---
title: "Héngxiàn mòlìhuā chá"
url: https://thetea.app/be/article/hengxian-molihua-cha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Héngxiàn mòlìhuā chá (横县茉莉花茶)

**Хэнсянь Моліхуа Ча** (*Héngxiàn mòlìhuā chá*, 横县[茉莉花茶](https://thetea.app/be/article/molihua-cha)) — язмінавы чай гарадскога павета Хэнчжоу (横州市, да 2021 года — павет Хэнсянь) горада Наньнін, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён. Хэнчжоу — найбуйнейшы ў Кітаі раён язміну, і адсюль язмін завозілі ў іншыя раёны краіны. Зялёную чайную аснову тут шматразова араматызуюць жывымі кветкамі, якія раскрываюцца ноччу. Найменне ўваходзіць у першую сотню кітайскіх геаграфічных указанняў, узятых пад ахову Еўрасаюзам.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Араматызаваны кветкамі чай (花茶, *huāchá*): чайная аснова, араматызаваная свежым язмінам. Аснова — зялёны чай: паводле апісання архіўнага ведамства Гуансі, хэнчжоўскі язмінавы чай захоўвае насычаны асвяжальны характар зялёнага чаю.
* **Катэгорыя:** Язмінавы чай Гуансі; знак паходжання (2006); геаграфічнае ўказанне Кітая, якое ахоўваецца ў ЕС па Пагадненні Кітай–ЕС.
* **Паходжанне:** Кітай, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён (广西壮族自治区, *Guǎngxī Zhuàngzú Zìzhìqū*), горад Наньнін (南宁, *Nánníng*), гарадскі павет Хэнчжоу (横州市, *Héngzhōu Shì*).
* **Зона:** Агляд Міністэрства камерцыі называе Хэнчжоу; гэта апісанне тэрыторыі, а не юрыдычная мяжа.
* **Геаграфічныя каардынаты:** Каля 22,7° пн. ш. і 109,3° у. д.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Мін — язмін у агароджах.** Паводле звестак Міністэрства сельскай гаспадаркі, у 1521 годзе чыноўнік вобласці Хэнчжоу Ван Цзі (王济) запісаў у кнізе «Цзюньцзытан жысюнь шоўцзін» (君子堂日询手镜): «язмін расце паўсюдна, іншыя плятуць з яго агароджы, квітнее ён круглы год». Паводле звестак архіва Гуансі, язмін тут доўга расцілі пераважна дзеля прыгажосці, і ўраджай быў невялікі.
    * **1959 — саджанцы для фабрыкі.** Паводле звестак агенцтва Сіньхуа, у 1959 годзе малады работнік павятовай чайнай фабрыкі заказаў з Гуандуна дзве вязкі саджанцаў язміну; іх прывезлі на лодцы і пасадзілі на пустцы каля фабрыкі.
    * **Канец 1970-х — 1980-я.** Паводле звестак Мінсельгаса, з канца 1970-х язмін сталі вырошчваць як гаспадарчую культуру. Паводле звестак архіва, у пачатку 1980-х фабрыка раздавала сялянам саджанцы бясплатна, пасылала тэхнікаў і заключала доўгія дагаворы закупкі па цвёрдай цане. З 1984 года фабрыка супрацоўнічала з Сучжоўскай чайнай фабрыкай — буйным вытворцам кветкавага чаю: дамовіліся аб перапрацоўцы сыравіны заказчыка і тэхнічным супрацоўніцтве, і Сучжоў прысылаў вядомых майстроў апрацоўкі кветкавага чаю.
    * **1989 — пералом.** У ліпені 1989 года Міністэрства гандлю правяло на павятовай фабрыцы ўсекітайскую нараду па вытворчасці і збыце кветкавых чаёў. Паводле звестак Сіньхуа, да гэтага цэнтр язмінавага чаю ляжаў у Фуцзяні, Цзянсу і Чжэцзяне; пасля нарады ён паступова перамясціўся ў Хэнсянь.
    * **2000.** Паводле звестак Мінсельгаса, Дзяржаўнае лясное ўпраўленне і Кітайская асацыяцыя кветкаводства надалі павету званне «радзімы язміну Кітая» (中国茉莉之乡). У іншых матэрыялах годам надання называюць 2006-ы; разыходжанне я не вырашыў.
    * **2006.** У ліпені AQSIQ узяло пад ахову як прадукт з геаграфічным указаннем сам язмін павета — «横县茉莉花». У тым жа годзе «横县茉莉花茶» атрымаў ад Дзяржаўнага ўпраўлення прамысловасці і гандлю знак, які сведчыць паходжанне.
    * **2012.** Тэхналогія вырабу хэнсяньскага язмінавага чаю ўнесена ў чацвёрты спіс нематэрыяльнай спадчыны Гуансі.
    * **2014 і пазней — Еўропа.** У 2014 годзе хэнсяньскі язмін першым у Гуансі быў рэкамендаваны да аховы ў Еўропе. Па Пагадненні Кітай–ЕС «横县茉莉花茶» увайшоў у першую сотню кітайскіх найменняў, якія ахоўваюцца ў Еўрасаюзе.
* **Назва:**
    * «Хэнсянь» (横县) — ранейшае імя павета, захаванае ў найменні.
    * «Моліхуа ча» (茉莉花茶, *mòlìhuā chá*) — «чай з кветкамі язміну».
* **Культурнае значэнне:** Для Хэнчжоу язмін — візітная картка: званне «радзімы язміну Кітая», ахова і кветкі, і чаю як мясцовых найменняў, рамяство араматызацыі ў спісе нематэрыяльнай спадчыны Гуансі.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Расліна-араматызатар:** Язмін самбак (*Jasminum sambac*). Паводле звестак Мінсельгаса, хэнсяньскі язмін вылучаюць буйныя бутоны і доўгае квіценне; паводле звестак Сіньхуа, квіценне доўжыцца да паўгода. Сорт у знойдзеных крыніцах не названы.
* **Чайная аснова:** Зялёны чай. Якія менавіта асновы дапускае найменне, у знойдзеных крыніцах не сказана.
* **Збор кветак:** Сезон — з красавіка па кастрычнік. Паводле звестак Сіньхуа, збіраюць буйныя, ужо пабялелыя, але яшчэ не раскрытыя бутоны, удзень — прыкладна з дзевяці раніцы да трох-чатырох гадзін; чым гарачэйшы і сонечны дзень, тым лепшая кветка.
* **Патрабаванні да сыравіны:** Бутоны рвуць да раскрыцця: язмін раскрываецца ноччу, і ў той жа вечар, калі кветкі пачынаюць раскрывацца, іх пускаюць на араматызацыю.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Паводле звестак Сіньхуа, Хэнчжоу ляжыць на поўдзень ад Паўночнага тропіка.
* **Клімат:** Паводле звестак Сіньхуа, тыповы субтрапічны мусонны: шмат дажджоў, святла і цяпла. Язмін цеплалюбівы і баіцца холаду, таму тутэйшы клімат яму падыходзіць.
* **Глебы:** У тым жа апісанні — урадлівыя, з магутным слоем. Дакладнага тыпу глеб у знойдзеных крыніцах няма.
* **Вышыні:** Звестак у знойдзеных крыніцах няма.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Ключавая аперацыя — араматызацыя (窨制 — *xūnzhì*): чайная аснова ўбірае водар кветак, якія раскрываюцца. Паводле апісання архіва Гуансі, хэнчжоўская тэхналогія ўключае такія аперацыі:

* **Змешванне кветак з чайнай асновай (窨花拼和 — *xūnhuā pīnhé*) і араматызацыя ў кучы (堆窨 — *duīxūn*).**
* **Праветрыванне (通花 — *tōnghuā*) і паўторны збор у кучу (收堆 — *shōuduī*).**
* **Аддзяленне кветак (起花 — *qǐhuā*), сушка (烘焙 — *hōngbèi*) і ахалоджванне.**
* **Наступны цыкл (转窨 — *zhuǎnxūn*) і фінальная араматызацыя (提花 — *tíhuā*).**
* **Усярэдненне партыі (匀堆 — *yúnduī*) і ўпакоўка.**

Паводле звестак Сіньхуа, да змешвання бутоны «выходжваюць» (养花 — *yǎnghuā*) і прасейваюць (筛花 — *shāihuā*). Араматызацыя ідзе ўсю ноч; для вышэйшых сартоў цыкл паўтараюць некалькі разоў, і чым больш цыклаў, тым гусцейшы водар. Не кожная ноч падыходзіць для працы, і ў дрэннае надвор'е чакаюць. Лікаў — тэмпературы, вільготнасці, часу — у знойдзеных крыніцах няма.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Апісанняў выгляду ў дакументах аховы ў знойдзеных крыніцах няма. Водар і смак ніжэй — паводле апісання архіва Гуансі.

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар сухога ліста:** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Свежы, жывы водар язміну (鲜灵香味).
* **Смак:** Насычаны і асвяжальны (浓郁爽口), як у зялёнай асновы.
* **Колер настою:** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.

**7. Хімічны Склад:**

Звестак менавіта па хэнсяньскім чаі ў знойдзеных крыніцах няма.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных звестак аб дзеянні менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для язмінавага чаю на зялёнай аснове.

* **Тэмпература вады:** 85–90 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуда:** Гайвань з накрыўкай, якая трымае водар, або фарфоравы чайнік.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуду.
    2. Пакласці чай.
    3. Заліць вадой і адразу накрыць накрыўкай.
    4. Першы настой — 1–2 хвіліны ў гайвані.
    5. Перад піццём падняць накрыўку і ўдыхнуць водар.
    6. Два-тры паўторныя залівы.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у сухім прахалодным цёмным месцы, строга без пабочных пахаў: чайная аснова, якая ўвабрала язмін, таксама лёгка ўбярэ і чужы пах. Язмінавы чай лепш выпіць на працягу года.

**11. Цана і Падробкі:**

Звестак аб цэнах у знойдзеных крыніцах няма. Вышэйшыя сарты праходзяць больш цыклаў араматызацыі.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць паходжанне з Хэнчжоу і знак геаграфічнага ўказання.
    * Сапраўдны язмінавы водар ідзе ад араматызацыі жывымі кветкамі; рэзкі, «парфумерны», хутка знікаючы пах — падстава насцярожыцца.
    * Засушаныя кветкі ў пачку не даказваюць якасці: пасля араматызацыі кветкі аддзяляюць (起花), таму іх колькасць пра сілу водару не гаворыць.

**12. Цікавыя Факты:**

* Вялікая язмінавая гаспадарка павета вырасла з двух вязак саджанцаў, пасаджаных каля чайнай фабрыкі ў 1959 годзе.
* Бутоны збіраюць удзень, у самую спякоту, а араматызацыя ідзе ноччу, калі кветкі раскрываюцца.
* Рамяству араматызацыі павет вучыўся ў тым ліку ў сучжоўскіх майстроў: з 1984 года Сучжоўская чайная фабрыка прысылала іх для тэхнічнай дапамогі.
* У 2006 годзе ахову атрымалі і кветка, і чай: язмін — як прадукт з геаграфічным указаннем, чай — як знак паходжання.

**13. Параўнанне з іншымі язмінавымі чаямі:**

* **Фучжоу Моліхуа Ча ([福州茉莉花茶](https://thetea.app/be/article/fuzhou-molihua-cha)):** Гістарычны цэнтр язмінавага чаю; да канца 1980-х цэнтр галіны ляжаў у Фуцзяні, Цзянсу і Чжэцзяне, затым перамясціўся ў Хэнсянь.
* **Юаньцзян Моліхуа Ча ([元江茉莉花茶](https://thetea.app/be/article/yuanjiang-molihua-cha)):** Юньнаньскі язмін з самым раннім сезонам; паводле галіновых апісанняў, кусты туды завезлі з Хэнсяня.
* **Молі Лунчжу ([茉莉龙珠](https://thetea.app/be/article/moli-longzhu)):** Форма язмінавага чаю — скатаныя шарыкі; яе робяць і ў Фуцзяні, і ў Гуансі.

**У заключэнне:**

Хэнсянь Моліхуа Ча — чай галоўнага язмінавага краю Кітая. Шлях павета — ад мінскіх агароджаў з язміну і двух вязак саджанцаў каля фабрыкі ў 1959 годзе да нарады 1989 года, пасля якой сюды пераехаў цэнтр галіны. Рамяство пры гэтым ранейшае: бутоны, сабраныя ўдзень, раскрываюцца ноччу над зялёнай чайнай асновай, і цыкл паўтараецца, пакуль водар не стане густым.