---
title: "Huángméi chánchá"
url: https://thetea.app/be/article/huangmei-chancha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Huángméi chánchá (黄梅禅茶)

**Хуанмэй Чаньча** (*Huángméi chánchá*, 黄梅禅茶) — зялёны чай павета Хуанмэй (黄梅县) гарадской акругі Хуанган на паўднёвым усходзе правінцыі Хубэй, на стыку Хубэя, Цзянсі і Аньхоя. «Чань» у імені — будызм школы чань: у Хуанмэі стаяць манастыры Сыцзусы і Уцзусы, звязаныя з чацвёртым і пятым патрыярхамі чань, Даасінем і Хунжэнем. Сады ляжаць у гарах Цзыюньшань (紫云山) на поўнач ад манастыроў; з 2012 года чай ахоўваецца як прадукт з геаграфічным указаннем.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*), неферментаваны. Клас пацвярджае аблічча па апісанні прадукту з геаграфічным указаннем: ізумрудны ліст, празрысты настой.
* **Катэгорыя:** Горны зялёны чай Хубэя; прадукт з геаграфічным указаннем (2012).
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Хубэй (湖北, *Húběi*), гарадская акруга Хуанган (黄冈, *Huánggāng*), павет Хуанмэй (黄梅县, *Huángméi Xiàn*).
* **Зона аховы:** Сем адзінак павета: пасёлкі Уцзу (五祖镇), Дахэ (大河镇), Тынцянь (停前镇), воласці Люлінь (柳林乡), Шаньму (杉木乡), Кучжу (苦竹乡) і ўпраўленне Ноубуюань (挪步园管理处). Пералік звераны па даведцы платформы геаграфічных указанняў; з тэкстам самога абвяшчэння я яго не звяраў.
* **Геаграфічныя каардынаты:** Павет Хуанмэй — каля 30,1° пн. ш. і 115,9° у. д.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Тан — «горныя даліны Хуанмэя».** Лу Юй у восьмай главе «Ча цзіна» згадвае чай з горных далін павета Хуанмэй вобласці Цычжоу (蕲州). Мясцовыя апісанні Хуанмэй Чаньча абапіраюцца на гэты радок.
    * **Патрыярхі чань.** Па хроніцы манастыра Сыцзусы, чацвёрты патрыярх чань Даасінь (道信) у 620 годзе вярнуўся ў вобласць Цычжоу, а з 621 года жыў на гары Патоўшань (破头山) у Хуанмэі, дзе пашырыў абіцель і сабраў вучняў. Манастыр Уцзусы пятага патрыярха Хунжэня (弘忍) даведачныя апісанні датуюць 654 годам. Уклад Даасіня манастыр апісвае як злучэнне медытацыі і працы (农禅并举): аселая абшчына ў гарах кармілася сваёй працай.
    * **Чай пры манастырах.** Імя чаю адсылае да гэтай манастырскай традыцыі. Дакументальных сведчанняў пра чайныя сады саміх патрыярхаў у знойдзеных крыніцах няма.
    * **2012.** Галоўнае ўпраўленне па наглядзе за якасцю, інспекцыі і каранціну (AQSIQ) абвяшчэннем № 224 узяло чай пад ахову як прадукт з геаграфічным указаннем. Дзейнічае і паведамленне Нацыянальнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA) аб праве на спецыяльны знак.
* **Назва:**
    * «Хуанмэй» (黄梅) — «жоўтая сліва», імя павета.
    * «Чаньча» (禅茶, *chánchá*) — «чай школы чань».
* **Культурнае значэнне:** Імя чаю звязвае яго з самымі вядомымі помнікамі павета — манастырамі Сыцзусы і Уцзусы. Правінцыйнае ўпраўленне культуры і турызму піша, што з шасці першых патрыярхаў чань трое — чацвёрты, пяты і шосты — вучыліся і перадавалі вучэнне ў Хуанмэі.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт / Культывар:** У знойдзеных крыніцах не названы.
* **Збор:** Тэрміны збору ў знойдзеных крыніцах не пазначаны.
* **Стандарт збору:** У знойдзеных крыніцах не прыведзены. Аблічча — тонкія прамыя скруткі з пушком — гаворыць пра далікатную сыравіну.
* **Патрабаванні да сыравіны:** Паходжанне з сямі адзінак ахоўнай зоны.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Горы Цзыюньшань (紫云山) ляжаць на поўнач ад манастыроў Сыцзусы і Уцзусы. Паводле апісання правінцыйнага ўпраўлення культуры і турызму, вяршыня гары складзеная з сямі грабянёў, якія сыходзяцца, як пялёсткі лотаса, адсюль яе імя — пік Ляньхуафэн (莲花峰, «Лотасавы пік»). Пад ім стаіць манастыр Лаацзусы (老祖寺), а побач — сядзіба Ноубуюань, пабудаваная пры Мін; яе імя носіць адна з адзінак зоны аховы.
* **Вышыня вырошчвання:** Вышыннага патрабавання ў апісанні прадукту няма. Лічбы вышыні садоў сустракаюцца толькі ў пераказах, і праверыць іх не ўдалося.
* **Глебы:** Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Клімат:** Павет ляжыць паміж хрыбтом Дабешань і Янцзы. Кліматычных дадзеных для садоў у знойдзеных крыніцах няма.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Тэхналогія ў апісанні прадукту з геаграфічным указаннем не прыведзена. Агульная схема зялёнага чаю такая:

1. **Раскладванне свежага ліста (摊放, *tānfàng*):** Ліст губляе частку вільгаці.
2. **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*):** Нагрэў спыняе акісленне.
3. **Скручванне (揉捻, *róuniǎn*):** Ліст атрымлівае форму прамой скруткі.
4. **Сушка (干燥, *gānzào*).**

Гэта агульная схема класа, а не апісанне тэхналогіі Хуанмэй Чаньча. Параметраў для гэтага чаю ў знойдзеных крыніцах няма.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Паводле апісання прадукту з геаграфічным указаннем:

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Прамыя, тонкія, зграбныя скруткі з пушком; колер ізумрудны, дастаткова вільготны (条索挺直、细秀、显毫，色泽翠绿尚润).
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання няма.
* **Водар настою:** Далікатны і стойкі (嫩香持久).
* **Смак:** Свежы, мяккі, асвяжальны (鲜醇爽口).
* **Колер настою:** Празрысты і яркі (汤色清澈明亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Ізумрудны, яркі, роўны (叶底翠绿明亮匀整).

**7. Хімічны Склад:**

Фізіка-хімічных дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных дадзеных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Шкляная шклянка або белая гайвань.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай.
    3. Наліць трохі вады, даць лісту раскрыцца 20–30 секунд.
    4. Даліць ваду; першы настой — 1–2 хвіліны.
    5. Піць, пакідаючы частку настою.
    6. Два-тры паўторныя залівы.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Зялёны чай п’юць свежым, вытрымка яму не патрэбная.

**11. Кошт і Падробкі:**

Дадзеных пра кошты ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць на ўпакоўцы знак геаграфічнага ўказання.
    * Правяраць вытворцу: ён мусіць быць з адной з сямі адзінак зоны — Уцзу, Дахэ, Тынцянь, Люлінь, Шаньму, Кучжу або Ноубуюань.
    * Слова «禅茶» на ўпакоўцы само па сабе на месца не паказвае. Ахоўнае імя — менавіта «黄梅禅茶» са знакам.
    * Ліст — прамыя тонкія ізумрудныя скруткі з пушком.

**12. Цікавыя Факты:**

* Уклад чацвёртага патрыярха Даасіня злучыў медытацыю з працай: абшчына ў гарах Хуанмэя кармілася сама.
* Лу Юй згадаў чай горных далін Хуанмэя яшчэ ў «Ча цзіне».
* Вяршыня Цзыюньшаня з сямі грабянёў названая «Лотасавым пікам».
* Зона аховы ўключае пасёлак, прама названы па пятым патрыярху, — Уцзу, «пяты патрыярх».

**13. Параўнанне з іншымі зялёнымі чаямі:**

* **Гуйшань Яньлюй (龟山岩绿):** Зялёны чай той жа акругі Хуанган, які ахоўваецца тым жа абвяшчэннем 2012 года; шчыльныя прамыя скруткі; даведачныя апісанні захоўваюць яго традыцыйную ручную формоўку ў катле.
* **Іншань Юньу (英山云雾):** Горны зялёны чай акругі Хуанган з паўднёвых схілаў хрыбта Дабешань.
* **Эньшы Юйлу ([恩施玉露](https://thetea.app/be/article/enshi-yulu)):** Хубэйскі зялёны чай з фіксацыяй парай і ігольчастым лістом.

**На заканчэнне:**

Хуанмэй Чаньча — чай, у якім гісторыя важнейшая за тэхналогію, але аблічча сумленна апісанае дакументам: прамыя тонкія ізумрудныя скруткі з пушком, далікатны стойкі водар, свежы мяккі смак. За імем стаяць манастыры патрыярхаў чань, якія злучылі медытацыю з працай, і горы Цзыюньшань на поўнач ад іх.