---
title: "Gǔtián hóngchá"
url: https://thetea.app/be/article/gutian-hongcha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Gǔtián hóngchá (古田红茶)

**Гуцянь Хунча** (*Gǔtián hóngchá*, 古田红茶) — чырвоны чай павета Гуцянь (古田县) гарадской акругі Ніндэ, правінцыя Фуцзянь. Гуцянь вядомы перш за ўсё як «кітайская радзіма срэбнага грыба», але ў яго ёсць і чайнае мінулае: паводле звестак павятовага чайнага ўпраўлення, у гады Даагуан тут пачалі рабіць сяачжун, і павет стаў вядомым раёнам «знешняга сяачжуна» — чырвонага чаю сяачжуннага тыпу па-за межамі Уішаня. Да канца XX стагоддзя чайная галіна павета прыйшла ў заняпад, у 2000-х яе пачалі аднаўляць, і ў 2018 годзе імя «古田红茶» зарэгістравана як геаграфічны сертыфікацыйны знак.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Чырвоны чай (红茶, *hóngchá*), цалкам ферментаваны. Клас названы ў самым імені; у правінцыйным пераліку тавар знака запісаны шырэй — «чай».
* **Катэгорыя:** Фуцзяньскі чырвоны чай з геаграфічным сертыфікацыйным знакам (2018); гістарычна — раён знешняга сяачжуна.
* **Паходжанне:** Кітай, правінцыя Фуцзянь (福建, *Fújiàn*), гарадская акруга Ніндэ (宁德, *Níngdé*), павет Гуцянь (古田, *Gǔtián*).
* **Зона аховы:** Правінцыйны пералік паказвае павет Гуцянь як адміністрацыйную прыналежнасць уладальніка знака. Юрыдычнай мяжы зоны ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Рэжым аховы:** Геаграфічны сертыфікацыйны знак Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці Кітая (CNIPA) № 18791721, клас 30, тавар — чай. Дата рэгістрацыі па правінцыйным пераліку — 14 красавіка 2018 года; уладальнік — чайнае ўпраўленне павета Гуцянь (古田县茶业管理局). На 30 чэрвеня 2026 года рэгістрацыя значыцца дзейнай.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

Звесткі ніжэй, калі не сказана іншае, даюць матэрыялы 2019 года — рэпартаж «Міжнароднага радыё Кітая», артыкул правінцыйнага сельскага партала і галіновы нарыс — са спасылкай на павятовае чайнае ўпраўленне.

* **Гісторыя:**
    * **Гады Даагуан.** Паводле фармулёўкі ўпраўлення, Гуцянь «首创» — упершыню пачаў рабіць — сяачжун (首创小种红茶) і ператварыўся ў вядомы раён «знешняга сяачжуна» (外山小种红茶, *wàishān xiǎozhǒng hóngchá*) — так яго адрозніваюць ад уішаньскага Чжэн Шань Сяа Чжун. Як гэта «ўпершыню» суадносіцца з першынством тунмускай зоны Уішаня, крыніца не паясняе. Кітайская Вікіпедыя таксама называе Гуцянь сярод галоўных раёнаў знешняга сяачжуна — разам з Чжэнхэ, Таньянам і Шасянем.
    * **Перавалачны пункт.** Пасля адкрыцця пяці партоў экспарт фуцзяньскага чаю пайшоў праз Фучжоу і Сямэнь. Пасёлак Шуйкоу (水口镇) павета — вузел на сярэднім цячэнні ракі Міньцзян, на стыку Наньпіна, Саньміна, Фучжоу і Ніндэ, — зрабіў Гуцянь перавалачным пунктам, праз які сыходзілі на рынак уішаньскі скальны чай і Чжэн Шань Сяа Чжун.
    * **1970–1980-я.** Чайныя станцыі і калектыўныя чайныя гаспадаркі былі ва ўсіх 15 воласцях і пасёлках, сады займалі амаль 50 тыс. му, вядомасць мелі чаі «郁露» і «馨绿». Па вытворчасці чаю павет стаяў дванаццатым у правінцыі, а ў 1980 годзе сельскагаспадарчае ўпраўленне правінцыі ўнесла яго ў лік ключавых чайных паветаў.
    * ** заняпад.** Матэрыялы разыходзяцца ў тэрміне: адзін адносіць пачатак заняпаду да канца 1980-х, другі — проста да 1980-х. Сады закідвалі, перадавалі пад персікі і іншыя плады, а работнікі сыходзілі ў грыбаводства. З 1983 па 1986 год закінута 3304 му садоў, 2371 му аддадзена пад лес, 244 му — пад пладовыя. У горшыя гады ў павеце засталося каля 10 тыс. му чаю.
    * **Аднаўленне.** Паводле галіновага нарыса, становішча пачало выпраўляцца з 2005 года, калі павет заняўся рэгістрацыяй таварных знакаў, сярод іх «翠屏湖» і «古田红茶»; геаграфічным сертыфікацыйным знакам «古田红茶» стаў у 2018 годзе. Упраўленне паведамляе, што чай не раз атрымліваў золата конкурсаў «Чжунча бэй» (中茶杯) і «Мінча бэй» (闽茶杯).
    * **2018.** Паводле даных упраўлення, сады павета займалі 33 тыс. му, з іх 12 тыс. му — улунныя сарты; выпрацоўка сырога чаю — 1680 т, кошт прадукцыі — амаль 100 млн юаняў.
* **Назва:** «Гуцянь» (古田) — імя павета, літаральна «старое поле»; «хунча» (红茶) — «чырвоны чай».
* **Культурнае значэнне:** Гуцянь у мінулым славіўся жалезам, ліццём катлоў, закваскай і чаем; з-за таго, што тут нейкі час жыў Чжу Сі (朱熹), яго называюць «краем, дзе прайшоў мудрэц» (先贤过化之乡). Сёння павет, паводле галіновага нарыса, дае каля 80 % сусветнага ўраджаю срэбнага грыба. Чырвоны чай павет лічыць адным з двух галоўных сваіх чайных імёнаў — разам з агульным брэндам «翠屏湖», названым па возеры Цуйпінху, галоўнай славутасці павета.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт / Культывар:** Якія сарты ідуць менавіта на чырвоны чай, у знойдзеных крыніцах не сказана. Паводле даных павятовага чайнага ўпраўлення, у павеце захоўваюць ранейшыя сарты Мэйчжань (梅占), сяачжунскі цайча (小种菜茶) і Фуань Дабай ([福安](https://thetea.app/be/article/fuan)大白). З 2005 года завезена каля 4500 му улунных сартоў Тэ Гуаньінь ([铁观音](https://thetea.app/be/article/tie-guanyin)) і Цзінь Гуаньінь ([金观音](https://thetea.app/be/article/jin-guanyin)), з 2011 года — паўночнафуцзяньскія улунныя сарты, каля 3500 му.
* **Стандарт збору:** Даных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Час збору:** Даных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Патрабаванні да сыравіны:** Дакумента з патрабаваннямі да сыравіны ў знойдзеных крыніцах няма.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Акруга Ніндэ, на стыку чатырох гарадскіх акруг — Наньпіна, Саньміна, Фучжоу і Ніндэ; праз павет праходзіць сярэдняе цячэнне Міньцзяна. Каля возера Цуйпінху (翠屏湖), паводле галіновага нарыса, раней быў дзяржаўны чайны саўгас на тры з лішкам тысячы му.
* **Сады:** Паводле даных упраўлення на 2019 год, у павеце пабудавана больш за 8000 му «экалагічных» садоў, працуе больш за 30 чайных фабрык.
* **Вышыня, клімат, глебы:** Даных у знойдзеных крыніцах няма.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Тэхналогіі гуцяньскага чырвонага чаю ў знойдзеных крыніцах няма. Павятовае ўпраўленне паведамляе толькі, што запрашала майстроў з вядомых чайных раёнаў і пасылала туды вучыцца сваіх людзей. У 2019 годзе яно намячала распрацаваць мясцовы стандарт «古田红茶»; прыняты ён ці не, у знойдзеных крыніцах не сказана.

Ніжэй агульная схема чырвонага чаю, а не апісанне гуцяньскай тэхналогіі:

1.  **Завяльванне (萎凋, *wěidiāo*):** Ліст губляе частку вільгаці і становіцца мяккім.
2.  **Скручванне (揉捻, *róuniǎn*):** Сок выходзіць на паверхню ліста.
3.  **Ферментацыя (发酵, *fājiào*):** Акісленне дае чырвоны колер настою.
4.  **Сушка (干燥, *gānzào*).**

Ці робяць у Гуцяне сёння сяачжун з вэнджаннем або гунфу-чырвоны чай, па знойдзеных крыніцах не ўстанавіць.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Апісанні аблічча і смаку з дакумента знака або з афіцыйнай крыніцы я не знайшоў.

* **Знешні выгляд сухога ліста:** Даных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар сухога ліста:** Даных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Даных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Смак:** Даных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Колер настою:** Даных у знойдзеных крыніцах няма.
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Даных у знойдзеных крыніцах няма.

**7. Хімічны Састаў:**

Фізіка-хімічных даных пра гэты чай у знойдзеных крыніцах няма.

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных даных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для чырвонага чаю.

* **Тэмпература вады:** 90–95 °C.
* **Колькасць чаю:** 3–4 г на 150 мл.
* **Посуд:** Белы фарфоравы гайвань або невялікі чайнік.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай.
    3. Першы настой — 10–20 секунд.
    4. Разліць цалкам.
    5. Кожны наступны настой — крыху даўжэй.
    6. Чатыры-шэсць заліванняў.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, пры пакаёвай тэмпературы, у сухім цёмным месцы, без пабочных пахаў. Чырвоны чай пераносіць захоўванне лепш за зялёны, але водар з часам слабее.

**11. Цана і Падробкі:**

Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць на ўпакоўцы знак геаграфічнага ўказання; нумар знака — 18791721.
    * Правяраць, што чай зроблены ў павеце Гуцянь.
    * Памятаць, што «外山小种» не гарантуе паходжання: так завуць сяачжун многіх паветаў.

**12. Цікавыя Факты:**

* Уладальнік знака — не асацыяцыя, як у астатніх чайных знакаў акругі Ніндэ ў правінцыйным пераліку, а павятовае чайнае ўпраўленне.
* Паводле рэпартажа 2019 года, чырвоны чай «闽之艳» чайнага кааператыва з пасёлка Хэтан (鹤塘) атрымаў асаблівую залатую ўзнагароду 13-й Кітайскай сіяньскай міжнароднай чайнай выставы.

**13. Параўнанне з іншымі фуцзяньскімі чырвонымі чаямі:**

* **Чжэн Шань Сяа Чжун ([正山小种](https://thetea.app/be/article/zheng-shan-xiao-zhong)):** Сяачжун тунмускай зоны Уішаня; ад яго знешні сяачжун Гуцяня і адрозніваюць па імені.
* **Шасянь Гунфу Ча ([沙县工夫茶](https://thetea.app/be/article/shaxian-gongfu-cha)):** Чырвоны чай Шасяня — раёна, які Вікіпедыя ставіць побач з Гуцянем у спісе раёнаў знешняга сяачжуна.
* **Чжэнхэ Гунфу ([政和工夫](https://thetea.app/be/article/zhenghe-gongfu)):** Гунфу-чырвоны чай поўначы Фуцзяні з таго ж спіса.
* **Таньян Гун Фу ([坦洋工夫](https://thetea.app/be/article/tanyang-gong-fu)):** Гунфу-чырвоны чай той жа акругі Ніндэ, адзін з «трох вялікіх гунфу Фуцзяні».
* **Пінань Сяачжун ([屏南小种](https://thetea.app/be/article/pingnan-xiaozhong)):** Чырвоны чай сяачжун павета Пінань той жа акругі Ніндэ, са сваім знакам 2018 года.

**У заключэнне:**

Гуцянь Хунча — імя з доўгай памяццю і кароткай дакументацыяй. Павет памятае сябе раёнам знешняга сяачжуна з часоў Даагуан і перавалачным пунктам уішаньскага чаю, перажыў заняпад садоў у 1980-я і вярнуў сваё чырвонае імя знакам 2018 года. Якім павінен быць сам чай — аблічча, смак, сорт, тэхналогія, — знойдзеныя крыніцы пакуль не гавораць.