--- title: "Huángshān gòngjú" url: https://thetea.app/be/article/huangshan-gongju lang: be updated: 2026-10-04 source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app) --- # Huángshān gòngjú (黄山贡菊) **Хуаншань Гунцзюй** (*Huángshān gòngjú*, 黄山贡菊) — хуаншаньская «данніцкая» хрызантэма: высушаныя суквецці дробнай белай хрызантэмы павета Шэсянь (歙县) гарадской акругі Хуаншань правінцыі Аньхой. Гэта не чай з ліста чайнага куста, а хрызантэмавы настой: павятовая асацыяцыя называе яе адначасова сапраўднай лекавай сыравінай і «цудоўным напоем», а «Вялікі слоўнік Аньхоя» піша, што яе п'юць, «замяняючы хрызантэмай чай» (以菊代茗). З 2004 года імя ахоўваецца як прадукт з указаннем месца паходжання, з 2006 года дзейнічае нацыянальны стандарт GB/T 20359-2006, а тэхніка вырабу з 2014 года — у правінцыйным спісе нематэрыяльнай спадчыны. **1. Класіфікацыя і Паходжанне:** * **Тып:** Кветкавы настой, чаезамяняльнік; ліста *Camellia sinensis* у ім няма, чайнага класа ў прадукта няма. Нацыянальны стандарт аднесены да рубрыкі фармацэўтыкі, а не гарбаты. * **Катэгорыя:** Прадукт з геаграфічным указаннем (раней — «прадукт з аховай месца паходжання», 原产地域保护); адна з «чатырох знакамітых хрызантэм Кітая». * **Іншыя імёны:** Хуэйчжоўская данніцкая хрызантэма (徽州贡菊), «гунцзюй» (贡菊), гістарычнае імя — «хуэйская хрызантэма» (徽菊). * **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Аньхой (安徽, *Ānhuī*), гарадская акруга Хуаншань (黄山, *Huángshān*), павет Шэсянь (歙县, *Shèxiàn*). * **Зона аховы:** Уся тэрыторыя павета Шэсянь у яго цяперашніх адміністрацыйных межах. * **Радзіма сорту:** Вёска Цзіньчжу (金竹村) пасёлка Бэйань (北岸镇) і наваколлі Цзіньчжуліна (金竹岭). **2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:** * **Гісторыя:** * **Сун.** Павятовая асацыяцыя піша, што хрызантэму ў Шэсяне разводзілі ўжо пры Сун, больш за 700 гадоў таму; паводле яе ж слоў у рэпартажы 2023 года, кветку завезлі з павета Дэцын правінцыі Чжэцзян. Паведамленне 2025 года называе «больш за восемсот гадоў». * **1502 год.** «Хуэйчжоўская акруговая хроніка» (паводле асацыяцыі): сунскі ўраджэнец Шэ Ван Цзыфа намаляваў восемдзесят адзін від хрызантэм. * **Канец Цын — пачатак Рэспублікі.** Хрызантэма шырока расце каля Цзіньчжуліна. * **Імя «гунцзюй», паводле падання.** У гады Гуансюй у Забароненым горадзе быццам бы хадзіла вочная хвароба; хуэйчжоўскі прэфект даслаў да двара сушаную хрызантэму, і хворыя паправіліся. Так хуэйская хрызантэма стала «данніцкай». Гэта паданне з даведнікаў, а не дакумент. * **Аб'ёмы мінулага стагоддзя.** Паводле асацыяцыі, да 1922 года — не больш за 33 т на год, у 1935 годзе — каля 99 т; пасля 1949 года пасадкі выйшлі за межы Цзіньчжуліна — у Бэйань, Чэнцуньцзян, Сякэн і іншыя, усяго больш за дзесятак валасцей. * **1997.** Другі канал цэнтральнага тэлебачання паказаў рэкламу ў дапамогу бедным раёнам пад маркай «黄山贡菊» — з таго часу, паводле слоў асацыяцыі, гэтае імя і прыжылося. * **1998.** Залаты медаль другой міжнароднай выставы «Адна вёска — адзін прадукт» (паводле пераліку ўзнагарод асацыяцыі). * **2004.** Аб'яўленнем 2004 года № 105 нагляднае ведамства ўзяло прадукт пад ахову як прадукт з указаннем месца паходжання. Дату крыніцы даюць розную: энцыклапедыя Байду — кастрычнік 2004 года, пералік кітайскай Вікіпедыі — 9 жніўня. * **2006.** Нацыянальны стандарт GB/T 20359-2006 выпушчаны 25 мая і дзейнічае з 1 кастрычніка. * **2014.** У маі тэхніка вырабу «黄山贡菊（徽州贡菊）制作技艺» ўнесена ў правінцыйны спіс нематэрыяльнай спадчыны. * **2023.** Павету дазволілі будаваць правінцыйную зону-ўзор аховы геаграфічнага ўказання. * **Назва:** 黄山 — імя акругі і гары, 贡 (*gòng*) — «даніна», 菊 (*jú*) — «хрызантэма». * **Культурнае значэнне:** Павятовая хроніка 1937 года піша: «белая хрызантэма, кветка дробная, асяродак з зелянінай, жыхары павета гадуюць яе на градах, яна здымае ўгар і п'ецца замест гарбаты». **3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:** * **Расліна:** Хрызантэма шаўкоўніцалістая, *Chrysanthemum morifolium*; паводле асацыяцыі — плоскапялёсткавая дробнакветкавая форма белай хрызантэмы (白菊中的平瓣小菊). * **Лініі:** Галіновы агляд 2019 года (часопіс «现代农业科技») называе чатыры лініі — раннюю, сярэднюю, познюю і «лекавую хрызантэму» (药菊); асноўная — сярэдняспелая, позняспелая зацвітае на 2–3 тыдні пазней. Культурай тканак атрымана лінія, якая квітнее двойчы на год — у ліпені і ў кастрычніку. * **Размнажэнне:** Толькі чаранкамі: каля свята Цынмін бяруць прыкаранёвыя парасткі перазімавалых раслін. * **Селекцыя:** Паводле паведамлення агенцтва Чжунсінь 2025 года, стары сорт выраджаецца, і інстытут хрызантэмы Шуанжуй (霜蕊菊花研究所) з павета Шэсянь адправіў насенне гунцзюй у космас на спадарожніку «Шыцзянь-19» (верасень 2024 года). * **Сыравіна:** Раскрытыя суквецці. **4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:** * **Рэгіён:** Горы поўдня Аньхоя паміж хрыбтамі Хуаншань і Цяньмушань, па даліне Сіньаньцзяна; найвышэйшы пункт павета — пік Цынлянфэн (1787,4 м). * **Вышыня вырошчвання:** У асноўным схілы на **200–800 м** (асацыяцыя). * **Глебы:** На гэтых вышынях — жоўта-бурыя, жоўта-чырвоныя і супясчаныя жоўтыя глебы, глыбокія, багатыя гумусам, добра трымаюць вільгаць і ўгнаенні. * **Клімат:** Вільготны мусонны на краі субтропікаў: узімку без моцных маразоў, улетку без знясільваючай спякоты, частыя летне-асеннія засухі. * **Маштаб:** Лічбы разыходзяцца: асацыяцыя — больш за 2300 га і 1500 т на год; агляд 2019 года — да 2017 года плошча скарацілася да 2700 га; старшыня павятовай асацыяцыі ў 2023 годзе назваў для ўсёй гарадской акругі Хуаншань 60 тыс. му гунцзюй. **5. Тэхналогія Вытворчасці:** Паводле апісанняў тэхнікі вырабу: 1. **Збор (采摘):** У сонечнае надвор'е, калі сыдзе раса. 2. **Раскладка:** Сарваныя кветкі адразу раскладваюць тонкім слоем, каб яны не забаранілі (焖花). 3. **Сушка (烘干):** У шмат'яруснай сушыльні; жар спачатку мацнейшы, потым слабейшы, а тэмпературу рэгулююць, перастаўляючы кветкі з яруса на ярус. 4. **Пераварочванне:** Часта і асцярожна, інакш кветкі акісляцца і пачырванеюць (红变). Кветкі сушаць свежымі, таму яны застаюцца цэлымі і раздзельнымі; ханчжоўскую белую хрызантэму, паводле апісанняў, спачатку прапарваюць. Дакладных тэмператур у надзейных крыніцах няма. Стандарт GB/T 20359-2006 ахоплівае вытворчасць, гатункі з эталоннымі ўзорамі і метады выпрабаванняў; яго тэкст не прачытаны. **6. Арганалептычныя Характарыстыкі:** Эталонная формула асацыяцыі: «колер белы, чашачка зялёная, асяродак маленькі, суквецце мяккае, водар пахучы, роўнае і не рассыпаецца; залітае кіпенем — настой чысты, смак салодкі». * **Знешні выгляд сухога ліста:** Ліста няма, прадукт — суквецці: сплюшчана-шарападобныя або няправільна-шарападобныя, 1,5–2,5 см; язычковыя кветкі белыя або бялёсыя, коса прыўзнятыя, з адагнутымі кончыкамі; трубчастых кветак мала, чашачка зялёная (蒂绿). * **Водар сухога ліста:** Цёплы і густы (干茶香暖郁) — паводле папулярнага апісання. * **Водар настою:** Лёгкі і натуральны. * **Смак:** Салодкі, мяккі, з лёгкім салодкім послесмакам. * **Колер настою:** Празрысты, злёгку жаўтаваты. * **Чайнае дно (завараны ліст):** Паводле папулярнага апісання, завараныя кветкі светлыя і напаўпразрыстыя, мяккія і сакавітыя, пасля многіх заліванняў паступова бурэюць. **7. Хімічны Склад:** Лічбавых даных у знойдзеных крыніцах няма: фізіка-хімічныя патрабаванні стандарту GB/T 20359-2006 не прачытаны. **8. Карысныя Ўласцівасці:** Правераных даных аб дзеянні менавіта гэтага прадукта няма. Даведкавыя тэксты прыводзяць формулы традыцыйнай медыцыны («рассейвае вецер і жар», «прасвятляе вочы»); тут яны не пераказваюцца як устаноўленыя. **9. Заварванне:** Практыка класа — для хрызантэмавага настою. 3–5 г суквеццяў на 200–250 мл вады 85–95 °C, шкляная шклянка або гайвань, 2–4 хвіліны на першы настой, два-чатыры залівы. **10. Захоўванне:** Практыка класа. Суха, цёмна, у шчыльна закрытым посудзе, удалечыні ад пахаў: кветкавая сыравіна гіграскапічная, хутка губляе водар і пакутуе ад насякомых. **11. Кошт і Падробкі:** Даных аб коштах у знойдзеных крыніцах няма. * **Як пазбегнуць падробак:** * Шукаць знак прадукта з геаграфічным указаннем і паходжанне з павета Шэсянь. * Звяраць аблічча: дробнае плоскае белае суквецце 1,5–2,5 см, зялёная чашачка, маленькі асяродак, цэлыя нераспаўшыяся кветкі. * Не блытаць з ханчжоўскай белай хрызантэмай: у той буйнейшы цёмны асяродак, а кветкі пасля прапарвання зліпаюцца. **12. Цікавыя Факты:** * У радаслоўнай роду Ху (《金川胡氏宗谱》, 1932), паводле даных асацыяцыі, ёсць радок: «саджай менш шаўкоўніцы і канопляў, саджай хрызантэму — выгада ад яе ўдвая большая». * Імя «Хуаншань Гунцзюй» прыжылося дзякуючы тэлерэкламе 1997 года. * Насенне гунцзюй лётала на спадарожніку «Шыцзянь-19». **13. Параўнанне з іншымі хрызантэмамі і чаямі:** * **Хрызантэмавы чай ([菊花茶](https://thetea.app/be/article/juhua-cha)):** Аглядны артыкул аб хрызантэмавым настоі. * **Мачэн Фубайцзюй ([麻城福白菊](https://thetea.app/be/article/macheng-fubaiju)):** Хубэйская белая хрызантэма з аховай у Кітаі і ЕС; суквецце буйнейшае — 2–5 см супраць 1,5–2,5 см у гунцзюй. * **Ханчжоўская белая хрызантэма (杭白菊):** Чжэцзянская белая хрызантэма з «чатырох знакамітых»; яе прапарваюць, і суквецці зліпаюцца. * **Хуаншань Маафэн ([黄山毛峰](https://thetea.app/be/article/huangshan-mao-feng)):** Сапраўдны зялёны чай той самай гарадской акругі. **На заканчэнне:** Хуаншань Гунцзюй — дробная плоская белая хрызантэма з зялёнай чашачкай з павета Шэсянь, якую сушаць свежай і прадаюць цэлымі раздзельнымі кветкамі. У яе ахова з 2004 года, нацыянальны стандарт з 2006-га і правінцыйная спадчына з 2014-га, але яна не чай, а хрызантэмавы настой, які тут здаўна п'юць замест гарбаты.