёны і яркі (汤色嫩绿明亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Зялёнае, яркае і роўнае (叶底绿亮匀齐).

**7. Хімічны Састаў:**

Патрабаванні аховы задаюць ніжнія парогі трох паказчыкаў:

| Паказчык | Патрабаванне |
| :--- | :--- |
| Водараспушчальныя экстрактыўныя рэчывы | не менш за 42 % |
| Чайныя поліфенолы | не менш за 22 % |
| Свабодныя амінакіслоты (сума) | не менш за 1,8 % |

Гэта нормы, а не замер партыі. Дадзеных пра кафеін у знойдзеных крыніцах няма.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных дадзеных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Шкляная шклянка, дзе відаць «лодачка» ліста, або белы гайвань.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
    3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
    4. Піць, пакідаючы частку настою.
    5. Даліць ваду.
    6. Два-тры паўторныя залівы.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

**11. Цана і Падробкі:**

Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць знак прадукта з геаграфічным указаннем або знак сельскагаспадарчага ўказання.
    * Правяраць, што вытворца з вулічнага камітэта Улунцюань раёна Цзянся.
    * Ліст — шырокі, плоскі і прамы, з завостранымі канцамі, ізумрудны; настой — далікатна-зялёны.
    * Не прымаць слова «乌龙» у адрасе за прыкмету улуна: гэта зялёны чай.

**12. Цікавыя Факты:**

* Сады стаяць у ахоўным водна-балотным раёне возера Лянцзыху.
* Паводле мясцовай газеты, гісторыя маркі ідзе не ад старой вёскі, а ад дзяржаўнай садаводчай гаспадаркі, закладзенай у 1956 годзе.

**13. Параўнанне з іншымі ўханьскімі чаямі:**

* **Байцюань Люйча ([柏泉绿茶](https://thetea.app/be/article/baiquan-lucha)):** Плоскі зялёны чай раёна Дунсіху на другім канцы Уханя.
* **Цзянся Гуанмін Ча ([江夏光明茶](https://thetea.app/be/article/jiangxia-guangming-cha)):** Другі чай раёна Цзянся, які атрымаў статус прадукта з геаграфічным указаннем тым жа аб’яўленнем 2025 года.
* **Хуанпі Люйча ([黄陂绿茶](https://thetea.app/be/article/huangpi-lucha)):** Зялёны чай раёна Хуанпі на поўначы Уханя.

**У заключэнне:**

Цзянся Біфан — плоскі зялёны чай паўднёвага Уханя, створаны, паводле мясцовай газеты, у 1980-х і названы паводле формы ліста — «ізумрудная лодка». Дакументы аховы апісваюць яго дакладна: восем вёсак і гаспадарак каля возера Лянцзыху, сарты Фудзін Дабай і Чжунча 108, шырокі плоскі ізумрудны ліст, чысты ўстойлівы водар і свежы смак з салодкім вяртаннем.