---
title: "Gǔpá chá"
url: https://thetea.app/be/article/gupa-cha
lang: be
updated: 2026-10-04
source: THE TEA — encyclopedia of Chinese tea (https://thetea.app)
---
# Gǔpá chá (古琶茶)

**Гупа Ча** (*Gǔpá chá*, 古琶茶) — зялёны чай воласці Мяахуан (妙皇乡) павета Сянчжоу (象州县) гарадской акругі Лайбінь у цэнтральнай частцы Гуансі-Чжуанскага аўтаномнага раёна, з узгоркаў ля заходняга падножжа гор Даяашань. Імя ён атрымаў па вёсцы Гупа (古琶村), якая ўваходзіць у сельскі камітэт Сыгаа (思高村委). Імя ахоўваецца з 2020 года як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне, у 2025 годзе Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA) прызнала яго прадуктам з геаграфічным указаннем, а тэхналогія вырабу з 2021 года ўнесена ў спіс нематэрыяльнай спадчыны аўтаномнага раёна.

**1. Класіфікацыя і Паходжанне:**

* **Тып:** Зялёны чай (绿茶, *lǜchá*). Словы «绿茶» у дакуменце аховы няма; клас вынікае з тэхналогіі — раскладка, фіксацыя, скручванне, фармоўка, сушка, без завяльвання і ферментацыі — і з аблічча: зялёны ліст, жоўта-зялёны настой і чайнае дно.
* **Катэгорыя:** Гуансійскі зялёны чай; сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (2020) і прадукт з геаграфічным указаннем (CNIPA, аб’ява № 640, 2025).
* **Паходжанне:** Кітай, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён (广西, *Guǎngxī*), гарадская акруга Лайбінь (来宾, *Láibīn*), павет Сянчжоу (象州, *Xiàngzhōu*), воласць Мяахуан (妙皇, *Miàohuáng*).
* **Зона аховы:** 12 адміністрацыйных вёсак воласці Мяахуан: Дасо (大梭村), Паньгу (盘古村), Луньтоу (龙头村), Сіньцзаа (新造村), Лу (路村), Ляа (寮村), Мяахуан (妙皇村), Шаньдын (山定村), Хуахоу (花侯村), Таньтоу (塘头村), Цяатоу (桥头村) і Сыгаа (思高村). Заяўнік — станцыя тэхнічнага кіраўніцтва па тэхнічных культурах павета Сянчжоу. Паводле апісання сельскагаспадарчага ўказання, плошча аховы — 1000 га, аб’ём, які ахоўваецца, — 1100 т сухога чаю.
* **Геаграфічныя каардынаты:** 109°41′–109°51′ у. д., 23°44′–23°56′ пн. ш. — паводле дакумента аховы.

**2. Гісторыя і Культурнае Значэнне:**

* **Гісторыя:**
    * **Тан.** Публікацыя 2024 года вядзе гісторыю чаю ад эпохі Тан і прыводзіць словы «Чайнага канона» (《茶经》) Лу Юя: «象州茶，往往得之，其味极佳» — «чай Сянчжоу сустракаецца то тут, то там, смак яго цудоўны»; гэта пераказ публікацыі, а не даслоўны радок канона. Гаворка ідзе пра танскую вобласць Сянчжоу ў цэлым; вёска Гупа ў гэтых словах не названая.
    * **Мін.** Паводле паведамлення павятовага ўпраўлення сельскай гаспадаркі (2024) і рэпартажу «Лайбінь жыбаа» (2020), чай тут пачалі вырошчваць у пачатку Мін і сушылі ўручную ў катле. Той жа рэпартаж пераказвае мясцовую версію: у канцы Мін нашчадкі Цзінцзянскага вана (靖江王) з роду Чжу аселі ў Налу (纳禄) павета Сянчжоу і пілі тутэйшы чай штодня, а пры Цын чай падносілі двару. Дакументаў пра даніну ў знойдзеных матэрыялах няма.
    * **Розныя датаванні.** Уводная частка таго ж рэпартажу гаворыць пра «больш за 200 гадоў» гісторыі чаю Гупы, а сямейнае паданне аднаго з родаў вёскі, пераказанае даведнікам мясцовых прадуктаў, — пра продкаў з Сішаня пад Гуйпінам (桂平西山), якія прыйшлі ў канцы Мін, і пра 400 з лішкам гадоў. Якая лічба дакладнейшая, паводле знойдзеных крыніц устанавіць нельга.
    * **2018–2020.** У канцы 2018 года ў Сыгаа пабудаваная новая чайная фабрыка; у 2020 годзе сельскі камітэт уклаў у яе 100 тысяч юаняў. У маі 2020 года імя атрымала сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне.
    * **2021.** Тэхналогія вырабу сянчжоускага Гупа Ча (象州古琶茶) унесена ў спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны аўтаномнага раёна (паводле паведамлення павятовага ўпраўлення сельскай гаспадаркі, 2024).
    * **2023.** Асацыяцыя стандартызацыі Гуансі выпусціла групавы стандарт T/GXAS 670—2023 «地理标志农产品 古琶茶». Тэксту стандарту ў знойдзеных крыніцах няма.
    * **2024.** 10 жніўня праграма Цэнтральнага тэлебачання «Нематэрыяльная спадчына Кітая» (《非遗里的中国》) у выпуску пра Гуансі паказала Гупа Ча. Паводле публікацыі пра гэты выпуск, плошча садоў — амаль 3000 *му*, у галіну ўцягнута больш за 200 гаспадарак, збіраюць яго ва ўсе чатыры сезоны, а гадавы аб’ём вытворчасці перавышае 30 млн юаняў.
    * **2025.** Аб’ява CNIPA № 640 (падпісаная 16 ліпеня, апублікаваная 13 жніўня) прызнала імя прадуктам з геаграфічным указаннем — пазіцыя 1144 з 1409.
* **Назва:** 古琶 (*Gǔpá*) — вёска Гупа; 茶 — чай. Мясцовая прымаўка, якую прыводзіць «Лайбінь жыбаа» (2020): «古朴出美女，古琶出好茶»; другая яе палова значыць «Гупа дае добры чай».
* **Культурнае значэнне:** Паводле публікацыі 2024 года, вакол садоў Сыгаа ўладкаваныя турыстычны лагер і экскурсіі са зборам і выпрацоўкай чаю, а павет выпусціў больш за дзесяць прадуктаў на аснове гэтага чаю — ад пячэння з чайнай начынкай (茶蓉饼) да чаю з лімонам і чаю з малаком. Паводле павятовага паведамлення 2021 года, чай прадаюць у Гуандуне, Хунані, Аньхоі і Хэбэі, і для сялян воласці ён — крыніца даходу.

**3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна:**

* **Сорт / Культывар:** Паводле дакумента — «古琶茶地方[群体种](https://thetea.app/be/article/qunti-zhong)», мясцовая папуляцыя Гупа Ча. Селекцыйных сартоў дакумент не называе.
* **Колер пупышак:** Паводле публікацыі 2024 года, пупышкі бываюць зялёныя, фіялетавыя і пурпурна-чырвоныя; фіялетавы колер — вынік пігментацыі ліста (紫化). Паводле слоў прадпрымальніка, які пабудаваў фабрыку ў Сыгаа, у рэпартажы 2020 года лепшай сыравінай лічаць пурпурную пупышку ([紫芽](https://thetea.app/be/article/ziya-zijuan-puer)). Той жа рэпартаж паведамляе, што ў Сыгаа тады было 40 *му* перасаджанага пурпурнапупышкавага чаю, а ля аднаго з дамоў вёскі расло стогадовае чайнае дрэва.
* **Збор:** Паводле дакумента — па сезонах і партыях, уручную, «уздымам» пальцаў (提采); ліст свежы, цэлы, роўны, без пладоў, старых лістоў і сцёблаў. Лепшая сыравіна — пупышка з адным лістом (一芽一叶), добрая — пупышка з двума лістамі.
* **Пасадка:** Па гарызанталях у адзін ці два рады — каля 5000 кустоў на *му*, на тэрасах каля 7000; лёгкая і глыбокая абрэзка чаргуюцца.

**4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання:**

* **Рэгіён:** Цэнтр Гуансі, заходняе падножжа гор Даяашань (大瑶山, *Dàyáo shān*); сады Сыгаа ляжаць ля гары Цяньгайшань (天盖山), дзе, паводле павятовага паведамлення, часта стаіць туман.
* **Вышыня вырошчвання:** Узгоркі на вышыні **300–600 м** — паводле апісання сельскагаспадарчага ўказання.
* **Клімат:** Паўднёвасубтрапічны вільготны мусонны. Сонечнае ззянне — каля 1650 гадзін у год, сярэдняя тэмпература — 20,8 °C, бязморазны перыяд — больш за 330 дзён, ападкі — каля 1400 мм, адносная вільготнасць — 77 %. Апісанне ўказання звязвае вялікі сутачны перапад тэмператур з высокім утрыманнем амінакіслот і адносна нізкім — кафеіну.
* **Глебы:** У асноўным чырвоныя (红壤), арганічнага рэчыва ў сярэднім каля 45 г/кг, pH 4,5–5,5 — паводле апісання ўказання. Дакумент CNIPA задае патрабаванне да ўчастка шырэй: pH 4,5–6,5, добра дрэнажаваныя адкрытыя схілы, абароненыя ад ветру; пры ўхіле да 20° — пасадка па гарызанталях, пры 20–30° — тэрасы.
* **Вада:** Паліў — крынічнай вадой з запаведніка водаахоўных лясоў Даяашаня і дажджавой вадой.

**5. Тэхналогія Вытворчасці:**

Дакумент аховы задае паўмеханізаваную перапрацоўку: 鲜叶 → 摊放 → 杀青 → 揉捻 → 做形 → 烘干 → 提香. Гэта апісанне менавіта гэтага чаю.

1.  **Раскладка (摊放, *tānfàng*):** У спецыяльнай тары — вясной 6–8 гадзін, летам і восенню 3–4 гадзіны, пакуль ліст не стане мяккім, не з’явіцца чысты водар і вільготнасць не ўпадзе прыкладна да 70 %.
2.  **Фіксацыя (杀青, *shāqīng*):** Барабанная машына, 260–280 °C; далікатны ліст у яснае надвор’е — каля 4 хвілін, грубы, дажджавы ці расісты — каля 5 хвілін; рэшткавая вільготнасць каля 55 %.
3.  **Скручванне (揉捻, *róuniǎn*):** Ролер, 15–25 хвілін. Для сыравіны вышэйшага і першага сорту ў нітку павінна скруціцца больш за 80 % ліста, для другога — больш за 60 %, пры гэтым выступае сок.
4.  **Фармоўка (做形, *zuòxíng*):** У барабане пры 120–180 °C каля 6 хвілін, пакуль не праявіцца водар і ліст злёгку не выгнецца.
5.  **Сушка (烘干, *hōnggān*):** Сушылку праграваюць да 100–120 °C, сушаць да вільготнасці 6–8 %, пакуль ліст не расціраецца пальцамі ў парашок.
6.  **Давядзенне водару (提香, *tíxiāng*):** Абсмажвальная машына, 90 °C, каля 40 хвілін, да вільготнасці ніжэй за 6 %.

Ручную выпрацоўку захавальніца тэхналогіі са спісу спадчыны апісвае так: пупышка з адным лістом, раскладка, фіксацыя высокім жарам як ключавы этап, ручное скручванне, сушка з давядзеннем водару.

Пад маркай «象州古琶» выпускаюць і чырвоны, і белы чай, у тым ліку чырвоны з фіялетавых пупышак (紫芽象州古琶红茶); дакумент аховы апісвае толькі зялёны.

**6. Арганалептычныя Характарыстыкі:**

Паводле дакумента аховы:

* **Вонкавы выгляд сухога ліста:** Шчыльна скручаны, зялёны, з ворсам (条索紧结，色绿有毫).
* **Водар сухога ліста:** Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
* **Водар настою:** Густы, з кветкавай нотай (香气浓、有花香).
* **Смак:** Саладкавата-мяккі (滋味甘醇).
* **Колер настою:** Жоўта-зялёны, яркі (汤色黄绿亮).
* **Чайнае дно (завараны ліст):** Жоўта-зялёнае (叶底黄绿).

Чырвоны чай з фіялетавых пупышак, які дакумент не ахоплівае, публікацыя 2024 года апісвае так: чырвоны настой з лёгкім сіне-фіялетавым адлівам, пупышкі з ворсам, стойкі водар.

**7. Хімічны Склад:**

Фізіка-хімічныя патрабаванні дакумента аховы:

| Паказчык | Патрабаванне |
| :--- | :--- |
| Кафеін | не менш за 2 % |
| Чайныя поліфенолы | не менш за 20 % |
| Водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы | не менш за 40 % |
| Свабодныя амінакіслоты, сума | не менш за 4 % |

Гэта нормы дакумента, а не вымярэнні канкрэтных партый. Апісанне сельскагаспадарчага ўказання патрабуе таксама адпаведнасці дзяржаўным стандартам GB 2762 (кантамінанты) і GB 2763 (рэшткі пестыцыдаў).

**8. Карысныя Ўласцівасці:**

Правераных даных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма.

**9. Заварванне:**

Практыка класа для зялёнага чаю.

* **Тэмпература вады:** 80–85 °C.
* **Колькасць чаю:** 3 г на 150 мл.
* **Посуд:** Шкляная шклянка або белы гайвань.
* **Працэс:**
    1. Прагрэць посуд.
    2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
    3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
    4. Піць, пакідаючы частку настою.
    5. Два-тры паўторныя залівы.

**10. Захоўванне:**

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; выпіць на працягу года.

**11. Кошт і Падробкі:**

Коштаў гатовага чаю ў знойдзеных крыніцах няма. Паводле павятовага паведамлення 2024 года, свежы ліст кампанія закупляла ў сялян па 80 юаняў за цзінь (500 г) адзіночных пупышак і па 15 юаняў за цзінь пупышак з адным лістом.

* **Як пазбегнуць падробак:**
    * Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання: права на яго вытворца з зоны атрымлівае праз ведамства інтэлектуальнай уласнасці павета Сянчжоу, упраўленне Гуансі і CNIPA.
    * Правяраць паходжанне: адна з 12 вёсак воласці Мяахуан.
    * Памятаць, што «古琶» — імя вёскі, а не класа: чырвоны і белы чай пад гэтай маркай дакументам аховы не апісаныя.

**12. Цікавыя Факты:**

* Дакумент аховы не дае шкалы сартоў, але ў правілах скручвання дзеліць сыравіну на вышэйшы, першы і другі сорт.
* Фіксацыя паводле дакумента ідзе пры 260–280 °C, а давядзенне водару — усяго пры 90 °C.
* Парог свабодных амінакіслот — не менш за 4 %, вышэй, чым у чырвонага Муцзы Апо Ча ([木梓阿婆茶](https://thetea.app/be/article/muzi-apo-cha)) з той жа аб’явы № 640 (больш за 2,5 %).

**13. Параўнанне з іншымі гуансійскімі чаямі:**

* **Цзіньсю Хунча ([金秀红茶](https://thetea.app/be/article/jinxiu-hongcha)):** Чырвоны чай гор Даяашань у той жа гарадской акрузе Лайбінь; Гупа Ча расце ля заходняга падножжа тых жа гор.
* **Сішань Ча ([西山茶](https://thetea.app/be/article/xishan-cha)):** Зялёны чай Гуйпіна; паводле сямейнага падання, з-пад Сішаня прыйшлі продкі аднаго з родаў вёскі Гупа.
* **Муцзы Апо Ча (木梓阿婆茶):** Чырвоны чай акругі Гуйган з той жа аб’явы № 640.

**У заключэнне:**

Гупа Ча — зялёны чай дванаццаці вёсак воласці Мяахуан ля заходняга падножжа Даяашаня, з мясцовай папуляцыі кустоў з зялёнымі і фіялетавымі пупышкамі. Дакумент аховы задае паўмеханізаваную тэхналогію з рэжымамі і аблічча — шчыльны зялёны ліст з ворсам, жоўта-зялёны настой, кветкавы водар. Абаронены ён трыма пластамі: указаннем 2020 года, спадчынай тэхналогіі 2021-га і прызнаннем CNIPA 2025-га; ранняя гісторыя трымаецца на пераказах з разбежнымі датамі.