---
title: "Hǎiqīng chá"
url: https://thetea.app/be/article/haiqing-cha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Hǎiqīng chá (海青茶)

**Хайцын Ча** (*Hǎiqīng chá*, 海青茶) — зялёны чай пасёлка Хайцын (海青镇) раёна Хуандао (黄岛区) горада Цындаа, правінцыя Шаньдун; мясцовая прэса заве яго і проста — «хайцынскі зялёны чай» (海青绿茶). Гэта паўночны чай з кампаніі «南茶北引» — «паўднёвы чай на поўнач»: у 1966 годзе пасёлак завёз кусты з Аньхоя. Патрабаванні аховы апісваюць яго праз параўнанне з поўднем: ліст буйнейшы, шчыльнейшы і цяжэйшы за паўднёвы. Імя ахоўваецца як сельскагаспадарчы прадукт з геаграфічным указаннем і, з 2025 года, паводле аб’явы Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці № 646.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*). Патрабаванні аховы пералічваюць выпусканыя лінейкі — лунцзін, іньчжэнь, білочунь, маафэн, чаацын (炒青) і хунцын (烘青), «12 вялікіх серый, больш за 30 найменняў». Чаацын і хунцын — назвы зялёнага чаю паводле спосабу сушкі; выгляд у патрабаваннях таксама зялёны.
* **Катэгорыя:** Паўночны зялёны чай Шаньдуна.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Шаньдун (山东, *Shāndōng*), горад Цындаа (青岛, *Qīngdǎo*), раён Хуандао (новы раён Сіхайань), пасёлак Хайцын (海青, *Hǎiqīng*). У 1966 годзе пасёлак належаў да павета Цзяанань (胶南).
* **Зона аховы:** 43 адміністрацыйныя вёскі пасёлка, у тым ліку Хоухэсі (后河西村), Хоухэдун (后河东村), Дунцзява (董家洼村), Дунцайцзя (东蔡家村) і Хун’яньгоў (鸿雁沟村). Заяўнік — сельскагаспадарчы цэнтр пасёлка.
* **Геаграфічныя каардынаты:** 119°31′–119°37′ у. д., 35°35′–35°43′ пн. ш.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **1950-я, задума.** Паводле партала геаграфічных указанняў, ідэя «南茶北引» у Шаньдуне ўзыходзіць да 1950-х: перад прызначэннем Тань Цылуна (谭启龙) губернатарам правінцыі Маа Цзэдун гаварыў з ім пра перанос чаю на поўнач.
    * **1966 год.** Павет Цзяанань пачаў праект «南茶北移、南竹北引» — «паўднёвы чай і паўднёвы бамбук на поўнач». Паводле партала геаграфічных указанняў, пасёлак завёз кусты з Аньхоя і высадзіў іх на паўночнай гары вёскі Хоухэсі; доследны ўчастак у 42 *му* атрымаў імя «海青茶». Да 1972 года пасадкі выраслі да 220 *му*, а Хоухэсі лічаць радзімай гэтага чаю. Нарыс мясцовага літаратара ў газеце «Цындаа сіхайань баа» (2025) раскладвае тыя ж 42 *му* на тры вёскі: Хоухэсі — 25, Хоухэдун — 7, Дунцзява — 10.
    * **1968 год.** Паводле партала геаграфічных указанняў, у Хайцыне пабудавалі першы ў Шаньдуне чайны завод — 海青河西茶厂 — і выпусцілі першую партыю чаю. Паводле нарыса 2025 года, завод пабудавалі пяць вёсак, а першую партыю зрабілі ў 1969-м.
    * **Ацэнка.** Паводле партала і нарыса, Чайны інстытут Кітайскай акадэміі сельскагаспадарчых навук адзначыў у першага чаю чысты водар, насычаны смак, устойлівасць да заліванняў і якасць вышэйшую за паўднёвую.
    * **2008 год.** Паводле камерцыйнага партала 产地宝, хайцынскі зялёны чай унесены ў раённы спіс нематэрыяльнай спадчыны Хуандао. «Дачжун жыбаа» (2025) называе гэты пункт — «海青绿茶种植加工技艺», тэхналогія вырошчвання і перапрацоўкі, — і кажа пра яго прадстаўнічых носьбітаў.
    * **Лік гадоў.** «Дачжун жыбаа» адзначыла 2025 год як 60-годдзе «南茶北引» у пасёлку, а «Цындаа жыбаа» (2026) піша, што першы саджанец прыйшоў «семдзесят гадоў таму». Першы ўчастак таксама мераюць па-рознаму: 42 *му* ў партала ўказанняў, 26 *му* ў партала 产地宝, «дваццаць з нечым *му*» да пабудовы першага завода — са слоў носьбіта спадчыны ў «Дачжун жыбаа».
    * **2021 год.** Выпушчаны групавы стандарт T/CAI 145-2021 «农产品地理标志 海青茶»; 24 снежня 2024 года ён скасаваны.
    * **Сельскагаспадарчае ўказанне.** Хайцын Ча зарэгістраваны як сельскагаспадарчы прадукт з геаграфічным указаннем; партал указанняў прыводзіць рэгістрацыйны нумар AGI01621, года рэгістрацыі ў знойдзеных крыніцах няма. У красавіку 2020 года «Цзінцзі жыбаа» ўжо піша пра рэгістрацыю як пра такую, што адбылася. Сайт газеты «Дачжун жыбаа» (2024) дадае, што чай увайшоў ва ўсекітайскі каталог вядомых, асаблівых і новых сельгаспрадуктаў, а Кітайскае таварыства чаю прысвоіла пасёлку званне «радзіма знакамітага чаю Кітая» (中国名茶之乡); датаў гэтых падзей газета не называе.
    * **2025 год.** Аб’явай № 646 ад 23 верасня 2025 года Хайцын Ча прызнаны прадуктам з геаграфічным указаннем.
* **Назва:** «Хайцын» (海青) — імя пасёлка. Імя «海青茶» атрымаў першы доследны ўчастак 1966 года. Паводле падання, якое пераказвае партал 产地宝, «Хайцын» — старая станцыя на шляху з Хайчжоу (海州) у Цынчжоу (青州); тут праязджаў Су Шы ў восьмы год эры Сінін (熙宁), і з ім звязваюць прыход чаю. Дакументаў за паданнем няма.
* **Культурнае значэнне:** Паводле даных раёна на канец 2024 года, у пасёлку 35 тыс. *му* чайных садоў, 57 чаяводчых вёсак і больш за 200 чайных прадпрыемстваў; выпуск — больш за 2,6 млн цзіняў сухога чаю на суму звыш 373 млн юаняў, кошт рэгіянальнай маркі ацэнены ў 883 млн юаняў.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сарты паводле патрабаванняў аховы:** Мясцовыя сарты ўласнага адбору і акліматызацыі — 胶南春 (*Jiāonánchūn*), 海青锋 (*Hǎiqīngfēng*), 海北春 (*Hǎiběichūn*) і 海青翡翠 (*Hǎiqīng fěicuì*).
* **Зыходны матэрыял:** Даведачныя апісанні і галіновы часопіс (2017) адносяць хайцынскі чай да аньхойскай насеннай папуляцыі 祁门槠叶群体 (*Qímén zhūyè qúntǐ*); паводле часопіса, яе завёз павет Цзяанань у 1966 годзе. З яе ж, паводле паведамлення раёна, адборам аднаго куста выведзены сорт 北茶寒春.
* **Новыя сарты:** Паводле паведамлення раёна (2024), чатыры мясцовыя сарты зарэгістраваны Міністэрствам сельскай гаспадаркі — 北茶36, 东方紫婵, 北茶红蕊 і 北茶寒春; апошні падыходзіць і для зялёнага, і для чырвонага чаю.
* **На ўчастках:** «Цындаа жыбаа» (2026) апісвае сямейную ферму, дзе побач растуць сарты 中茶108 і 黄金芽, насенная папуляцыя і клонавыя пасадкі.
* **Збор:** З канца красавіка або пачатку мая. Увесну спачатку пакідаюць на кусце ліст 钱叶, пазней — адзін ліст; летам і ўвосень пакідаюць толькі «рыбін» ліст (鱼叶); парныя лісты без пупышкі (对夹叶) здымаюць цалкам. Збіраюць часта, партыямі.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Узгоркі поўдня Цындаа каля ўзбярэжжа Жоўтага мора.
* **Участак:** Паводле патрабаванняў аховы — сонечныя паўсхілы, закрытыя ад ветру, і ўзгорыстыя раўніны з ухілам не больш за 25°.
* **Глебы:** Кіслыя або слабакіслыя, pH 4,5–6,5; лепш урадлівая супесь; глебавы слой — 80–100 см і глыбей, без шчыльнага падглебавага гарызонту, з жывым слоем не менш за 40 см.
* **Вышыня і клімат:** Лікавых даных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Закладка і догляд паводле патрабаванняў:** перакопка глыбей за 80 см; вясновая пасадка падвойнымі радамі ў паглыбленых градах (凹田双行密植); на кожныя 100 кг сухога чаю з *му* — 12–15 кг чыстага азоту пры суадносінах азоту, фосфару і калію 3,5 : 1 : 1; тры абавязковыя палівы ў год — на абуджэнне пупышак, пасля ўгнаення і пад зіму; абрэзка паміж сезонамі Чуньфэнь і Цынмін на 3–5 см.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Патрабаванні аховы перапрацоўку не апісваюць, а тэкст скасаванага групавога стандарту ў знойдзеных крыніцах не адкрыты. Ніжэй — агульная схема зялёнага чаю, а не апісанне Хайцын Ча:

1.  **Раскладванне свежага ліста (摊放, *tānfàng*).**
2.  **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*):** Нагрэў спыняе акісленне.
3.  **Скручванне або наданне формы (揉捻, *róuniǎn*).**
4.  **Сушка:** У катле (炒青) або гарачым паветрам (烘青) — абедзве лінейкі названы ў патрабаваннях.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Паводле патрабаванняў аховы 2025 года; у дужках — фармулёўкі дакумента.

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Буйнейшы, шчыльнейшы і цяжэйшы за паўднёвы чай (较南茶硕壮重实); чарнільна-зялёны, алеіста-бліскучы (墨绿油润). Сайт «Дачжун жыбаа» дадае, што жылкі на лісце добра бачныя.
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання няма.
* **Водар настою:** Густы, высокі і доўгі (香浓郁高长). Сайт «Дачжун жыбаа» (2024) і даведачныя апісанні называюць візітнай рысай «гарохавы» водар (豌豆香); у патрабаваннях аховы гэтага слова няма.
* **Смак:** Густы, насычаны, асвяжальны (浓醇爽口).
* **Колер настою:** Жоўта-зялёны, яркі (黄绿明亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Жоўта-зялёнае, роўнае, яркае (黄绿匀亮).

Паводле «Цындаа жыбаа» (2026), у Хайцыне ўсе ведаюць формулу «叶片厚、滋味浓、香气高、耐冲泡»: тоўсты ліст, густы смак, высокі водар, устойлівасць да заліванняў.

Картка прадукта на партале геаграфічных указанняў расстаўляе акцэнты інакш: густы каштанавы водар (栗香浓郁), свежы смак (鲜爽), зялёны яркі завараны ліст.

Камерцыйны партал 产地宝 (2019) дзеліць чай паводле формы на два тыпы. Плоскі (扁平形) — гладкі і прамы, «як вастрыё мяча», зялёны з бляскам; смак мяккі і поўны, настой жоўта-зялёны. Віты (卷曲条形) — ізумрудны, тонкі і шчыльны, з прыкметным ворсам; водар высокі і ўстойлівы, смак свежы. Верхняя марка лінейкі — «海青峰».

**7. Хімічны Склад:**

| Паказчык | Патрабаванне |
| :--- | :--- |
| Вільготнасць | не больш за 6,0 % |
| Дробка | не больш за 4,0 % |
| Агульная зала | не больш за 6,0 % |
| Экстрактыўныя рэчывы | не менш за 37,0 % |
| Сырая клятчатка | не больш за 16,0 % |
| Селен | не менш за 25 мг/кг |
| Сума амінакіслот | не менш за 2,0 % |

Парог селену 25 мг/кг незвычайна высокі: для Эньшы Січа, чаю з селенам у самым імені, прыводзяць сярэдняе каля 0,21 мг/кг, а ў высокаселенавых раёнах — каля 6,4 мг/кг. Той жа парог стаіць у патрабаваннях той жа аб’явы да Цзяанань Люйча і да вышэйшых сартоў Жычжаа Люй Ча, таму памылка адзінак не выключаная. У радку пра амінакіслоты прапушчаны першы іерогліф слова «氨基酸».

Сайт «Дачжун жыбаа» (2024) і даведачныя апісанні пішуць, што катэхінаў у хайцынскім чаі на 13,7 % і амінакіслот на 5,3 % больш, чым у паўднёвых чаях таго ж тыпу. Зыходнага даследавання ў знойдзеных крыніцах няма, а тыя ж два лікі сустракаюцца і ў апісаннях Жычжаа Люй Ча ([日照绿茶](https://thetea.app/be/article/rizhao-lucha)).

Паводле карткі прадукта на партале геаграфічных указанняў, экстрактыўных рэчываў у хайцынскім чаі звычайна 42–46 %.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных даных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю: 80–85 °C, 3 г на 150 мл, шкляная шклянка або гайвань. Наліць ваду па сценцы, першы настой — праз 40–60 секунд, далей два-тры залівы, пакідаючы частку настою.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; лепш выпіць на працягу года.

**11. Цана і Падробкі:**

Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць адмысловы знак геаграфічнага ўказання і вытворцу з пасёлка Хайцын.
    * Памятаць, што пасёлак Хайцын названы і ў зоне Цзяанань Люйча: іншыя пасёлкі былога Цзяананя ўваходзяць у зону [胶南绿茶](https://thetea.app/be/article/jiaonan-lucha), але не ў зону 海青茶.

**12. Цікавыя Факты:**

* Зоны двух найменняў адной аб’явы перасякаюцца: Хайцын Ча ахоўваецца ў 43 вёсках пасёлка, а сам пасёлак уваходзіць і ў зону Цзяанань Люйча са 163 вёсак.
* Групавы стандарт на Хайцын Ча дзейнічаў крыху больш за тры гады.

**13. Параўнанне з іншымі чаямі Шаньдуна:**

* **Цзяанань Люйча (胶南绿茶):** Зялёны чай былога павета Цзяанань, чыя зона ўключае Хайцын; выгляд апісаны тымі ж словамі пра паўднёвы чай.
* **Жычжаа Люй Ча (日照绿茶):** Суседні прыморскі зялёны чай, таксама выраслы з «南茶北引».
* **Чанцын Ча ([长清茶](https://thetea.app/be/article/changqing-cha)):** Паўночны зялёны чай каля Тайшаня з той жа аб’явы № 646.

**У заключэнне:**

Хайцын Ча — зялёны чай пасёлка, дзе ў 1966 годзе прыжыліся паўднёвыя кусты: буйны і цяжкі чарнільна-зялёны ліст, густы высокі водар і жоўта-зялёны настой, які вытрымлівае шмат заліванняў. Патрабаванні аховы 2025 года падрабязна апісваюць сад, але не перапрацоўку, а частка іх хімічных нормаў патрабуе праверкі.